ที่ดูดส้วมตัน ใช้ยังไง จังหวะปั๊มที่ถูกและการล้างเก็บหลังใช้

วางหัวยางลงในโถให้จมน้ำ สอดปลอกยางเข้าไปในรูคอห่าน กดลงช้าๆ ครั้งแรกเพื่อไล่ลมออก จากนั้นกดและดึงแรงเท่าๆ กันเป็นชุด 15 ถึง 20 ครั้ง แล้วยกออกดูน้ำ นั่นคือทั้งหมดของการใช้ที่ดูดส้วม ส่วนที่ทำให้หลายบ้านปั๊มแล้วไม่ผ่านคือรายละเอียดเล็กๆ หัวยางผิดแบบ น้ำในโถน้อยเกิน หรือกดแรงแต่ไม่ดึง ซึ่งเราจะไล่ทีละเรื่อง

หัวยางสองแบบ ใช้คนละที่

ที่ดูดส้วมในร้านวัสดุมีสองหน้าตาหลัก และหลายบ้านมีแต่แบบที่ใช้กับโถไม่ได้

แบบ	หน้าตา	ใช้กับ	ทำไม
หัวถ้วยเรียบ	ยางทรงถ้วยปากเรียบ ขอบบาง	อ่างล้างหน้า อ่างล้างจาน ท่อพื้นห้องน้ำ อ่างอาบน้ำ	ผิวเรียบรอบรูท่อ ปากถ้วยวางแนบได้ทันที
หัวมีปลอก (flange)	ถ้วยยางที่มีปลอกยางยื่นออกจากตรงกลาง พับเก็บได้	โถชักโครก โถนั่งยอง	ปลอกสอดเข้ารูคอห่านที่โค้ง แนบสนิทกว่า
หัวแบบลูกฟูก (accordion)	ยางพลาสติกแข็งเป็นลอนหลายชั้น	โถชักโครกที่ตันแน่น	ดันลมได้มาก แต่วางให้แนบยากกว่า
กระบอกสูบลม	กระบอกพลาสติกมีด้ามดึง	อ่างและโถตามรุ่น	แรงสูง ต้องอ่านคู่มือรุ่นนั้น

หัวมีปลอกใช้กับอ่างได้ด้วย แค่พับปลอกเก็บเข้าไปในถ้วย ถ้าบ้านจะมีอันเดียว ให้ซื้อแบบมีปลอก แต่ถ้ามีสองอัน ให้แยกอันโถกับอันอ่าง ไม่ควรเอาหัวยางที่เพิ่งปั๊มโถไปจุ่มอ่างล้างจาน

เลือกขนาดหัวให้พอดีกับรูโถ หัวที่ใหญ่เกินจะวางไม่แนบเพราะชนผนังโถด้านข้าง หัวเล็กเกินจะหลุดออกจากรูทุกครั้งที่กด ด้ามควรยาวพอที่เราจะยืนตัวตรงแล้วกดได้ ด้ามสั้นทำให้ต้องก้มหน้าเข้าใกล้โถ ซึ่งเป็นท่าที่น้ำกระเด็นเข้าหน้าง่ายที่สุด

เตรียมห้องก่อนจับด้าม 3 นาที

ห้าอย่างนี้ทำให้งานสะอาดขึ้นมาก

1. ถ้าน้ำในโถสูงจวนล้น ห้ามกดชักโครกซ้ำ เปิดฝาถังพักน้ำแล้วกดยางปิดน้ำ (flapper) ให้แนบ หรือปิดวาล์วน้ำที่ผนังหลังโถ
2. ปูหนังสือพิมพ์หรือผ้าเก่ารอบฐานโถ
3. ใส่ถุงมือยางที่ยาวถึงข้อศอกถ้ามี
4. ถ้าน้ำในโถสูงเกือบถึงขอบ ตักออกใส่ถังด้วยขันจนเหลือราวครึ่งโถ ถ้าน้ำในโถน้อยจนหัวยางไม่จม ให้เติมน้ำจากถังจนท่วมหัวยาง
5. เปิดพัดลมดูดอากาศ

