เลี้ยงนกฟิชเชอร์ ดูแลยังไง นิสัย กรง อาหาร และการแยกเพศ

นกฟิชเชอร์เป็นเลิฟเบิร์ดหนึ่งในเก้าชนิด ชื่อวิทยาศาสตร์ Agapornis fischeri ตัวเล็กแต่สีจัด หน้าสีส้มแดง ปากแดงสด และมีขนสีฟ้าที่ตะโพกให้เห็นเวลาบิน World Parrot Trust ระบุว่าตัวยาวราว 15 เซนติเมตร หนัก 42 ถึง 58 กรัม และอายุในที่เลี้ยงอยู่ราว 15 ถึง 20 ปี

ตัวเลขสุดท้ายคือสิ่งที่มือใหม่มักมองข้าม นกตัวเล็กขนาดฝ่ามือตัวนี้อาจอยู่กับคุณนานกว่าสุนัขหนึ่งตัว ก่อนซื้อจึงต้องคิดถึงแผนระยะยาว ซึ่งไกลกว่าเรื่องกรงใบแรก

รู้จักนกฟิชเชอร์ก่อนตัดสินใจ

ข้อมูล	นกฟิชเชอร์	ที่มา
ความยาว	ราว 15 ซม.	World Parrot Trust
น้ำหนัก	42 ถึง 58 กรัม	World Parrot Trust
อายุในที่เลี้ยง	15 ถึง 20 ปี	World Parrot Trust
ถิ่นกำเนิด	แทนซาเนีย ทางใต้และตะวันออกของทะเลสาบวิกตอเรีย ส่วนใหญ่ในเซเรนเกติ	World Parrot Trust
วัยเจริญพันธุ์	8 ถึง 12 เดือน	VCA
สถานะในธรรมชาติ	CITES Appendix II, IUCN ใกล้ถูกคุกคาม	World Parrot Trust

VCA Animal Hospitals อธิบายว่าเลิฟเบิร์ดโดยทั่วไปพูดเลียนเสียงไม่เก่ง แต่ช่างส่งเสียงจ๊อกแจ๊ก ชอบมุดเข้ากระเป๋าเสื้อหรือซุกผม และชอบกัดแทะกระดาษกับไม้เนื้ออ่อน ข้อมูลทั่วไปของเลิฟเบิร์ดทุกชนิดอยู่ที่ เลี้ยงนกเลิฟเบิร์ด ส่วนบทความนี้เน้นเรื่องที่เฉพาะกับนกฟิชเชอร์

ดูหน้าตา แยกนกเด็กกับนกโต

World Parrot Trust บรรยายนกฟิชเชอร์โตเต็มวัยว่าหน้าสีส้มแดง หัวด้านหลังสีเขียวมะกอก อกสีเหลือง ลำตัวเขียว ตะโพกฟ้า และปากแดง ส่วน VCA สรุปสั้นๆ ว่าลำตัวเขียวเป็นส่วนใหญ่ หัวมีสีส้ม เหลือง และน้ำตาลอ่อน

นกเด็กสีหม่นกว่าตัวโต และ World Parrot Trust ระบุว่ามีสีดำที่โคนปากบน จุดนี้ช่วยเวลาเลือกซื้อ ถ้าผู้ขายบอกว่านกอายุหลายเดือนแต่โคนปากยังดำชัด หรือบอกว่าเป็นนกเด็กแต่สีจัดเต็มที่แล้ว ให้ถามเพิ่ม

ข้อควรระวังอีกเรื่องคือนกลูกผสม World Parrot Trust ระบุว่าการผสมข้ามกับนกเลิฟเบิร์ดหน้ากาก (A. personatus) เป็นหนึ่งในภัยคุกคามของนกฟิชเชอร์ในธรรมชาติ ในวงการเลี้ยงก็พบนกที่ลักษณะก้ำกึ่งระหว่างสองชนิด ถ้าคุณต้องการนกฟิชเชอร์แท้เพื่อเพาะพันธุ์ต่อ ให้ซื้อจากผู้เพาะที่บอกสายพ่อแม่ได้

