วิธีไล่จิ้งจกออกจากบ้าน ตัดแมลงที่ล่อมันมา แล้วอุดทางเข้า

จิ้งจกเข้าบ้านเพราะมีอาหาร ถ้าตอนกลางคืนมีแมลงเม่า ผีเสื้อกลางคืน และยุงตอมหลอดไฟหน้าบ้าน ก็จะมีจิ้งจกมารอกินตรงนั้น วิธีไล่ที่ได้ผลจึงเริ่มจากลดแมลง อุดช่องที่มันเข้า และเก็บที่ซ่อนตัวกับไข่ออก ส่วนของที่ขายกันว่ากลิ่นไล่จิ้งจก ส่วนใหญ่ได้ผลน้อยกว่าที่โฆษณา และบางอย่างเป็นพิษกับคนในบ้านมากกว่าจิ้งจก

ก่อนเริ่มควรรู้ว่าจิ้งจกบ้านเองก็กินแมลงในบ้านไปด้วย บางบ้านจึงเลือกแค่กันมันออกจากครัวกับห้องนอน แล้วปล่อยไว้ที่ระเบียง ตัดสินใจตรงนี้ก่อน จะได้รู้ว่าต้องทำแค่ไหน

จิ้งจกในบ้านเราเป็นตัวอะไร กินอะไร

จิ้งจกที่เกาะผนังบ้านไทยส่วนใหญ่เป็นจิ้งจกบ้านสกุล Hemidactylus ข้อมูลจาก Animal Diversity Web ของมหาวิทยาลัยมิชิแกนสรุปพฤติกรรมไว้ดังนี้

เรื่อง	ข้อมูล	แปลว่าเราต้องทำอะไร
ขนาด	ยาวราว 7.5 ถึง 15 ซม. รวมหาง	ลอดช่องที่กว้างไม่กี่มิลลิเมตรได้ ต้องอุดช่องเล็กด้วย
อาหาร	แมลงและแมงมุมเป็นหลัก กินจิ้งจกตัวเล็กและของหวานได้บ้าง	ลดแมลงและแมงมุมในบ้าน ปิดฝาน้ำหวาน
เวลาหากิน	กลางคืน	ช่วงหัวค่ำคือเวลาที่ควรสังเกตว่ามันเข้าทางไหน
แหล่งหากิน	รวมตัวใกล้ไฟบนอาคาร เพราะแมลงมาตอม	จัดการไฟนอกบ้านก่อน
ไข่	ปกติวางครั้งละ 2 ฟอง เปลือกแข็ง ซ่อนในซอก ฟักราว 46 ถึง 62 วัน	หาไข่ตามซอกหลังกรอบรูป ตู้ และรอยแยก
อายุ	ราว 5 ปีในธรรมชาติ	ถ้าไม่ตัดอาหารและที่อยู่ ประชากรเดิมอยู่ได้อีกนาน
ต่อคน	ไม่มีพิษ ถ้าถูกบีบอาจงับ แต่ไม่ทะลุผิว	ไม่ต้องตกใจ ใช้วิธีไล่หรือจับออกได้

ตัวเลขเรื่องไข่สำคัญกว่าที่คิด ไข่สองฟองที่ซ่อนอยู่หลังตู้จะกลายเป็นจิ้งจกตัวเล็กอีกสองตัวในราวสองเดือน ถ้าหาไข่ไม่เจอ เราจะรู้สึกว่าไล่เท่าไรก็ไม่หมด

ลดแมลงที่หลอดไฟ เรื่องแรกที่ต้องทำ

Animal Diversity Web อธิบายว่าจิ้งจกบ้านรวมตัวใกล้ไฟบนอาคาร เพราะแมลงถูกไฟล่อมา ทำให้หากินง่าย ไฟหน้าบ้านที่เปิดทั้งคืนจึงเหมือนโต๊ะบุฟเฟต์ของจิ้งจก

