สรุปสั้นๆ
- แมวขนยาวต้องหวีทุกวัน วันละ 5 ถึง 10 นาที ดีกว่าหวีนานสัปดาห์ละครั้ง เพราะขนที่เริ่มพันแกะง่ายกว่าก้อนที่แน่นแล้ว
- จุดที่พันก่อนคือใต้ขาหน้า ก้นและต้นขาหลัง หน้าอก และรอบคอตรงปลอกคอ
- ห้ามใช้กรรไกรตัดก้อนขนที่ติดผิว เพราะผิวแมวบางและมักถูกดึงขึ้นมาในก้อนขน ตัดโดนได้โดยไม่รู้ตัว
- แมวสำรอกก้อนขนทุก 1 ถึง 2 สัปดาห์ยังถือว่าพบได้ แต่ถ้าซึม ไม่กินเกิน 1 ถึง 2 วัน หรือขย้อนซ้ำแล้วไม่มีอะไรออก ต้องพบสัตวแพทย์
- ยาระบายหรืออาหารสูตรก้อนขนสำหรับแมวที่มีอาการ ควรใช้ภายใต้คำแนะนำของสัตวแพทย์
แมวขนยาวต้องหวีทุกวัน นี่คือคำตอบที่สั้นที่สุด VCA Animal Hospitals แนะนำให้หวีหรือแปรงทุกวัน โดยเน้นจุดที่ขนพันง่าย ส่วนเรื่องที่เหลือ ทั้งอาบน้ำ ตัดเล็บ และอาหาร เป็นงานเสริมที่ทำตามรอบ ถ้าข้ามการหวีไปหลายวัน ขนชั้นในที่หลุดจะค้างอยู่ในขนชั้นนอก แล้วพันกันเป็นก้อนที่ดึงผิวจนแมวเจ็บ
คนที่เลี้ยงเปอร์เซียหรือเมนคูนมานานจะบอกเหมือนกันว่า หวีวันละ 5 นาทีง่ายกว่าแกะก้อนขนครั้งละครึ่งชั่วโมงมาก ด้านล่างคือลำดับงานที่ทำได้จริงในบ้าน
จุดที่ขนพันก่อนเสมอ
VCA ระบุจุดที่ขนพันง่ายไว้สี่ตำแหน่ง คือใต้ขา ก้นและต้นขาหลัง หน้าอก และรอบคอที่ปลอกคอเสียดสี ควรเพิ่มหลังหูกับท้องด้านล่างเข้าไปอีกสองจุด เพราะเป็นที่ที่แมวเลียไม่ค่อยถึงและเจ้าของมองไม่เห็นตอนแมวนอน
| จุด | ทำไมพันง่าย | วิธีเช็กเร็ว |
|---|---|---|
| ใต้ขาหน้า (รักแร้) | ขนเสียดสีทุกครั้งที่เดิน | ยกขาหน้าขึ้นเบาๆ ลากหวีซี่ถี่ผ่าน |
| ก้นและต้นขาหลัง | ขนเปื้อนอุจจาระและเลียไม่ทั่ว | ดูตอนแมวเดินออกจากกระบะ |
| หน้าอก | ขนยาวที่สุดในหลายพันธุ์ | ลูบมือลงไปถึงผิว รู้สึกเป็นแผ่นแข็งไหม |
| รอบคอ | ปลอกคอถูขนทุกวัน | ถอดปลอกคอออกแล้วหวีรอบคอ |
| หลังหู | ขนนุ่มบาง พันเป็นปมเล็กเร็ว | ใช้ปลายนิ้วคลำหาเม็ดแข็ง |
| ท้อง | แมวไม่ชอบให้แตะ เจ้าของจึงข้าม | หวีตอนแมวนอนตะแคงผ่อนคลาย |
อุปกรณ์ที่ต้องมีจริง และของที่ซื้อแล้วไม่ค่อยได้ใช้
ร้านสัตว์เลี้ยงมีแปรงให้เลือกหลายสิบแบบ แต่แมวขนยาวส่วนใหญ่ใช้แค่สามชิ้นหลัก
