เลี้ยงนกเลิฟเบิร์ด ดูแลยังไง นิสัยจริง ฮอร์โมน และการวางไข่

เลิฟเบิร์ดได้ชื่อว่าเป็นนกแห่งความรัก แต่คนที่เลี้ยงมาสักพักจะรู้ว่านกตัวนี้มีอีกด้าน หวงกรง หวงคู่ กัดเจ็บ และช่วงผสมพันธุ์อารมณ์ขึ้นลงง่าย ตาราง Popular Pet Birds ของ Merck Veterinary Manual ระบุว่าเลิฟเบิร์ดเสียงหวาน อายุได้ถึงราว 20 ปี และอารมณ์เสียง่ายในฤดูผสมพันธุ์

ถ้ารู้นิสัยจริงตั้งแต่ต้น เลิฟเบิร์ดคือนกแก้วตัวเล็กที่สนุกที่สุดชนิดหนึ่ง ทั้งซุกตัวในกระเป๋าเสื้อ มุดผม และขยันหาเรื่องทำทั้งวัน

เลิฟเบิร์ดมีกี่ชนิด และชนิดไหนที่เจอบ่อย

VCA Animal Hospitals ระบุว่าเลิฟเบิร์ดในสกุล Agapornis มีทั้งหมด 9 ชนิด หนักราว 40 ถึง 60 กรัม ยาว 13 ถึง 16.5 เซนติเมตร อายุเฉลี่ย 10 ถึง 15 ปี และบางตัวอยู่ได้ถึงราว 20 ปี

ชนิด	จุดสังเกต	ข้อมูลจาก
เลิฟเบิร์ดหน้าพีช (A. roseicollis)	ตัวใหญ่ที่สุดในกลุ่ม และเลี้ยงกันมากที่สุด	VCA
นกฟิชเชอร์ (A. fischeri)	ลำตัวเขียว หัวส้ม เหลือง น้ำตาลอ่อน	VCA
สีกลายพันธุ์	เช่น ลูติโน อควา ไวโอเล็ต และพาย (ด่าง)	VCA

สีที่ร้านเรียกชื่อเฉพาะต่างๆ ส่วนใหญ่เป็นสีกลายพันธุ์ของชนิดเดียวกัน ไม่ได้เป็นนกคนละชนิด การดูแลจึงเหมือนกัน ถ้าคุณสนใจนกฟิชเชอร์โดยเฉพาะ ดูรายละเอียดที่ เลี้ยงนกฟิชเชอร์

นิสัยจริงที่ต้องรับให้ได้

VCA อธิบายนิสัยเลิฟเบิร์ดไว้หลายข้อ ลองดูว่าคุณรับได้แค่ไหน

• พูดเลียนเสียงไม่เก่ง แต่ส่งเสียงจ๊อกแจ๊กเกือบทั้งวัน
• ชอบซ่อนตัว มุดกระเป๋าเสื้อ มุดผม มุดใต้ผ้า
• ชอบแทะ กระดาษและไม้เนื้ออ่อนคือของโปรด รวมถึงขอบหนังสือและสายไฟในบ้าน
• ตัวเมียที่อยู่ตัวเดียวมักฉีกกระดาษเป็นเส้นแล้วสอดไว้ใต้ขนไปทำรัง
• หวงถิ่น บางตัวไล่สัตว์ที่ตัวใหญ่กว่ามาก เช่น สุนัขหรือแมว

ข้อสุดท้ายคือเรื่องที่ทำให้นกเจ็บบ่อย เลิฟเบิร์ดไม่รู้ว่าตัวเองเล็ก มันจะบินลงไปจิกเท้าสุนัขหรือเข้าไปใกล้แมวโดยไม่กลัว เวลาปล่อยนกออกจากกรง สัตว์เลี้ยงตัวอื่นต้องอยู่คนละห้องเสมอ

ตัวเดียวหรือเป็นคู่ คิดจากเวลาของคุณ

VCA ระบุว่าเลิฟเบิร์ดที่อยู่เป็นคู่จะผูกพันกันเองมากกว่ากับเจ้าของ แม้เป็นคู่เพศเดียวกัน และนกเด็กที่เลี้ยงด้วยมือฝึกให้เชื่องได้ง่ายกว่า เรื่องนี้นำไปสู่การตัดสินใจง่ายๆ

