ทำความสะอาดบ้านให้เร็ว จัดลำดับงาน 45 นาที ไม่ต้องเหนื่อยทั้งวัน

บ้านที่ใช้เวลาทำความสะอาดสามชั่วโมงมักไม่ได้สกปรกกว่าบ้านที่ทำเสร็จในสี่สิบห้านาที ความต่างอยู่ที่ลำดับงาน ใครที่ถือไม้ถูพื้นไปทั่วบ้านก่อนเก็บของ แล้วค่อยกลับมาปัดฝุ่นชั้นวาง ต้องถูพื้นซ้ำเกือบทุกครั้ง การจัดลำดับที่ถูกจึงช่วยให้ทำงานครั้งเดียวจบ

หลักห้าข้อที่ทำให้เร็วขึ้นโดยไม่ต้องเร่งมือ

1. เก็บของก่อน ของที่วางบนพื้นและโต๊ะบังทุกอย่าง ใช้ตะกร้าใบเดียวเดินเก็บของที่ไม่ใช่ที่ของมัน แล้วค่อยนำไปคืนทีหลัง
2. ทำจากบนลงล่าง ฝุ่นจากพัดลม ชั้นวาง และโต๊ะ ตกลงพื้น ถ้าทำพื้นก่อน ต้องทำซ้ำ
3. แห้งก่อนเปียก ปัดฝุ่น ดูดฝุ่น และกวาดก่อน แล้วค่อยเช็ดและถู
4. ปล่อยให้สารทำความสะอาดทำงาน ฉีดห้องน้ำและเตาแล้วไปทำอย่างอื่นก่อนกลับมาเช็ด เวลารอนั้นฟรี
5. ห้องที่สกปรกที่สุดทำทีหลังสุด เพราะผ้าและถังน้ำจะเลอะเร็ว ห้องน้ำควรเป็นห้องสุดท้าย

ชุดอุปกรณ์ที่หยิบเดินครั้งเดียว

การเดินกลับไปเอาของคือเวลาที่หายไปมากที่สุด จัดชุดอุปกรณ์ไว้ในตะกร้าหรือถังหิ้ว

ของ	ใช้กับ	ทำไมต้องมี
ผ้าไมโครไฟเบอร์ 4 ถึง 6 ผืน	ปัดฝุ่น เช็ดเคาน์เตอร์ เช็ดกระจก	แยกผืนตามพื้นที่ ไม่ปะปนกันระหว่างห้องน้ำกับครัว
สเปรย์ทำความสะอาดทั่วไป	พื้นผิวแข็ง	ใช้ได้กับโต๊ะ ประตู เคาน์เตอร์
น้ำยาล้างห้องน้ำ	ชักโครก อ่างล้างหน้า	ฉีดทิ้งไว้ระหว่างทำอย่างอื่น
แปรงขัด และฟองน้ำ	คราบเกาะ	ทำให้ขัดครั้งเดียวจบ
ถุงขยะ	ทุกห้อง	ลดการเดินทิ้งขยะ
ไม้ถูพื้นและเครื่องดูดฝุ่น	พื้น	ทำสุดท้ายหรือก่อนสุดท้าย

ถ้ากำลังเลือกเครื่องดูดฝุ่นใหม่ ดูหลักเลือกในคู่มือเลือกซื้อเครื่องดูดฝุ่น แต่ตอนนี้ใช้ที่มีก็ได้ผลพอ

แผน 45 นาที สำหรับบ้านหรือคอนโดทั่วไป

สมมติเป็นบ้านที่มีห้องนอน 1 ถึง 2 ห้อง ห้องน้ำ 1 ห้อง ห้องนั่งเล่นและครัว

นาที	งาน	รายละเอียด
0 ถึง 5	เปิดหน้าต่าง เก็บของ	ใส่ตะกร้า เปิดลมให้ผ่าน เอาขยะออก
5 ถึง 10	ฉีดห้องน้ำทิ้งไว้	ฉีดน้ำยาที่ชักโครก อ่าง ผนังกระเบื้อง
10 ถึง 20	ปัดฝุ่นห้องนั่งเล่นและห้องนอน	ปัดบนลงล่าง ชั้นวาง โต๊ะ ขอบหน้าต่าง
20 ถึง 28	ครัว	เช็ดเคาน์เตอร์ เตา อ่างล้างจาน ปลอกเก็บของ
28 ถึง 36	ดูดฝุ่นหรือกวาดพื้นทุกห้อง	ไล่จากห้องในสุดออกมาทางประตู
36 ถึง 42	ห้องน้ำ	ขัดที่ฉีดไว้ เช็ดกระจกและก๊อก ล้างด้วยน้ำ
42 ถึง 45	ถูพื้นทางเดินหลักและห้องน้ำ	ถอยออกประตู เก็บอุปกรณ์