ตัวผู้หรือตัวเมีย ดูด้วยตาไม่ได้

VCA ระบุว่าเลิฟเบิร์ดตัวผู้กับตัวเมียหน้าตาเหมือนกัน ตัวเมียอาจหนักกว่าเล็กน้อย และการแยกเพศที่แน่นอนต้องใช้การตรวจ DNA จากตัวอย่างเลือด

วิธีที่คนเลี้ยงนิยมพูดกัน เช่น ดูความกว้างของกระดูกเชิงกราน ดูท่าเกาะ หรือดูว่านกฉีกกระดาษไปซุกขน ไม่ได้แม่นพอที่จะใช้ตัดสินใจเรื่องจับคู่ ถ้าจะเลี้ยงสองตัว การรู้เพศแน่ชัดช่วยให้วางแผนได้ว่าจะให้นกมีลูกหรือไม่

ถ้าเลี้ยง	ข้อดี	ต้องเตรียม
ตัวเดียว	ผูกพันกับเจ้าของมากกว่า	เวลาเล่นด้วยทุกวัน ของเล่นมากพอ
สองตัวเพศเดียวกัน	มีเพื่อน ไม่มีไข่ที่ได้รับการผสม	กรงใหญ่ขึ้น ดูว่าเข้ากันได้ไหม
คู่ตัวผู้ตัวเมีย	มีเพื่อน พฤติกรรมเป็นธรรมชาติ	แผนเรื่องไข่และลูกนก

VCA อธิบายว่าเลิฟเบิร์ดที่อยู่เป็นคู่จะผูกพันกันเองมากกว่าผูกพันกับเจ้าของ แม้เป็นคู่เพศเดียวกันก็ตาม ถ้าคุณอยากได้นกที่เกาะมือและเล่นกับคน การเลี้ยงตัวเดียวที่เลี้ยงด้วยมือตั้งแต่เล็กมักง่ายกว่า

กรงและพื้นที่บิน

VCA แนะนำกรงขั้นต่ำสำหรับเลิฟเบิร์ดที่ 60 x 60 x 90 เซนติเมตร ส่วน World Parrot Trust ซึ่งพูดถึงกรงใหญ่หรือกรงบินสำหรับนกฟิชเชอร์ แนะนำความยาวอย่างน้อย 1.2 เมตร สองตัวเลขนี้ไม่ได้ขัดกัน ตัวเลขแรกคือขั้นต่ำของกรงในบ้าน ตัวเลขหลังคือพื้นที่ที่ให้นกได้บินจริง

ถ้าบ้านมีที่จำกัด ให้ใช้กรงขนาดขั้นต่ำขึ้นไป และเพิ่มเวลาให้นกออกมาบินในห้องที่ปิดประตูหน้าต่าง ปิดพัดลมเพดาน และไม่มีสัตว์เลี้ยงตัวอื่น

สิ่งที่ควรมีในกรง

• คอนไม้ธรรมชาติหลายขนาด ให้เท้าได้ออกกำลัง
• ของเล่นที่แทะได้ เช่น กระดาษไม่มีหมึก ไม้เนื้ออ่อนที่ไม่ทาสี
• ถ้วยน้ำและอาหารที่ล้างง่าย
• ภาชนะน้ำตื้นสำหรับอาบน้ำ World Parrot Trust ระบุว่านกฟิชเชอร์ชอบอาบน้ำ

ฝึกนกฟิชเชอร์ให้เชื่องมือ

VCA ระบุว่าเลิฟเบิร์ดที่ยังเด็กและเลี้ยงด้วยมือฝึกให้เชื่องได้ง่ายกว่านกโตที่ไม่เคยถูกจับ ถ้าคุณได้นกที่โตแล้วและกลัวมือ ไม่ได้แปลว่าฝึกไม่ได้ แต่ต้องใช้เวลานานกว่าและต้องอดทน

