เตาแก๊สทำไมหม้อดำ เขม่าติดก้นหม้อมาจากเปลวไฟสีเหลือง

ก้นหม้อดำเป็นเขม่า เกิดเมื่อแก๊สเผาไหม้ไม่หมด วิธีดูที่เร็วที่สุดคือเปิดเตาแล้วมองสีเปลว ถ้าปลายเปลวเป็นสีเหลืองค้างอยู่ตลอด แปลว่าเตากำลังเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ซึ่งมักมาจากรูไฟตัน ตัวปรับลมผิดตำแหน่ง หรือวางหม้อชิดเปลวเกินไป สามอย่างนี้เช็กเองได้ในสิบนาที

ดูสีเปลวก่อนโทษหม้อ

หลายบ้านซื้อหม้อใหม่เพราะคิดว่าหม้อเก่าเสีย แล้วหม้อใหม่ก็ดำเหมือนเดิมภายในสองสัปดาห์ ปัญหาอยู่ที่เตา ไม่ใช่ที่หม้อ

US EPA ระบุว่าเปลวที่ปรับไม่ดี มักเห็นเป็นเปลวปลายเหลืองต่อเนื่อง ทำให้ปล่อยมลพิษมากขึ้น และแนะให้ขอให้ผู้ให้บริการแก๊สปรับหัวเตาจนปลายเปลวเป็นสีฟ้า เราเอาหลักนี้มาใช้เป็นเกณฑ์ดูง่ายๆ

สิ่งที่เห็น	แปลว่า	ทำอะไรต่อ
เปลวฟ้าสม่ำเสมอรอบหัวเตา	เผาไหม้ปกติ	ไม่ต้องทำอะไร
ปลายเหลืองแวบเดียวตอนเพิ่งจุด	ปกติ ลมยังไม่นิ่ง	รอ 10 ถึง 20 วินาทีแล้วดูใหม่
ปลายเหลืองตลอด ทุกหัว	ตั้งลมหรือแรงดันไม่เหมาะ	ให้ช่างหรือร้านแก๊สปรับ
เหลืองหรือแหว่งเฉพาะบางช่วงของวงไฟ	รูไฟตัน	ล้างหัวเตาและเขี่ยรูไฟ
เหลืองเฉพาะหัวเดียว	หัวนั้นสกปรกหรือประกอบเอียง	ถอดล้างและประกอบใหม่ให้ลงล็อก

สาเหตุที่เจอบ่อย เรียงตามความง่ายในการแก้

รูไฟตันหรือฝาครอบหัวเตาวางเอียง

น้ำแกงล้น เศษข้าว และคราบมันแห้งอุดรูไฟเล็กๆ รอบหัวเตา แก๊สออกไม่สม่ำเสมอ เปลวจึงแหว่งและเหลือง อีกกรณีที่เจอบ่อยคือหลังล้างเตาแล้วประกอบฝาครอบไม่ลงล็อก ฝาเอียงนิดเดียวก็ทำให้เปลวผิดรูป

ถอดหัวเตาแช่น้ำร้อนผสมน้ำยาล้างจาน 20 ถึง 30 นาที เขี่ยรูด้วยเข็มหรือไม้จิ้มฟัน แล้วตากให้แห้งสนิทก่อนประกอบ ขั้นตอนเต็มอยู่ในเรื่องวิธีล้างเตาแก๊สอย่างปลอดภัย ปิดวาล์วถังก่อนเริ่มทุกครั้ง

ตัวปรับลมที่โคนหัวเตา

เตาแก๊สหลายรุ่นมีช่องรับอากาศ (air shutter) ที่ท่อผสมก่อนถึงหัวเตา ถ้าอากาศเข้าน้อยเกิน เปลวจะเหลืองและเขม่าเยอะ ถ้าอากาศเข้ามากเกิน เปลวจะแยกตัวลอยจากหัวเตาและดับง่าย รุ่นราคาถูกบางรุ่นล็อกตำแหน่งตายตัวมาจากโรงงาน แต่บางรุ่นหมุนปรับได้

เราไม่แนะนำให้ลองหมุนเองถ้าไม่เคยเห็นตำแหน่งที่ถูกต้อง เพราะปรับพลาดแล้วเปลวอาจดับโดยแก๊สยังออกอยู่ ให้ช่างหรือร้านแก๊สทำจะปลอดภัยกว่า และตามคำแนะนำของ EPA ก็คือให้ผู้ให้บริการแก๊สเป็นคนปรับ

