ทำความสะอาดผ้าม่าน ดูดฝุ่น ซักเครื่อง ซักมือ และตากไม่ให้ยับหรือหด

ผ้าม่านเป็นผ้าผืนใหญ่ที่แขวนอยู่ใกล้หน้าต่าง รับฝุ่นจากนอกบ้านและความชื้นจากกระจกโดยตรง แต่มักถูกลืมเพราะซักยากและแขวนสูง ถ้าไม่ซักเลยหลายปี ผ้าจะเทาและมีกลิ่นอับ ความจริงแล้วงานนี้ไม่หนักเมื่อแบ่งเป็นสองระดับ คือดูดฝุ่นเป็นประจำ และซักทั้งผืนปีละสองถึงสี่ครั้ง

ทำไมต้องดูแลผ้าม่าน

EPA อธิบายว่าอนุภาคฝุ่นในบ้านมาจากทั้งแหล่งภายใน เช่น การทำอาหารและกิจกรรมในบ้าน และจากนอกบ้านที่เข้าทางหน้าต่าง ประตู และรองเท้า ผ้าม่านที่อยู่ใกล้หน้าต่างและประตูระเบียงจึงรับฝุ่นเต็มๆ ส่วน ACAAI แนะนำให้ลดผ้าที่เก็บฝุ่นในห้องสำหรับคนเป็นภูมิแพ้ และให้ควบคุมความชื้นในบ้านให้อยู่ระหว่าง 30 ถึง 50 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งสัมพันธ์กับผ้าม่านที่แขวนชิดกระจกที่มีไอน้ำเกาะ

EPA เรื่องราระบุว่ารากินอาหารจากความชื้น จุดที่ผ้าม่านสัมผัสกระจกเปียกหรือขอบหน้าต่างที่ซึมน้ำจึงเสี่ยงขึ้นรา

ดูป้ายและชนิดผ้าก่อน

ชนิดผ้า	ซักเครื่อง	วิธีที่เหมาะ	ข้อควรระวัง
โพลีเอสเตอร์ ผ้าบาง	ได้ถ้าป้ายอนุญาต	น้ำเย็น รอบเบา	ความร้อนทำให้ยับถาวร
ผ้าฝ้ายและลินิน	ตามป้าย	น้ำเย็นหรืออุ่น	หดและยับง่าย ตากทั้งที่หมาด
ผ้าโปร่ง ผ้าซีทรู ผ้าลูกไม้	ถุงตาข่ายหรือซักมือ	ซักมือเบาๆ	ขาดง่ายเมื่อบิด
ผ้ากำมะหยี่ ผ้าหนา มีซับใน	มักไม่ควร	ดูดฝุ่นและส่งซักแห้ง	หนาแน่นและยับเปลี่ยนรูป
ผ้าสองชั้นกันแสง (blackout)	บางรุ่น	ซักมือ หรือเช็ดผิว	ชั้นเคลือบหลุดเมื่อโดนความร้อน
ม่านม้วนและม่านปรับแสง	ไม่ได้	เช็ดด้วยผ้าชื้น	ห้ามจุ่มน้ำ

ป้ายอยู่ที่ขอบด้านข้างหรือด้านบนของผ้า ถ้าไม่มีป้าย ให้ทดสอบมุมซ่อนด้วยการเช็ดชื้นหมาดก่อน และเลือกซักมือเบาๆ เมื่อไม่แน่ใจ

ดูดฝุ่นผ้าม่าน ทำทุกเดือนหรือทุกสองสัปดาห์

1. เปิดหน้าต่าง ให้ฝุ่นที่ปัดออกไม่ฟุ้งอยู่ในห้อง
2. ใช้หัวแปรงนุ่มของเครื่องดูดฝุ่นกำลังต่ำ ถ้าเครื่องแรงเกินไปผ้าบางจะดูดติด
3. ดูดจากบนลงล่าง ทีละส่วน ถือผ้าให้ตึงด้วยมืออีกข้าง
4. ดูดทั้งสองด้าน รวมถึงขอบล่างและด้านหลังที่ติดกระจก
5. เช็ดราวและรางม่านด้วยผ้าชื้น
6. ถ้าไม่มีเครื่องดูดฝุ่น ใช้ไม้ปัดขนไก่หรือผ้าไมโครไฟเบอร์ชื้นหมาด

