โรงจอดรถหน้าบ้าน ออกแบบอย่างไรให้สวย ทนแดดฝน และขับเข้าออกสะดวก

โรงจอดรถเป็นงานต่อเติมที่บ้านเราทำกันมากที่สุดงานหนึ่ง แดดบ่ายแรง ฝนตกหนัก รถจอดกลางแจ้งไม่กี่ปีสีก็ซีด แต่โรงจอดรถที่สร้างเสร็จแล้วใช้งานไม่สะดวกก็พบได้บ่อย เสาตั้งตรงจุดที่ต้องหักพวงมาลัย ขอบหลังคาต่ำจนรถสูงเข้าไม่ได้ น้ำฝนจากหลังคาไหลลงบ้านข้างเคียงจนมีเรื่องกัน หรือโครงที่ฝากไว้กับบ้านเดิมทรุดจนรอยต่อรั่ว ทั้งหมดนี้แก้ได้ตั้งแต่ขั้นออกแบบ ถ้าเริ่มจากการใช้งานจริงก่อนเรื่องหน้าตา

เริ่มจากขนาดรถและการขับเข้าออก

วัดรถที่บ้านมีจริง ทั้งความกว้างรวมกระจกมองข้าง ความยาว และความสูง แล้วเผื่อรถที่อาจซื้อในอนาคต เช่นรถกระบะหรือรถอเนกประสงค์ที่ยาวและสูงกว่ารถเก๋ง จากนั้นเผื่อพื้นที่สำหรับเปิดประตูรถ ระยะที่คนลงจากรถได้สบายคือประตูเปิดได้เกือบสุดโดยไม่ชนเสาหรือผนัง

รายการ	ระยะที่ใช้เป็นจุดเริ่มต้น	หมายเหตุ
ความกว้างช่องจอดต่อคัน	ราว 2.5 ถึง 3.0 เมตร	ถ้าข้างหนึ่งเป็นผนังหรือเสา ให้เผื่อฝั่งนั้นมากขึ้น
ความยาวช่องจอด	ราว 5.0 ถึง 5.5 เมตร	รถกระบะแคปหรือรถตู้ต้องวัดจริง
ความสูงใต้คานหรือขอบหลังคา	เผื่อรถสูงสุดบวกแร็คหลังคา	สูงเกินไปฝนสาดเข้าง่าย
ระยะจากรถถึงประตูบ้าน	ทางเดินกว้างพอถือของผ่านได้	วางให้เดินใต้หลังคาถึงประตูได้ไม่เปียก

ตัวเลขในตารางเป็นค่าตั้งต้นในการวางผัง ไม่ใช่ค่าตามกฎหมาย หน้างานจริงต้องวัดรถ วัดประตูรั้ว และลองขับเข้าออกจริงก่อนตอกหมุดตำแหน่งเสา เสาที่ขยับได้แค่สิบเซนติเมตรบางครั้งทำให้ไม่ต้องถอยรถสองรอบทุกเช้า

ตำแหน่งเสาและช่วงคาน

เสาคือสิ่งที่ทำให้โรงจอดรถใช้งานยากที่สุด ทางเลือกหลักมีสามแบบ แบบแรกเสาสี่ต้นที่มุม ง่ายและถูก แต่เสาหน้าสองต้นมักขวางการเลี้ยวเข้า แบบที่สองเสาด้านหลังสองต้นแล้วยื่นหลังคาออกมาด้านหน้าเป็นคานยื่น เข้าออกสะดวกมาก แต่คานยื่นต้องใช้หน้าตัดเหล็กใหญ่ขึ้นและฐานรากที่ออกแบบรับแรงพลิกคว่ำ แบบที่สามเสาเรียงด้านเดียวแล้วยื่นหลังคาไปอีกด้าน เหมาะกับหน้าบ้านแคบที่จอดเรียงรถยาว

