สรุปประเด็นสำคัญ
- ต่อเติมโรงรถเริ่มจากตอบสามข้อ พื้นที่เพิ่มเท่าไร เสาหรือคานเพิ่มหรือลดไหม และฐานรากใหม่ต้องรับน้ำหนักอะไร
- ตามระเบียบกระทรวงฉบับที่ 11 พื้นที่ชั้นหรือหลังคาที่เปลี่ยนรวมกันไม่เกิน 5 ตารางเมตรโดยไม่เพิ่มหรือลดเสาและคาน ไม่นับเป็นการดัดแปลง
- ถ้าเกินเกณฑ์นี้ ต้องขออนุญาตดัดแปลงอาคารกับท้องถิ่น และงานบางประเภทต้องมีวิศวกรที่มีใบอนุญาตรับรอง
- ช่วงคานตั้งแต่ 5 เมตรขึ้นไปเป็นหนึ่งในเกณฑ์ที่ทำให้งานเข้าข่ายวิศวกรรมควบคุม โรงรถกว้างสองคันจึงมักเข้าเกณฑ์
- ตกลงเรื่องการรับน้ำหนัก ฐานราก และรอยต่อกับตัวบ้านเดิมกับช่างก่อนเซ็นสัญญา
ต่อเติมโรงรถทำได้สองทาง คือต่อหลังคาเพิ่มจากที่จอดเดิม หรือปิดผนังให้เป็นห้องเก็บรถที่มิดชิด ก่อนเลือกแบบ ให้วัดพื้นที่ที่จะเพิ่มก่อน กรมโยธาธิการและผังเมืองอธิบายตามกฎกระทรวงฉบับที่ 11 ว่าการเปลี่ยนพื้นที่ชั้นหรือหลังคารวมกันไม่เกิน 5 ตารางเมตร โดยไม่เพิ่มหรือลดเสาและคาน ไม่ถือเป็นการดัดแปลง ถ้าเกินกว่านั้น ต้องผ่านขั้นตอนขออนุญาตและมักต้องมีวิศวกร ส่วนแบบหลังคาและวัสดุเลือกได้ที่ออกแบบโรงจอดรถ
เริ่มจากวัดว่าต่อเติมเท่าไรจริง
หลังคาที่ต่อออกไปให้รถหนึ่งคันเกิน 5 ตารางเมตรได้ง่าย ผมแนะนำให้ลากเทปวัดจริงที่หน้าบ้าน อย่าประมาณด้วยสายตา แล้วคิดทั้งพื้นและหลังคา เพราะเกณฑ์ของกฎกระทรวงแยกพื้นที่ชั้นกับพื้นที่หลังคา

เกณฑ์ที่ DPT ระบุมีสองเงื่อนไขพร้อมกัน พื้นที่รวมไม่เกิน 5 ตารางเมตร และไม่ลดหรือเพิ่มจำนวนเสาหรือคาน โรงรถที่ต่อหลังคาแล้วต้องตั้งเสาใหม่จึงหลุดจากข้อยกเว้นทันที แม้พื้นที่จะน้อย
แยกให้ออกว่าเป็นส่วนต่อเติมใหม่ หรือเปลี่ยนของเดิม
DPT ตอบไว้อีกข้อว่าการต่อเติมกันสาดที่ไม่เข้าข้อ 1 ของกฎกระทรวง ไม่ถือเป็นการดัดแปลงและไม่ต้องขออนุญาต แต่ถ้าเข้าข้อ 1 ต้องขออนุญาต ส่วนการรื้อกันสาดคอนกรีตเสริมเหล็กนับเป็นการรื้อถอน ไม่ใช่การดัดแปลง จึงควรถามท้องถิ่นให้ชัดว่างานของคุณเข้าข่ายไหน ก่อนเรียกผู้รับเหมา
ทาวน์โฮมมีเรื่องผนังร่วมกับห้องข้างๆ ด้วย อ่านข้อควรระวังที่ต่อเติมทาวน์โฮม ส่วนขั้นตอนยื่นขออนุญาตทั้งเส้นอยู่ที่ต่อเติมบ้านต้องขออนุญาตไหม
เมื่อไรต้องมีวิศวกร
DPT อ้างมาตรา 26 ของพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร ว่างานที่เป็นวิชาชีพควบคุมต้องมีผู้ออกแบบที่มีใบอนุญาตตามสาขา มิฉะนั้นเจ้าพนักงานท้องถิ่นต้องปฏิเสธไม่พิจารณาคำขอ เกณฑ์สาขาวิศวกรรมโยธาที่หน้านั้นยกมามีสองตัวที่เกี่ยวกับโรงรถ
- อาคารสูงตั้งแต่ 3 ชั้นขึ้นไป ซึ่งไม่ใช่กรณีของโรงรถทั่วไป