การเลือกเครื่องดูดฝุ่นที่หัวแปรงเหมาะ ดูในคู่มือเลือกซื้อเครื่องดูดฝุ่น

ซักเครื่องทีละขั้น

1. ถอดผ้าม่านจากราว ถอดตะขอ ห่วงโลหะ หรือพลาสติกทุกชิ้น เพราะโลหะเป็นสนิมและขีดถังซัก
2. สะบัดฝุ่นนอกห้องหรือดูดฝุ่นก่อนซัก ผ้าที่มีฝุ่นหนาจะทำให้น้ำซักขุ่นและต้องล้างเพิ่ม
3. ใส่ถุงตาข่ายถ้าผ้าบาง ซักทีละผืนหรือไม่เกินครึ่งถัง ให้ผ้ามีพื้นที่เคลื่อนที่
4. ใช้ผงซักฟอกอ่อน ปริมาณน้อย ล้างน้ำเปล่าเพิ่มหนึ่งรอบ
5. เลือกรอบเบาหรือผ้าบอบบาง น้ำเย็นหรืออุ่นตามป้าย
6. ปั่นแห้งสั้นๆ เพื่อลดรอยยับ ห้ามปั่นนานกับผ้าบาง

ถ้าเครื่องซักของเรามีตะกอนหรือกลิ่น ผ้าม่านจะเหม็นตามไป ล้างถังซักก่อนตามวิธีในล้างเครื่องซักผ้า

ซักมือสำหรับผ้าบางและผ้าที่ป้ายห้ามเครื่อง

1. เติมน้ำเย็นหรืออุ่นในอ่างอาบน้ำที่ล้างสะอาด ผสมผงซักฟอกอ่อน
2. จุ่มผ้าม่านแล้วกดเบาๆ ห้ามบิดหรือขยี้แรง
3. แช่ไม่เกิน 15 ถึง 30 นาที ถ้ามีคราบเฉพาะจุด ใช้แปรงนุ่มถูเบาๆ ตรงคราบ
4. เปลี่ยนน้ำล้างจนไม่มีฟอง
5. ยกขึ้นทั้งผืนและกดน้ำออกด้วยการวางบนผ้าขนหนูแล้วม้วน ไม่บิด

ตากและแขวน ขั้นที่กำหนดว่าจะยับหรือไม่

• แขวนม่านกลับขึ้นราวทั้งที่ยังหมาด น้ำหนักของผ้าเองจะดึงรอยยับออก
• ตากในที่ลมผ่าน ไม่ตากแดดแรงกับผ้าสี เพราะสีซีด
• ปล่อยให้แห้งสนิทก่อนปิดหน้าต่าง ผ้าม่านที่ชื้นแล้วปิดหน้าต่างทิ้งไว้จะอับและขึ้นรา
• ถ้าต้องรีด ให้รีดที่อุณหภูมิต่ำตามป้ายและรีดด้านใน
• ใช้เครื่องอบเฉพาะที่ป้ายอนุญาต และเอาออกขณะยังหมาด

คราบและกลิ่นเฉพาะจุด

ปัญหา	วิธี	ข้อควรระวัง
ฝุ่นเกาะเป็นแถบเทา	ดูดฝุ่นแล้วซัก	ทำก่อนที่ฝุ่นฝังนาน
คราบน้ำมันจากครัว	ผงซักฟอกถูเบาๆ ตรงคราบก่อนซัก	ม่านครัวควรซักถี่กว่า
จุดราสีดำที่ขอบล่าง	ซักด้วยน้ำเย็นหรืออุ่นตามป้าย ตากแดดอ่อนที่ลมผ่าน	แก้ความชื้นที่หน้าต่างด้วย
กลิ่นอับ	ตากให้ลมผ่าน ซักซ้ำพร้อมรอบล้างน้ำเปล่า	ตรวจห้องที่ชื้นด้วย
คราบสนิมจากราว	วิธีเฉพาะผ้า ห้ามใช้คลอรีน ดูขจัดคราบสนิม	ทดสอบสีก่อน