ทุกแบบที่เป็นคานยื่นหรือช่วงคานยาวเกินห้าหกเมตร ผมให้วิศวกรคำนวณหน้าตัดเหล็กและฐานราก ช่างหลายรายเลือกขนาดเหล็กจากความเคยชิน ซึ่งพอใช้กับหลังคาเล็ก แต่เสี่ยงกับหลังคาใหญ่ที่ต้องรับลมพายุ

โครงสร้างและฐานราก

โครงโรงจอดรถในบ้านเราเกือบทั้งหมดเป็นเหล็ก รองลงมาคือคอนกรีตเสริมเหล็กและไม้ เหล็กสร้างเร็ว ปรับแบบได้ และเบา แต่ต้องดูแลเรื่องสนิม ขาเสาที่ฝังในพื้นหรือโดนน้ำขังคือจุดที่ผุก่อน ผมให้ยกฐานเสาขึ้นพ้นพื้นด้วยตอม่อคอนกรีตเล็ก ๆ และใช้เพลตยึดด้วยพุกหรือเหล็กเดือย แทนการฝังเหล็กลงในดินตรง ๆ จากนั้นรองพื้นกันสนิมแล้วทาสีทับหน้าอย่างน้อยสองเที่ยว

ฐานรากต้องลงไปถึงดินที่รับน้ำหนักได้ หน้าบ้านที่เคยเป็นสนามหญ้าหรือถมดินใหม่ ดินชั้นบนมักอ่อน ถ้าฐานตื้นเกินไป เสาจะทรุดไม่เท่ากันจนหลังคาเอียงและรางน้ำย้อน ส่วนพื้นใต้โรงจอดรถต้องรับน้ำหนักล้อรถ ควรเทพื้นคอนกรีตเสริมเหล็กที่หนาพอและบดอัดดินก่อน รายละเอียดเรื่องพื้นอยู่ในเทพื้นคอนกรีต

หลังคา ความลาด และรางน้ำ

วัสดุหลังคา	ข้อดี	ข้อควรรู้
เมทัลชีทแผ่นเดียว	ถูก เบา ติดตั้งเร็ว	ร้อนและเสียงฝนดัง
เมทัลชีทบุฉนวน (แซนด์วิช หรือ PU โฟม)	ใต้หลังคาเย็นลง เสียงฝนเบาลง	ราคาสูงขึ้น น้ำหนักเพิ่มเล็กน้อย
โพลีคาร์บอเนต	แสงผ่าน หน้าบ้านไม่มืด	ใต้หลังคาร้อนกว่า ผิวเสื่อมตามแดด ต้องดูรุ่นที่เคลือบกันยูวี
ไวนิลหรือ uPVC	เสียงเงียบกว่าโลหะ ไม่เป็นสนิม	ต้องดูช่วงแปตามที่ผู้ผลิตกำหนด
กระเบื้องหรือหลังคาคอนกรีต	กลมกลืนกับบ้าน	หนัก โครงสร้างต้องใหญ่ขึ้นมาก

หลังคาแผ่นต้องมีความลาดไม่น้อยกว่าที่ผู้ผลิตกำหนด ถ้าลาดน้อยเกินไป น้ำจะย้อนเข้ารอยทับแผ่นและรูสกรู ข้อมูลเรื่องความลาดและการบุฉนวนเมทัลชีทผมรวมไว้ในหลังคาเมทัลชีท

เรื่องที่ทำให้เพื่อนบ้านทะเลาะกันบ่อยคือน้ำฝน หลังคาต้องเทน้ำเข้ารางน้ำแล้วลงท่อไปที่ท่อระบายของบ้านเราเอง ห้ามให้ชายหลังคาหรือรางทิ้งน้ำลงที่ดินข้างเคียง รางน้ำควรใหญ่พอสำหรับฝนหนักของบ้านเรา มีตะแกรงกันใบไม้ และท่อลงต้องไม่ตั้งตรงจุดที่รถจอดหรือคนเดิน

ข้อกฎหมายที่ควรรู้ก่อนสร้าง

กฎหมายควบคุมอาคารมีหลายฉบับที่เกี่ยวกับโรงจอดรถ ผมสรุปเฉพาะส่วนที่เจ้าของบ้านควรรู้ไว้ก่อนคุยกับผู้รับเหมา

กฎกระทรวงฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528) ระบุว่าการลดหรือขยายเนื้อที่หลังคาให้มากขึ้นรวมกันไม่เกินห้าตารางเมตร โดยไม่ลดหรือเพิ่มจำนวนเสาหรือคาน ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร ข้อยกเว้นนี้เล็กมาก โรงจอดรถหนึ่งคันมีหลังคาเกินสิบตารางเมตรและมีเสาใหม่ จึงไม่เข้าข้อยกเว้นนี้

กฎกระทรวงฉบับที่ 55 (พ.ศ. 2543) กำหนดที่ว่างของบ้าน ข้อ 33 ให้อาคารอยู่อาศัยมีที่ว่างไม่น้อยกว่า 30 ใน 100 ส่วนของพื้นที่ชั้นที่มากที่สุด ข้อ 36 ให้บ้านแถวมีที่ว่างด้านหน้าระหว่างรั้วหรือแนวเขตที่ดินกับแนวผนังอาคารไม่น้อยกว่า 3 เมตร และด้านหลังไม่น้อยกว่า 2 เมตร ข้อ 37 ให้บ้านแฝดมีที่ว่างด้านหน้าและด้านหลัง 3 เมตรและ 2 เมตรตามลำดับ และด้านข้างไม่น้อยกว่า 2 เมตร ข้อ 47 ให้รั้วที่สร้างติดหรือใกล้ถนนสาธารณะสูงได้ไม่เกิน 3 เมตร วัดจากระดับทางเท้าหรือถนน

ความหมายในทางปฏิบัติคือ โรงจอดรถที่มีหลังคาคลุมที่ว่างหน้าบ้านทาวน์โฮมทั้งหมด หรือสร้างจนชนแนวเขต เสี่ยงต่อการถูกนับว่าทำให้ที่ว่างไม่ครบตามกฎหมาย การตีความรายละเอียดขึ้นกับเจ้าพนักงานท้องถิ่น ก่อนสร้างควรนำแบบไปถามสำนักงานเขตหรือเทศบาล และถ้าบ้านอยู่ในโครงการจัดสรร ให้ดูข้อบังคับนิติบุคคลด้วย หลายโครงการกำหนดรูปแบบหลังคาและวัสดุ การต่อเติมหน้าบ้านทาวน์โฮมโดยรวมผมอธิบายไว้ในต่อเติมทาวน์โฮม

ประเด็น	กฎหมายที่เกี่ยวข้อง	สิ่งที่ต้องเช็กหน้างาน
หลังคาขยายเล็กน้อย	กฎกระทรวงฉบับที่ 11	รวมกันไม่เกิน 5 ตร.ม. และไม่เพิ่มหรือลดเสาคาน
ที่ว่างรอบบ้าน	กฎกระทรวงฉบับที่ 55 ข้อ 33 36 37	หลังคาโรงจอดรถกินที่ว่างที่กฎหมายกำหนดไหม
ความสูงรั้วหน้าบ้าน	กฎกระทรวงฉบับที่ 55 ข้อ 47	รั้วติดถนนไม่เกิน 3 เมตร
ข้อบังคับหมู่บ้าน	ข้อบังคับนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร	รูปแบบ สี วัสดุ ระยะ

ถ้ากำลังวางแผนรั้วหน้าบ้านไปพร้อมกัน แบบรั้วและประตูที่เข้ากับโรงจอดรถดูได้ในแบบรั้วบ้าน

ไฟฟ้าและรายละเอียดที่มักลืม

ไฟส่องสว่างใต้หลังคาควรมีสวิตช์ที่เปิดได้จากในบ้าน หรือใช้เซ็นเซอร์จับการเคลื่อนไหว ปลั๊กสำหรับเครื่องฉีดน้ำหรือเครื่องดูดฝุ่นควรเป็นชนิดที่มีฝาปิดกันน้ำและอยู่ในวงจรที่มีเครื่องตัดไฟรั่ว ถ้ามีแผนติดเครื่องชาร์จรถไฟฟ้าในอนาคต ให้ช่างไฟเตรียมท่อร้อยสายไว้ตั้งแต่ตอนสร้าง งานเดินสายและติดตั้งต้องให้ช่างไฟที่มีใบรับรองทำ และขนาดมิเตอร์ต้องรองรับ

