ทำความสะอาดแอร์เอง ล้างแผ่นกรองและคอยล์ได้แค่ไหน ควรเรียกช่างเมื่อไร

แอร์ผนังที่บ้านล้างเองได้ประมาณครึ่งหนึ่งของงานทั้งหมด คือแผ่นกรองอากาศ ฝาหน้า ช่องลมออก และฝุ่นรอบคอยล์ร้อนที่เอื้อมถึงจากพื้น ใช้เวลารวมราว 40 นาทีบวกเวลาผึ่งแห้ง ส่วนคอยล์เย็นด้านใน ถาดน้ำทิ้ง และกล่องวงจรเป็นงานของช่าง เพราะต้องรื้อชิ้นส่วนและเสี่ยงน้ำเข้าไฟ

ข้อดีของการล้างแผ่นกรองเองสม่ำเสมอคือช่างจะมาเจอคอยล์ที่สะอาดกว่า งานล้างใหญ่ก็เร็วขึ้น และแอร์ไม่ต้องลากคอมเพรสเซอร์นานเพื่อดันลมผ่านแผ่นกรองที่ตัน เราแบ่งงานเป็นสองฝั่งให้ชัดก่อน แล้วค่อยลงมือ

แบ่งงานให้ชัด อะไรทำเองได้ อะไรต้องช่าง

ชิ้นส่วน	ทำเองได้ไหม	เหตุผล
แผ่นกรองอากาศ (ตาข่ายพลาสติก)	ได้	ถอดง่าย ไม่มีไฟ ล้างน้ำได้
แผ่นกรองเสริม เช่น คาร์บอน หรือ PM	ได้ ตามคู่มือรุ่น	บางชนิดห้ามล้างน้ำ ต้องเปลี่ยนตามรอบ
ฝาหน้าและบานสวิง	ได้	เช็ดผ้าหมาด ไม่แช่น้ำทั้งเครื่อง
ช่องลมออกและใบพัดกรงกระรอกที่มองเห็น	เช็ดผิวได้	ถอดใบพัดเป็นงานช่าง
คอยล์เย็น (ครีบอะลูมิเนียมหลังแผ่นกรอง)	ปัดฝุ่นผิวได้เบาๆ	ฉีดน้ำต้องมีผ้าใบรองและปิดกล่องวงจร
ถาดน้ำทิ้งและท่อน้ำทิ้ง	ไม่ควร	ต้องถอดตัวเครื่อง น้ำล้นง่าย
คอยล์ร้อนภายนอก	ปัดฝุ่นได้ถ้าตั้งบนพื้น	ถ้าแขวนผนังสูงหรือนอกระเบียง ให้ช่าง
แผงวงจร สายไฟ น้ำยาแอร์	ไม่ได้	ไฟฟ้าแรงดันสูงและต้องใช้เครื่องมือเฉพาะ

กฎง่ายๆ ของเราคือ ถ้าต้องไขน็อตเกิน 2 ตัวเพื่อเข้าถึงชิ้นไหน ชิ้นนั้นไม่ใช่งานของเจ้าของบ้านแล้ว

ก่อนแตะเครื่อง ปิดไฟและเตรียมพื้นให้เรียบร้อย

ปิดแอร์ด้วยรีโมตก่อน รอให้บานสวิงหุบลง แล้วถอดปลั๊กหรือปิดเบรกเกอร์ของแอร์ตัวนั้นในตู้ไฟ แอร์ผนังส่วนใหญ่ต่อสายตรงเข้าเบรกเกอร์ ไม่มีปลั๊กให้ถอด ถ้าตู้ไฟไม่ได้เขียนชื่อห้องไว้ ให้ปิดทีละตัวแล้วดูว่าไฟสถานะหน้าเครื่องดับเมื่อไร จากนั้นเขียนชื่อห้องติดไว้เลย ครั้งหน้าจะเร็วขึ้นมาก

