วิธีกำจัดแมลงวันในบ้าน ตัดแหล่งวางไข่ก่อน แล้วค่อยจับตัวที่บิน

แมลงวันในบ้านจะหายได้ก็ต่อเมื่อไม่มีที่ให้มันวางไข่ ตัวที่บินอยู่ในครัวเกิดจากหนอนในขยะเปียก เศษอาหาร หรืออึสัตว์ที่ไหนสักแห่งใกล้บ้าน ถ้าตบไปสิบตัวแต่ถังขยะยังเปิดอยู่ อีกสัปดาห์ก็มีชุดใหม่ ทำตามลำดับนี้ หาแหล่งไข่ ตัดแหล่งไข่ ปิดทางเข้า แล้วค่อยจับตัวที่เหลือ

ตัวเลขที่ทำให้ต้องรีบคือรอบชีวิต UC IPM ระบุว่าแมลงวันบ้านตัวเมียวางไข่หลายชุด ชุดละราว 100 ถึง 150 ฟอง และในหน้าร้อนที่สภาพเหมาะ จากไข่จนเป็นตัวเต็มวัยใช้เวลาได้สั้นเพียงราว 7 วัน เมืองไทยร้อนเกือบทั้งปี ขยะที่ค้างไว้ข้ามสัปดาห์จึงพอสำหรับหนึ่งรุ่นเต็มๆ

แมลงวันในบ้านเรามาจากไหน ไล่ดูตามนี้

ก่อนซื้ออะไร เดินหาแหล่งให้เจอก่อน ใช้เวลาราว 15 นาที ดูทั้งในบ้านและรอบรั้ว

จุดที่ดู	สิ่งที่หา	ถ้าเจอ ทำอะไร
ถังขยะในครัว	ถุงรั่ว น้ำขยะขังก้นถัง หนอนสีขาวที่ขอบฝา	มัดถุงทิ้ง ล้างถัง ตากให้แห้ง
ถังขยะหน้าบ้าน	ฝาปิดไม่สนิท ถุงขาด ขยะค้างหลายวัน	เปลี่ยนเป็นถังฝาปิดสนิท ย้ายให้ห่างประตู
อ่างล้างจาน	จานค้างคืน เศษอาหารในตะแกรงซิงก์	ล้างจานก่อนนอน เทเศษในตะแกรงทิ้งทุกคืน
ชามและกระบะสัตว์เลี้ยง	อาหารเปียกเหลือในชาม อึแมวหรือสุนัขในสนาม	เก็บชามหลังกิน 30 นาที เก็บอึทุกวัน
กองปุ๋ยหมักหรือถังหมักเศษอาหาร	หนอนจำนวนมาก กลิ่นเปรี้ยวแรง	กลับกอง ปิดฝา ใส่ใบไม้แห้งกลบเศษอาหาร
ระเบียงหรือชั้นวางของ	ถุงผลไม้เน่า กล่องอาหารเดลิเวอรีที่ยังไม่ทิ้ง	ทิ้งวันนั้นเลย

ถ้ารอบบ้านเป็นฟาร์ม ตลาดสด หรือจุดทิ้งขยะรวมของหมู่บ้าน แมลงวันส่วนใหญ่มาจากข้างนอก งานหลักของเราเปลี่ยนเป็นการปิดทางเข้า ส่วนการแจ้งเรื่องจุดทิ้งขยะสาธารณะที่ปล่อยค้าง ให้แจ้งสำนักงานเขตหรือเทศบาลที่ดูแลการเก็บขยะในพื้นที่

ถังขยะ จุดที่แก้แล้วเห็นผลเร็วที่สุด

UC IPM และ MSU Extension พูดตรงกันว่าสุขาภิบาลที่ไม่ดีและการปิดบ้านไม่มิดคือสาเหตุหลักของแมลงวันบ้าน ทั้งสองแนะนำให้ใส่ขยะในถุงที่มัดปาก ใช้ถังที่มีฝาปิดแน่น และวางถังห่างจากประตูทางเข้าเท่าที่ทำได้ UC IPM ให้เกณฑ์เพิ่มว่าขยะอินทรีย์นอกบ้าน ทั้งอึสุนัข ผลไม้เน่า และเศษอาหาร ควรเก็บออกอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง และขยะที่ทิ้งไว้เกินสัปดาห์มีโอกาสสูงที่จะออกมาเป็นแมลงวันหัวเขียวตัวเต็มวัย