ทำแบบนี้

1. ไฟนอกบ้านที่ไม่จำเป็น ปิดหลังสามทุ่ม หรือเปลี่ยนเป็นไฟเซนเซอร์ที่ติดเฉพาะตอนมีคนเดินผ่าน ใช้เวลาติดตั้งราว 30 นาทีต่อจุด
2. ย้ายตำแหน่งไฟที่จำเป็นออกจากประตูและหน้าต่าง เช่นติดไฟส่องทางเดินให้ห่างจากวงกบประตูสักระยะ แมลงจะไปตอมไกลจากทางเข้า
3. ในบ้าน ปิดม่านตอนเปิดไฟกลางคืน แสงจะได้ไม่ล่อแมลงจากข้างนอกมาเกาะหน้าต่าง
4. เปิดไฟห้องที่ไม่มีคนอยู่ให้น้อยที่สุด

พร้อมกันนั้นให้ลดแมลงในบ้าน เพราะถ้ามียุง แมลงสาบตัวเล็ก และแมงมุมอยู่ จิ้งจกก็มีเหตุผลที่จะอยู่ต่อ วิธีลดยุงในบ้านอยู่ในเรื่องกำจัดยุงในบ้าน และถ้าครัวมีแมลงสาบด้วย ใช้แผนในวิธีกำจัดแมลงสาบในครัว

อุดทางเข้าที่จิ้งจกใช้

จิ้งจกตัวเล็กลอดช่องที่เราไม่คิดว่าจะเข้าได้ ช่วงหัวค่ำให้ยืนดูสัก 15 นาทีว่ามันโผล่มาจากตรงไหน แล้วอุดตามตาราง

จุดที่พบบ่อย	อุดด้วยอะไร	เวลาโดยประมาณ
ช่องใต้ประตู	ยางกันแมลงหรือแปรงกันฝุ่นใต้บานประตู	20 นาทีต่อบาน
มุ้งลวดขาดหรือหลุดจากกรอบ	เปลี่ยนตาข่าย หรือปะด้วยแผ่นซ่อมมุ้งลวด	10 ถึง 30 นาที
รอยแยกระหว่างวงกบกับผนัง	ซิลิโคนยาแนวหรืออะคริลิกยาแนว	15 นาทีต่อจุด รอแห้งตามฉลาก
รูท่อแอร์และท่อน้ำทะลุผนัง	ดินน้ำมันอุดท่อแอร์ หรือโฟมอุดช่องแล้วปิดทับ	15 นาที
ช่องระบายอากาศและช่องลม	ตาข่ายมุ้งลวดสแตนเลสติดด้านใน	30 นาที
ช่องรอบกล่องเบรกเกอร์และปลั๊กที่ผนังด้านนอก	ซิลิโคน หลังปิดเบรกเกอร์	15 นาที

เก็บที่ซ่อนตัวและหาไข่

ตอนกลางวันจิ้งจกหลบในที่มืดและแคบ หลังกรอบรูป หลังตู้ที่ชิดผนัง ในม่านที่ม้วนเก็บ และในกองกล่อง การลดที่หลบทำให้มันอยู่ในบ้านยากขึ้น และทำให้เราเจอไข่

ไล่ทำทีละห้อง ห้องละราว 20 นาที

• ยกกรอบรูปและนาฬิกาแขวนลงมา เช็ดหลังกรอบ ดูว่ามีไข่สีขาวกลมเล็กติดอยู่ไหม
• ขยับตู้และชั้นวางออกจากผนังสักคืบ ส่องไฟฉายดูซอกด้านหลังและด้านล่าง
• เก็บกล่องกระดาษในห้องเก็บของขึ้นชั้น หรือเปลี่ยนเป็นกล่องพลาสติกฝาปิด
• เช็ดใยแมงมุมตามมุมเพดาน เพราะทั้งแมงมุมและแมลงที่ติดใยคืออาหารของจิ้งจก

ไข่จิ้งจกเปลือกแข็งและมักติดแน่นกับผิว ใส่ถุงมือแล้วใช้กระดาษทิชชูหยิบหรือแซะออกเบาๆ ใส่ถุงมัดปากทิ้งถังขยะ แล้วเช็ดจุดนั้นด้วยน้ำยาทำความสะอาด