ของที่ต้องเตรียมมีไม่มาก

ของ	ใช้ตอนไหน
บันไดพับ 3 ขั้นขึ้นไปที่ล็อกขาได้	เอื้อมถึงฝาหน้าโดยไม่ต้องเขย่ง
ผ้าเก่าหรือแผ่นพลาสติกปูใต้เครื่อง	รับฝุ่นที่ร่วงตอนดึงแผ่นกรอง
เครื่องดูดฝุ่นหัวแปรง	ดูดฝุ่นแห้งก่อนล้างน้ำ
แปรงขนนุ่ม เช่น แปรงสีฟันเก่าหรือแปรงทาสี	ปัดตาข่ายและร่องฝา
กะละมังหรือซิงก์ น้ำยาล้างจาน	แช่แผ่นกรอง
ผ้าไมโครไฟเบอร์ 2 ผืน	ผืนหมาดเช็ด ผืนแห้งเช็ดตาม
ไฟฉาย หน้ากากอนามัย ถุงมือ	ส่องคอยล์และกันฝุ่นเข้าจมูก

ล้างแผ่นกรองทีละขั้น พร้อมเวลาที่ใช้

1. ยกฝาหน้าขึ้นตามร่องที่ขอบทั้งสองข้าง ฝาส่วนใหญ่ยกได้ราว 60 ถึง 70 องศาแล้วค้างเอง (1 นาที)
2. ดึงแผ่นกรองออกช้าๆ ตามทิศในคู่มือ ส่วนใหญ่ดันขึ้นนิดหนึ่งแล้วดึงลง ระวังขอบตาข่ายเกี่ยวครีบคอยล์ (2 นาที)
3. ถือแผ่นกรองเข้ากะละมังหรือออกไปนอกห้องก่อนเคาะ ฝุ่นก้อนจะได้ไม่ปลิวกลับมาในห้อง แล้วใช้เครื่องดูดฝุ่นดูดด้านที่ฝุ่นเกาะ (3 นาที)
4. แช่ในน้ำผสมน้ำยาล้างจานอ่อนๆ ประมาณ 30 นาทีตามที่ Samsung แนะนำ ใช้น้ำธรรมดาหรือน้ำอุ่นที่ไม่ร้อนเกิน 40 องศาเซลเซียสตามคำแนะนำของ Haier เพราะน้ำร้อนจัดทำให้กรอบพลาสติกบิด
5. ใช้แปรงนุ่มปัดจากด้านที่สะอาดดันไปทางด้านที่ฝุ่นเกาะ ฝุ่นจะหลุดออกทางเดิมที่มันเข้ามา ไม่ถูกดันฝังลึกเข้าไปในตาข่าย (5 นาที)
6. ล้างน้ำสะอาดจนไม่มีฟอง แล้วสะบัดน้ำออก
7. ผึ่งในที่ร่มที่ลมโกรก ห้ามตากแดดจัดและห้ามใช้ไดร์เป่าผมลมร้อน ปกติแห้งใน 1 ถึง 3 ชั่วโมง

ระหว่างรอแผ่นกรองแห้ง ให้ทำงานช่วงถัดไปได้เลย

ฝาหน้า บานสวิง และช่องลมออก

ใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์ชุบน้ำผสมน้ำยาล้างจานแล้วบิดจนหมาด เช็ดฝาหน้าทั้งด้านนอกและด้านใน ตามด้วยผ้าแห้ง บานสวิงแนวนอนมีคราบดำเป็นจุดๆ บ่อยที่สุด เพราะเป็นจุดที่ลมเย็นชื้นไหลผ่านตลอด เช็ดทีละใบโดยจับใบไว้นิ่งๆ อย่าดัดแรง เพราะเฟืองมอเตอร์สวิงหักง่าย

ลองส่องไฟฉายเข้าไปในช่องลมออก จะเห็นใบพัดลมทรงกระบอกยาว (ใบพัดกรงกระรอก) ถ้ามีจุดดำเกาะตามซี่ ใช้แปรงขนนุ่มด้ามยาวปัดเฉพาะส่วนที่เอื้อมถึง หมุนใบพัดด้วยนิ้วช้าๆ ทีละช่วง ถ้าคราบดำหนาจนเป็นเมือก แปลว่าเชื้อราสะสมมากแล้ว ปัดเองไม่หมด ต้องล้างแบบมีผ้าใบรองน้ำ ซึ่งเป็นงานช่าง

ส่องคอยล์เย็น อ่านอาการจากสีและกลิ่น

เมื่อแผ่นกรองยังไม่อยู่ในเครื่อง คุณจะเห็นครีบอะลูมิเนียมเรียงถี่ๆ ด้านหลัง ส่องไฟฉายแล้วเทียบกับตารางนี้

