ทำความสะอาดที่นอนโดยไม่ต้องซัก ดูด ซับ ผึ่ง แล้วคุมไรฝุ่นด้วยผ้าหุ้ม

ที่นอนซักน้ำเหมือนเสื้อผ้าไม่ได้ น้ำที่ซึมเข้าไปในฟองน้ำหรือยางพาราแห้งช้า และกลายเป็นกลิ่นอับกับเชื้อรา วิธีที่ถูกคือทำเป็นสามจังหวะ ดูดฝุ่นออกก่อน ซับคราบด้วยของเหลวน้อยที่สุด แล้วผึ่งให้แห้งสนิทก่อนปูผ้ากลับ ทั้งหมดใช้เวลาลงมือราว 40 นาที บวกเวลารอผึ่งอีกครึ่งวัน

ผ้าปูกับปลอกหมอนทำหน้าที่ 'แผ่นกรอง' ซักมันก่อนซักที่นอน

คนส่วนใหญ่คิดว่าที่นอนต้องมีวันล้างใหญ่ แต่ที่นอนสะอาดนานที่สุดเมื่อสิ่งที่อยู่ระหว่างตัวเรากับที่นอนสะอาดเสมอ เหงื่อ เซลล์ผิว และน้ำมันจากร่างกายเกาะผ้าปูก่อน ถ้าซักเรื่อย ที่นอนก็สกปรกช้า

AAAAI แนะนำให้ซักผ้าปูที่นอนสัปดาห์ละครั้งในน้ำร้อนราว 130 องศาฟาเรนไฮต์ (54 องศาเซลเซียส) และอบแห้งด้วยความร้อน ส่วน ACAAI ก็ระบุตัวเลขเดียวกันว่าอย่างน้อย 130 องศาฟาเรนไฮต์ หมายเหตุสำหรับบ้านเรา เครื่องทำน้ำอุ่นในบ้านส่วนใหญ่ไม่ร้อนเท่านี้ ถ้าซักน้ำอุ่นหรือน้ำธรรมดาก็ยังช่วยล้างเหงื่อและคราบได้ แต่ไม่ถึงตามคำแนะนำของภูมิแพ้ และควรตากแดดจนแห้งสนิท ผ้าใยสังเคราะห์บางชนิดไม่ทนน้ำร้อนขนาดนี้ ให้ดูป้ายซักก่อน เรื่องความถี่ซักผ้าปูมีรายละเอียดต่างหากที่ซักผ้าปูที่นอนบ่อยแค่ไหน ส่วนเครื่องซักผ้าที่บ้านถ้ามีกลิ่น ให้ล้างเครื่องซักผ้าก่อนซักปลอกหมอนและผ้าปู

ลำดับทำความสะอาดที่นอน ใช้เวลาประมาณ 40 นาที

1. ถอดผ้าปู ผ้ารองกันเปื้อน และปลอกหมอนทั้งหมด ใส่เครื่องซักผ้า (5 นาที)
2. เปิดหน้าต่างหรือพัดลมให้ห้องมีลม
3. ดูดฝุ่นทั่วหน้าที่นอนด้วยหัวแปรงนุ่ม ไล่เป็นแถบขนานกัน เน้นขอบ ตะเข็บ และร่องกระดุม (10 ถึง 15 นาที)
4. พลิกด้านข้างและดูดฝุ่นด้านข้างกับขอบรอบ ถ้าที่นอนพลิกได้ ให้พลิกและดูดอีกด้าน
5. ซับคราบเฉพาะจุดตามตารางด้านล่าง (10 นาที)
6. โรยเบกกิ้งโซดาบางๆ ทั่วหน้าที่นอน ทิ้ง 30 นาทีหรือถ้ามีกลิ่นจัดทิ้งราวสองชั่วโมง ดูดออกให้หมด
7. ผึ่งให้แห้งอย่างน้อยครึ่งวันก่อนปูผ้าใหม่

ข้อควรระวังเรื่องเบกกิ้งโซดา โรยแล้วต้องดูดออกให้หมด เม็ดผงที่ตกค้างจะสะสมในฟองน้ำและทำให้ผ้าหุ้มระคายผิวในคนผิวบอบบาง ถ้ากำลังเลือกเครื่องดูดฝุ่น ดูเรื่องการเลือกซื้อเครื่องดูดฝุ่น หัวแปรงเล็กกับแรงดูดปรับได้สำคัญกับงานนี้กว่ากำลังวัตต์