พื้นใต้โรงจอดรถควรลาดออกด้านหน้าเล็กน้อยให้น้ำไม่ขัง และผิวพื้นไม่ควรลื่นเมื่อเปียก กระเบื้องผิวมันที่สวยตอนแห้งจะลื่นมากเมื่อฝนสาด

ดูแลโรงจอดรถให้อยู่ได้นาน

โรงจอดรถที่สร้างดีแล้วยังต้องดูแลปีละครั้งสองครั้ง ผมแนะนำให้เจ้าของบ้านทำรอบใหญ่ก่อนหน้าฝน ขึ้นไปดูหรือให้ช่างดูว่ารางน้ำมีใบไม้อุดหรือไม่ สกรูยึดแผ่นหลังคาหลวมหรือยางรองสกรูแตกหรือเปล่า เพราะยางที่เสื่อมจากแดดคือจุดที่น้ำซึมลงมาหยดบนรถ

โครงเหล็กให้ไล่ดูจุดที่สีหลุดหรือมีคราบสนิมเริ่มขึ้น โดยเฉพาะขาเสา รอยเชื่อม และด้านบนของคานที่มองจากพื้นไม่เห็น เจอเร็วแค่ขัดสนิมแล้วทารองพื้นกันสนิมกับสีทับหน้าเฉพาะจุด ถ้าปล่อยหลายปีจนเหล็กบางลง ต้องตัดเปลี่ยนท่อนซึ่งแพงกว่ามาก หลังคาโพลีคาร์บอเนตให้ล้างฝุ่นด้วยน้ำเปล่าและผ้านุ่ม ไม่ใช้แปรงแข็งหรือน้ำยาที่มีตัวทำละลาย เพราะผิวเคลือบกันยูวีจะเสีย

ก่อนจ้างผู้รับเหมาทำโรงจอดรถ ถามสิ่งนี้

• ขนาดเหล็กเสาและคาน ฐานราก และความลึกฐาน มาจากการคำนวณหรือไม่ ใครเซ็นรับรอง
• เหล็กรองพื้นกันสนิมกี่เที่ยว ใช้สีรุ่นไหน
• หลังคาวัสดุอะไร ความหนา ความลาดตรงตามผู้ผลิตหรือไม่
• รางน้ำและท่อลงไปทิ้งที่ไหน ไม่ลงที่ดินข้างเคียง
• รอยต่อกับตัวบ้านเดิมทำอย่างไร ยึดติดหรือแยกโครงสร้าง
• ใครเป็นคนติดต่อสำนักงานเขตหรือนิติบุคคล และค่าใช้จ่ายรวมในราคาหรือไม่

ราคางานต่อเติมหน้าบ้านต่างกันมากตามวัสดุและขนาด ผมรวบรวมวิธีอ่านใบเสนอราคาไว้ในค่าต่อเติมบ้าน

เช็กลิสต์ตรวจงานโรงจอดรถ

• ขับรถเข้าออกจริงทุกคัน เปิดประตูรถได้สุดโดยไม่ชนเสา
• ส่องดูรอยเชื่อมเหล็ก ไม่มีรูพรุน สีกันสนิมทั่วถึงรวมถึงด้านบนคาน
• ขาเสาไม่จมน้ำขังหลังฝนตก
• ฉีดน้ำหรือรอฝนแรก ดูว่าไม่มีน้ำรั่วตามรูสกรูและรอยต่อกับบ้าน
• รางน้ำไหลลงท่อหมด ไม่ล้นลงบ้านข้างเคียง
• พื้นลาดออก น้ำไม่ขังใต้หลังคา