เวลานี้เป็นกรอบตัวอย่าง ไม่ใช่มาตรฐาน บ้านใหญ่หรือมีสัตว์เลี้ยงใช้เวลามากกว่า ปรับตามขนาดห้องของเรา ดูรายละเอียดของงานห้องน้ำในทำความสะอาดห้องน้ำ และชักโครกในล้างชักโครก

ทำไมต้องปัดฝุ่นก่อนถูพื้น

EPA ระบุว่าอนุภาคในอากาศภายในบ้านมาจากทั้งแหล่งในบ้าน เช่น การทำอาหารและกิจกรรมในบ้าน และจากนอกบ้านที่ถูกพัดเข้ามา ฝุ่นละเอียดเหล่านี้ตกสะสมบนพื้นผิวแล้วถูกยกขึ้นอีกทุกครั้งที่เดินหรือปัด ถ้าใช้ผ้าแห้งปัดที่ทำให้ฝุ่นฟุ้ง ให้ใช้ผ้าที่ชื้นหมาดจะเก็บฝุ่นได้ดีกว่า และเปิดหน้าต่างให้ฝุ่นออกระหว่างทำ

EPA ยังอธิบายไว้ในคู่มืออากาศภายในบ้านว่า การระบายอากาศช่วยลดสารก่อมลพิษภายในบ้านได้ โดยเฉพาะระหว่างกิจกรรมที่ปล่อยสารเคมีหรือกลิ่น เช่น การใช้น้ำยาทำความสะอาด จึงควรเปิดหน้าต่างหรือพัดลมดูดอากาศ แล้วอ่านฉลากน้ำยาเสมอ

การถูพื้นมีรายละเอียดมากกว่านี้ ดูขั้นตอนในเรื่องถูพื้นให้สะอาด

ลำดับในแต่ละห้อง

ห้องนั่งเล่นและห้องนอน

1. ถอดผ้าปูที่นอนหรือโยนผ้าที่ต้องซักลงตะกร้า เริ่มรอบซักไว้ก่อน ระหว่างทำความสะอาดเครื่องซักทำงานให้
2. ปัดฝุ่นจากพัดลมเพดาน ชั้นวาง โต๊ะ จนถึงบัวพื้น
3. จัดโซฟาและเตียง ตบหมอน พับผ้าห่ม
4. ดูดฝุ่นพื้นและขอบห้องจากมุมในสุดออกมาทางประตู
5. ปูผ้าปูที่นอนใหม่เมื่อผ้าซักเสร็จ

ห้องครัว

1. เก็บจานและทิ้งขยะ
2. ฉีดน้ำยาที่เตา อ่างล้างจาน เคาน์เตอร์ ทิ้งไว้
3. เช็ดตู้ด้านหน้าและเครื่องใช้ไฟฟ้า
4. กลับมาเช็ดเตาและเคาน์เตอร์ตามที่ฉีดไว้
5. กวาดและถูพื้นเป็นขั้นสุดท้าย

เตาแก๊สที่มีคราบน้ำมันหนาให้ดูล้างเตาแก๊ส แทนที่จะรอจนแห้งเป็นแผ่น

ห้องน้ำ

ฉีดน้ำยาก่อน ปล่อย 5 ถึง 10 นาที ขัดตามลำดับจากบนลงล่าง ล้างด้วยน้ำ เช็ดกระจกและก๊อกให้แห้งด้วยผ้าสะอาด ทำเป็นห้องสุดท้ายเสมอ เพราะผ้าและอุปกรณ์จะสกปรกที่สุด

