วิธีกำจัดแมลงหวี่ หาแหล่งเพาะในท่อ ถังรีไซเคิล และผ้าขี้ริ้วให้เจอ

แมลงหวี่จะหายเมื่อเราเจอและเก็บของเปียกที่มันใช้เพาะลูก ซึ่งในครัวไทยมักเป็นเมือกในท่ออ่างล้างจาน ผลไม้ที่สุกเกินในตะกร้า ขวดน้ำหวานรอขาย หรือผ้าขี้ริ้วที่เหม็นเปรี้ยว กับดักน้ำส้มสายชูช่วยเก็บตัวที่บินอยู่ แต่ถ้าแหล่งเพาะยังอยู่ แมลงหวี่ชุดใหม่ก็ออกมาแทนทุกวัน

ทำไมต้องหาแหล่งก่อน มหาวิทยาลัยเคนทักกีให้ตัวเลขไว้ว่าตัวเมียหนึ่งตัววางไข่ได้ราว 500 ฟอง และจากไข่ถึงตัวเต็มวัยใช้เวลาประมาณหนึ่งสัปดาห์ ส่วนมหาวิทยาลัยวิสคอนซินระบุไว้ที่ราว 8 ถึง 10 วัน เท่ากับว่าตะกร้ากล้วยที่ลืมไว้ช่วงวันหยุดยาวพอสำหรับแมลงหวี่หนึ่งรุ่นเต็ม

แมลงหวี่หรือริ้นท่อ ดูให้ชัดก่อน

ตัวเล็กที่บินวนในครัวมีสองแบบหลัก วิธีจัดการคล้ายกันตรงที่ต้องล้างท่อ แต่ต่างกันที่ของล่อ

ลักษณะ	แมลงหวี่	ริ้นท่อหรือแมลงผีเสื้อท่อ
ขนาดและรูปร่าง	ยาวราว 3 มม. ลำตัวสีน้ำตาลอ่อน ท้องสีเข้ม ตาแดงเห็นชัด	ตัวเล็กพอกัน ปีกกว้างมีขนคล้ายผีเสื้อจิ๋ว สีเทา
ชอบเกาะ	ผลไม้ แก้วไวน์ ขวดน้ำอัดลม ขอบอ่าง	ผนังห้องน้ำ ขอบท่อระบายพื้น
บินอย่างไร	บินวนไว ลอยเหนือของหวาน	บินสั้นๆ กระโดดเป็นช่วง
ตอบสนองต่อกับดักน้ำส้มสายชู	ติดดี	ติดน้อย

ทั้งมหาวิทยาลัยเคนทักกีและวิสคอนซินบรรยายแมลงหวี่ว่ามีขนาดไม่เกิน 1/8 นิ้วหรือราว 3 มิลลิเมตร และหลายชนิดมีตาสีแดงสด ถ้าตัวที่เจอใหญ่กว่านี้ชัดเจน ลำตัวเทาและมีลายบนอก นั่นคือแมลงวันบ้าน วิธีจัดการอยู่ในวิธีกำจัดแมลงวันในบ้าน

ไล่หาแหล่งเพาะ จุดที่คนมักมองข้าม

แมลงหวี่ที่บินอยู่หน้าต่างไม่ได้บอกว่ามันเกิดตรงนั้น มหาวิทยาลัยไอโอวาสเตตอธิบายว่าแมลงหวี่ชอบแสงและความชื้น จึงมักไปรวมกันที่หน้าต่างและอ่างล้างจาน ไม่ว่ามันจะเกิดจากที่ไหน หนอนของมันต้องอยู่ในอินทรียวัตถุที่เปียกและกำลังหมัก

ใช้รายการนี้เดินตรวจ รวมจากเอกสารของเคนทักกี ไอโอวาสเตต และวิสคอนซิน

จุด	ดูอะไร	เวลาตรวจ
ท่ออ่างล้างจาน ท่อระบายพื้นครัว ท่ออ่างล้างหน้าที่ไม่ค่อยใช้	เมือกใสหรือน้ำตาลเกาะผนังท่อสูงกว่าระดับน้ำ	5 นาที
ตะกร้าผลไม้และถุงผักใต้เคาน์เตอร์	กล้วย มะม่วง มะละกอที่ช้ำ หัวหอมหรือมันฝรั่งที่เน่าข้างใน	3 นาที
ถังรีไซเคิล	ขวดซอส ขวดน้ำหวาน กระป๋องเบียร์ที่ไม่ได้ล้าง	3 นาที
ถังขยะ	คราบผักเน่าติดก้นถัง	2 นาที
ไม้ถูพื้น ผ้าขี้ริ้ว ถังน้ำ	กลิ่นเปรี้ยวหรือเหม็นอับ	2 นาที
ใต้ตู้เย็นและเครื่องทำน้ำเย็น	ถาดรองน้ำทิ้ง คราบน้ำหวานใต้เครื่อง	5 นาที
ใต้ตู้ ใต้เตา หลังเครื่องซักผ้า	เปลือกกล้วยหรือแกนแอปเปิลที่กลิ้งเข้าไป	5 นาที

