กำหนดคลอดคำนวณยังไง สูตรนับจากประจำเดือน และปรับเมื่อรอบไม่ใช่ 28 วัน

กำหนดคลอดคือวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้ายบวก 280 วัน หรือจะนับเป็น บวก 7 วัน ลบ 3 เดือน แล้วบวก 1 ปี ก็ได้วันเดียวกัน สูตรนี้สมมติว่ารอบเดือนยาว 28 วัน ถ้ารอบของคุณไม่ใช่ 28 วัน ต้องปรับเพิ่มอีกขั้น และถ้าอัลตราซาวด์ช่วงต้นท้องให้อายุครรภ์ต่างจากที่นับ แพทย์จะเลือกวันตามผลสแกน

บทความนี้ลงมือคำนวณให้ดูด้วยวันที่จริง เทียบสามวิธี คือ ประจำเดือน อัลตราซาวด์ และเด็กหลอดแก้ว พร้อมบอกว่าจะเอากำหนดคลอดไปใช้วางแผนอะไร วิธีนับอายุครรภ์เป็นสัปดาห์อยู่ที่ วิธีนับอายุครรภ์ ส่วนที่นี่โฟกัสวันคลอด

สูตรพื้นฐานและตัวอย่างที่ลองตามได้

สูตร A: บวก 280 วัน

นับจากวันแรกที่ประจำเดือนมา (ไม่ใช่วันสุดท้าย) แล้วบวก 280 วัน ตัวอย่าง ประจำเดือนวันแรกคือ 10 มกราคม 2569 บวก 280 วันได้ 17 ตุลาคม 2569

สูตร B: บวก 7 วัน ลบ 3 เดือน บวก 1 ปี

ใช้วันเดียวกัน 10 มกราคม + 7 วัน = 17 มกราคม ลบ 3 เดือน = 17 ตุลาคม บวก 1 ปี = 17 ตุลาคม 2569 ผลตรงกับสูตร A สูตร B สะดวกเมื่อไม่มีเครื่องคิดเลข

ตารางวันสำคัญจากตัวอย่างเดียวกัน

อายุครรภ์	วันที่ (LMP 10 ม.ค. 2569)	ความหมาย
12 สัปดาห์	4 เมษายน 2569	ช่วงที่ NHS เสนออัลตราซาวด์ดูอายุครรภ์ (11-14 สัปดาห์)
37 สัปดาห์	26 กันยายน 2569	เริ่มพ้นช่วงเกิดก่อนกำหนดตามนิยาม WHO
40 สัปดาห์	17 ตุลาคม 2569	กำหนดคลอด
42 สัปดาห์	31 ตุลาคม 2569	ปลายช่วงที่ NHS ระบุว่าการตั้งครรภ์ปกติอยู่ในนั้น

ลองเปลี่ยนวันที่ในตารางด้วยวันประจำเดือนของคุณ โดยบวกจำนวนวันตามสัปดาห์ เช่น 37 สัปดาห์คือบวก 259 วัน 42 สัปดาห์คือบวก 294 วัน

เมื่อรอบเดือนไม่ใช่ 28 วัน

สูตรพื้นฐานถือว่าตกไข่ในวันที่ 14 ของรอบ 28 วัน NHS ระบุว่าเครื่องคำนวณมีตัวเลือกปรับความยาวรอบ ถ้ารอบสั้นหรือยาวกว่า 28 วัน

หลักการปรับ คือ นับจำนวนวันของรอบจริงที่ต่างจาก 28 แล้วบวกหรือลบกับวันที่ได้

ความยาวรอบ	ปรับกำหนดคลอด
24 วัน	ลบ 4 วัน
26 วัน	ลบ 2 วัน
28 วัน	ไม่ปรับ
30 วัน	บวก 2 วัน
32 วัน	บวก 4 วัน
35 วัน	บวก 7 วัน

ตัวอย่างรอบ 35 วัน

ประจำเดือนวันแรก 3 มีนาคม 2569 ถ้านับตามสูตรพื้นฐาน บวก 280 วัน ได้ 8 ธันวาคม 2569 แต่รอบ 35 วันต้องบวก 7 วัน ได้ 15 ธันวาคม 2569 ต่างกันหนึ่งสัปดาห์เต็ม ถ้าไม่ปรับ คุณอาจตกใจว่าอายุครรภ์เกินแล้วทั้งที่ยังไม่ถึง

