วิธีทำความสะอาดม่านห้องน้ำ ขจัดจุดดำ คราบชมพู ซักได้หรือต้องเช็ด

ม่านห้องน้ำเลอะเริ่มจากชายล่างเสมอ เป็นแถบสีชมพูส้มลื่นๆ ก่อน แล้วตามมาด้วยจุดดำที่ขยายขึ้นมาเรื่อยๆ ทั้งสองอย่างบอกเรื่องเดียวกัน คือม่านเปียกนานเกินไปและมีคราบสบู่ให้กิน

ข่าวดีคือม่านส่วนใหญ่ซักได้ และม่านที่ซักทุกเดือนแทบไม่มีโอกาสขึ้นราหนาจนต้องทิ้ง ขั้นแรกคือรู้ว่าม่านของคุณเป็นวัสดุอะไร เพราะวิธีที่ดีกับม่านผ้าทำม่านพลาสติกเสียได้

ม่านของคุณเป็นแบบไหน

ดูป้ายที่ขอบบนหรือมุมม่าน ถ้าไม่มีป้าย ใช้มือสัมผัสและฟังเสียง

วัสดุ	ลักษณะ	ซักเครื่องได้ไหม	น้ำ	ห้าม
ผ้าโพลีเอสเตอร์ กันน้ำ	นุ่ม พับได้เหมือนผ้า ไม่มีเสียงกรอบแกรบ	ได้	อุ่น	อบแห้งความร้อนสูง
ผ้าฝ้ายหรือลินิน (ม่านนอก)	ผ้าตกแต่ง ไม่กันน้ำ ใช้คู่กับม่านซับใน	ได้ ตามป้าย	เย็นถึงอุ่น	น้ำยาฟอกขาวคลอรีนกับผ้าสี
PEVA / EVA	พลาสติกเนื้อด้าน นุ่มกว่าไวนิล ไม่มีกลิ่นพลาสติกแรง	รอบถนอม ถ้าป้ายระบุว่าได้	เย็น	น้ำร้อน เครื่องอบผ้า ปั่นแรง
ไวนิล (PVC)	พลาสติกเงา หนา มีเสียงกรอบแกรบ	รอบถนอม ถ้าป้ายระบุว่าได้	เย็น	น้ำร้อน เครื่องอบผ้า

ม่านพลาสติกราคาถูกที่บางมากและเริ่มแข็งกรอบ บางทีไม่คุ้มเสียเวลาซัก การเปลี่ยนแผ่นใหม่ในราคาไม่ถึงร้อยบาทเป็นทางเลือกที่ยอมรับได้ แต่ม่านผ้าที่ดี ซักได้เป็นปี

จุดดำกับคราบชมพู ต่างกันอย่างไร

จุดดำหรือเขียวเข้มคือรา มักขึ้นที่ชายม่านด้านใน รอยพับ และรอบห่วงแขวน ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ (CDC) ระบุว่าราในบ้านทำให้บางคนมีอาการคัดจมูก ไอ หายใจมีเสียงวี้ด หรือผื่นคัน และคนที่แพ้ราหรือเป็นหอบหืดจะมีอาการชัดกว่า

คราบสีชมพูหรือส้มที่เป็นเมือกลื่น เช็ดแล้วหลุดง่ายกว่ารา เป็นคราบจากแบคทีเรียที่ชอบที่ชื้นและกินคราบสบู่กับแชมพู มักเจอคู่กันที่ชายม่าน ขอบอ่าง และร่องยาแนว จัดการด้วยการขัดล้างและทำให้แห้งเหมือนกัน

ต้นเหตุร่วมกันคือความชื้น สำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐฯ (EPA) ย้ำว่ากุญแจของการคุมราในบ้านคือการคุมความชื้น และสำหรับห้องน้ำที่ราขึ้นซ้ำ ให้ใช้พัดลมดูดอากาศหรือเปิดหน้าต่าง ส่วน CDC แนะนำให้รักษาความชื้นในบ้านไม่เกิน 50% ถ้าห้องน้ำบ้านคุณไม่มีหน้าต่าง ดูวิธีลดความชื้นได้ที่ ลดความชื้นในบ้าน