คุณมีเวลาให้นกต่อวัน	ทางเลือกที่เหมาะ
หลายชั่วโมง อยู่บ้านเป็นหลัก	ตัวเดียวที่เลี้ยงด้วยมือ ได้นกที่ติดคน
ไม่แน่นอน ออกจากบ้านทั้งวัน	สองตัว ให้นกมีเพื่อนตอนคุณไม่อยู่
อยากเพาะพันธุ์	ยังไม่ควรเริ่ม ถ้ายังเลี้ยงไม่ถึงปี

ถ้าเลือกเลี้ยงสองตัว ให้กักนกตัวใหม่แยกกรงก่อน แล้วค่อยวางสองกรงใกล้กันจนนกคุ้นเคย อย่ารวมกรงทันทีในวันแรก เลิฟเบิร์ดที่ไม่ชอบกันทำร้ายกันได้รุนแรง โดยเฉพาะที่เท้าและปาก

กรง ของเล่น และเรื่องการแทะ

VCA แนะนำกรงขั้นต่ำ 60 x 60 x 90 เซนติเมตรสำหรับเลิฟเบิร์ด สิ่งที่สำคัญพอกันคือของให้แทะ เพราะนกที่ไม่มีอะไรแทะจะแทะทุกอย่างที่เจอ รวมถึงขนตัวเอง

• กระดาษไม่มีหมึก กล่องกระดาษเล็ก ม้วนกระดาษทิชชูเปล่า
• ไม้เนื้ออ่อนที่ไม่ทาสี ไม่อาบน้ำยา
• ของเล่นหาอาหาร ที่ซ่อนเมล็ดไว้ข้างใน
• เปลี่ยนของเล่นบางชิ้นทุกสัปดาห์ ให้นกไม่เบื่อ

ระวังของเล่นที่มีกระดิ่งหรือชิ้นส่วนโลหะชุบ ซึ่งเป็นแหล่งพิษตะกั่วและสังกะสีในนก ไอเดียของเล่นที่ทำเองได้จากของในบ้าน อยู่ที่ ของเล่นนกแก้วทำเอง

ข้อควรระวังเรื่องกล่องและม้วนกระดาษ ถ้านกตัวเมียเริ่มมุดเข้าไปนั่งนานๆ หรือฉีกกระดาษไปรองข้างใน แปลว่ามันมองว่าเป็นรัง ให้เอาออกและเปลี่ยนเป็นของเล่นที่ไม่มีโพรง เรื่องนี้เชื่อมกับหัวข้อถัดไปโดยตรง

อาหารประจำวันของเลิฟเบิร์ด

อาหารของเลิฟเบิร์ดใช้หลักเดียวกับนกแก้วตัวเล็กชนิดอื่น คืออาหารเม็ดสำหรับนกแก้วเป็นฐาน ผักใบเขียวและผักสีส้มปริมาณน้อยทุกวัน ผลไม้น้อยกว่าผัก และเมล็ดพืชใช้เป็นรางวัลตอนฝึก น้ำสะอาดต้องเปลี่ยนใหม่ทุกวัน และถ้วยน้ำต้องล้างทุกวันเช่นกัน

เลิฟเบิร์ดที่ได้เมล็ดทานตะวันเต็มถ้วยทุกวันจะเลือกกินแต่ทานตะวัน ได้ไขมันเกินและได้แคลเซียมไม่พอ ซึ่งตรงกับปัจจัยเสี่ยงของการวางไข่มากเกินที่ Merck ระบุไว้ ถ้านกของคุณกินเมล็ดเป็นหลักอยู่ ให้ค่อยๆ เปลี่ยนมาเป็นอาหารเม็ดพร้อมชั่งน้ำหนักระหว่างเปลี่ยน อย่าตัดเมล็ดทิ้งในวันเดียว เพราะนกบางตัวยอมอดมากกว่ากินอาหารที่ไม่รู้จัก