มหาวิทยาลัยวิสคอนซินยกตัวอย่างไว้ชัดว่าเปลือกกล้วยหรือแกนแอปเปิลที่ถูกกวาดเข้าไปใต้เฟอร์นิเจอร์ เลี้ยงแมลงหวี่ได้จำนวนมาก และขวดซอสมะเขือเทศเก่าในถังรีไซเคิลเป็นแหล่งที่พบบ่อย ครัวไทยมีของคล้ายกันเยอะ ขวดน้ำปลาหวาน ขวดน้ำจิ้มไก่ แก้วชานมไข่มุกที่ทิ้งไว้ในรถหรือบนโต๊ะทำงาน

ทดสอบท่อด้วยถุงใสข้ามคืน

ท่อเป็นจุดที่ยืนยันได้ยากที่สุด เพราะมองไม่เห็นข้างใน มหาวิทยาลัยเคนทักกีแนะนำวิธีง่ายๆ คือเอาถุงพลาสติกใสใส่อาหารครอบปากท่อแล้วติดเทปไว้ข้ามคืน ถ้าท่อนั้นเป็นแหล่งเพาะ ตัวที่ออกมาจะติดอยู่ในถุง

ขั้นตอน

1. ตอนก่อนนอน เช็ดขอบปากท่อให้แห้ง ใช้เวลา 1 นาที
2. ครอบด้วยถุงซิปใสหรือแผ่นฟิล์มห่ออาหาร ติดเทปรอบขอบให้แนบ ไม่มีช่อง
3. ทำพร้อมกันทุกท่อที่สงสัย ติดกระดาษเขียนชื่อท่อไว้
4. เช้าตื่นมาส่องดู ท่อที่มีแมลงหวี่ตัวเล็กติดอยู่ในถุงคือแหล่งที่ต้องล้าง
5. ถ้าไม่มีตัวไหนติดเลยสองคืน ท่อไม่ใช่ต้นเหตุ ย้อนกลับไปดูจุดอื่นในตาราง

ล้างท่อให้หมดเมือก

ไอโอวาสเตตระบุว่าแหล่งเพาะที่น่าจะเป็นที่สุดในบ้านคือท่อของอ่าง ซิงก์ หรือท่อระบายพื้นที่น้ำไหลช้าหรือไม่ค่อยได้ใช้ ซึ่งมีชั้นเมือกเกาะอยู่สูงกว่าระดับน้ำ และวิธีที่ได้ผลที่สุดคือทำความสะอาดผนังด้านในท่อให้อินทรียวัตถุหมดไป โดยใช้แปรงแข็งหรืออุปกรณ์ขัด

การราดน้ำเดือดหรือน้ำยาฟองฟู่ลงไปเฉยๆ ล้างได้แค่ส่วนที่น้ำไหลผ่าน เมือกที่เกาะผนังท่อด้านบนยังอยู่ ทำแบบนี้แทน

ขั้น	ใช้อะไร	ทำยังไง	เวลา
1	ถุงมือยาง	ถอดตะแกรงซิงก์และฝาครอบท่อออก ล้างเศษ	3 นาที
2	แปรงล้างท่อด้ามยาวหรือแปรงล้างขวด	สอดลงไปขัดรอบผนังท่อ หมุนวนลงไปเท่าที่ถึง	5 นาที
3	น้ำร้อนผสมน้ำยาล้างจาน	เทตามช้าๆ ราว 1 ลิตร	2 นาที
4	แปรงอันเดิม	ขัดซ้ำอีกรอบ แล้วเทน้ำร้อนล้าง	5 นาที
5	ถุงใสครอบท่อ	ทดสอบซ้ำอีกคืน ดูว่ายังมีตัวออกมาไหม	ข้ามคืน