ข้อผิดพลาดที่ทำให้ช้า

ข้อผิดพลาด	ผลที่ตามมา	ทำแทนอย่างไร
ถูพื้นก่อนปัดฝุ่น	ต้องถูพื้นซ้ำ	ปัดฝุ่นก่อน ถูพื้นทีหลังสุด
ทำห้องน้ำแล้วทำห้องอื่น	เชื้อและคราบติดผ้า	ทำห้องน้ำเป็นห้องสุดท้าย
ฉีดแล้วเช็ดทันที	สารไม่มีเวลาทำงาน ต้องขัดแรง	ฉีดทิ้งไว้ ไปทำอย่างอื่นก่อน
ใช้ผ้าผืนเดียวทั้งบ้าน	ลากความสกปรกไปทั่ว	แยกผืนตามห้อง เปลี่ยนเมื่อสกปรก
ไม่เก็บของก่อน	ต้องยกของขึ้นลงหลายรอบ	เก็บของลงตะกร้าก่อนเริ่ม
เปิดเพลงแล้วทำคนเดียวทั้งบ้าน	เหนื่อยและเลิกกลางคัน	แบ่งงานกับคนในบ้าน หรือจับเวลาเป็นรอบสั้นๆ

ข้ามสิ่งที่ไม่จำเป็นแล้วเก็บแรงไว้

บ้านไม่ต้องเหมือนห้องโชว์รูม เป้าหมายคือสะอาดพอใช้ ไม่มีกลิ่น ไม่มีคราบสะสม และไม่มีความชื้นค้าง สิ่งที่ควรเฝ้าระวังคือจุดที่น้ำขังและความชื้นสะสม เพราะราโตได้เร็ว ถ้าเห็นจุดดำตามมุมห้อง ให้ไปดูวิธีรับมือในกำจัดราในบ้าน

จุดที่ห้ามข้ามแม้วันที่รีบที่สุดมีสามที่ ขอบอ่างล้างจานที่มีเศษอาหารค้าง ถังขยะเปียกในครัว และพื้นห้องน้ำที่มีน้ำขัง สามจุดนี้ถ้าทิ้งไว้ข้ามคืนในอากาศร้อนชื้นของไทย จะมีกลิ่นและแมลงหวี่ตามมาภายในวันเดียว ส่วนชั้นหนังสือ ตู้โชว์ หรือห้องที่ไม่มีใครใช้ ข้ามไปได้ทั้งสัปดาห์โดยไม่มีอะไรเสียหาย

งานที่ข้ามได้ในวันที่เวลาน้อย

เวลาจำกัดคือเหตุผลที่ต้องเลือก ไม่ต้องทำทุกงานทุกครั้ง

• ไม่ต้องถูพื้นทุกห้องทุกวัน ดูดฝุ่นหรือกวาดก็พอ ถูเฉพาะห้องครัวและห้องน้ำ
• ไม่ต้องล้างตู้เย็นทั้งใบทุกสัปดาห์ แค่เช็ดน้ำหกและทิ้งของหมดอายุ งานใหญ่ทำเดือนละครั้ง ดูล้างตู้เย็น
• ไม่ต้องเช็ดบานประตูหรือผนังทุกครั้ง เช็ดเฉพาะจุดที่มือแตะบ่อย เช่นลูกบิด สวิตช์
• ไม่ต้องรีดผ้าปูที่นอนทุกครั้งที่เปลี่ยน
• ไม่ต้องขัดทุกซอกในวันเดียว ทำมุมละหนึ่งจุดต่อสัปดาห์

ถ้ามีเวลา 15 นาที

ลำดับ	งาน
1	เก็บของจากพื้นและโต๊ะใส่ตะกร้า
2	เช็ดอ่างล้างจานและเคาน์เตอร์ครัว
3	ฉีดชักโครกทิ้งไว้ ล้างอ่างล้างหน้า
4	ดูดฝุ่นหรือกวาดทางเดินหลัก
5	ขัดชักโครกที่ฉีดไว้ เอาขยะออก

เลือกสามจุดที่ครอบครัวใช้บ่อยที่สุดและทำให้สะอาดพอดี ดีกว่าทำทั้งบ้านแบบลวก เพราะจุดที่ใช้บ่อยคือจุดที่สะสมฝุ่นและความชื้นเร็วที่สุด

บ้านใหญ่กว่านี้ หรือมีเด็กและสัตว์เลี้ยง ปรับเวลายังไง

แผน 45 นาทีคิดจากคอนโดหรือบ้านขนาดเล็ก พอบ้านใหญ่ขึ้น เวลาไม่ได้เพิ่มตามจำนวนห้องตรงๆ เพราะงานเก็บของและเตรียมอุปกรณ์ทำครั้งเดียว แต่พื้นที่ที่ต้องดูดฝุ่นและถูเพิ่มขึ้นจริง ตารางนี้เป็นกรอบคร่าวๆ จากการลองจับเวลาทำเองแบบรอบปกติ ไม่ใช่รอบล้างใหญ่

