ประเด็นสำคัญ
- บัวพื้นปิดรอยต่อระหว่างพื้นกับผนัง ซึ่งเป็นจุดที่ปูนฉาบกับวัสดุพื้นมาบรรจบกันและมักไม่เนียน
- พื้นลามิเนตและพื้นไม้แบบลอยต้องเว้นช่องว่างริมผนังราว 8 ถึง 10 มม. ให้พื้นขยายตัว บัวพื้นจึงทำหน้าที่บังช่องนั้น
- ผู้ผลิตพื้นสั่งให้ยึดบัวพื้นกับผนังเท่านั้น ห้ามตอกหรือยึดลงพื้น เพื่อให้พื้นขยับใต้บัวได้
- ห้องที่ปูกระเบื้องไม่มีช่องว่างขยายตัว จะใช้บัวหรือไม่ใช้ก็เป็นเรื่องของงานตกแต่งและการทำความสะอาด
- วัสดุบัวเลือกตามห้อง ห้องชื้นและห้องที่ถูพื้นบ่อยเหมาะกับ PVC หรือปูน ห้องแห้งเหมาะกับไม้และ MDF
บัวพื้นคือแผ่นแนวนอนที่ติดตรงมุมระหว่างผนังกับพื้น หน้าที่หลักมีสองอย่าง ปิดรอยต่อที่ไม่เนียนของสองวัสดุ และบังช่องว่างริมผนังที่พื้นบางชนิดต้องเว้นไว้ให้ขยับ ส่วนเรื่องกันผนังเปื้อนไม้ถูพื้นหรือกันเฟอร์นิเจอร์กระแทกเป็นผลพลอยได้ที่ช่างและเจ้าของบ้านเห็นตรงกัน บ้านที่ไม่มีบัวพื้นอยู่ได้ แต่ต้องรู้ก่อนว่าพื้นของตัวเองเป็นแบบไหน เพราะบางแบบขาดบัวไม่ได้เลย
ปิดรอยต่อที่ปูนฉาบกับพื้นไม่มีทางเนียน
ผนังฉาบปูนลงมาจรดพื้น ส่วนพื้นกระเบื้องหรือพื้นไม้ถูกตัดให้พอดีกับผนังหน้างาน เส้นที่ตัดมักไม่ตรงสนิท ผนังเองก็ไม่ตรงทุกเมตร ช่างจึงเหลือรอยแหว่ง รอยยาแนวเอียง หรือเศษปูนที่ชายล่างผนัง บัวพื้นกินพื้นที่แค่สองสามเซนติเมตรแต่ซ่อนเส้นเหล่านี้ได้หมด ผมมองว่านี่คือเหตุผลที่คนเลือกติดบัวมากที่สุด และเป็นเหตุผลที่ตรงไปตรงมาที่สุดด้วย
มุมนี้ยังเป็นจุดที่สีผนังหลุดง่าย เพราะไม้กวาดปลายแข็ง ไม้ถูพื้นเปียกและขาเก้าอี้แตะอยู่ทุกวัน บัวพื้นที่ทาสีแยกจากผนังรับแรงเหล่านี้แทน เวลาเสียหายก็เปลี่ยนแผ่นเดียว ไม่ต้องทาสีผนังทั้งห้อง
ช่องว่างริมผนังที่พื้นลอยต้องเว้น
พื้นลามิเนต พื้นไม้วิศวกรรมและพื้นไวนิลแบบคลิกวางลอยอยู่บนแผ่นรองพื้น ไม่ได้ยึดติดกับพื้นปูน ความร้อนและความชื้นทำให้แผ่นขยายตัวและหดตัว ผู้ผลิตจึงกำหนดให้เว้นช่องว่างรอบห้อง Quick-Step ระบุช่องว่าง 8 ถึง 10 มม. สำหรับพื้นลามิเนต และบอกว่าห้องรูปทรงใกล้สี่เหลี่ยมจัตุรัสที่อุณหภูมิกับความชื้นไม่แกว่งมาก ปูต่อเนื่องได้ราว 13 เมตรโดยไม่ต้องมีรอยต่อขยายตัวกลางห้อง ช่องว่างนี้ปิดได้ด้วยบัวพื้นหรือโปรไฟล์ที่ยึดกับผนังหรือพื้นรองรับ