จับออกโดยไม่ทำร้าย

ตัวที่หลงเข้ามาในห้องนอนหรือครัว จับออกได้ง่ายกว่าที่คิด ใช้แก้วพลาสติกใสหนึ่งใบกับกระดาษแข็งหนึ่งแผ่น

1. รอให้มันเกาะนิ่งบนผนังหรือพื้นเรียบ
2. ครอบแก้วลงไปช้าๆ แต่ต่อเนื่อง อย่าหยุดกลางทาง
3. สอดกระดาษแข็งเข้าใต้ขอบแก้ว เลื่อนจนปิดปากแก้ว
4. ถือแก้วออกไปปล่อยในสวนหรือพื้นที่ห่างจากประตูหน้าต่าง

อย่าจับที่หาง จิ้งจกสลัดหางทิ้งได้ หางที่ขาดยังดิ้นอยู่ได้พักหนึ่ง และตัวมันจะวิ่งหนีเข้าซอกแทน ถ้าเด็กในบ้านอยากช่วย ให้เป็นคนถือกระดาษ ไม่ต้องจับตัวจิ้งจก

มูลจิ้งจก เช็ดอย่างไรให้ปลอดภัย

มูลจิ้งจกเป็นเม็ดเล็กสีดำปลายมีจุดขาว มักตกอยู่บนเคาน์เตอร์ ขอบหน้าต่าง และพื้นใต้จุดที่มันเกาะประจำ CDC ระบุว่าสัตว์เลื้อยคลานมักมีเชื้อซัลโมเนลลาในทางเดินอาหาร แม้ตัวที่ดูแข็งแรงก็มีเชื้อได้ และเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีเสี่ยงป่วยรุนแรงกว่าคนกลุ่มอื่น หน้าของ CDC พูดถึงสัตว์เลื้อยคลานเลี้ยง แต่หลักล้างมือและทำความสะอาดใช้กับมูลจิ้งจกในบ้านได้เหมือนกัน

ขั้นตอนเช็ดมูล

1. ใส่ถุงมือ หรือใช้กระดาษทิชชูหลายชั้นหยิบมูลทิ้งถังขยะ
2. เช็ดจุดนั้นด้วยน้ำผสมน้ำยาทำความสะอาด
3. ถ้าเป็นเคาน์เตอร์เตรียมอาหาร ตามด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อตามอัตราบนฉลาก วิธีใช้ให้ถูกอยู่ในเรื่องใช้น้ำยาฆ่าเชื้อในบ้าน
4. ล้างมือด้วยสบู่และน้ำไหล CDC แนะนำเจลแอลกอฮอล์อย่างน้อย 60% เฉพาะตอนที่ไม่มีสบู่และน้ำ

ลูกเหม็น เปลือกไข่ กาแฟ พริกไทย ใช้ได้แค่ไหน

วิธีพื้นบ้านมีให้ลองเยอะ เราแยกตามความเสี่ยงและหลักฐาน

วิธี	ได้ผลแค่ไหน	ความเสี่ยง	สรุป
ลูกเหม็นแนฟทาลีนวางตามมุม	ไม่มีหลักฐานว่าไล่จิ้งจกได้ในห้องเปิด	สูง ไอระเหยเป็นพิษต่อคนและสัตว์เลี้ยง	ไม่ควรใช้
เปลือกไข่ไก่	ยังไม่มีหลักฐานรองรับ	เปลือกไม่ล้างเรียกมดและแมลงวัน	ไม่จำเป็น
พริกไทยหรือพริกป่นฉีดผนัง	จิ้งจกเลี่ยงจุดที่ฉีดได้ชั่วคราว	ระคายตาและจมูกคนในบ้าน ผนังเปื้อน	ใช้ได้เฉพาะจุดเล็ก ไม่คุ้ม
กากกาแฟ ยาสูบ	ไม่มีหลักฐาน	ยาสูบเป็นพิษต่อเด็กและสัตว์เลี้ยงที่เผลอกิน	ไม่ควรใช้ยาสูบ
กาวดักหนูดักจิ้งจก	จับได้	ทรมานสัตว์ จับนกและสัตว์อื่นติดด้วย	ไม่แนะนำ
ลดแมลง อุดช่อง เก็บที่ซ่อน	ได้ผลระยะยาว	ต่ำ	ทำเป็นหลัก