ซักม่านผ้าโพลีเอสเตอร์ด้วยเครื่อง (ลงมือ 10 นาที)

1. ถอดม่านออกจากห่วง เช็กป้ายอีกครั้งว่าซักเครื่องได้
2. เขย่าเศษคราบแห้งออก ถ้ามีจุดราหนา ขัดเฉพาะจุดด้วยแปรงขนนุ่มกับผงซักฟอกผสมน้ำก่อน 2 ถึง 3 นาที
3. ใส่ในเครื่องพร้อมผ้าขนหนูเก่า 2 ผืน ผ้าขนหนูช่วยขัดคราบตอนถังหมุน
4. น้ำอุ่น ผงซักฟอกหรือน้ำยาซักผ้าปริมาณปกติ โปรแกรมปกติ
5. ถ้าเป็นม่านผ้าขาว และป้ายระบุว่าใช้สารฟอกขาวได้ เติมน้ำยาฟอกขาวในช่องที่เครื่องกำหนด ตามปริมาณบนฉลาก
6. ห้ามอบแห้งความร้อนสูง ชั้นเคลือบกันน้ำจะเสื่อม
7. แขวนกลับที่ราวทันทีหลังซัก กางให้ตึง ม่านจะแห้งเองและรอยยับหายไปเพราะน้ำหนักผ้า

ม่านผ้านอกที่ใช้คู่กับม่านซับใน ซักแยกกันตามป้ายของแต่ละผืน ม่านนอกส่วนใหญ่ไม่โดนน้ำตรงๆ จึงซักห่างกว่าได้

ม่านพลาสติก PEVA และไวนิล

ม่านพลาสติกไม่ทนความร้อนและการปั่นแรง น้ำร้อนทำให้ม่านหดย่น เครื่องอบผ้าทำให้ละลายติดกัน

วิธีที่ 1 เช็ดบนราว (15 นาที)

1. กางม่านให้ตึงบนราว ฉีดน้ำอุ่นจากฝักบัวให้เปียกทั่ว
2. ผสมน้ำยาล้างจาน 1 ช้อนชาในน้ำอุ่น 1 ลิตร ชุบฟองน้ำด้านนุ่ม
3. เช็ดจากบนลงล่าง เน้นชายม่าน 30 ซม. ล่าง และรอบรูห่วง ใช้มืออีกข้างรองด้านหลัง
4. คราบสบู่หนา ใช้เบกกิ้งโซดาผสมน้ำเป็นครีมขัดเบาๆ
5. ฉีดน้ำล้างให้หมด แล้วกางให้ตึงผึ่งทั้งคืน

วิธีที่ 2 ซักเครื่องรอบถนอม เฉพาะม่านที่ป้ายระบุว่าทำได้

1. ใส่พร้อมผ้าขนหนู 2 ผืน
2. น้ำเย็น โปรแกรมถนอมผ้า รอบปั่นต่ำสุด น้ำยาซักผ้าปกติ
3. หยิบออกทันทีที่จบรอบ แขวนผึ่งบนราว

จุดราที่ไม่ยอมหลุด

EPA แนะนำให้ขัดราออกจากพื้นผิวแข็งด้วยผงซักฟอกกับน้ำ แล้วทำให้แห้งสนิท ม่านพลาสติกอยู่ในกลุ่มนี้ ม่านผ้าที่ราขึ้นเป็นจุดเล็ก ซักแล้วมักจางลงมาก

ถ้าซักหรือขัดแล้วยังเห็นจุดดำบนม่านพลาสติกสีขาวหรือม่านผ้าขาวที่ป้ายให้ใช้สารฟอกขาวได้ ใช้น้ำยาฟอกขาวเจือจางเฉพาะจุดได้ CDC ให้สัดส่วนน้ำยาฟอกขาวชนิดโซเดียมไฮโปคลอไรต์ 5 ถึง 9% ที่ 4 ช้อนชาต่อน้ำ 1 ควอร์ต หรือราว 20 มล. ต่อน้ำ 1 ลิตร