ลำดับที่ใช้ได้กับนกส่วนใหญ่

1. ช่วงแรกให้นกชินกับการมีคนอยู่ใกล้กรง นั่งข้างกรง พูดเบาๆ โดยไม่ยื่นมือเข้าไป
2. ยื่นเมล็ดข้าวฟ่างผ่านซี่กรงด้วยปลายนิ้ว ให้นกเข้ามารับเอง
3. เมื่อนกรับจากนิ้วได้แล้ว เปิดประตูกรง วางมือแบนไว้ที่ประตูพร้อมเมล็ด
4. ฝึกคำสั่งขึ้นนิ้ว โดยยื่นนิ้วชี้ไว้ใต้อกนก แตะเบาๆ ให้นกก้าวขึ้น แล้วให้รางวัล
5. ฝึกครั้งละ 5 ถึง 10 นาที วันละหลายครั้ง ดีกว่าฝึกครั้งเดียวนานๆ

นกฟิชเชอร์จิกแรงกว่าที่ตัวเล็กๆ บ่งบอก นกที่กัดเพราะกลัวจะกัดหนักขึ้นถ้าโดนไล่จับ อย่าดึงมือหนีแรงๆ หรือเป่าหน้านก ให้ค่อยๆ ลดระดับมือลงแล้วจบการฝึกรอบนั้นอย่างสงบ ช่วงที่นกเข้าวัยเจริญพันธุ์ตอนอายุราว 8 ถึง 12 เดือน บางตัวหวงกรงและหวงคู่มากขึ้น ถือเป็นช่วงที่ต้องใจเย็นเป็นพิเศษ

อากาศร้อนกับนกตัวเล็ก

ถิ่นกำเนิดของนกฟิชเชอร์คือทุ่งหญ้าในแอฟริกาตะวันออก นกจึงทนแดดได้ระดับหนึ่ง แต่กรงในบ้านต่างจากทุ่งหญ้าตรงที่นกหนีความร้อนไปไหนไม่ได้ กรงที่วางริมหน้าต่างรับแดดบ่ายหรือบนระเบียงที่ร้อนสะสม ทำให้นกตัวขนาด 50 กรัมร้อนจัดได้เร็ว

สังเกตอาการร้อนเกินคือ นกอ้าปากหายใจ กางปีกออกห่างจากลำตัว และขนแนบตัว ให้ย้ายกรงไปที่ร่มที่อากาศถ่ายเท วางภาชนะอาบน้ำให้ และเติมน้ำดื่มเย็นสะอาด ถ้านกยังซึมหรือล้มหลังพักแล้ว ต้องพบสัตวแพทย์ทันที

อาหารนกฟิชเชอร์

ในธรรมชาติ World Parrot Trust ระบุว่านกฟิชเชอร์กินเมล็ดหญ้า ข้าวฟ่าง ข้าวโพด เมล็ดกระถิน (Acacia) ผลเบอร์รี และลูกมะเดื่อ ภาพนี้บอกว่านกกินพืชหลากหลาย ไม่ได้กินเมล็ดชนิดเดียว

ในบ้าน แนวทางของนกแก้วตัวเล็กใช้ได้กับนกฟิชเชอร์ คืออาหารเม็ดสำหรับนกแก้วเป็นฐาน เสริมผักใบเขียวและผลไม้ปริมาณน้อยทุกวัน ใช้เมล็ดพืชเป็นรางวัล และเปลี่ยนน้ำทุกวัน รายละเอียดว่าอะไรให้ได้ อะไรห้ามให้ อยู่ที่ นกแก้วกินอะไรได้บ้าง

ถ้านกเข้ารัง

นกฟิชเชอร์คู่ที่โตเต็มวัยมีแนวโน้มทำรังเมื่อได้กล่องรัง ข้อมูลการทำรังจากสองแหล่ง

เรื่อง	World Parrot Trust	VCA (เลิฟเบิร์ดทั่วไป)
จำนวนไข่ต่อครั้ง	4 ถึง 6 ฟอง	3 ถึง 7 ฟอง
ระยะฟัก	ไม่ได้ระบุในหน้านี้	18 ถึง 24 วัน
ลูกนกออกจากรัง	ราว 6 สัปดาห์	5 ถึง 6 สัปดาห์
กล่องรัง	แนวตั้ง ราว 15 x 15 x 15 ซม.	ไม่ได้ระบุ