ตัวอย่างรอบ 24 วัน

ประจำเดือนวันแรก 20 พฤษภาคม 2569 สูตรพื้นฐาน บวก 280 วัน ได้ 24 กุมภาพันธ์ 2570 ปรับลบ 4 วันได้ 20 กุมภาพันธ์ 2570

เรื่องรอบไม่สม่ำเสมอ เช่น ห่างกัน 25 วันบ้าง 40 วันบ้าง การปรับจากประจำเดือนไม่น่าเชื่อถือ ควรใช้ผลอัลตราซาวด์ตัดสิน

อัลตราซาวด์ช่วยกำหนดคลอดอย่างไร

NHS ระบุว่าอัลตราซาวด์ครั้งแรกเรียก 12 สัปดาห์ หรือ dating scan เสนอระหว่าง 11-14 สัปดาห์ ผู้ตรวจจะประมาณกำหนดคลอด (EDD) จากขนาดตัวทารก โดยกำหนดคลอดแรกเริ่มคำนวณจากประจำเดือนก่อน แล้วค่าที่วัดได้อาจปรับ NHS ระบุว่าการสแกนให้ภาพอายุครรภ์ที่ดีกว่าการประมาณจากประจำเดือน

องค์การอนามัยโลกแนะนำอัลตราซาวด์หนึ่งครั้งก่อน 24 สัปดาห์ เพื่อประเมินอายุครรภ์ ตรวจพบความผิดปกติ ตรวจพบครรภ์แฝด และช่วยลดการชักนำคลอดในรายที่เกินกำหนดโดยไม่จำเป็น ทารกยิ่งเล็ก ขนาดตัวยิ่งสัมพันธ์กับอายุมากและแม่นกว่า เมื่อใกล้คลอด ทารกแต่ละคนโตต่างกัน ผลสแกนช่วงท้ายจึงใช้เปลี่ยนกำหนดคลอดไม่ได้

แพทย์เลือกวันไหน

หลักที่ใช้กันทั่วไปคือ ถ้าวันที่จากประจำเดือนกับผลสแกนต่างกันไม่มาก (ในช่วงต้นท้องคือไม่กี่วัน) ให้คงวันจากประจำเดือนไว้ ถ้าต่างกันมากกว่านั้น จึงเปลี่ยนไปใช้ผลสแกน ขีดจำกัดเป็นจำนวนวันที่แตกต่างกันตามอายุครรภ์และตามแนวทางของแต่ละสถาบัน คุณไม่ต้องจำตัวเลขเหล่านั้น แต่ควรถามหมอว่า "กำหนดคลอดในสมุดนี้ได้จากวิธีไหน" แล้วขอให้จดวิธีไว้ท้ายตัวเลข

ท้องจากเด็กหลอดแก้วหรือฉีดน้ำเชื้อ

ถ้าตั้งครรภ์จากการรักษาภาวะมีบุตรยาก วันที่ทราบแน่นอนกว่าประจำเดือน คือวันที่ย้ายตัวอ่อนหรือวันฉีดน้ำเชื้อ

สูตรที่คลินิกใช้ทั่วไป

• ย้ายตัวอ่อนวันที่ 5 (บลาสโตซิสต์) บวก 261 วัน
• ย้ายตัวอ่อนวันที่ 3 บวก 263 วัน

ตัวอย่าง ย้ายตัวอ่อนวันที่ 5 เมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2569 บวก 261 วัน ได้ 29 ตุลาคม 2569 โรงพยาบาลหรือคลินิกที่ดูแลมักคำนวณให้ ถ้าตัวเลขที่ได้ไม่ตรงกับที่คุณคำนวณ ให้ถามว่าใช้วิธีไหน

ความหมายของคำว่า "ครบกำหนด" และช่วงที่ปกติ

NHS ระบุว่าการตั้งครรภ์ปกติอยู่ในช่วง 37-42 สัปดาห์จากวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย WHO นิยามการเกิดก่อนกำหนด (preterm) ว่าเป็นทารกที่เกิดก่อน 37 สัปดาห์เต็ม แบ่งเป็น