เรื่องน้ำท่วมหัวยางสำคัญกว่าที่คิด ที่ดูดส้วมทำงานด้วยการดันและดูดน้ำ ไม่ใช่ลม ถ้ามีลมอยู่ใต้หัวยาง ลมจะยุบตัวรับแรงกดแทน แรงไปไม่ถึงก้อนที่อุดในคอห่าน

วางให้แนบ แล้วไล่ลมก่อน

ขั้นนี้เป็นจุดที่คนพลาดมากที่สุด

1. จุ่มหัวยางลงในโถแบบเอียง ให้ลมใต้ถ้วยค่อยๆ ลอยออก ไม่ใช่จุ่มตรงๆ ซึ่งจะขังฟองลมไว้เต็มหัว
2. สอดปลอกยางเข้าไปในรูที่ก้นโถ ให้ขอบถ้วยแนบรอบปากรู
3. กดลงครั้งแรกช้าๆ จนถ้วยยุบ จะเห็นฟองลมเล็กน้อยออกมาข้างถ้วย นั่นคือลมที่เหลือถูกไล่ออก

ถ้าครั้งแรกกดแรงเลย ลมใต้ถ้วยจะดันน้ำสกปรกพุ่งออกด้านข้าง เปื้อนพื้นและขาเรา

จังหวะปั๊ม กดเท่าไร ดึงเท่าไร

หลายคนคิดว่าแรงกดคือทุกอย่าง แต่ก้อนที่อุดคอห่านมักหลุดตอนเราดึงขึ้น เพราะแรงดูดย้อนทำให้ก้อนขยับ แล้วแรงกดครั้งต่อไปดันให้หลุดผ่าน

ขั้น	ทำอะไร	นับ	สังเกต
1	กดลงช้าเพื่อไล่ลม	1 ครั้ง	ฟองลมออกข้างถ้วย
2	กดลงแรง ดึงขึ้นแรงเท่ากัน ไม่ให้ถ้วยหลุดจากรู	15 ถึง 20 ครั้ง	ได้ยินเสียงน้ำเคลื่อนในคอห่าน
3	ดึงถ้วยขึ้นจนหลุดแรงๆ ในครั้งสุดท้าย	1 ครั้ง	น้ำในโถเริ่มหมุนหรือลด
4	รอ 30 วินาที ดูระดับน้ำ		น้ำลดลงแปลว่าผ่าน
5	ถ้ายังไม่ลด ทำซ้ำข้อ 1 ถึง 4	อีก 2 ถึง 3 ชุด	ถ้าสี่ชุดยังไม่ลด หยุด

ระยะชักไม่ต้องยาว กดลงให้ถ้วยยุบจนสุด แล้วดึงขึ้นจนถ้วยคืนรูปเกือบเต็ม ถ้าดึงสูงเกินจนถ้วยหลุดจากรูในทุกจังหวะ แรงจะหายหมด

เมื่อน้ำลดลงแล้ว อย่าเพิ่งกดชักโครกเต็มถัง ให้ราดน้ำจากถังสักครึ่งถังก่อน ถ้าลงปกติจึงกดชักโครกหนึ่งครั้ง เพราะถ้าก้อนยังค้างอยู่บางส่วน การกดเต็มถังจะทำให้น้ำล้นออกนอกโถ

โถนั่งยองและโถราดน้ำ ปั๊มต่างกันนิดเดียว

โถนั่งยองมีรูอยู่ด้านหน้าหรือด้านหลังของแอ่ง และมักมีน้ำขังน้อย

• ใช้หัวมีปลอก แต่ปลอกบางรุ่นยาวเกินสำหรับรูโถนั่งยอง ถ้าสอดไม่ลงให้พับปลอกเข้าครึ่งหนึ่ง
• เติมน้ำในแอ่งให้ท่วมหัวยางก่อนทุกครั้ง โถแบบนี้มักแห้งกว่า
• ยืนให้มั่นคง เท้าอยู่บนพื้นแห้ง ไม่ใช่บนที่เหยียบที่ลื่น