แก้ที่ความชื้นรอบหน้าต่าง

ม่านที่เปียกซ้ำจะกลับมาอับต่อให้ซักบ่อย ลองตรวจเรื่องนี้

• เช็ดไอน้ำที่เกาะกระจกตอนเช้าและเปิดหน้าต่างระบายอากาศ
• ไม่แขวนม่านให้ชิดกระจกจนผ้าสัมผัสน้ำค้าง
• ตรวจขอบกรอบหน้าต่างว่ามีน้ำรั่วซึมไหม
• ถ้าห้องชื้นเรื้อรัง ใช้เครื่องลดความชื้นหรือเครื่องปรับอากาศ ACAAI ระบุให้เก็บความชื้นในบ้านที่ 30 ถึง 50 เปอร์เซ็นต์
• หากหน้าต่างมีมุ้งลวดด้วย ล้างมุ้งตามวิธีในล้างมุ้งลวด เพื่อให้ฝุ่นเข้าม่านน้อยลง

ถ้าพบราบนผนังหรือขอบหน้าต่าง ดูวิธีจัดการในกำจัดราในบ้าน

ถอดและติดกลับอย่างปลอดภัย

ม่านยาวเต็มผนังมีน้ำหนักมากเมื่อเปียก และการเอื้อมถอดจากที่สูงเป็นเหตุให้ตกบันไดบ่อยกว่าที่คิด

1. ใช้บันไดที่มั่นคง วางบนพื้นเรียบ ไม่ใช้เก้าอี้หมุนหรือโต๊ะ
2. ให้คนช่วยจับบันไดและรับผ้า
3. ถอดตะขอทีละตัว วางในถาดหรือถุงเล็ก จะได้ไม่หายและไม่ตกลงพื้น
4. ถ่ายรูปการร้อยผ้าเข้ากับราวไว้ก่อนถอด จะได้ติดกลับตรงลำดับ
5. ติดกลับทั้งที่ผ้ายังหมาดน้อยๆ แล้วเกลี่ยจีบให้เสมอกัน
6. ถ้าราวหลวมหรือรางบิด อย่าฝืนแขวนผ้าเปียก ซ่อมหรือเปลี่ยนก่อน

ม่านที่มีกลิ่นเฉพาะ ควัน อาหาร และสัตว์เลี้ยง

ม่านในห้องนั่งเล่นติดครัวเปิดรับกลิ่นอาหารและควัน ซักอย่างเดียวบางครั้งไม่พอ

• แขวนกลางแจ้งในที่ร่มลมผ่านครึ่งวันก่อนซัก
• ดูดฝุ่นขนสัตว์เลี้ยงด้วยหัวแปรงก่อน เพราะขนอุดตันเครื่องซัก
• เพิ่มรอบล้างน้ำเปล่า หนึ่งรอบ เพื่อให้ผงซักฟอกออกหมด สบู่ที่ค้างอยู่ดึงฝุ่นเพิ่ม
• หากกลิ่นยังอยู่ ให้พิจารณาห้องทั้งห้อง ไม่ใช่เฉพาะผ้าม่าน แนวทางอยู่ในกำจัดฝุ่นในบ้าน ซึ่งช่วยลดสิ่งที่สะสมบนผ้าทุกชนิด
• เปิดพัดลมดูดอากาศหรือหน้าต่างขณะทำอาหาร เพราะ EPA ระบุว่าการทำอาหารเป็นแหล่งอนุภาคในบ้าน

ม่านม้วน ม่านปรับแสง และม่านที่ถอดซักไม่ได้

ม่านกลุ่มนี้ทำความสะอาดบนราว ห้ามจุ่มน้ำ เพราะกลไกและผิวเคลือบเสียหาย

ม่านปรับแสงแนวนอนหรือแนวตั้ง (blinds)

1. ปรับใบให้ปิดราบ แล้วดูดฝุ่นด้วยหัวแปรงนุ่มจากบนลงล่าง
2. กลับใบอีกด้าน ดูดซ้ำ
3. คราบเหนียวใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์ชุบน้ำผสมน้ำยาล้างจานเล็กน้อย บิดให้หมาดที่สุด จับใบทีละใบระหว่างนิ้วแล้วรูดไปตามความยาว
4. รูดซ้ำด้วยผ้าแห้ง ใบอะลูมิเนียมที่ปล่อยเปียกจะเป็นคราบน้ำ ใบไม้จะบวม