| อุปกรณ์ | ใช้ทำอะไร | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| หวีเหล็กสองระยะ (ซี่ห่างกับซี่ถี่ในด้ามเดียว) | แหวกขนถึงโคน ตรวจว่ามีปมไหม | ชิ้นที่ขาดไม่ได้ ปลายซี่ควรมน ไม่คม |
| แปรงสลิคเกอร์ | ดึงขนชั้นในที่หลุดออก | กดเบามือ ซี่ลวดขีดผิวแดงได้ถ้ากดแรง |
| ที่แกะก้อนขน (mat breaker) | แบ่งปมเล็กเป็นเส้น | ใช้กับปมที่ยังมีช่องห่างจากผิวเท่านั้น |
| แปรงขนอ่อนหรือถุงมือยาง | ปัดขนผิวนอกให้เรียบ | ช่วยให้แมวคุ้นการสัมผัส แต่ไม่ถึงโคนขน |
| กรรไกรปลายมน | เล็มขนรอบอุ้งเท้าที่ยื่นเกิน | ห้ามใช้ตัดก้อนขนที่ติดผิว |
ของที่หลายบ้านซื้อแล้ววางทิ้ง คือแปรงหวีขนชั้นในแบบใบมีดซี่ถี่ที่ดึงขนออกได้ทีละมาก ถ้าใช้แรงหรือใช้บ่อยกับขนยาวนุ่มแบบเปอร์เซีย จะตัดขนชั้นนอกขาดและทำให้ผิวระคายได้ ถ้าจะใช้ ให้ใช้สัปดาห์ละครั้งช่วงผลัดขนหนัก และลากเบาตามแนวขนเท่านั้น
เปลี่ยนหวีเมื่อซี่งอหรือปลายซี่หลุด ซี่ที่งอจะเกี่ยวขนจนแมวเจ็บ และแมวจะเริ่มกลัวการหวี
ลำดับหวีขนทุกวัน ใช้เวลาไม่เกิน 10 นาที
- เริ่มตอนแมวผ่อนคลาย เช่นหลังกินข้าวหรือตอนง่วง อย่าเริ่มตอนแมวกำลังอยากเล่น
- ลูบมือทั่วตัวก่อน หาเม็ดแข็งหรือแผ่นขนที่จับเป็นแพ จำไว้ว่าอยู่ตรงไหน
- ใช้แปรงสลิคเกอร์ปัดขนชั้นนอกตามแนวขน ทีละช่วงสั้นๆ จากหัวไปหาง
- ใช้หวีเหล็กซี่ห่างแหวกขนลงไปถึงโคน ถ้าติด ให้จับโคนขนไว้ด้วยมืออีกข้างก่อนหวี จะได้ไม่ดึงผิว
- ตามด้วยซี่ถี่ในจุดที่พันง่ายในตารางข้างบน
- จบด้วยขนม หรือของที่แมวชอบ VCA แนะนำให้ทำให้การหวีเป็นกิจวัตรที่แมวรู้สึกดี
- ถ้าแมวเริ่มกระดิกหางแรงหรือหันมาจะกัด ให้หยุด หวีต่ออีกรอบตอนเย็น
หวีเหล็กคือตัวตรวจงาน ถ้าหวีซี่ถี่ลากผ่านถึงโคนขนได้ทั้งตัวโดยไม่ติด แปลว่าวันนั้นครบแล้ว
เจอก้อนขนแล้ว แกะอย่างไรไม่ให้แมวเจ็บ
ก้อนขนที่ติดผิวอันตรายกว่าที่เห็น เพราะขนพันกันจนดึงผิวหนังขึ้นมาเป็นเนิน ผิวแมวบาง ถ้าเอากรรไกรสอดเข้าไปตัด โอกาสบาดผิวสูงมาก VCA เตือนชัดว่าห้ามใช้กรรไกรตัดก้อนขน เพราะบาดผิวจนเจ็บรุนแรงได้แม้มองไม่เห็นแผล
วิธีที่ปลอดภัยตามขนาดก้อน