โถราดน้ำที่ไม่มีถังพักน้ำ หลังปั๊มผ่านแล้วให้ราดน้ำตามเยอะๆ สองถึงสามขัน เพราะสาเหตุหลักที่โถแบบนี้ตันคือราดน้ำน้อยในแต่ละครั้ง

ใช้ที่ดูดกับอ่างและท่อพื้นห้องน้ำ

หลักเดียวกัน แต่มีสองจุดที่ต่าง

1. อ่างล้างหน้าและอ่างอาบน้ำมีรูน้ำล้นใต้ขอบ ถ้าไม่อุดรูนี้ด้วยผ้าเปียก แรงจะรั่วออกทางนั้นหมด
2. อ่างล้างจานสองหลุม ต้องอุดอีกหลุมด้วยจุกหรือผ้าเปียกที่กดไว้แน่น

ใช้หัวถ้วยเรียบหรือพับปลอกเก็บ เติมน้ำในอ่างราว 5 เซนติเมตรให้ท่วมถ้วย แล้วปั๊มชุดละ 15 ครั้งเหมือนกัน ถ้าเป็นอ่างล้างหน้าที่ตันด้วยผม การปั๊มมักไม่ได้ผลเท่าการถอดจุกสะดือดึงผมออก ซึ่งเล่าวิธีไว้ในอ่างล้างหน้าตัน

ปั๊มแล้วไม่ผ่าน อ่านอาการก่อนออกแรงต่อ

ปั๊มครบสี่ชุดแล้วไม่ดีขึ้น การออกแรงมากขึ้นมักไม่ช่วย และเสี่ยงทำให้ขี้ผึ้งรองฐานโถหรือข้อต่อเคลื่อน

อาการ	น่าจะเป็น	ทำต่อ
น้ำลดช้าลงเล็กน้อยทุกชุด	ก้อนแน่นแต่ขยับได้	พักแช่น้ำยาล้างจานกับน้ำอุ่น 30 นาที แล้วปั๊มอีกสองชุด
น้ำไม่ขยับเลย ปั๊มแล้วแข็ง	ของแข็งอุดคอห่าน เช่น ของเล่น แปรง ฝาขวด	หยุดปั๊ม ใช้สายสปริงโถ หรือถอดโถ
กดแล้วมีฟองผุดที่ท่อพื้นหรืออ่างอาบน้ำ	ตันที่ท่อรวมหลังโถ	หยุด เรียกช่าง
ผ่านแล้วแต่ตันซ้ำทุกสัปดาห์	ของที่ไม่ควรทิ้งลงโถ หรือท่อลาดน้อย	ดูหัวข้อถัดไป

ขั้นตอนใช้สายสปริงโถกับการแก้ตันแบบเต็มอยู่ในชักโครกตัน น้ำเอ่อขึ้นมา ส่วนถ้าอาการคือกดแล้วน้ำในถังไม่ไหลลง ไม่ได้ตัน ให้ดูชักโครกกดไม่ลง

ล้างและเก็บที่ดูดส้วมไม่ให้เหม็น

หัวยางที่ปั๊มเสร็จแล้วยัดกลับเข้าที่เก็บทั้งที่เปียก คือที่มาของกลิ่นอับและเชื้อที่หยดลงพื้นห้องน้ำ ล้างแบบนี้ใช้เวลาราว 5 นาที

1. หลังโถลงปกติแล้ว ให้จุ่มหัวยางในโถ แล้วกดชักโครกอีกครั้ง ให้น้ำสะอาดไหลผ่านหัวยาง
2. ผสมน้ำยาฟอกขาวในถังหรือขวดตัดก้น ตามอัตราที่ CDC ให้ไว้ คือน้ำยาฟอกขาว 4 ช้อนชาต่อน้ำ 1 ควอร์ต (ราว 950 มิลลิลิตร) ใช้น้ำอุณหภูมิห้อง และใช้น้ำยาฟอกขาวธรรมดาที่ฉลากระบุโซเดียมไฮโปคลอไรต์ 5 ถึง 9 เปอร์เซ็นต์
3. แช่หัวยางให้จม อย่างน้อย 1 นาทีตามที่ CDC กำหนดเป็นเวลาสัมผัสขั้นต่ำ เราแช่ราว 5 นาที
4. เทน้ำยาทิ้งลงโถ ล้างหัวยางด้วยน้ำสะอาด
5. วางพาดไว้บนขอบโถใต้ฝารองนั่ง ให้น้ำหยดลงโถจนแห้งราว 15 ถึง 30 นาที
6. เก็บในถ้วยหรือที่ใส่แบบมีรูระบาย ล้างที่ใส่ทุกเดือน