ห้ามผสมน้ำยาล้างท่อกับน้ำยาฟอกขาวหรือน้ำส้มสายชูในท่อเดียวกัน เพราะก๊าซที่เกิดเป็นอันตราย ถ้าท่อน้ำไหลช้าเพราะไขมันอุดตัน ให้แก้การอุดตันก่อนตามวิธีในเรื่องซิงก์ล้างจานตัน เพราะท่อที่น้ำไหลช้าจะสะสมเมือกใหม่เร็ว

ท่อระบายพื้นในห้องเก็บของหรือห้องน้ำแขกที่ไม่มีใครใช้ น้ำในคอห่านแห้งและมีเมือกเก่าค้าง เทน้ำลงไปสัปดาห์ละครั้ง และขัดท่อเดือนละครั้ง

จัดการผลไม้ ขวด และผ้าเปียก

แหล่งเพาะที่ไม่ใช่ท่อจัดการง่ายกว่า แต่ต้องทำทุกจุดพร้อมกัน ถ้าเหลือจุดเดียว แมลงหวี่ก็ยังอยู่

ผลไม้และผัก

• ผลไม้ที่สุกแล้วเก็บเข้าตู้เย็น หรือกินภายในวันนั้น
• กล้วยหวีที่เริ่มมีจุดดำมาก ปอกแช่ช่องแข็งไว้ทำขนมหรือปั่น
• หัวหอม กระเทียม มันฝรั่ง ตรวจทุกสัปดาห์ หัวที่นิ่มหรือมีน้ำเยิ้มทิ้งทั้งหัว

ขวดและภาชนะ

• ขวดและกระป๋องที่จะเก็บไว้ขายหรือรีไซเคิล กลั้วน้ำก่อนทิ้งลงถัง วางคว่ำให้สะเด็ด
• แก้วชานม แก้วน้ำหวาน ห้ามวางค้างคืนบนโต๊ะ
• ถังหมักเศษอาหารต้องมีฝาปิดสนิท

ผ้าและอุปกรณ์ทำความสะอาด

• มหาวิทยาลัยวิสคอนซินชี้ว่าไม้ถูพื้น ผ้าขี้ริ้ว ไม้กวาด หรือถังน้ำที่เปื้อนน้ำขยะหรือมีกลิ่นเปรี้ยว เป็นแหล่งเพาะได้ ซักผ้าขี้ริ้วทุกวัน ตากให้แห้ง
• ฟองน้ำล้างจานที่เหม็นแล้วให้เปลี่ยน ดูรอบที่เหมาะในเรื่องเปลี่ยนฟองน้ำล้างจาน
• ไม้ถูพื้นบิดให้หมาดแล้วตากหัวคว่ำลงในที่มีลม

กับดักน้ำส้มสายชู ทำเองในห้านาที

หลังตัดแหล่งเพาะแล้ว ตัวเต็มวัยที่เหลือยังอยู่ได้อีกหลายวัน กับดักช่วยเก็บส่วนนี้ มหาวิทยาลัยเคนทักกีแนะนำให้ใช้โหลใส่น้ำส้มสายชูหมักจากแอปเปิลไม่กี่ออนซ์ แล้วม้วนกระดาษเป็นกรวยเสียบปากโหล หรือใช้กล้วยฝานเป็นเหยื่อก็ได้

ส่วนประกอบ	ปริมาณ	หมายเหตุ
โหลแก้วหรือขวดปากกว้าง	1 ใบ	ใสจะดูง่ายว่าจับได้แค่ไหน
น้ำส้มสายชูหมักจากผลไม้	ราว 60 ถึง 90 มล.	น้ำส้มสายชูกลั่นใสได้ผลน้อยกว่า ถ้าไม่มี ใช้กล้วยสุกฝานแทน
น้ำยาล้างจาน	1 หยด	ลดแรงตึงผิว ให้ตัวที่ตกลงไปจม
กระดาษม้วนกรวย	1 แผ่น	ปลายกรวยรูเล็กราวปลายดินสอ ไม่แตะน้ำ

วางกับดักใกล้จุดที่แมลงหวี่รวมตัว เช่นข้างอ่างล้างจานหรือตะกร้าผลไม้ เปลี่ยนน้ำทุก 3 ถึง 4 วัน ถ้าวางไปสามวันแล้วจับได้น้อยมาก แต่ยังเห็นแมลงหวี่บินอยู่ แปลว่ามีของล่อที่แรงกว่ากับดักซ่อนอยู่ในห้อง กลับไปหาแหล่งเพาะต่อ