วางหม้อชิดเปลวเกินไป

ถ้าเปลวเป็นสีฟ้าสวยแต่หม้อยังดำ ให้ดูระยะระหว่างหัวเตากับก้นหม้อ เปลวที่ไปแตะก้นหม้อโดยตรงจะถูกทำให้เย็นลงกะทันหัน แก๊สส่วนหนึ่งเผาไหม้ไม่หมดแล้วกลายเป็นเขม่า ตะแกรงที่งอหรือหม้อก้นลึกที่เอียงก็ทำให้ระยะผิดได้ ลองวางตะแกรงให้เสมอกัน และไม่ดันเปลวขึ้นสูงจนลามขึ้นข้างหม้อ

แก๊สหรือชุดควบคุมแรงดัน

ถ้าทุกหัวเหลืองพร้อมกัน ล้างแล้วก็ยังเหลือง และเปลี่ยนถังแล้วอาการเหมือนเดิม ให้สงสัยหัวปรับแรงดันหรือสายแก๊ส จุดนี้เป็นงานช่าง อย่าแก้เอง

เปลวเหลืองไม่ได้ทำแค่หม้อดำ

เขม่าที่เห็นที่ก้นหม้อเป็นแค่ส่วนที่มองเห็น EPA ชี้ว่าเตาแก๊สเป็นแหล่งของสารจากการเผาไหม้ในบ้าน รวมถึงคาร์บอนมอนอกไซด์ ซึ่งเป็นก๊าซไม่มีสีไม่มีกลิ่น และเตือนว่าอาการเมื่อได้รับสูงมีทั้งปวดหัว เวียนหัว คลื่นไส้ และสับสน กลุ่มที่ไวต่อผลกระทบมีทารก ผู้สูงอายุ และคนที่เป็นโรคหัวใจหรือโรคระบบหายใจ

ข้อสรุปในทางปฏิบัติมีสองข้อ ข้อแรก อย่ามองว่าหม้อดำเป็นเรื่องความสะอาดอย่างเดียว ข้อสอง ระบายอากาศทุกครั้งที่ทำอาหาร EPA แนะให้เปิดเครื่องดูดควันที่ระบายออกนอกบ้านตลอดเวลาที่ทำอาหาร และเปิดต่ออีก 10 ถึง 20 นาทีหลังเสร็จ ใช้หัวเตาด้านหลังเมื่อเลือกได้ เพื่อให้ควันถูกดูดได้ดีขึ้น ถ้าไม่มีเครื่องดูดควัน ให้เปิดประตูหน้าต่างหรือใช้พัดลมระบายอากาศ ไม่ควรใช้เตาแก๊สทำความร้อนให้ห้อง

ขัดหม้อดำออกโดยไม่ทำให้หม้อพัง

แก้เตาแล้วค่อยขัดหม้อ ไม่เช่นนั้นจะขัดซ้ำทุกอาทิตย์

1. รอให้หม้อเย็นสนิท
2. เช็กวัสดุก่อน หม้อสแตนเลสขัดด้วยฟองน้ำใยขัดด้านหยาบได้ หม้ออลูมิเนียมผิวนุ่ม ขัดแรงจะเป็นรอยและดำเร็วขึ้นกว่าเดิม
3. ชุบน้ำยาล้างจานเข้มข้นพอเปียก ทิ้งไว้ 10 นาทีให้เขม่าอ่อนตัว
4. ขัดตามทิศทางเดียว ล้างน้ำ เช็ดให้แห้ง

คราบดำฝังแน่นที่ไหม้มานานมีวิธีเต็มกว่านี้ในวิธีขัดหม้อดำ ส่วนใครกำลังคิดจะเปลี่ยนเตา เปรียบเทียบชนิดเตาก่อนได้ที่เตาแก๊สยี่ห้อไหนดี

ลำดับตรวจเมื่อหม้อดำ

ลำดับ	ตรวจอะไร	ใช้เวลา	แก้เองได้ไหม
1	สีเปลวและรูปวงไฟ	1 นาที	ดูได้
2	ฝาครอบหัวเตาลงล็อกหรือยัง	2 นาที	ได้
3	ล้างและเขี่ยรูไฟ	40 นาที	ได้
4	ระยะหม้อกับเปลว	2 นาที	ได้
5	ตัวปรับลมและแรงดันแก๊ส	-	ให้ช่างหรือร้านแก๊ส

เมื่อทำถึงข้อ 4 แล้วเปลวยังเหลือง ให้โทรหาร้านแก๊สหรือช่างเตา แจ้งว่าเปลวปลายเหลืองทุกหัว ถึงตรงนั้นการลองเองมีแต่เสี่ยง