เราใช้กติกาในบ้านแบบนี้

1. ขยะเปียกใส่ถุงเล็กแยก มัดปากก่อนทิ้งลงถังใหญ่ ใช้เวลา 10 วินาที
2. เทน้ำแกงหรือน้ำซุปที่เหลือออกให้มากที่สุดก่อนทิ้ง ขยะเปียกน้อยลงคือหนอนน้อยลง
3. ถังในครัวเอาออกไปทิ้งทุกเย็น ไม่ค้างคืน
4. ล้างถังทุกสัปดาห์ด้วยน้ำผสมน้ำยาล้างจาน ขัดก้นถัง ขอบ และใต้ฝา ตากให้แห้ง ใช้เวลา 10 นาที
5. ถ้าเจอหนอนในถัง ราดน้ำเดือดฆ่าหนอนก่อน แล้วค่อยล้าง

ปิดทางเข้า มุ้งลวดสำคัญกว่าสเปรย์

MSU Extension บอกว่าด่านแรกคือปิดประตูหน้าต่างให้มากที่สุด ถ้าชอบเปิดรับลม ให้ดูก่อนว่ามุ้งลวดไม่ขาด UC IPM แนะนำให้อุดรอยแยกรอบหน้าต่างและประตู และใช้มุ้งลวดที่ใส่พอดีกรอบ

จุดที่แมลงวันเข้าบ้านไทยบ่อย

• มุ้งลวดที่ขาดหรือหลุดจากกรอบตรงมุมล่าง ตรวจด้วยการส่องไฟฉายจากด้านในตอนกลางคืน
• ช่องใต้ประตูหลังบ้านที่เปิดออกไปลานซักล้างหรือที่วางถังขยะ ติดยางกันแมลงใต้บานประตู
• ประตูครัวที่เปิดค้างตอนทำกับข้าว เพราะกลิ่นอาหารเรียกแมลงวันจากข้างนอก ติดม่านมุ้งลวดแบบแม่เหล็กหรือม่านพลาสติกเป็นริ้ว
• ช่องลมเหนือประตูและหน้าต่างบ้านเก่าที่ไม่มีมุ้ง

ถุงน้ำแขวนหน้าประตู และวิธีบ้านๆ อื่นๆ

ถุงพลาสติกใส่น้ำใสแขวนหน้าประตู บางบ้านใส่เหรียญลงไปด้วย เป็นภาพที่เห็นตามร้านอาหารบ่อยมาก MSU Extension พูดถึงวิธีนี้ตรงๆ ว่าคนแขวนถุงน้ำใส่เหรียญเพราะเชื่อว่าแมลงวันกลัวเงาสะท้อน และสรุปว่าวิธีบ้านๆ พวกนี้ใช้ไม่ได้ผล

วิธีที่ได้ยินบ่อย	ได้ผลไหม	ใช้แทนด้วย
ถุงน้ำใสแขวนหน้าประตู	ไม่ได้ผล	มุ้งลวดและม่านกันแมลง
ตะไคร้หอม ใบกะเพรา เปลือกส้มวางบนโต๊ะ	ได้กลิ่นหอม แต่ไม่ได้ลดจำนวนแมลงวันในบ้าน	ปิดฝาชีครอบอาหาร
พัดลมเป่าผ่านโต๊ะอาหาร	ลดการลงเกาะตรงนั้น	ใช้ได้ ร่วมกับการตัดแหล่งไข่
เทน้ำยาล้างจานใส่จานล่อ	จับได้บ้าง ส่วนมากได้แมลงหวี่มากกว่า	ถ้าเป็นแมลงหวี่ ใช้วิธีเฉพาะ

ถ้าตัวที่บินวนเป็นตัวเล็กมาก ตาแดง วนอยู่รอบตะกร้าผลไม้หรืออ่างล้างจาน นั่นคือแมลงหวี่ ไม่ใช่แมลงวันบ้าน แหล่งเกิดต่างกันมาก ดูวิธีกำจัดแมลงหวี่แยกต่างหาก