1. เปิดหน้าต่างหรือพัดลมดูดอากาศ ใส่ถุงมือ
2. ชุบฟองน้ำในน้ำยาฟอกขาวเจือจาง แตะลงที่จุดรา ทิ้งไว้ 5 ถึง 10 นาที
3. ขัดเบาๆ แล้วล้างน้ำให้หมด
4. ผึ่งให้แห้งสนิท

ถ้ารากินลึกจนเนื้อม่านเป็นด่างถาวร หรือขอบรูห่วงขาด ถึงเวลาเปลี่ยนม่าน ไม่ต้องเสียน้ำยาเพิ่ม

ห่วงแขวน ราว และม่านซับใน

ม่านสะอาดแต่ห่วงยังเลอะ คราบจะกลับมาที่รูห่วงภายในไม่กี่วัน

• ห่วงพลาสติก แช่ในน้ำอุ่นผสมน้ำยาล้างจานระหว่างซักม่าน 15 นาที ขัดด้วยแปรงสีฟัน
• ห่วงโลหะ เช็กว่ามีสนิมไหม สนิมจากห่วงทำให้ผ้ามีคราบส้มรอบรู เปลี่ยนเป็นห่วงสแตนเลสหรือพลาสติก
• ราวม่านแบบเหล็กชุบ เช็ดด้วยผ้าชุบน้ำยาล้างจานแล้วเช็ดแห้ง จุดที่ห่วงเสียดสีคือที่สีมักถลอกก่อน
• ราวแบบยืดหดสปริง ถอดออกเช็ดปลายยางที่ดันผนัง ราขึ้นตรงนั้นบ่อยเพราะน้ำค้าง

นิสัยหลังอาบน้ำ ที่ตัดปัญหาที่ต้นทาง

ม่านที่ดูแลถูกจะต้องซักแค่เดือนละครั้ง สิ่งที่ทำให้ต่างคือ 30 วินาทีหลังอาบน้ำ

1. กางม่านให้ตึงเต็มราวทุกครั้ง อย่ารวบไว้มุมเดียว รอยพับที่เปียกคือที่ราขึ้นก่อน
2. ฉีดน้ำเปล่าไล่ฟองสบู่และแชมพูที่ติดชายม่านลงก่อนออกจากห้อง
3. สะบัดชายม่านด้านในให้หยดน้ำหลุด
4. เปิดพัดลมดูดอากาศต่ออีก 15 ถึง 20 นาที หรือเปิดหน้าต่างและประตูห้องน้ำ
5. ถ้าชายม่านลากพื้น ปรับความสูงราวหรือพับขอบ ม่านที่จุ่มน้ำขังบนพื้นไม่มีวันแห้ง

ราและกลิ่นอับในห้องน้ำมาคู่กันเสมอ ถ้าห้องยังเหม็นหลังซักม่านแล้ว ดูจุดอื่นที่เป็นต้นเหตุได้ที่ ดับกลิ่นห้องน้ำ และถ้าราเริ่มขึ้นที่ฝ้าเพดานหรือผนัง ดูวิธีจัดการที่ กำจัดเชื้อราในบ้าน

บ้านที่มีคนแพ้รา หรือเด็กเล็ก

CDC ระบุว่าคนที่แพ้ราหรือเป็นหอบหืดมีอาการจากราได้ชัดกว่าคนทั่วไป ในบ้านแบบนี้ให้ปรับวิธีเล็กน้อย

• ให้คนที่ไม่มีอาการแพ้เป็นคนขัดจุดรา และทำตอนที่คนแพ้ไม่ได้อยู่ในห้องน้ำ
• ใส่หน้ากากและถุงมือตอนขัด ขัดแบบเปียก อย่าขัดตอนม่านแห้ง สปอร์ราฟุ้งน้อยกว่า
• เปลี่ยนรอบซักจากเดือนละครั้งเป็นทุก 2 สัปดาห์
• ม่านที่ราขึ้นเกินกว่าจุดเล็กๆ ให้เปลี่ยนเลย ไม่ต้องพยายามกู้