สิ่งที่เห็น	ความหมาย	ทำอะไรต่อ
ครีบสีเงิน มีฝุ่นบางๆ	ปกติ	ปัดเบาๆ ตามแนวครีบด้วยแปรงนุ่ม
ฝุ่นเทาเป็นแผ่นปิดร่องครีบ	แผ่นกรองหลวมหรือล้างไม่บ่อยพอ	นัดช่างล้างภายใน 1 เดือน
คราบดำหรือเขียว กลิ่นอับชัด	เชื้อราจากความชื้นค้าง	นัดช่างล้างใหญ่
ครีบล้มเป็นแถบ	ถูกขูดหรือกระแทก	อย่าแงะเอง ให้ช่างใช้หวีจัดครีบ
น้ำหยดหรือคราบน้ำที่ผนังใต้เครื่อง	ท่อน้ำทิ้งตันหรือเครื่องเอียง	หยุดใช้ถ้าน้ำหยดมาก แล้วเรียกช่าง

ปัดครีบในแนวเดียวกับครีบเสมอ ส่วนใหญ่เป็นแนวตั้ง ถ้าปัดขวางครีบจะล้มเป็นแถบ และลมจะผ่านได้น้อยลงถาวร

เชื้อราและกลิ่นอับเริ่มจากความชื้นที่ค้างในเครื่อง

กลิ่นอับตอนเปิดแอร์ใน 5 นาทีแรกมักมาจากคอยล์เย็นและถาดน้ำที่เปียกค้างหลังปิดเครื่อง US EPA อธิบายว่าราจะไม่โตถ้าไม่มีความชื้น และแนะนำให้ทำวัสดุที่เปียกให้แห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงเพื่อกันราขึ้น หลักเดียวกันใช้กับแอร์ได้ แผ่นกรองที่ใส่กลับทั้งที่ยังชื้นจะกลายเป็นที่เพาะราเองเลย

วิธีลดความชื้นที่ค้างในเครื่องที่ทำได้ทุกวัน

• ก่อนปิดแอร์ตอนเช้า สลับเป็นโหมดพัดลมหรือโหมดทำแห้ง (ถ้ารุ่นนั้นมี) สัก 15 ถึง 30 นาที ให้ลมเป่าคอยล์ให้แห้ง
• รุ่นใหม่หลายรุ่นมีโหมดทำความสะอาดตัวเอง ซึ่งเป็นการเป่าแห้งคอยล์ ไม่ได้ล้างฝุ่นแทนเรา จึงยังต้องล้างแผ่นกรองตามรอบ
• ปิดประตูหน้าต่างเมื่อเปิดแอร์ อากาศชื้นจากนอกบ้านทำให้คอยล์เปียกมากขึ้น ห้องที่ชื้นตลอดปีลองอ่านเรื่องเครื่องลดความชื้นคุ้มไหม ก่อนตัดสินใจซื้อ

ถ้าล้างแผ่นกรองแล้วกลิ่นยังอยู่ ให้ดมผ้าม่านและพรมในห้องด้วย กลิ่นอับจำนวนไม่น้อยมาจากผ้าที่ดูดความชื้นไว้ วิธีไล่ทีละจุดอยู่ในวิธีแก้กลิ่นอับในห้อง

คอยล์ร้อนนอกบ้าน ปัดฝุ่นให้ลมผ่านได้

คอยล์ร้อนเป็นตัวระบายความร้อนที่ดึงออกจากห้อง ถ้ามีใบไม้ ถุงพลาสติก หรือฝุ่นถนนปิดครีบ คอมเพรสเซอร์จะร้อนจัดและกินไฟขึ้น Midea แนะนำให้ดูแลรอบคอยล์ร้อนให้โล่ง และทำความสะอาดฝุ่นที่สะสมหนาทุก 1 ถึง 2 เดือนโดยเฉพาะหน้าฝน