การให้นกออกลูกไม่ได้จบที่ไข่ฟัก ลูกนกทุกตัวคือนกที่อยู่ได้ 15 ปีขึ้นไป ต้องมีคนรับไปเลี้ยงที่พร้อม ถ้ายังไม่มีแผน อย่าใส่กล่องรังในกรง และอย่าวางของที่นกใช้เป็นโพรงได้ เช่น กล่องกระดาษหรือเต็นท์ผ้า

นกตัวเมียที่วางไข่ติดกันหลายชุดเสี่ยงขาดแคลเซียมและไข่ติด ถ้าเห็นนกตัวเมียนั่งบนพื้นกรง เบ่ง หางกระดก หรือท้องป่องผิดปกติ ต้องพบสัตวแพทย์ทันที

สังเกตอาการ นกฟิชเชอร์ไม่สบาย

นกตัวเล็กป่วยแล้วทรุดเร็ว เจ้าของต้องดูทุกวัน

• ขนฟู นั่งนิ่ง หลับตาในเวลากลางวัน
• กินน้อยลง มูลน้อยลง หรือมูลเปลี่ยนสี
• จาม มีน้ำมูก ตาบวม หรือหายใจหางกระดก
• ขนหลุด ขนผิดรูป หรือถอนขนตัวเอง
• น้ำหนักลด ชั่งด้วยตาชั่งกรัมสัปดาห์ละครั้ง

VCA แนะนำให้พานกใหม่ไปตรวจกับสัตวแพทย์ที่รักษานกภายใน 2 สัปดาห์หลังซื้อ และตรวจสุขภาพทุกปี การหาโรงพยาบาลที่มีสัตวแพทย์รักษานกไว้ล่วงหน้าช่วยให้ไม่ต้องหาเอาตอนนกป่วยแล้ว ดูวิธีเลือกได้ที่ เลือกโรงพยาบาลสัตว์

ตารางดูแลประจำ

ความถี่	สิ่งที่ทำ
ทุกวัน	เปลี่ยนน้ำ ล้างถ้วย ให้ผักผลไม้แล้วเก็บออก ปล่อยบินหรือเล่นด้วย
วันเว้นวัน	วางภาชนะอาบน้ำ
ทุกสัปดาห์	เปลี่ยนกระดาษรองพื้น ชั่งน้ำหนัก เปลี่ยนของเล่นบางชิ้น
ทุกเดือน	ล้างกรงทั้งใบ ตรวจคอนและซี่กรงที่ชำรุด
ปีละครั้ง	ตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์ที่รักษานก

ซื้อนกฟิชเชอร์อย่างรับผิดชอบ

World Parrot Trust ระบุว่าการค้านก การผสมข้ามชนิด และการสูญเสียถิ่นอาศัยเป็นภัยคุกคามหลักของนกฟิชเชอร์ในธรรมชาติ และนกชนิดนี้อยู่ในบัญชี CITES Appendix II ซึ่งควบคุมการค้าระหว่างประเทศ นกที่ขายในไทยส่วนใหญ่เป็นนกเพาะเลี้ยงหลายรุ่นแล้ว แต่ผู้ซื้อก็ควรเลือกผู้เพาะที่เปิดให้ดูฟาร์ม บอกวันฟักได้ และมีห่วงขาหรือเอกสารประกอบ

สิ่งที่ควรดูในวันไปรับนก

• ตาใส ไม่มีคราบรอบตาหรือรูจมูก
• ขนเรียบ ไม่มีขนหักหรือผิดรูปเป็นหย่อม
• ปากและเล็บไม่ยาวผิดรูป
• นกตื่นตัว ขยับไปมา ไม่นั่งขนฟูอยู่มุมกรง
• มูลบนพื้นกรงเป็นก้อน ไม่เหลวเป็นน้ำ
• ผู้ขายบอกได้ว่านกกินอะไรอยู่ เพื่อให้คุณใช้อาหารเดิมไปก่อนในช่วงแรก

ถ้ายังเลือกไม่ได้ว่าจะเลี้ยงเลิฟเบิร์ดหรือนกแก้วชนิดอื่น อ่านภาพรวมของนกแต่ละแบบที่ นกสวยงามน่าเลี้ยง