ถ้าแมลงหวี่เยอะมากจนรำคาญ มหาวิทยาลัยเคนทักกีและวิสคอนซินระบุว่าสเปรย์ที่มีไพรีทรินหรือไพรีทรัมใช้ฆ่าตัวเต็มวัยที่เหลือได้ หลังจากกำจัดแหล่งเพาะแล้ว ก่อนฉีดให้เก็บอาหารและภาชนะเข้าตู้ อ่านฉลาก และเปิดหน้าต่างหลังฉีด การฉีดโดยไม่ล้างท่อหรือทิ้งผลไม้เน่า ได้ห้องที่มีกลิ่นยาแต่แมลงหวี่ยังเกิดใหม่ทุกวัน

ล้างแล้วยังเห็นอยู่ อีกกี่วันถึงจะหาย

หลังล้างท่อและทิ้งของเน่าแล้ว ไม่ได้แปลว่าแมลงหวี่จะหายในคืนเดียว ตัวเต็มวัยที่บินอยู่แล้วยังมีชีวิตต่อได้อีกหลายวัน และไข่หรือดักแด้ที่ติดอยู่ตามซอกที่เราไม่ได้ขัดยังออกมาได้ ใช้เกณฑ์นี้ดูว่ามาถูกทางหรือไม่

• วันที่ 1 ถึง 3 จำนวนตัวที่บินควรเท่าเดิมหรือลดลงเล็กน้อย กับดักจับได้มาก
• วันที่ 4 ถึง 7 จำนวนควรลดลงชัดเจน กับดักจับได้น้อยลงทุกวัน
• หลังวันที่ 10 ถ้ายังเห็นมากเท่าเดิม แปลว่ามีรอบชีวิตใหม่เกิดขึ้นในบ้าน แหล่งเพาะยังอยู่

อีกต้นเหตุที่คนไม่ค่อยนึกถึงคือของที่เพิ่งซื้อเข้าบ้าน ผลไม้จากตลาดที่สุกมากหรือมีรอยช้ำบางทีมีไข่ติดมาแล้ว ล้างผลไม้ทันทีที่ถึงบ้าน แยกลูกที่ช้ำไปกินก่อนหรือแช่ตู้เย็น ถ้าคอนโดชั้นเดียวกันมีห้องที่แมลงหวี่เยอะ ตัวเต็มวัยก็บินเข้ามาทางช่องประตูได้ ส่วนนี้ใช้มุ้งลวดตาถี่ช่วย มหาวิทยาลัยเคนทักกีแนะนำมุ้งลวดขนาด 16 ช่องต่อนิ้วสำหรับประตูหน้าต่าง

ใช้อะไร ทำยังไง ห้ามทำ

สถานการณ์	ใช้อะไร	ทำยังไง	ห้ามทำ
แมลงหวี่วนตะกร้าผลไม้	ตู้เย็น ถุงซิป	เก็บผลไม้สุกเข้าตู้เย็น ทิ้งลูกที่ช้ำ	วางกล้วยสุกไว้นอกตู้ข้ามวันหยุด
แมลงหวี่ออกจากท่อ	แปรงล้างท่อ น้ำร้อน น้ำยาล้างจาน	ขัดผนังท่อ ทดสอบด้วยถุงใส	ราดน้ำยาสองชนิดผสมกันในท่อ
แมลงหวี่รอบถังรีไซเคิล	น้ำเปล่า	กลั้วขวดก่อนทิ้ง วางคว่ำ	เก็บขวดซอสไม่ล้างรวมไว้เป็นเดือน
แมลงหวี่ในห้องเก็บไม้ถูพื้น	ผงซักฟอก แดด	ซักผ้าขี้ริ้วทุกวัน ตากไม้ถูให้แห้ง	ทิ้งไม้ถูเปียกไว้ในถังน้ำ
ยังเหลือตัวบินหลังตัดแหล่งแล้ว	กับดักน้ำส้มสายชู	วางใกล้จุดรวมตัว เปลี่ยนน้ำทุก 3 ถึง 4 วัน	ฉีดสเปรย์ใกล้อาหารที่เปิดอยู่

ถ้าผ่านไปสองสัปดาห์แล้วแมลงหวี่ยังไม่ลด แปลว่ายังมีแหล่งเพาะที่หาไม่เจอ ให้ไล่ตรวจใหม่ตั้งแต่ใต้ตู้เย็นและหลังเครื่องใช้ไฟฟ้า และถ้าท่อมีกลิ่นเหม็นร่วมด้วย ดูวิธีล้างท่อแบบละเอียดในเรื่องกำจัดกลิ่นท่อระบายน้ำ