กลิ่นท่อย้อนขึ้นห้องน้ำ ล้างแล้วไม่หาย แก้ที่ระบบท่อ

ล้างท่อแล้ว เทน้ำยาแล้ว แต่กลิ่นยังย้อนขึ้นมาห้องน้ำอีก แปลว่าปัญหาไม่ใช่ความสะอาดของท่อ ต้นเหตุมักอยู่ที่ระบบท่อ คือมีจุดใดจุดหนึ่งที่ก๊าซจากท่อน้ำเสียหลุดเข้าห้องได้ ที่พบบ่อยมี 4 จุด น้ำกันกลิ่นในดักกลิ่นแห้ง ซีลโถหรือหน้าแปลนท่อ ท่ออากาศตันหรือเสียหาย และท่อที่ไม่มีดักกลิ่น ส่วนกลิ่นที่ปะปนกับคราบสบู่และเส้นผมเป็นเรื่องแยก ถ้าท่ออุดตันด้วย ดูที่ท่อระบายน้ำตัน

ดักกลิ่นทำงานอย่างไร และทำไมถึงพลาด

ท่อพื้น ท่ออ่างล้างหน้า และท่อซิงค์ มีส่วนโค้งรูปตัวยู (P-trap) ที่ค้างน้ำไว้ น้ำก้อนนี้คือฝาปิดที่กั้นก๊าซไม่ให้ขึ้นมา ระบบจะกันกลิ่นได้ต่อเมื่อน้ำอยู่ครบ Oatey ระบุว่าท่อที่ไม่ได้ใช้ราว 2 ถึง 4 สัปดาห์เสี่ยงน้ำระเหยหมด ส่วน Bob Vila ระบุว่าท่ออ่างอาจแห้งภายในไม่ถึง 30 วัน

จุดนี้ทำให้ตีความผิดได้ง่าย เพราะเทน้ำยาลงท่อแล้วกลิ่นหายไปชั่วคราว ที่หายเพราะน้ำที่เทตามลงไปเติมดักกลิ่นให้เต็ม ไม่ใช่น้ำยาแก้อะไร พอน้ำระเหยอีกกลิ่นก็กลับมา

ทดสอบง่ายๆ คือเทน้ำลงท่อที่สงสัยแล้วดมซ้ำ ถ้ากลิ่นหาย ให้ตั้งเตือนเทน้ำเดือนละครั้งสำหรับท่อที่ไม่ค่อยได้ใช้ Oatey แนะนำราว 1 แกลลอน (ประมาณ 3.8 ลิตร) ถ้าปิดบ้านนาน ให้หยดน้ำมันแร่ 1 ถึง 2 ช้อนโต๊ะบนผิวน้ำเพื่อลดการระเหย หรือใช้ซีลกันกลิ่นแบบวาล์วทางเดียวที่ขนาดตรงกับท่อ

ถ้าเทน้ำแล้วกลิ่นกลับมาในไม่กี่วันทั้งที่ใช้ห้องน้ำทุกวัน น้ำในดักกลิ่นอาจถูกดูดออกด้วยแรงดันลบจากปัญหาท่ออากาศ ซึ่งอธิบายในหัวข้อถัดไป หรือท่อนั้นอาจไม่มีดักกลิ่นเลย ท่อที่ต่อลงพื้นโดยไม่มีส่วนโค้งเก็บน้ำก็ไม่มีฝาปิดก๊าซตั้งแต่ต้น กรณีนี้ต้องให้ช่างเปิดดูใต้อ่างหรือใต้พื้นและต่อดักกลิ่นเพิ่ม

กลิ่นอยู่ที่ฐานโถ ซีลขี้ผึ้งและหน้าแปลนท่อ

ถ้ากลิ่นแรงขึ้นเมื่อยืนใกล้โถ มีน้ำซึมรอบฐาน หรือโถโยกเมื่อนั่ง ให้สงสัยซีลขี้ผึ้ง (wax ring) ที่ซ้อนอยู่ระหว่างโถกับหน้าแปลนท่อ Oatey อธิบายว่าถ้าหน้าแปลนอยู่ต่ำกว่าพื้นที่ปูเสร็จ ซีลจะถูกบีบไม่พอ หรือบีบด้านเดียวมากเกินไป จึงเหลือช่องให้ก๊าซออกมา Bob Vila เสริมว่าน้ำในชามโถที่ลดลงเร็วระหว่างไม่ได้ใช้ก็เป็นสัญญาณซีลไม่ดี

งานซ่อมคือถอดโถ เปลี่ยนซีลขนาดที่ตรงกัน และปรับความสูงหน้าแปลนให้พ้นพื้นก่อนวางโถกลับ โดยไม่บีบซีลเอียง ขั้นตอนถอดและติดตั้งอยู่ในชักโครกวิธีติดตั้ง ถ้ามีน้ำรั่วออกมาที่พื้นด้วย ให้แยกต้นเหตุจากชักโครกรั่ว แก้ยังไง Bob Vila แนะนำว่าถ้าไม่มั่นใจเรื่องเปลี่ยนซีล ให้ใช้ช่างที่มีประสบการณ์

เป็นความเสี่ยงที่พบเมื่อปูกระเบื้องพื้นใหม่หรือเทพื้นสูงขึ้นโดยไม่ปรับหน้าแปลนตาม ถ้าห้องน้ำเพิ่งรีโนเวทแล้วกลิ่นตามมา ให้ตรวจจุดนี้ก่อนจุดอื่น