CDC เตือนว่าห้ามผสมน้ำยาฟอกขาวกับน้ำยาทำความสะอาดอื่น ถ้าเพิ่งเทน้ำยาล้างโถสูตรกรดลงในโถ ให้กดชักโครกล้างออกก่อนสองสามรอบ แล้วแช่หัวยางในภาชนะแยก ไม่ใช่ในโถ

หัวยางที่แข็ง ร้าว หรือขอบถ้วยบิดเบี้ยว ให้เปลี่ยน ยางเสื่อมแล้ววางไม่แนบ ปั๊มยังไงก็ไม่ได้แรง ปกติหัวยางคุณภาพดีอยู่ได้หลายปีถ้าเก็บให้แห้ง

ตันน้อยลง ไม่ต้องหยิบที่ดูดบ่อย

US EPA แนะนำให้ทิ้งแค่กระดาษชำระลงโถ ทิชชู่เปียกฆ่าเชื้อและของที่ไม่ใช่กระดาษชำระให้ทิ้งถังขยะ เพราะทำให้ท่อภายในบ้าน ท่อระบายสาธารณะ และระบบบ่อเกรอะเสียหาย และทำให้ส้วมและท่อย้อนกลับซึ่งเป็นความเสี่ยงต่อสุขภาพ ในบ้านเราของที่อุดโถบ่อยที่สุดคือ

• ทิชชู่เปียกทุกชนิด รวมถึงที่ข้างห่อเขียนว่าทิ้งลงโถได้ เพราะเนื้อไม่ยุ่ยเร็วเท่ากระดาษชำระ
• ผ้าอนามัยและแผ่นอนามัย
• สำลีก้านและสำลีแผ่น
• เศษอาหารและน้ำมันที่เทลงโถแทนอ่างครัว
• ทรายแมวชนิดจับก้อน

วางถังขยะมีฝาไว้ข้างโถทุกห้อง เด็กและแขกจะใช้มันแทนโถเอง นอกนั้นคือการกดน้ำปุ่มใหญ่เมื่อใช้กระดาษเยอะ และอย่าทิ้งกระดาษม้วนครึ่งม้วนในการกดครั้งเดียว ถ้าใช้เยอะ ให้กดสองครั้งระหว่างทาง

ที่ดูดส้วม ใช้อะไร ทำยังไง ห้ามทำ

เรื่อง	ทำแบบนี้	ห้ามทำ
หัวยาง	แบบมีปลอกสำหรับโถ ถ้วยเรียบสำหรับอ่าง	ใช้ถ้วยเรียบกับโถแล้วโทษว่าไม่ได้ผล
น้ำในโถ	ท่วมหัวยางพอดี	ปั๊มในโถที่แห้ง หรือกดชักโครกซ้ำตอนน้ำจวนล้น
ครั้งแรก	กดช้าเพื่อไล่ลม	กระแทกแรงตั้งแต่แรก
จังหวะ	ชุดละ 15 ถึง 20 ครั้ง ดึงแรงเท่ากด	กดอย่างเดียวไม่ดึง
จำนวนชุด	ไม่เกิน 4 ชุด แล้วเปลี่ยนวิธี	ปั๊มต่อครึ่งชั่วโมง
น้ำยาเคมี	ไม่ใช้ก่อนปั๊ม	ปั๊มโถที่เพิ่งเทน้ำยาล้างท่อ
หลังใช้	ล้าง ฆ่าเชื้อ ตากให้แห้ง	ยัดกลับที่เก็บทั้งที่เปียก