| ขนาดก้อน | วิธีจัดการที่บ้าน | เมื่อไหร่ควรหยุด |
|---|---|---|
| ปมเล็กเท่าเม็ดถั่ว ยังขยับได้ | ใช้นิ้วค่อยๆ แยกขนจากปลายเข้าหาโคน แล้วหวีซี่ห่าง | แมวสะบัดหนีหรือร้อง |
| ก้อนขนาดเหรียญ ยังมีช่องระหว่างก้อนกับผิว | ใช้ที่แกะก้อนขนแบบใบมีดหันออกจากผิว แบ่งก้อนเป็นเส้นเล็กทีละนิด | ทำเกิน 5 นาทีแล้วยังไม่คลาย |
| ก้อนแน่นติดผิว เป็นแผ่น | ไม่แกะเอง | ส่งช่างตัดขนหรือสัตวแพทย์ |
| ก้อนหลายจุดทั่วตัว | ไม่แกะเอง | สัตวแพทย์ประเมิน บางรายต้องให้ยาซึม |
ปัตตาเลี่ยนไฟฟ้าใช้ได้เฉพาะคนที่มีประสบการณ์ VCA เตือนเรื่องใบมีดบาดผิวและใบมีดร้อนเกินไประหว่างใช้งาน ถ้าแมวไม่ยอมให้แกะ หรือคุณกลัวว่าจะทำแมวเจ็บ หรือก้อนขนใหญ่และกระจายหลายจุด VCA แนะนำให้พาไปหาช่างตัดขนหรือสัตวแพทย์ ซึ่งสามารถให้ยาซึมเพื่อเอาก้อนขนออกโดยแมวไม่เจ็บ
แกะวันละไม่เกินหนึ่งหรือสองก้อนพอ แมวที่เครียดจากการแกะนานจะเริ่มหนีทุกครั้งที่เห็นหวี
ก้อนขนในท้อง เมื่อไหร่ปกติ เมื่อไหร่อันตราย
แมวกลืนขนตัวเองทุกครั้งที่เลีย ขนส่วนใหญ่ผ่านลำไส้ออกไปกับอุจจาระ ส่วนที่ค้างในกระเพาะจะถูกสำรอกออกมาเป็นแท่งยาว Cornell Feline Health Center ระบุว่าแมวขนยาวอย่างเปอร์เซียและเมนคูนเสี่ยงมากกว่าแมวขนสั้น และการสำรอกก้อนขนทุก 1 ถึง 2 สัปดาห์ยังพบได้ทั่วไป ช่วงผลัดขนจะเจอบ่อยขึ้น
ก้อนขนที่ใหญ่เกินไปหรือติดค้างในลำไส้เป็นอันตรายถึงชีวิตได้ถ้าไม่ได้ผ่าตัด สัตวแพทย์ต้องตรวจร่างกาย ตรวจเลือด เอกซเรย์ หรืออัลตราซาวนด์เพื่อหาตำแหน่ง
อีกเรื่องที่ Cornell เตือนคือ อาการไอหรือขย้อนบ่อยที่เจ้าของคิดว่าเป็นก้อนขน อาจเป็นโรคทางเดินอาหารอื่นหรือโรคทางเดินหายใจ เช่น หอบหืดในแมว ถ้าเห็นแมวก้มคอยืดตัวไอแต่ไม่มีก้อนขนออกมาเลย ให้ถ่ายคลิปไว้ให้สัตวแพทย์ดู อาการอาเจียนแบบอื่นอ่านเพิ่มได้ที่ แมวอาเจียน
ลดก้อนขนจากต้นทาง
- หวีหรือแปรงทุกวัน Cornell ระบุว่าเป็นวิธีป้องกันหลัก เพราะขนที่ติดหวีคือขนที่แมวไม่ได้กลืน
- ถ้าแมวเลียตัวมากผิดปกติ ให้หาสาเหตุ Cornell ชี้ว่าการเลียมากเกินไปอาจเกี่ยวกับปัญหาผิวหนังจากการแพ้อาหาร