เสียงอึกอัก ระบายช้า กลิ่นมาเป็นพักๆ ท่ออากาศ

ท่ออากาศ (vent) ทำหน้าที่ปล่อยก๊าซออกทางหลังคา และเติมอากาศให้ท่อมีความดันสมดุลระหว่างน้ำไหล Oatey ระบุว่าท่ออากาศที่ตัน ติดตั้งผิด หรือเสียหาย ทำให้ก๊าซออกทางอื่นไม่ได้ และแรงดันลบอาจดึงน้ำออกจากดักกลิ่นจนก๊าซย้อนเข้าห้อง อาการที่ชี้ไปทางนี้คือท่อมีเสียงอึกอัก น้ำระบายช้า และกลิ่นโผล่เป็นพักๆ ไม่สม่ำเสมอ

สาเหตุที่ Oatey ยกตัวอย่างคือเศษขยะ รังนก หรือสัตว์เข้าไปอุดปลายท่อ วิธีแก้คือเคลียร์สิ่งอุดตัน และตรวจว่าขนาดท่อถูกต้องตามมาตรฐานงานท่อ ถ้าติดตั้งท่ออากาศแบบเดิมไม่ได้เพราะโครงสร้างบ้าน อาจใช้วาล์วเติมอากาศ (air admittance valve) แทน ทั้งนี้ Bob Vila แนะนำให้ปล่อยเรื่องนี้ให้ช่าง เพราะต้องขึ้นหลังคาและใช้เครื่องมือเฉพาะ

สังเกตว่ากลิ่นออกพร้อมกันหลายจุดหรือไม่ ทั้งห้องน้ำ ซิงค์ และท่อพื้น ถ้าใช่ ต้นเหตุมักอยู่ที่ท่อรวมหรือถังบำบัด ไม่ใช่ท่อแต่ละจุด ถ้าบ้านใช้ถังบำบัดหรือบ่อเกรอะ Bob Vila ระบุว่าถังเต็มมักมาพร้อมเสียงอึกอักและโถระบายช้า ดูสัญญาณการสูบที่ส้วมเต็มแก้ยังไง และดูภาพรวมการต่อท่อที่ถังบำบัดน้ำเสีย

ท่อรั่วซ่อนอยู่ในผนังหรือใต้พื้น

กลิ่นอับเน่าจากน้ำนิ่งที่ไม่ได้มาจากท่อโดยตรง เป็นไปได้ว่ามีท่อรั่วซึมอยู่ในผนังหรือใต้พื้น Bob Vila ระบุว่าน้ำนิ่งจากรอยรั่วที่มองไม่เห็นทำให้เกิดกลิ่นได้ การตามหาจุดรั่วให้เริ่มจากมาตรวัดน้ำ ตามที่อธิบายในหาจุดท่อน้ำรั่ว ส่วนกรณีท่อน้ำทิ้งแตกร้าว ต้องให้ช่างตรวจเพราะรอยแตกอาจอยู่ลึกในพื้น

ไล่หาต้นเหตุตามลำดับ

1. ปิดห้องไว้ ดมให้ได้ว่ากลิ่นแรงที่สุดตรงไหน (Bob Vila แนะนำสวมหน้ากาก N95 ก่อนตรวจ)
2. เทน้ำลงทุกท่อที่ไม่ได้ใช้ รอครึ่งวัน กลิ่นหายหรือไม่
3. ถ้าเหม็นที่ฐานโถ ดูว่าโถโยกหรือมีคราบน้ำรอบฐานหรือไม่ และน้ำในชามลดเองหรือเปล่า
4. ฟังเสียงอึกอักตอนกดชักโครกหรือปล่อยน้ำอ่าง และจับเวลาน้ำระบาย
5. ถ้าเหม็นหลายจุดพร้อมกัน ดูถังบำบัดหรือบ่อพักด้านนอก

ความปลอดภัยและเมื่อไรควรเรียกช่าง

Oatey ระบุว่าก๊าซจากท่อมีไฮโดรเจนซัลไฟด์ มีเทน และแอมโมเนีย ถ้าได้รับมากหรือนาน อาจทำให้ปวดหัว คลื่นไส้ เวียนหัว และระคายทางเดินหายใจ ให้เปิดหน้าต่างระบายอากาศ และเรียกช่างทันทีถ้ามีหลายคนในบ้านมีอาการ Oatey ยังระบุว่าตัวดูดกลิ่นเพียงกลบอาการ และน้ำยาฟอกขาวไม่ได้แก้ต้นเหตุ ซ้ำยังอาจกัดท่อ

ให้ช่างเข้ามาเมื่อ

• เติมน้ำทุกท่อและตรวจซีลโถแล้วกลิ่นยังอยู่
• สงสัยท่ออากาศบนหลังคา
• มีน้ำจากท่อรวมย้อนขึ้นมา Bob Vila เตือนให้พาคนและสัตว์เลี้ยงออกจากบ้านจนกว่าจะแก้ได้
• สงสัยท่อไม่มีดักกลิ่นหรือท่อฝังแตก

ก่อนช่างมา จดว่ากลิ่นออกห้องไหน เวลาไหน และหลังใช้น้ำจุดไหน ข้อมูลนี้ทำให้ช่างตัดสาเหตุได้เร็วกว่าไล่เปิดทุกท่อ