คราบแต่ละแบบซับต่างกัน และห้ามถูเพราะจะดันคราบลึก

คราบ	วิธีซับ	ข้อควรระวัง
เหงื่อ คราบเหลืองจากร่างกาย	ผสมน้ำยาล้างจาน 1 หยดกับน้ำ 1 ถ้วย ตีเป็นฟอง ใช้เฉพาะฟองลูบ ซับด้วยผ้าชุบน้ำหมาด	ห้ามราดน้ำ ให้แห้งด้วยพัดลม
ปัสสาวะ น้ำนม	ซับให้แห้งก่อน แล้วใช้น้ำส้มสายชูผสมน้ำเท่ากัน ซับ ตามด้วยเบกกิ้งโซดา	ทำทันที คราบแห้งแล้วกลิ่นออกยาก
เลือด	ใช้น้ำเย็นเท่านั้น ซับเบาๆ	น้ำร้อนทำให้โปรตีนจับตัวและคราบฝังถาวร
กาแฟ น้ำชา น้ำผลไม้	ซับแห้งทันที แล้วซับด้วยโฟมสบู่อ่อน	ห้ามใช้แอลกอฮอล์กับที่นอนที่ผู้ผลิตไม่ระบุ
กลิ่นอับ	เบกกิ้งโซดา ตากลม	ฉีดน้ำหอมทับ กลิ่นผสมกันกลายเป็นกลิ่นแปลก

ใช้ผ้าขาวไมโครไฟเบอร์เสมอ เพราะเห็นว่าคราบย้ายมาติดผ้าหรือไม่ ซับจากขอบคราบเข้าหากลาง ถ้าซับจากกลางออกไป คราบจะขยายวงเป็นขอบเหลืองที่ใหญ่กว่าเดิม และพอผ้าซับแล้วไม่มีสีติดมาอีก ให้หยุด ซับต่อไปมีแต่เพิ่มน้ำให้ที่นอน และถ้าที่นอนมีผ้าหุ้มที่ซิปถอดซักได้ ถอดไปซักตามป้ายจะดีที่สุด

ผ้าหุ้มกันไรฝุ่น ของที่ได้ผลกว่าการล้างบ่อยๆ

AAAAI และ ACAAI แนะนำตรงกันให้ใส่ที่นอน ฐานรองเตียง และหมอนในผ้าหุ้มกันสารก่อภูมิแพ้ที่เป็นผ้าทอแน่นหรือพลาสติกแบบซิปปิดรอบ เหตุผลคือไรฝุ่นและมูลของมันอยู่ลึกในที่นอน ล้างไม่ถึง ผ้าหุ้มกันไม่ให้สารก่อภูมิแพ้ออกมาสัมผัสผิวและทางเดินหายใจ

เลือกผ้าหุ้มที่

• ซิปปิดรอบด้านและมีผ้าปิดปลายซิป
• ซักเครื่องได้ตามป้าย ซักผ้าหุ้มทุก 2 ถึง 3 เดือน หรือหลังหกเลอะ
• ระบายอากาศ ไม่ร้อนอบอ้าว เพราะผ้าหุ้มพลาสติกบางชนิดอบร้อน
• ใช้คู่กับผ้าปูที่นอนอีกชั้นทับ ไม่ปูผ้าหุ้มเปล่าเป็นผ้าปู

ACAAI ยังแนะนำให้เลี่ยงเครื่องนอนที่ยัดโฟมยางหรือใยนุ่น และให้จำกัดตุ๊กตาในห้องนอน ซึ่งเป็นแหล่งไรฝุ่นเพิ่มเติม

ที่นอนแต่ละชนิดรับน้ำและความร้อนได้ไม่เท่ากัน

ก่อนลงมือ ดูป้ายผ้าที่เย็บติดขอบที่นอนว่าเป็นวัสดุอะไร เพราะวิธีที่ใช้กับสปริงได้สบาย ใช้กับเมมโมรี่โฟมแล้วเสียของได้เลย