เลิฟเบิร์ดกัด รับมือยังไง

เกือบทุกคนที่เลี้ยงเลิฟเบิร์ดเคยโดนกัด ปากเล็กแต่แรงพอให้เลือดออก การกัดส่วนใหญ่มีเหตุผล ถ้าอ่านเหตุผลออก จะลดการกัดได้มาก

สถานการณ์	เหตุผลที่น่าจะเป็น	ทำแบบนี้แทน
ยื่นมือเข้ากรงแล้วโดนกัด	หวงถิ่น	ให้นกออกมาเองที่ประตูกรง แล้วค่อยให้ขึ้นนิ้ว
กัดตอนจะเอากลับเข้ากรง	ยังไม่อยากกลับ	ใช้อาหารโปรดในกรงเป็นแรงจูงใจ
กัดเฉพาะบางคนในบ้าน	ผูกพันกับคนเดียว หวงคนนั้น	ให้คนอื่นเป็นคนให้อาหารและขนมบ้าง
กัดหนักขึ้นช่วงหนึ่งของปี	ฮอร์โมนช่วงผสมพันธุ์	ลดการกระตุ้น ดูหัวข้อฮอร์โมนด้านล่าง

สิ่งที่ไม่ควรทำเมื่อโดนกัดคือสะบัดมือ ตะโกน หรือตีปากนก นกเรียนรู้ว่าการกัดได้ปฏิกิริยาที่น่าสนใจ หรือเรียนรู้ว่ามือเป็นของน่ากลัว ทั้งสองแบบทำให้กัดมากขึ้น ให้นิ่ง ค่อยๆ วางนกลงบนคอน แล้วเดินออกไปสักครู่ การหายไปของคนที่นกชอบคือผลที่นกเข้าใจได้ชัดที่สุด

ปล่อยบินในบ้านอย่างปลอดภัย

เลิฟเบิร์ดต้องได้บิน กรงขนาดขั้นต่ำให้นกขยับตัวได้ แต่ไม่พอให้นกได้ใช้กล้ามเนื้อปีกเต็มที่ ก่อนเปิดประตูกรงทุกครั้งให้เช็กห้องตามนี้

1. ปิดประตูและหน้าต่างทุกบาน ปิดมุ้งลวดให้สนิท
2. ปิดพัดลมเพดาน
3. ไม่มีสุนัข แมว หรือสัตว์เลี้ยงอื่นในห้อง
4. ไม่มีกระทะหรือหม้อร้อนบนเตา และไม่มีถังน้ำหรือแก้วน้ำเปิดฝาที่นกตกลงไปได้
5. เก็บสายไฟ ยา และของชิ้นเล็กที่นกกลืนได้
6. ติดสติกเกอร์หรือผ้าม่านที่กระจกบานใหญ่ ให้นกเห็นว่าเป็นผนัง

เลิฟเบิร์ดชอบมุดเข้าซอกเล็กๆ ใต้โซฟาหรือหลังตู้ เวลาปล่อยบินจึงต้องมีคนอยู่ด้วยตลอด และนับนกให้ครบก่อนเปิดประตูห้อง หลายบ้านเสียนกไปเพราะคิดว่านกกลับเข้ากรงแล้ว ทั้งที่นกยังซุกอยู่ในตะกร้าผ้า

ฮอร์โมนและการวางไข่ เรื่องใหญ่ของเลิฟเบิร์ด

Merck Veterinary Manual ในหัวข้อโรคระบบสืบพันธุ์ของนกเลี้ยงระบุว่า การวางไข่มากเกินพบบ่อยในหงส์หยก เลิฟเบิร์ด และโดยเฉพาะค็อกคาทีล ปัจจัยที่กระตุ้นให้วางไข่บ่อย ได้แก่

• แสงสว่างต่อวันนานเกิน 12 ชั่วโมง
• อาหารไขมันสูง เช่น เมล็ดทานตะวันปริมาณมาก
• มีกล่องรัง โพรง หรือของที่นกใช้เป็นรัง
• มีของเล่นหรือคู่ที่นกผูกพันมากเกินไป