ประเภท	อายุครรภ์ที่คลอด
ก่อนกำหนดมาก (extremely preterm)	ต่ำกว่า 28 สัปดาห์
ก่อนกำหนดมาก (very preterm)	28 ถึงต่ำกว่า 32 สัปดาห์
ก่อนกำหนดปานกลางถึงช่วงท้าย	32 ถึง 37 สัปดาห์
ช่วงครบกำหนด	37-42 สัปดาห์

นอกจากนี้ สูติแพทย์บางคนแบ่งช่วงครบกำหนดละเอียดกว่านี้เพื่ออธิบายความเสี่ยง เช่น เร็วกว่า 39 สัปดาห์ หรือหลังกำหนด 41 สัปดาห์ ให้ถามหมอว่าโรงพยาบาลของคุณใช้ช่วงไหนเป็นเกณฑ์นัดตรวจถี่ขึ้น

ผู้ตั้งครรภ์ส่วนน้อยเท่านั้นที่คลอดตรงวันกำหนด ส่วนใหญ่คลอดห่างจากวันนั้นหลายวัน ดังนั้นควรเตรียมของและเอกสารให้พร้อมตั้งแต่ราว 36-37 สัปดาห์ ดูรายการที่ เตรียมตัวคลอด

เอากำหนดคลอดไปใช้ทำอะไร

ใช้ทำ	วิธีใช้วันที่ได้
วางแผนลาคลอด	นับถอยหลัง 2-4 สัปดาห์จากกำหนดคลอดเป็นวันเริ่มลา ดูกติกาวันลาที่ ลาคลอดกี่วัน
จองห้องคลอดหรือแพ็กเกจ	ถามโรงพยาบาลว่าให้จองล่วงหน้ากี่สัปดาห์ และนับจากวันไหน
นัดตรวจ	แพทย์นัดถี่ขึ้นเมื่อเข้า 36 สัปดาห์เป็นต้นไป
เตรียมกระเป๋าไปโรงพยาบาล	จัดให้เสร็จตั้งแต่ 36 สัปดาห์
เตรียมคนช่วยดูแลที่บ้าน	ประสานตั้งแต่ 30 สัปดาห์

ใช้แอปหรือเครื่องคำนวณออนไลน์ได้แค่ไหน

เครื่องคำนวณอย่างของ NHS ให้คุณกรอกวันแรกของประจำเดือนและความยาวรอบ แล้วคำนวณวันให้ทันที สะดวกสำหรับคนที่ไม่อยากบวกวันเอง แต่ผลลัพธ์ที่ได้ขึ้นกับข้อมูลที่กรอก ถ้ากรอกวันผิดหรือรอบเดือนไม่สม่ำเสมอ ตัวเลขที่ได้ก็คลาดเคลื่อนตามไปด้วย ควรใช้เป็นตัวเลขตั้งต้นสำหรับคุยกับหมอ แล้วให้ผลอัลตราซาวด์เป็นตัวยืนยัน เมื่อแอปสองตัวให้วันไม่ตรงกัน ให้ดูว่าแต่ละตัวสมมติรอบเดือนกี่วัน เพราะส่วนใหญ่ความต่างมาจากจุดนี้

ครรภ์แฝดและประวัติคลอดก่อนกำหนด

ครรภ์แฝดมักคลอดเร็วกว่าครรภ์เดี่ยว และแพทย์มักวางแผนคลอดก่อนครบ 40 สัปดาห์ ถ้าคุณตั้งครรภ์แฝดหรือเคยคลอดก่อน 37 สัปดาห์มาก่อน ให้ถามหมอว่าควรเตรียมกระเป๋าและแผนการเดินทางไปโรงพยาบาลเร็วกว่าปกติกี่สัปดาห์ และอย่ายึดวันกำหนดคลอดตามสูตรเป็นเกณฑ์เดียว