เด็กเล็กที่เล่นน้ำในอ่างมักดึงหรือเอาชายม่านเข้าปาก เลือกล้างด้วยน้ำยาล้างจานหรือผงซักฟอกเป็นหลัก และถ้าใช้คลอรีนเฉพาะจุด ต้องล้างน้ำให้หมดและผึ่งจนแห้งก่อนให้เด็กใช้ห้องน้ำ เก็บขวดน้ำยาฟอกขาวไว้ที่สูงหรือในตู้ล็อก อย่าวางไว้ขอบอ่าง

เลือกม่านใหม่ให้ดูแลง่าย

ถ้าถึงรอบเปลี่ยนแล้ว ม่านบางแบบทำให้งานในปีถัดไปน้อยลงมาก จุดที่ควรดูมีไม่กี่ข้อ

สิ่งที่ดู	เลือกแบบไหน	เพราะอะไร
วัสดุ	ผ้าโพลีเอสเตอร์กันน้ำ	ซักเครื่องน้ำอุ่นได้ ใช้ได้นานกว่าพลาสติกบาง
รูห่วง	มีตาไก่โลหะกันสนิมหรือพลาสติกเสริมขอบ	รูไม่ฉีกเวลากางและรูดม่านทุกวัน
ชายล่าง	มีแม่เหล็กหรือตุ้มถ่วงที่ถอดได้ หรือเย็บตะเข็บถ่วง	ม่านไม่ปลิวติดตัว แต่ตุ้มที่ถอดไม่ได้มักขึ้นสนิมในตะเข็บ
สี	สีอ่อนหรือขาว	เห็นคราบเร็ว จัดการได้ตอนยังเป็นจุดเล็ก
ความยาว	ชายสูงจากพื้นราว 2 ถึง 3 ซม.	ไม่จุ่มน้ำขังบนพื้น
ห่วง	สแตนเลสหรือพลาสติก ลูกกลิ้งเลื่อนง่าย	กางม่านตึงได้ทุกวันโดยไม่ฝืด

บ้านที่ชอบม่านผ้าตกแต่งสวยๆ ใช้แบบสองชั้นได้ ผ้าตกแต่งอยู่ด้านนอก ม่านซับในกันน้ำอยู่ด้านในฝั่งอ่าง ม่านซับในรับน้ำและสบู่ทั้งหมด ซักบ่อยหรือเปลี่ยนถูกๆ ได้ ส่วนผ้าตกแต่งด้านนอกแทบไม่เลอะ

ตารางดูแลม่านห้องน้ำ

ความถี่	ทำอะไร	ใช้อะไร	เวลา
ทุกครั้งที่อาบน้ำ	กางม่านตึง ฉีดน้ำไล่ฟองที่ชาย เปิดพัดลม	ฝักบัว พัดลมดูดอากาศ	30 วินาที
ทุกสัปดาห์	เช็ดชายม่านด้านใน 30 ซม. ล่าง	ฟองน้ำ น้ำยาล้างจานเจือจาง	3 นาที
ทุกเดือน	ซักม่านผ้าหรือเช็ดม่านพลาสติกทั้งผืน ล้างห่วง	ผงซักฟอก น้ำอุ่นหรือน้ำเย็นตามวัสดุ	15 นาทีลงมือ
เมื่อเห็นจุดรา	ขัดผงซักฟอก แล้วน้ำยาฟอกขาวเจือจางเฉพาะจุดถ้าวัสดุรับได้	แปรงขนนุ่ม คลอรีน 20 มล. ต่อน้ำ 1 ลิตร	15 นาที
ทุก 6 ถึง 12 เดือน	เปลี่ยนม่านพลาสติกที่แข็งกรอบหรือด่างถาวร เปลี่ยนห่วงที่เป็นสนิม	ม่านใหม่ ห่วงสแตนเลส	10 นาที

ม่านเป็นแค่ส่วนหนึ่งของห้องน้ำ ถ้าจะทำทั้งห้องในรอบเดียว ลำดับจากบนลงล่างดูได้ที่ ทำความสะอาดห้องน้ำ