- อาคารที่มีช่วงคานตั้งแต่ 5 เมตรขึ้นไป
ช่วงคานคือระยะระหว่างเสาสองต้นที่คานพาดอยู่ โรงรถสำหรับรถสองคันมักกว้างกว่า 5 เมตร ถ้าไม่ใส่เสากลางก็มีช่วงคานตั้งแต่ 5 เมตรขึ้นไป จึงเข้าเกณฑ์ ผมยังไม่พบแหล่งที่ระบุเกณฑ์อื่นของวิศวกรรมควบคุมครบถ้วนให้ตรวจ รายละเอียดอื่นให้ถามจากท้องถิ่นหรือสภาวิศวกรโดยตรง
ฐานรากใหม่ ต้องไม่ดึงบ้านเดิม
ส่วนที่ต่อเติมจะทรุดตัวคนละแบบกับตัวบ้านเดิม เพราะดินใต้ฐานใหม่ยังไม่เคยรับน้ำหนัก ถ้าผูกโครงสร้างใหม่เข้ากับบ้านเดิมแน่นเกินไป รอยร้าวจะเกิดตรงรอยต่อ วิธีที่ช่างนิยมคือแยกฐานรากส่วนต่อเติมเป็นอิสระและเว้นรอยต่อ แต่รายละเอียดแบบฐานต้องให้วิศวกรกำหนดตามสภาพดินของบ้านคุณ รายละเอียดว่าเสาเข็มชนิดไหนเหมาะกับงานเล็กอยู่ที่เสาเข็ม
พื้นโรงรถที่ต้องรับน้ำหนักรถยนต์ต่างจากพื้นลานบ้านทั่วไป ดูหลักการเทพื้นและเหล็กเสริมที่เทพื้นคอนกรีต
ประเมินงบแบบหยาบก่อนคุยกับช่าง
ราคาต่อเติมแปรตามฐานราก วัสดุหลังคา ความกว้าง และผนัง เพื่อไม่ให้ตกใจกับใบเสนอราคา ให้ดูตัวแปรหลักที่ต่อเติมบ้านราคาเท่าไร แล้วขอใบเสนอราคาอย่างน้อยสองราย แยกรายการฐานราก โครงหลังคา พื้น และค่าแบบ
ถามช่างก่อนเซ็นสัญญา
- งานของผมเข้าเกณฑ์ขออนุญาตหรือไม่ ใครเป็นคนยื่น
- ช่วงคานกี่เมตร มีวิศวกรเซ็นแบบหรือไม่
- ฐานรากใหม่แยกจากบ้านเดิมหรือผูกกัน
- น้ำฝนจากหลังคาใหม่ไหลไปทางไหน ไม่ไหลเข้ารอยต่อกับบ้านเดิมใช่ไหม
- ไฟฟ้าและท่อที่ต้องย้ายมีช่างไฟช่างประปาที่ได้รับอนุญาตดูแลหรือไม่
- การรับประกันงานโครงสร้างกี่ปี และเขียนไว้ในสัญญาหรือไม่

ขั้นตอนโดยย่อ
- วัดพื้นที่ที่จะเพิ่มทั้งพื้นและหลังคา
- ตรวจว่าจะเพิ่มหรือลดเสาและคานหรือไม่
- ถ้าเกินเกณฑ์ ให้ติดต่อสำนักงานเขตหรือเทศบาล
- จ้างวิศวกรหรือผู้รับเหมาที่มีวิศวกรออกแบบฐานรากและโครงหลังคา
- ขอใบเสนอราคาแยกรายการ และให้ระบุรอยต่อกับตัวบ้านในสัญญา
- เก็บแบบและใบอนุญาต เผื่อขายบ้านหรือต่อเติมครั้งหน้า
กฎกระทรวงอาจเปลี่ยนได้ ส่วนข้อมูลในหน้านี้มาจากหน้าถาม-ตอบของ DPT ที่ผมอ่านเอง ผมอ่านไฟล์ PDF ของกฎกระทรวงฉบับเต็มไม่ได้ จึงไม่ได้ยกตัวเลขอื่นจากที่นั่นมา เช่นระยะร่นจากแนวเขตที่ดิน ซึ่งต้องถามท้องถิ่นก่อนทุกครั้ง
แหล่งอ้างอิง
- ถาม-ตอบ กรณีการดัดแปลงอาคารตามกฎกระทรวงฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528) | กรมโยธาธิการและผังเมือง
- กฎกระทรวงฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 | สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์