กับดักแต่ละแบบ ใช้ที่ไหนถึงคุ้ม

กับดักช่วยเก็บตัวที่หลุดเข้ามาแล้ว ไม่ได้แก้ต้นเหตุ เลือกตามพื้นที่

กับดัก	ทำงานดีที่	ข้อจำกัดจาก UC IPM	เคล็ดการวาง
กระดาษกาวแขวน	ห้องปิดขนาดเล็ก ห้องเก็บของ โรงรถ	ใช้ได้เฉพาะพื้นที่ปิด ไม่พอสำหรับแมลงวันจำนวนมากหรือนอกบ้าน	แขวนให้พ้นศีรษะ ไม่แขวนเหนือโต๊ะอาหาร เปลี่ยนเมื่อเต็มหรือมีฝุ่นจับ
เครื่องดักแสงยูวี	ในบ้าน ห้องที่ไม่มีแสงแดดส่องตรง	ใช้ได้ผลในอาคารถ้าไม่ต้องแข่งกับแสงกลางวัน	วางให้มองไม่เห็นจากนอกหน้าต่าง ไม่วางเหนือเตาหรือเคาน์เตอร์เตรียมอาหาร
ถุงหรือขวดเหยื่อล่อแบบกรวย	นอกบ้าน ลานหลังบ้าน	ได้ผลเมื่อไม่มีขยะหรืออึสัตว์แย่งความสนใจ กลิ่นเหยื่อแรงมาก	วางห่างตัวบ้านหลายเมตร ทิ้งทั้งถุงเมื่อเต็ม
ไม้ตบแมลงวัน	ไล่ตัวที่หลุดมาไม่กี่ตัว	ไม่ควรใช้ใกล้ที่เตรียมอาหาร	ตบแล้วเช็ดพื้นผิวด้วยน้ำสบู่

UC IPM เตือนว่าไม้ตบและเครื่องช็อตแมลงไม่ควรใช้ใกล้พื้นที่เตรียมอาหาร สำหรับครัวไทยที่เตรียมอาหารบนเคาน์เตอร์เปิด หมายความว่าห้ามตบแมลงวันบนเขียง บนจาน หรือเหนือหม้อ ถ้าแมลงวันลงเกาะอาหาร ให้ไล่ออก ปิดฝาชี แล้วค่อยจัดการตัวมันห่างจากอาหาร

สเปรย์ฆ่าแมลง ใช้ตอนไหน

UC IPM วางสารเคมีไว้เป็นทางสุดท้ายหลังวิธีที่ไม่ใช้สาร ถ้าทำความสะอาดแหล่งไข่ไม่ได้จริงๆ ใช้สเปรย์ไพรีทรินชนิดไม่ตกค้างได้ ส่วนเหยื่อแมลงวันวางที่จุดทิ้งขยะช่วยได้ก็ต่อเมื่อดูแลความสะอาดควบคู่ไปด้วย

ถ้าจะใช้สเปรย์ในบ้าน ทำตามนี้

• อ่านฉลากภาษาไทย ดูว่ามีเลขทะเบียนวัตถุอันตรายของ อย. และระบุว่าใช้กับแมลงวัน
• เก็บอาหาร จาน ชาม และชามน้ำสัตว์เลี้ยงเข้าตู้ หรือคลุมให้มิดก่อนฉีด
• ฉีดในอากาศตามฉลาก ไม่ฉีดใส่ผิวเคาน์เตอร์หรือเขียง ออกจากห้อง ปิดไว้ตามเวลาที่ฉลากกำหนด แล้วเปิดหน้าต่างระบายอากาศ
• เช็ดผิวสัมผัสอาหารด้วยน้ำสะอาดหลังเปิดห้อง
• อย่าฉีดใกล้ตู้ปลา กรงนก หรือกระบะแมว

ถ้ามีเด็กเล็ก คนในบ้านเป็นหอบหืด หรือเลี้ยงสัตว์ที่ไวต่อสาร ตัดสเปรย์ออกไปเลย ใช้มุ้งลวด ถังขยะฝาปิด และกับดักแสงแทน หากมีคนในบ้านสูดหรือกลืนสารกำจัดแมลงเข้าไป โทรศูนย์พิษวิทยารามาธิบดี 1367 และเตรียมขวดหรือฉลากไว้อ่านชื่อสารให้เจ้าหน้าที่ฟัง