ตัวเลขนี้มาจากคู่มือของผู้ผลิตรายหนึ่ง ยี่ห้ออื่นอาจกำหนดต่างกัน ให้เปิดคู่มือติดตั้งของแผ่นพื้นที่ซื้อจริงเทียบอีกครั้งก่อนสั่งบัว เพราะความหนาของบัวต้องบังช่องที่ผู้ผลิตกำหนดได้หมด บทความเรื่องขั้นตอนปูพื้นลามิเนตอธิบายการเว้นช่องและการวางแผ่นไว้ละเอียดกว่านี้
ทำไมผู้ผลิตสั่งให้ยึดบัวกับผนัง ไม่ใช่กับพื้น
เหตุผลอยู่ที่การขยับของพื้น คู่มือของ Quick-Step ทั้งฉบับพื้นไม้และพื้นไวนิลเขียนตรงกันว่า ให้ยึดบัวกับผนังและอย่ายึดลงพื้น พื้นจึงขยายและหดอยู่ใต้ขอบบัวได้ ถ้าตอกบัวลงพื้นแผ่นพื้นจะถูกตรึงไว้ ช่วงที่พื้นดันตัวขึ้นจะเกิดรอยโก่ง รอยแยก หรือบัวหลุดออกจากผนัง
ผู้ผลิตยังสั่งไม่ให้ยัดช่องว่างด้วยซิลิโคนหรือวัสดุอุดแข็ง พื้นไวนิลห้ามอุดช่อง ส่วนพื้นไม้มีข้อยกเว้นเดียวคือแถบโฟมที่ปิดทับด้วยซิลิโคนยืดหยุ่นของผู้ผลิตเอง ในห้องน้ำหรือครัวที่น้ำกระเด็นใส่ขอบพื้น แถบโฟมปิดทับด้วยซิลิโคนที่ผู้ผลิตแนะนำจึงเป็นวิธีที่ยังเปิดทางให้พื้นขยับ เรื่องเลือกซิลิโคนและตำแหน่งที่ควรใช้ ดูต่อได้ที่การเลือกซิลิโคนยาแนว
พื้นกระเบื้องกับพื้นขัดมัน ไม่ติดบัวได้ไหม
ได้ เพราะกระเบื้องยึดติดกับพื้นปูนด้วยกาวหรือปูนทราย ไม่มีช่องว่างขยายตัวที่ต้องบัง งานแบบนี้เจ้าของบ้านเลือกได้ว่าจะติดบัวกระเบื้องตัดจากแผ่นเดียวกัน บัวปูน หรือเว้นร่องเงาที่ชายผนังก็ได้ ผมแนะนำให้ติดบัวถ้าบ้านมีเด็กเล็ก สัตว์เลี้ยง หรือใช้เครื่องดูดฝุ่นบ่อย เพราะผนังชายล่างโดนแรงกระแทกมากกว่าที่ตาเห็น
ที่ต้องตัดสินใจตอนก่อสร้างคือบัวจะติดก่อนหรือหลังทาสี ถ้าติดทีหลัง ช่างจะอุดรอยต่อระหว่างบัวกับผนังด้วยอะคริลิกและทาสีทับครั้งเดียว ผลที่ได้เนียนกว่าติดก่อนทาสี เรื่องการเตรียมผนังก่อนทาสีดูได้ที่การฉาบและเตรียมผนังปูน
วัสดุบัวพื้นแต่ละแบบเหมาะกับห้องไหน
| วัสดุ | จุดเด่น | ข้อจำกัด | ห้องที่เหมาะ |
|---|---|---|---|