ชนิดที่นอน	ใช้อะไร	ทำยังไง	ห้ามทำ
สปริง (พ็อกเก็ตหรือบอนเนล)	เครื่องดูดฝุ่น ฟองสบู่ เบกกิ้งโซดา	ดูดตามตะเข็บ ซับคราบ พลิกหัวท้ายทุก 3 เดือน	ฉีดน้ำจนชุ่ม เพราะสปริงด้านในเป็นสนิมแล้วมีเสียง
เมมโมรี่โฟม	เครื่องดูดฝุ่น ฟองสบู่น้อยมาก	ซับหมาดที่สุด ผึ่งลมในร่ม	ตากแดดจัด กดบิด หรือใช้ไดร์ร้อนเป่า
ยางพารา	เครื่องดูดฝุ่น น้ำสบู่อ่อน	เช็ดหมาด ผึ่งลมในร่ม หมุนด้านทุก 3 เดือน	แดดจัดนาน น้ำยาที่มีตัวทำละลาย
ใยมะพร้าวหรือที่นอนแข็ง	เครื่องดูดฝุ่น ตากแดดอ่อน	ดูดฝุ่นแรง ผึ่งแดดเช้า	แช่น้ำ เพราะใยแห้งช้าและขึ้นราด้านใน
ฟูกนุ่นหรือที่นอนปิกนิก	ตบฝุ่น ตากแดด	ตากแดดทั้งสองด้าน ตบระหว่างตาก	ซักเครื่อง เว้นแต่ป้ายระบุว่าซักได้
ท็อปเปอร์ใยสังเคราะห์	เครื่องซักผ้าฝาหน้าถ้าป้ายอนุญาต	ซักรอบถนอม ปั่นแห้ง ตากจนแห้งถึงใน	ยัดลงเครื่องที่เล็กเกินจนถังหมุนไม่ได้

เมมโมรี่โฟมเป็นแบบที่เสียหายง่ายที่สุดเวลาเจอน้ำ เพราะเนื้อโฟมดูดน้ำแล้วไม่ปล่อย ถ้าน้ำซึมลงไปลึกเกิน 1 ถึง 2 เซนติเมตร ให้กดผ้าแห้งทับซ้ำหลายรอบ แล้วเปิดพัดลมเป่าทั้งคืน อย่าใช้เครื่องเป่าลมร้อนเพราะเนื้อโฟมบางรุ่นเสียรูปเมื่อเจอความร้อนจัด

จ้างร้านซักที่นอนเมื่อไหร่ถึงคุ้ม

งานที่บ้านทำได้เองครอบคลุมการดูแลปกติเกือบทั้งหมด จะจ้างร้านก็ต่อเมื่อเจอสถานการณ์ที่เครื่องมือบ้านเราไม่พอ เช่น เด็กฉี่รดที่นอนซ้ำหลายคืนจนกลิ่นลงลึก สัตว์เลี้ยงอาเจียนหรือขับถ่ายบนที่นอน หรือที่นอนเปียกน้ำท่วมจากหลังคารั่ว ร้านส่วนใหญ่ใช้เครื่องฉีดน้ำแล้วดูดกลับ (extraction) ซึ่งดึงน้ำออกได้มากกว่าการซับด้วยมือหลายเท่า

ก่อนตกลงจ้าง ถามร้านให้ได้คำตอบสามเรื่อง

1. ใช้วิธีไหน ดูดแห้งอย่างเดียว ฉีดน้ำแล้วดูดกลับ หรือใช้ไอน้ำ และวิธีนั้นใช้กับวัสดุที่นอนของเราได้ไหม
2. หลังทำเสร็จต้องรอแห้งกี่ชั่วโมงก่อนนอนได้ ถ้าร้านตอบว่านอนได้ทันทีหลังฉีดน้ำ ให้ระวัง
3. น้ำยาที่ใช้คืออะไร มีกลิ่นแรงไหม ถ้ามีเด็กเล็กหรือคนเป็นหอบหืดในบ้าน ขอแบบไม่ใส่น้ำหอม

นัดร้านช่วงเช้าในวันที่แดดดี จะได้มีเวลาผึ่งทั้งบ่ายก่อนเข้านอน และเตรียมที่นอนสำรองหรือฟูกไว้หนึ่งคืนเผื่อยังไม่แห้ง ส่วนคนที่จามและคัดจมูกทุกเช้า การจ้างล้างปีละครั้งไม่ช่วยเท่าผ้าหุ้มกันไรฝุ่นบวกการซักผ้าปูทุกสัปดาห์ รายละเอียดการคุมไรฝุ่นทั้งห้องอยู่ที่กำจัดไรฝุ่นในบ้าน