ขนาดบ้าน	ทำคนเดียว	ทำสองคน	งานที่กินเวลาที่สุด
สตูดิโอ 25 ถึง 35 ตร.ม.	25 ถึง 30 นาที	15 ถึง 20 นาที	ห้องน้ำ
คอนโด 1 ถึง 2 ห้องนอน	40 ถึง 50 นาที	25 ถึง 30 นาที	ครัวและห้องน้ำ
ทาวน์โฮม 2 ชั้น	70 ถึง 90 นาที	45 ถึง 55 นาที	บันไดและพื้นสองชั้น
บ้านเดี่ยว 3 ห้องนอน 2 ห้องน้ำ	100 ถึง 120 นาที	60 ถึง 70 นาที	ห้องน้ำที่สอง

บ้านที่มีสัตว์เลี้ยงขนยาวให้บวกเวลาดูดฝุ่นอีกประมาณครึ่งหนึ่ง เพราะขนพันหัวแปรงและต้องหยุดแกะ วิธีลดคือดูดฝุ่นทุก 2 ถึง 3 วันแบบสั้นๆ แทนการดูดใหญ่สัปดาห์ละครั้ง ขนจะไม่ทันจับตัวเป็นก้อนตามมุมห้อง บ้านที่มีเด็กเล็ก งานที่เพิ่มคือเก็บของเล่น ให้มีกล่องใบใหญ่ใบเดียวต่อห้อง เด็กโยนของใส่ได้เองโดยไม่ต้องแยกประเภท แยกทีหลังเดือนละครั้งพอ

แบ่งงานสองคนให้ไม่เดินชนกัน

ทำสองคนแล้วไม่เร็วขึ้นเท่าตัวถ้าแบ่งตามห้อง เพราะทั้งคู่ต้องใช้เครื่องดูดฝุ่นและไม้ถูพื้นอันเดียวกัน แบ่งตามชนิดงานจะลื่นกว่า

1. คนแรกรับงานแห้งทั้งหมด เก็บของ ปัดฝุ่นบนลงล่าง แล้วดูดฝุ่นทุกห้อง
2. คนที่สองรับงานเปียก ฉีดห้องน้ำ เช็ดครัว ขัดห้องน้ำ แล้วถูพื้นตามหลังเครื่องดูดฝุ่นห่างกันหนึ่งห้อง
3. คนที่เสร็จก่อนเอาขยะออก และพับผ้าที่ซักเสร็จ

ลำดับนี้ทำให้ไม้ถูพื้นไม่เคยวิ่งนำเครื่องดูดฝุ่น ซึ่งเป็นสาเหตุที่บ้านทำสองคนแล้วต้องถูซ้ำบ่อยที่สุด

ป้องกันไม่ให้สกปรกเร็ว

• วางที่เช็ดเท้าที่ประตูหน้า ถอดรองเท้าที่ประตู ทำให้ดินและฝุ่นไม่เข้าห้อง
• เปิดพัดลมดูดอากาศหรือหน้าต่างขณะทำอาหาร เพราะการทำอาหารเป็นแหล่งอนุภาคในบ้านตามที่ EPA ระบุ
• ล้างจานทันทีหรือแช่น้ำ ไม่ปล่อยให้คราบแห้งติด
• เช็ดน้ำที่กระเด็นในห้องน้ำหลังใช้เสร็จ ลดคราบและราจากความชื้น EPA ระบุว่าความชื้นเป็นปัจจัยสำคัญของการเติบโตของราในบ้าน
• มีที่เก็บของเป็นของตัวเอง ทุกอย่างมีที่ ลดเวลาเก็บ

จัดเป็นนิสัย

ถ้าทำแผนนี้เป็นรอบประจำ เราจะเห็นว่าบ้านไม่เคยสกปรกถึงขั้นต้องทำทั้งวัน ลองต่อยอดเป็นรอบรายสัปดาห์ในเรื่องตารางทำความสะอาดบ้านประจำสัปดาห์ เพื่อแบ่งงานให้พอดีกับเวลาที่มี