| ไม้จริงหรือไม้วิศวกรรม | เข้ากับพื้นไม้ ทาสีหรือย้อมซ่อมได้ | บวมเมื่อโดนน้ำขัง | ห้องนอน ห้องนั่งเล่น |
| MDF เคลือบสีขาว | ผิวเรียบ ราคาไม่สูง ลวดลายให้เลือกมาก | ชื้นแล้วบวม แตกที่ปลายตัด | ห้องแห้งในบ้านและคอนโด |
| PVC หรือ WPC | ทนน้ำ ปลวกไม่กิน | ทาสีเข้ากับผนังยากกว่า | ห้องน้ำ ครัว พื้นที่ชื้น |
| โพลีสไตรีนหรือโฟม | เบา ตัดง่าย | บุบง่าย ไม่ทนแรงกระแทก | ห้องที่ไม่มีของกระแทกมุม |
| ปูนปั้นหรือบัวปูน | แข็งแรง ทนน้ำ | หนัก ต้องใช้ช่างฝีมือ | บ้านเดี่ยว พื้นกระเบื้อง |
| บัวกระเบื้อง | สีและลายเข้ากับพื้นกระเบื้อง | ต้องตัดแผ่น ยาแนวเพิ่ม | ครัว ห้องน้ำ ระเบียง |
ผมแยกตัดสินใจจากความชื้นก่อนสไตล์ ห้องที่ถูพื้นด้วยน้ำเปียกทุกวันไม่ควรใช้ MDF ถึงเคลือบสีแล้วก็ตาม เพราะน้ำซึมเข้าปลายตัดและมุมได้ ส่วนบ้านที่มีปัญหาปลวก ไม้จริงที่ติดชิดผนังปูนเป็นจุดเสี่ยง ควรอ่านการป้องกันปลวกประกอบก่อนเลือกไม้
ความสูงและสีของบัวควรเลือกยังไง
ไม่มีตัวเลขกลางที่ถูกสำหรับทุกห้อง สิ่งที่ใช้ตัดสินได้คือสัดส่วนกับห้อง ห้องเพดานสูงรับบัวสูงได้ ห้องคอนโดเพดานต่ำบัวสูงจะทำให้ห้องดูเตี้ย ให้ลองวางไม้บรรทัดหรือกระดาษแข็งที่ความสูงต่างกันข้างขอบประตูและวงกบก่อน แล้วเลือกขนาดที่ไม่สูงเกินเสาประตูส่วนที่เป็นบัวฐาน
เรื่องสี มีกฎง่ายๆ สองข้อ ถ้าอยากให้ห้องดูกว้างและเรียบ ทาบัวสีเดียวกับผนัง ถ้าอยากให้พื้นกับผนังแยกชั้นชัด ใช้บัวสีขาวหรือสีเดียวกับวงกบประตู ทั้งสองแบบใช้ได้ ขอเพียงไม่เลือกสีที่ตัดกับพื้นและผนังพร้อมกัน เพราะห้องจะดูมีเส้นมากเกินไป
เช็กก่อนสั่งบัวพื้น
- ตรวจคู่มือพื้นที่ปู ดูว่าเว้นช่องว่างริมผนังเท่าไร แล้วเลือกบัวที่บังได้หมด
- ถ้าเป็นพื้นลอย ตกลงกับช่างว่ายึดบัวกับผนังเท่านั้น
- ห้องชื้นเลือกวัสดุที่ทนน้ำ ไม่ใช่เลือกจากสีที่ชอบ
- ตัดสินใจเรื่องทาสีก่อนติดบัว เพื่อให้ช่างอุดรอยต่อและทาสีครั้งเดียว
- เผื่อความยาวเพิ่มอีกหนึ่งถึงสองท่อนสำหรับมุมที่ต้องตัดเอียง
ขั้นตอนการวัด ตัดมุม และยึดบัวเข้ากับผนังอยู่ในบัวพื้นวิธีติดตั้ง