ตากแดดช่วยได้แค่ไหน และผึ่งอย่างไรไม่ให้ที่นอนเสื่อม

แดดช่วยให้ที่นอนแห้งเร็วและลดความชื้น ซึ่งเป็นสิ่งที่ไรฝุ่นกับเชื้อราต้องการ แต่ยังไม่มีแหล่งอ้างอิงที่ยืนยันว่าตากแดดสักครั้งกำจัดไรฝุ่นได้หมด อย่าถือแดดเป็นทางลัดแทนผ้าหุ้ม

• ตากทีละด้านไม่เกิน 2 ถึง 3 ชั่วโมงในแดดจัด ไม่ตากทั้งวัน เพราะแดดแรงทำให้ผ้าหุ้มซีดและฟองน้ำบางชนิดกรอบ
• ที่นอนยางพาราไม่ควรตากแดดจัดนาน เพราะยางเสื่อมเร็ว ผึ่งลมในที่ร่มดีกว่า
• ที่นอนสปริงขนาดใหญ่ตากไม่สะดวก ใช้วิธีตั้งพิงผนังในห้องที่เปิดหน้าต่าง เปิดพัดลมหนึ่งตัว

ความชื้นสัมพัทธ์ในห้องนอนควรอยู่ราว 30 ถึง 50 เปอร์เซ็นต์ตามที่ EPA แนะนำ ซึ่งในห้องที่ชื้น เครื่องลดความชื้นหรือเปิดแอร์ในโหมดดึงความชื้นช่วยได้ AAAAI ระบุว่าไรฝุ่นเพิ่มเร็วเมื่อความชื้นสูงเกิน 75 เปอร์เซ็นต์

ที่นอนชื้น มีรา หรือมีกลิ่นฉี่ จะกู้หรือเลิกดี

ถ้าราเป็นจุดเล็ก ผิวนอกเท่านั้น แก้ได้ด้วยการเช็ดชื้นด้วยน้ำสบู่ ผึ่งให้แห้ง และแก้ต้นเหตุเรื่องความชื้น EPA แนะนำให้แก้ที่ต้นเหตุของน้ำก่อนเสมอ และสวมถุงมือ แว่นตา และหน้ากากป้องกันฝุ่น (N95) ขณะทำความสะอาดรา ส่วนวัสดุที่เป็นรูพรุนอย่างพรมและแผ่นเพดานอาจต้องทิ้งเมื่อขึ้นรา ซึ่งฟองน้ำที่นอนก็มีลักษณะคล้ายกัน เรื่องราทั่วบ้านดูเพิ่มที่กำจัดเชื้อราในบ้าน

เปลี่ยนที่นอนเมื่อ

• ราลึกถึงชั้นฟองน้ำหรือกลิ่นอับไม่หายหลังผึ่งแห้งแล้ว
• ที่นอนทรุดเป็นหลุมจนนอนแล้วปวดหลัง
• มีอาการภูมิแพ้ตอนกลางคืนที่แพทย์ประเมินว่าเกี่ยวกับฝุ่นห้องนอน และทำตามข้างต้นแล้วไม่ดีขึ้น

คนที่เป็นหอบหืดหรือภูมิแพ้รุนแรงควรปรึกษาแพทย์ภูมิแพ้ก่อนปรับห้องนอนครั้งใหญ่ เพราะการลดสารก่อภูมิแพ้ต้องทำหลายอย่างพร้อมกัน

ตารางงานที่นอนที่ทำได้จริง

ความถี่	งาน
ทุกสัปดาห์	ซักผ้าปู ปลอกหมอน ตากแห้งสนิท
ทุกเดือน	ดูดฝุ่นหน้าที่นอนด้วยหัวแปรงนุ่ม ซักผ้ารองกันเปื้อน
ทุก 3 ถึง 6 เดือน	ดูดฝุ่นรอบด้าน โรยเบกกิ้งโซดา ผึ่งลมหรือแดดอ่อน พลิกที่นอนถ้าพลิกได้ ซักผ้าหุ้มกันไรฝุ่น
เมื่อมีคราบ	ซับทันที ไม่รอ

เริ่มจากการซักผ้าปูให้ถี่และเปิดหน้าต่างทิ้งไว้หลังเก็บเตียงตอนเช้า สองอย่างนี้ถูกที่สุดและเห็นผลที่สุด