เรื่องที่ทำให้แมลงวันกลับมาเรื่อยๆ

ถ้าทำทุกอย่างแล้วแมลงวันยังมาไม่หยุด ลองเช็กสามเรื่องนี้

• ท่อระบายน้ำหลังบ้านที่มีเศษอาหารจากซิงก์ไปตกค้าง ตะแกรงดักไขมันที่ไม่เคยตัก กลายเป็นของเน่าที่ส่งกลิ่นเรียกแมลงวัน วิธีทำความสะอาดท่อและกำจัดกลิ่นอยู่ในเรื่องกลิ่นท่อระบายน้ำ
• ฟองน้ำล้างจานและผ้าเช็ดโต๊ะที่เหม็นเปรี้ยว เป็นที่เกาะของทั้งแมลงวันและแมลงหวี่ ดูรอบการเปลี่ยนได้ในเรื่องเปลี่ยนฟองน้ำล้างจาน
• ซากสัตว์ เช่นหนูตายในฝ้าหรือหลังตู้ ถ้าจู่ๆ มีแมลงวันหัวเขียวหลายตัวในห้องเดียวพร้อมกลิ่นเหม็นเน่า ให้หาซากก่อน แมลงวันชุดนี้จะหมดเองเมื่อเอาซากออกและทำความสะอาดจุดนั้น

บ้านเลี้ยงสัตว์และบ้านที่หมักปุ๋ย

สองกลุ่มนี้มีแหล่งไข่แมลงวันมากกว่าบ้านทั่วไป จึงต้องมีกติกาเพิ่ม UC IPM ระบุว่าแมลงวันบ้านวางไข่ในอินทรียวัตถุที่อุ่นและชื้น ทั้งมูลสัตว์ ขยะ หญ้าที่ตัดกองไว้ และผักผลไม้ที่เน่า ส่วนแมลงวันคอกที่กัดคนได้ก็เกิดจากกองปุ๋ยหมักหลังบ้านได้จำนวนมาก และแนะนำให้กลับกองปุ๋ยสม่ำเสมอ

สำหรับบ้านที่เลี้ยงสุนัขหรือแมว

• เก็บอึในสนามทุกวัน ใส่ถุงมัดปากทิ้งถังที่มีฝา อึที่ทิ้งไว้สองสามวันในหน้าฝนคือจุดวางไข่อย่างดี
• กระบะทรายแมวตักทุกวัน และเปลี่ยนทรายทั้งกระบะตามชนิดทรายที่ใช้
• อาหารเปียกที่เหลือในชาม เก็บภายใน 30 นาที ล้างชามทุกมื้อ

สำหรับบ้านที่หมักปุ๋ยหรือหมักเศษอาหาร

• กลบเศษอาหารสดด้วยใบไม้แห้งหรือดินทุกครั้งที่เติม ไม่ให้เศษอาหารโผล่หน้ากอง
• กลับกองทุกสัปดาห์ ความร้อนกลางกองช่วยลดหนอน
• ถังหมักต้องมีฝาปิด และวางให้ห่างจากประตูครัวที่สุดเท่าที่ที่ดินอำนวย

กติกาประจำสัปดาห์ ติดไว้ข้างถังขยะ

ความถี่	ทำอะไร	เวลา
ทุกคืน	ล้างจาน เทเศษในตะแกรงซิงก์ มัดถุงขยะเปียกเอาออกนอกบ้าน	10 นาที
ทุกวัน	เก็บชามอาหารสัตว์หลังกิน เก็บอึในสนาม ปิดฝาชีครอบอาหาร	5 นาที
ทุกสัปดาห์	ล้างถังขยะในครัวและนอกบ้าน กลับกองปุ๋ยหมัก ทิ้งผลไม้ที่เริ่มเน่า	20 นาที
ทุกเดือน	ส่องมุ้งลวดหาช่องขาด เปลี่ยนกระดาษกาว ทำความสะอาดเครื่องดักแสง	15 นาที
ห้ามทำ	ตบแมลงวันบนเขียง ฉีดสเปรย์ใส่อาหาร วางถังขยะเปิดฝาหน้าประตูครัว

ถ้าเลือกทำได้แค่อย่างเดียวคืนนี้ ให้มัดถุงขยะเปียกเอาออกนอกบ้านก่อนนอน แล้วดูจำนวนแมลงวันในครัวอีกหนึ่งสัปดาห์