ขั้นตอนสำหรับคอยล์ร้อนที่ตั้งบนพื้นหรือบนระเบียงที่ยืนได้มั่นคง

1. ปิดเบรกเกอร์ตัวเดียวกับตัวเครื่องในห้อง (คอยล์ร้อนส่วนใหญ่ใช้วงจรเดียวกัน)
2. เก็บใบไม้ ขยะ และของที่วางชิดเครื่องออก เว้นที่ว่างรอบเครื่องตามคู่มือ อย่าเอากระถางหรือกล่องมาวางบังช่องลมออกด้านหน้า
3. ใช้แปรงนุ่มปัดฝุ่นตามแนวครีบด้านหลังเครื่อง (ด้านที่ลมดูดเข้า)
4. ถ้าจะใช้น้ำ ใช้ฝักบัวรดน้ำต้นไม้ฝอยละเอียด รดจากด้านในออกด้านนอก ห้ามใช้เครื่องฉีดน้ำแรงดันสูง เพราะครีบล้มทันที
5. รอให้แห้งอย่างน้อย 30 นาทีก่อนเปิดเบรกเกอร์

คอยล์ร้อนที่แขวนผนังชั้นสอง หรือยื่นออกนอกราวระเบียงคอนโด ไม่ต้องลองเอง ค่าช่างหนึ่งครั้งถูกกว่าการตกจากที่สูงมาก

ประกอบกลับและทดสอบ 10 นาที

แตะแผ่นกรองทั้งสองด้านและตามมุมกรอบ ถ้ายังเย็นชื้นให้รอต่อ เมื่อแห้งสนิทแล้วสอดกลับให้เข้าร่องจนสุด ปิดฝาหน้าให้ล็อกทั้งสองข้าง เปิดเบรกเกอร์ แล้วเปิดแอร์ที่ 25 องศาเซลเซียส ระหว่าง 10 นาทีแรกให้เช็กว่า

• ลมออกแรงกว่าก่อนล้าง หรืออย่างน้อยเท่าเดิม
• ไม่มีเสียงแกรกหรือเสียงตาข่ายสั่น ถ้ามี แปลว่าแผ่นกรองใส่ไม่เข้าร่อง
• ไม่มีน้ำหยดจากใต้เครื่อง
• ไฟสถานะไม่กะพริบ ถ้ารุ่นนั้นมีไฟเตือนให้ล้างแผ่นกรอง ให้รีเซ็ตตามคู่มือ

รอบการทำความสะอาดที่ใช้ได้จริง

Midea แนะนำให้ล้างแผ่นกรองอย่างน้อยทุก 2 สัปดาห์ และทุกสัปดาห์ถ้าใช้หนักหรืออยู่ในพื้นที่ฝุ่นมาก ส่วนการล้างใหญ่โดยช่างประมาณทุก 6 เดือน ตารางด้านล่างปรับตามสภาพบ้านทั่วไปในไทย

งาน	บ้านทั่วไป	ติดถนนใหญ่ มีสัตว์เลี้ยง หรือช่วงฝุ่น PM2.5	ใครทำ
ล้างแผ่นกรอง	ทุก 2 สัปดาห์	ทุกสัปดาห์	เจ้าของบ้าน
เช็ดฝาหน้า บานสวิง	เดือนละครั้ง	ทุก 2 สัปดาห์	เจ้าของบ้าน
ส่องคอยล์เย็นด้วยไฟฉาย	ทุกครั้งที่ล้างแผ่นกรอง	ทุกครั้งที่ล้างแผ่นกรอง	เจ้าของบ้าน
ปัดคอยล์ร้อน	ทุก 2 ถึง 3 เดือน	ทุก 1 ถึง 2 เดือน	เจ้าของบ้าน ถ้าเข้าถึงปลอดภัย
ล้างใหญ่ คอยล์เย็น ถาด ท่อน้ำทิ้ง	ประมาณทุก 6 เดือน	4 ถึง 6 เดือน	ช่าง
ตรวจน้ำยาและระบบไฟ	เมื่อเย็นช้าทั้งที่ล้างแล้ว	เหมือนกัน	ช่าง

ช่วงฝุ่น PM2.5 สูง แผ่นกรองแอร์ทำงานหนักกว่าปกติมาก ถ้าอยากรู้ว่าควรทำอะไรกับบ้านเพิ่มในช่วงนั้น ดูต่อที่วิธีป้องกันฝุ่น PM2.5 ในบ้าน ฝุ่นในห้องเองก็ลดได้ด้วยการดูดฝุ่นและถูพื้นสม่ำเสมอ ตามแนวทางในวิธีลดฝุ่นในบ้าน