ม่านปรับแสง 1 บานกว้างประมาณ 1.2 เมตร ใช้เวลาเช็ดราว 15 ถึง 20 นาที ถุงมือผ้าแบบมีนิ้วช่วยให้เร็วขึ้น ใส่แล้วรูดใบได้ครั้งละหลายใบ

ม่านม้วน (roller blinds)

ดึงลงจนสุด ดูดฝุ่นทั้งสองด้าน แล้วเช็ดคราบเฉพาะจุดด้วยผ้าชื้นหมาด ถูเบาๆ เป็นวงเล็ก ม่านม้วนกันแสงที่มีชั้นเคลือบด้านหลัง ถ้าถูแรงชั้นเคลือบจะลอกเป็นจุดและแสงลอดได้ ปล่อยให้แห้งในตำแหน่งดึงลงก่อนม้วนเก็บ ม้วนตอนยังชื้นทำให้เกิดรอยด่างเป็นแถบ

ม่านจีบผ้าหนาที่ถอดยาก

ใช้เครื่องดูดฝุ่นหัวแปรงทั้งสองด้านทุกเดือน แล้วใช้เตารีดไอน้ำแบบแขวนพ่นไอห่างผ้า 10 ถึง 15 ซม. ช่วยลดกลิ่นและรอยยับ ทดสอบที่ขอบด้านหลังก่อน เพราะผ้ากำมะหยี่บางชนิดขนล้มเมื่อโดนไอร้อนใกล้เกินไป ส่วนคราบหนักส่งร้านซักแห้งที่รับถอดติดตั้งให้

ตัวอย่างวันซักม่านทั้งบ้าน

คอนโด 2 ห้องนอนที่มีม่าน 3 ชุด ทำครบได้ในครึ่งวัน ถ้าเริ่มตอนเช้าวันที่อากาศแห้ง

เวลา	งาน
08.00	ถอดม่านห้องนอน 1 ถอดตะขอใส่ถุง ดูดฝุ่นราวและขอบหน้าต่าง
08.30	ซักเครื่องรอบเบาชุดแรก ระหว่างนั้นถอดม่านห้องนอน 2
09.30	แขวนชุดแรกกลับราวทั้งที่หมาด เปิดหน้าต่าง ซักชุดที่สอง
10.30	แขวนชุดที่สอง ดูดฝุ่นม่านห้องนั่งเล่นที่เป็นผ้าหนาบนราว
11.00	เช็ดม่านปรับแสงหรือมุ้งลวดถ้ามี ล้างถังเครื่องซักผ้ารอบเปล่า
12.00 ถึงเย็น	เปิดหน้าต่างหรือเปิดพัดลมให้ผ้าแห้งสนิท ปิดหน้าต่างเมื่อผ้าแห้งแล้วเท่านั้น

ถ้าวันนั้นฝนตกหรือความชื้นสูงมาก เลื่อนวันดีกว่า ผ้าม่านผืนใหญ่ที่แห้งช้าเกิน 1 วันจะเริ่มมีกลิ่นอับ ต้องซักใหม่

ความถี่ที่เหมาะ

สถานการณ์	ดูดฝุ่น	ซักทั้งผืน
ห้องทั่วไป	เดือนละครั้ง	3 ถึง 6 เดือน
บ้านติดถนนใหญ่หรือไซต์ก่อสร้าง	2 สัปดาห์ครั้ง	2 ถึง 3 เดือน
ม่านครัวหรือติดห้องน้ำ	2 สัปดาห์ครั้ง	2 ถึง 3 เดือน
ห้องนอนของผู้เป็นภูมิแพ้	สัปดาห์ละครั้ง	1 ถึง 3 เดือน
ม่านผ้าหนา ซักแห้ง	เดือนละครั้ง	ปีละ 1 ถึง 2 ครั้ง

ตัวเลขเป็นแนวทางที่เราปรับตามสภาพจริง ถ้าม่านมีฝุ่นเห็นชัดหรือมีกลิ่น ก็ซักได้เลย ไม่ต้องรอครบรอบ