- ยาระบายหรือเจลก้อนขนสำหรับแมวที่มีอาการ ใช้ภายใต้การดูแลของสัตวแพทย์ Cornell เตือนว่าไม่ควรให้เองโดยไม่ได้รับความเห็นชอบ อาหารสูตรที่อ้างว่าช่วยเรื่องก้อนขนก็ควรถามสัตวแพทย์ก่อนเช่นกัน ข้อมูลเรื่องอาหารสำหรับแมวขนร่วงอยู่ที่ อาหารแมวขนร่วง
ก้นสกปรก เรื่องที่แมวขนยาวทุกบ้านเจอ
ขนยาวรอบก้นทำให้อุจจาระติดค้าง โดยเฉพาะเมื่ออุจจาระนิ่ม ถ้าปล่อยไว้ ขนจะจับกันแข็ง ผิวใต้ขนอับชื้น และกลิ่นติดเฟอร์นิเจอร์
- ดูก้นแมวทุกครั้งที่เห็นออกจากกระบะในช่วงแรก จนรู้ว่าตัวไหนเลอะบ่อย
- ถ้าเลอะเล็กน้อย ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นบิดหมาดเช็ด แล้วซับให้แห้ง
- ถ้าเลอะบ่อย ให้ช่างตัดขนเล็มขนรอบก้นสั้นลง (บางร้านเรียกว่าตัดแต่งรอบก้น) ทุก 6 ถึง 8 สัปดาห์
- ถ้าอุจจาระนิ่มติดต่อกันเกินสองสามวัน ให้แก้ที่ต้นเหตุกับสัตวแพทย์ ไม่ใช่แค่ตัดขน
อากาศร้อนในไทยกับขนหนาสองชั้น
ขนแมวขนยาวเก็บความร้อนได้มาก ในห้องที่ไม่มีลมผ่านหรือช่วงเมษายนที่ในบ้านร้อนจัด แมวขนยาวจะนอนแผ่บนพื้นกระเบื้อง หายใจเร็วกว่าปกติ และกินน้อยลง
สิ่งที่ช่วยได้มากกว่าการโกนขน
- หวีขนชั้นในที่หลุดออกให้หมด ขนที่ค้างทำให้ชั้นอากาศใกล้ผิวร้อนขึ้น
- มีมุมเย็นอย่างน้อยหนึ่งจุด เช่นพื้นกระเบื้องที่ไม่โดนแดด หรือห้องที่เปิดแอร์ช่วงบ่าย
- วางน้ำหลายจุด และเปลี่ยนน้ำวันละ 2 ครั้ง
- ไม่ทิ้งแมวไว้ในรถหรือกรงที่ตากแดดเลยแม้ไม่กี่นาที
ถ้าแมวหายใจอ้าปาก ลิ้นห้อย ตัวร้อน หรือเดินโซเซ ให้ถือเป็นเหตุฉุกเฉิน ทำให้ตัวเย็นลงด้วยผ้าชุบน้ำธรรมดา แล้วพาไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที
อาบน้ำแมวขนยาว ต้องหวีให้เสร็จก่อน
ปมขนที่โดนน้ำจะหดแน่นจนแกะไม่ออก กฎข้อเดียวที่ต้องจำคือหวีให้ไม่มีปมก่อนลงน้ำทุกครั้ง หลังอาบต้องเป่าให้แห้งถึงโคนขน ขนชั้นในที่ชื้นค้างทำให้ผิวอับและมีกลิ่น ขั้นตอนอาบและการเลือกแชมพูอ่านได้ใน อาบน้ำแมว
ตารางดูแลแมวขนยาว
| งาน | ความถี่ | ใช้เวลาประมาณ |
|---|---|---|
| หวีทั้งตัว เน้นจุดพันง่าย | ทุกวัน | 5 ถึง 10 นาที |
| ดูก้นและขนรอบก้น | ทุกวันช่วงแรก แล้วตามที่เห็นว่าจำเป็น | 1 นาที |