ถ้าเลยกำหนดคลอดแล้ว

เลยกำหนดไม่กี่วัน ส่วนใหญ่ยังอยู่ในช่วงปกติ แพทย์จะติดตามด้วยการนับลูกดิ้น ฟังหัวใจลูก และอาจอัลตราซาวด์ดูน้ำคร่ำ ดูวิธีนับลูกดิ้นที่ นับลูกดิ้นอย่างไร ส่วนอาการที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที เช่น น้ำเดิน เลือดออก หรือเจ็บท้องสม่ำเสมอ อยู่ที่ น้ำเดินดูยังไง

วิธีคิดสำหรับครอบครัว คือ ตั้งกรอบเวลาเป็นช่วงสามสัปดาห์ (ราว 39-41 สัปดาห์) ไม่ใช่วันเดียว และตกลงกับคนใกล้ตัวว่าจะบอกคนอื่นว่า "ช่วงปลายเดือน" ไม่ใช่ "วันที่ 17" เพื่อไม่ให้ต้องถูกถามทุกวัน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยตอนคำนวณเอง

• นับจากวันสุดท้ายของประจำเดือนแทนวันแรก ทำให้กำหนดคลอดเลื่อนไปราว 4-7 วัน
• ใช้วันที่ตรวจเจอสองขีดแทนวันประจำเดือน วันตรวจครรภ์ด้วยชุดทดสอบไม่เกี่ยวกับอายุครรภ์ที่นับตามสูตร
• ลืมปรับตามรอบเดือนจริง คนที่รอบ 32-35 วันมักได้วันคลอดเร็วกว่าความจริงเกือบหนึ่งสัปดาห์
• ใช้วันนัดอัลตราซาวด์ช่วงท้ายมาเปลี่ยนวันคลอด ผลสแกนช่วงท้ายคลาดเคลื่อนได้มากกว่าช่วงต้น
• เทียบกับเพื่อนที่ท้องพร้อมกัน แต่ละคนมีรอบเดือนและวันตกไข่ไม่เหมือนกัน

ตัวอย่างเทียบสองวิธีเมื่อวันไม่ตรงกัน

สมมติประจำเดือนวันแรกคือ 10 มกราคม 2569 ได้กำหนดคลอด 17 ตุลาคม 2569 แต่ผลสแกนตอน 12 สัปดาห์ให้กำหนดคลอด 20 ตุลาคม 2569 ต่างกันสามวัน ซึ่งเป็นความต่างที่พบได้ทั่วไป หมอส่วนใหญ่จะคงวันเดิมไว้ ถ้าผลสแกนให้วันที่ 28 ตุลาคม ต่างกันถึง 11 วัน ก็เป็นไปได้ว่าตกไข่ช้ากว่าที่คิด หมอจะเปลี่ยนมาใช้วันจากผลสแกน ผลคือครรภ์ของคุณถูกนับน้อยกว่าที่คิดไว้หนึ่งสัปดาห์กว่า วันลาคลอดและวันนัดผ่าตัดควรอิงวันใหม่

เมื่อได้วันใหม่แล้ว ให้แก้ทุกที่ที่เคยจดไว้ รวมถึงเอกสารที่ส่งฝ่ายบุคคลสำหรับขอลาคลอด ถ้าเริ่มลาไปแล้ว นายจ้างมักนับตามวันคลอดจริงมากกว่ากำหนดคลอด สอบถามฝ่ายบุคคลให้ชัดว่าบริษัทของคุณใช้วันไหน

จดวันกำหนดคลอดไว้ให้ชัด

หยิบปฏิทิน จดวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย และความยาวรอบปกติ แล้วคำนวณ LMP บวก 280 วัน พร้อมปรับตามรอบ จากนั้นไปนัดฝากครรภ์ แล้วให้หมอยืนยันด้วยอัลตราซาวด์ช่วงต้นท้อง สิ่งที่ควรเอาออกมาจากนัดนั้นคือกำหนดคลอดหนึ่งวัน พร้อมคำว่าได้มาจากวิธีใด ถ้าพบว่าตัวเลขของโรงพยาบาลต่างจากที่คุณคำนวณเกินหนึ่งสัปดาห์ ถามหมอว่าเพราะอะไร มักมีเหตุผลเรื่องรอบเดือนหรือผลสแกน