เรื่องลูกเหม็นต้องพูดให้ชัด ศูนย์ข้อมูลสารกำจัดศัตรูพืชแห่งชาติของสหรัฐฯ (NPIC) อธิบายว่าลูกเหม็นแนฟทาลีนเป็นของแข็งที่ระเหยกลายเป็นก๊าซพิษ เมื่อเราได้กลิ่นลูกเหม็นก็คือกำลังสูดสารนั้นเข้าไป คนที่ได้รับไอระเหยมีอาการปวดหัว คลื่นไส้ เวียนหัว หรืออาเจียน ถ้าสูดมากหรือกลืนเข้าไปเกิดภาวะเม็ดเลือดแดงแตกได้ เด็กเล็กและสัตว์เลี้ยงมีความเสี่ยงกลืนลูกเหม็นเพราะหน้าตาเหมือนลูกอม และ NPIC ยังระบุว่าเสื้อผ้าที่เก็บกับลูกเหม็นแล้วไม่ซักก่อนใช้ เคยทำให้ทารกที่ใส่เกิดภาวะโลหิตจาง

เครื่องไล่จิ้งจกแบบคลื่นเสียงและสเปรย์สำเร็จรูป

เครื่องเสียบปลั๊กที่อ้างว่าปล่อยคลื่นอัลตราโซนิกไล่จิ้งจก หนู และแมลง ยังไม่มีงานจากหน่วยงานที่เราเปิดอ่านแล้วยืนยันว่าได้ผลกับจิ้งจก ถ้าซื้อมาแล้ว ให้ทดลองแบบมีเกณฑ์ นับจำนวนจิ้งจกบนผนังห้องเดียวกันเวลาเดิมทุกคืน หนึ่งสัปดาห์ก่อนเสียบ และหนึ่งสัปดาห์หลังเสียบ ถ้าตัวเลขไม่ต่างกัน ก็ไม่ต้องเสียค่าไฟต่อ

สเปรย์ไล่จิ้งจกสำเร็จรูป ให้อ่านฉลากว่ามีสารอะไร และเป็นผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียนกับ อย. หรือไม่ ห้ามฉีดบนผิวที่สัมผัสอาหาร และอย่าใช้ในห้องเด็กอ่อน ถ้ามีปัญหาสัตว์และแมลงหลายชนิดพร้อมกัน เทียบวิธีที่ปลอดภัยของแต่ละชนิดได้ในคู่มือกำจัดแมลงในบ้านแยกตามชนิด

แผนสองสัปดาห์

ช่วง	ทำอะไร	ดูผลอย่างไร
วันที่ 1	นับจิ้งจกบนผนังห้องที่มีปัญหาตอนสองทุ่ม จดไว้ ดูว่ามันเข้าทางไหน	ได้ตัวเลขตั้งต้น
วันที่ 1 ถึง 3	ปิดหรือย้ายไฟนอกบ้าน ปิดม่านตอนกลางคืน	แมลงที่หน้าต่างน้อยลง
วันที่ 2 ถึง 5	อุดช่องใต้ประตู มุ้งลวด รูท่อ	จิ้งจกในห้องลดลงแต่ที่ระเบียงยังมี
วันที่ 4 ถึง 7	ยกกรอบรูป ขยับตู้ หาไข่ เก็บกล่อง	เจอไข่หรือมูลเก่า ทิ้งและเช็ด
วันที่ 8 ถึง 14	จับตัวที่เหลือออก นับซ้ำทุกสามคืน	ตัวเลขควรต่ำกว่าวันแรกชัดเจน
ห้ามทำตลอดแผน	วางลูกเหม็น ใช้กาวดัก ฉีดสารใกล้อาหาร

ถ้าผ่านสองสัปดาห์แล้วยังมีจิ้งจกตัวใหม่โผล่ทุกคืน ให้ดูว่ายังมีแมลงในบ้านมากแค่ไหน เพราะตราบใดที่อาหารยังอยู่ จิ้งจกจากข้างนอกจะหาทางเข้ามาใหม่เสมอ