แนวทางที่ Merck ระบุสำหรับแก้ปัญหา คือ ลดช่วงแสงลงเหลือราว 8 ชั่วโมงต่อวัน เปลี่ยนเป็นอาหารเม็ด และเอากล่องรัง ของเล่นที่นกผูกพันมากเกินไป หรือคู่ ออกไป การปรับเหล่านี้ทำภายใต้คำแนะนำของสัตวแพทย์ เพราะนกแต่ละตัวมีสาเหตุไม่เหมือนกัน

Merck ยังระบุว่าภาวะไข่ติดพบได้ชัดในค็อกคาทีล หงส์หยก และเลิฟเบิร์ด และระดับแคลเซียมกับวิตามินเอที่ต่ำ ร่วมกับอาหารพลังงานสูง ทำให้นกเสี่ยงปัญหาระบบสืบพันธุ์ นี่คือเหตุผลที่อาหารเมล็ดพืชล้วนไม่เหมาะกับเลิฟเบิร์ดตัวเมีย ดูแนวทางอาหารที่ นกแก้วกินอะไรได้บ้าง

ตารางแสงและการดูแลรายวัน

การคุมแสงเป็นเครื่องมือที่ง่ายที่สุดที่เจ้าของทำได้เอง คลุมกรงด้วยผ้าทึบตามเวลา และอย่าเปิดไฟหรือทีวีใกล้กรงหลังคลุมแล้ว

เวลา	สิ่งที่ทำ
07:00	เปิดผ้าคลุม เปลี่ยนน้ำ เติมอาหารเม็ด วางผักสด
10:00	เก็บผักผลไม้ที่เหลือ วางภาชนะอาบน้ำ
บ่าย	ปล่อยบินในห้องที่ปิดประตูหน้าต่าง ไม่มีสัตว์อื่น
18:00	ผลไม้ชิ้นเล็ก ดูมูลบนพื้นกรง
19:00	คลุมกรง ห้องเงียบและมืด

ตัวอย่างนี้ให้แสงราว 12 ชั่วโมง ถ้าสัตวแพทย์แนะนำให้ลดแสงเพื่อหยุดการวางไข่ ให้ขยับเวลาคลุมกรงตามที่สัตวแพทย์กำหนด สัปดาห์ละครั้งให้เปลี่ยนวัสดุรองพื้นและชั่งน้ำหนักด้วยตาชั่งกรัม เดือนละครั้งล้างกรงทั้งใบและตรวจคอน

สังเกตอาการ นกเลิฟเบิร์ดป่วย

• ขนฟู นั่งนิ่ง หลับตากลางวัน
• กินน้อยลง มูลน้อยลง หรือมูลเปลี่ยนสีและลักษณะ
• จาม น้ำมูก ตาแฉะ หายใจหางกระดก
• ขนหลุด ถอนขน หรือขนผิดรูป
• น้ำหนักลดจากที่จดไว้ต่อเนื่อง
• ตัวเมียวางไข่ติดกันหลายชุด

VCA แนะนำให้พาเลิฟเบิร์ดไปตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์ที่รักษานกทุกปี นกที่ดูแข็งแรงก็ควรไป เพราะนกซ่อนอาการป่วยเก่ง การมีน้ำหนักและผลตรวจตอนสุขภาพดีไว้เทียบ ช่วยให้สัตวแพทย์เห็นความผิดปกติได้เร็วขึ้น

เลิฟเบิร์ดเหมาะกับใคร

เลิฟเบิร์ดเหมาะกับคนที่ชอบนกขี้เล่น ช่างส่งเสียง และไม่คาดหวังให้นกพูด รับได้กับการแทะ และพร้อมดูแลนานกว่าสิบปี ถ้าคุณอยากได้นกที่เงียบกว่าและไม่หวงถิ่นเท่านี้ หงส์หยกเป็นอีกตัวเลือกที่ดี ดูได้ที่ เลี้ยงนกหงส์หยก และถ้ายังไม่เคยเลี้ยงนกแก้วชนิดใดเลย เริ่มจากภาพรวมที่ เลี้ยงนกแก้วสำหรับมือใหม่