| เช็ดคราบน้ำตา (พันธุ์หน้าแบน) | ทุกวัน | 1 ถึง 2 นาที |
| ตัดเล็บ | ทุก 2 ถึง 3 สัปดาห์ | 5 นาที |
| เล็มขนรอบก้นและอุ้งเท้า | ทุก 6 ถึง 8 สัปดาห์ | ร้านตัดขนหรือทำเองถ้าชำนาญ |
| อาบน้ำ | เมื่อเปื้อน หรือทุก 1 ถึง 3 เดือน | 30 ถึง 60 นาทีรวมเป่าแห้ง |
| ตรวจสุขภาพ | ปีละครั้ง | บอกสัตวแพทย์เรื่องความถี่ก้อนขน |
ก่อนรับแมวขนยาวตัวแรก
ถามตัวเองตรงๆ ว่ามีเวลาหวีขนวันละ 10 นาทีทุกวันไปอีก 12 ถึง 15 ปีหรือไม่ ถ้าตอบได้ทันที แมวขนยาวเป็นเพื่อนที่นุ่มและนิ่งน่าอยู่ด้วย ถ้ายังลังเล ลองเทียบงานที่ต้องทำกับแมวขนสั้นใน แมวขนสั้น พันธุ์ไหนน่าเลี้ยง ก่อนตัดสินใจ ส่วนคนที่รับมาแล้ว เริ่มจากซื้อหวีเหล็กซี่ห่างซี่ถี่หนึ่งด้าม แล้วตั้งเวลาเตือนหวีขนในโทรศัพท์ทุกเย็น
คำถามที่พบบ่อย
โกนขนแมวขนยาวช่วงหน้าร้อนช่วยให้เย็นขึ้นไหม
ขนแมวช่วยกันแดดและกันความร้อนจากภายนอกด้วย การโกนสั้นติดผิวทำให้ผิวโดนแดดตรงๆ ถ้าขนพันหนักจนต้องตัดออก ให้ช่างตัดขนหรือสัตวแพทย์ตัดในระดับที่ยังเหลือขน แล้วดูแลเรื่องอุณหภูมิห้องแทน
แมวขนยาวต้องอาบน้ำบ่อยแค่ไหน
ส่วนใหญ่ไม่ต้องอาบบ่อย หลายบ้านอาบทุก 1 ถึง 3 เดือนหรือเมื่อเปื้อน ข้อสำคัญคือต้องหวีขนให้ไม่มีปมก่อนอาบ เพราะปมที่โดนน้ำจะหดแน่นขึ้น และต้องเป่าให้แห้งถึงโคนขน
หวีแบบไหนดีที่สุดสำหรับแมวขนยาว
ชุดพื้นฐานคือแปรงสลิคเกอร์สำหรับขนชั้นนอก หวีเหล็กที่มีซี่ห่างและซี่ถี่ในด้ามเดียว และที่แกะก้อนขนสำหรับปมเล็ก หวีเหล็กเป็นตัวตรวจงาน ถ้าหวีเหล็กลากผ่านถึงโคนขนได้ทั้งตัว แปลว่าวันนั้นหวีครบแล้ว
ทำไมแมวขนยาวแก่แล้วขนพันง่ายขึ้น
แมวที่ปวดข้อหรือมีปัญหาในช่องปากมักเลียตัวน้อยลง ขนบริเวณหลังและก้นจึงพันเร็วขึ้น ถ้าแมวที่เคยเรียบร้อยเริ่มขนพันมาก ให้พาไปตรวจหาสาเหตุ ไม่ได้แก้แค่หวีให้ถี่ขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- The Danger of Hairballs | Cornell Feline Health Center, Cornell University College of Veterinary Medicine
- Removing mats from long-haired cats | VCA Animal Hospitals