อาการแบบไหนล้างเองไม่ช่วย ต้องเรียกช่าง

อาการ	สาเหตุที่พบบ่อย	สิ่งที่ควรทำ
น้ำหยดจากตัวเครื่องด้านใน	ท่อน้ำทิ้งตัน ถาดน้ำมีตะกอน	หยุดใช้ถ้าหยดต่อเนื่อง เรียกช่างล้างและเป่าท่อ
เย็นช้าแม้แผ่นกรองสะอาด	คอยล์สกปรกลึก หรือน้ำยาแอร์รั่ว	ให้ช่างวัดแรงดันน้ำยา อย่าเติมน้ำยาโดยไม่หาจุดรั่ว
กลิ่นอับแรงตอนเปิดเครื่อง	ราในใบพัดกรงกระรอกหรือถาดน้ำ	ล้างใหญ่
ลมออกมีเกล็ดดำปลิว	ราหรือฝุ่นเกาะใบพัดหลุดออกมา	ล้างใหญ่
เสียงดังหรือสั่นผิดปกติ	ใบพัดหลวม น็อตยึดคลาย	ปิดเครื่องแล้วเรียกช่าง
เบรกเกอร์ตัดบ่อย	วงจรหรือคอมเพรสเซอร์มีปัญหา	หยุดใช้และให้ช่างไฟตรวจ

ค่าล้างแอร์ผนังขนาดบ้านทั่วไปในตลาดตอนนี้มักอยู่ในหลักหลายร้อยบาทต่อเครื่อง ขึ้นกับขนาด BTU และว่าต้องถอดล้างทั้งเครื่องหรือไม่ ขอให้ช่างบอกก่อนลงมือว่าราคารวมถอดล้างแผงหรือเปล่า และขอดูสภาพคอยล์ก่อนกับหลังล้าง

ข้อผิดพลาดที่ทำให้แอร์พังเร็ว

• ใส่แผ่นกรองกลับตอนยังชื้น ราขึ้นที่ตาข่ายภายในไม่กี่วัน
• ใช้ไดร์ลมร้อนหรือตากแดดเที่ยงเพื่อให้แห้งเร็ว กรอบบิดจนใส่ไม่เข้าร่อง
• ใช้แปรงลวดหรือฟองน้ำด้านเขียวขัดครีบคอยล์
• ฉีดสเปรย์ล้างแอร์โดยไม่ปิดเบรกเกอร์และไม่มีผ้ารอง น้ำยาไหลลงแผงวงจร
• เปิดแอร์โดยไม่มีแผ่นกรองระหว่างรอแห้ง ฝุ่นทั้งห้องวิ่งไปเกาะคอยล์เย็นตรงๆ
• ตั้งแอร์ 18 องศาเพื่อให้เย็นเร็ว เครื่องทำงานหนักโดยห้องไม่ได้เย็นเร็วขึ้น Midea แนะนำราว 25 ถึง 26 องศาเซลเซียสสำหรับการประหยัดพลังงาน

ล้างแผ่นกรองตามรอบแล้วค่าไฟยังสูงผิดปกติ ให้ดูภาพรวมของบ้านต่อในวิธีประหยัดไฟในบ้าน เพราะแอร์มักไม่ได้เป็นตัวการเดียว

ตารางสรุปก่อนลงมือรอบหน้า

ทำ	ห้ามทำ
ปิดเบรกเกอร์หรือถอดปลั๊กก่อนเปิดฝา	เชื่อว่ากดปิดรีโมตแล้วปลอดภัย
แช่แผ่นกรองน้ำยาอ่อน 30 นาที น้ำไม่เกิน 40 องศา	ใช้น้ำเดือด น้ำยาฟอกขาว หรือน้ำยากรด
ผึ่งในที่ร่มจนแห้งสนิท	ตากแดดจัดหรือเป่าลมร้อน
ปัดครีบตามแนวครีบด้วยแปรงนุ่ม	ขัดขวางครีบหรือใช้ฉีดน้ำแรงดันสูง
เปิดโหมดพัดลม 15 ถึง 30 นาทีก่อนปิดเครื่อง	ปิดเครื่องทันทีทุกเช้าทั้งที่คอยล์ยังเปียก
เรียกช่างเมื่อน้ำหยด กลิ่นไม่หาย หรือเย็นช้า	รื้อถาดน้ำทิ้งหรือแผงไฟเอง