วิธีทาสีบ้านเอง ทีละขั้นตั้งแต่เตรียมผนังถึงเก็บงาน พร้อมเทคนิคกันสีด่าง

ทาสีบ้านเองได้ผลดีถ้าลงแรงกับการเตรียมผนังมากกว่าการทาจริง คนที่ทาแล้วสีด่างหรือลอกในปีแรก มักรีบข้ามขั้นเตรียมผิว ส่วนคนที่ใช้เวลาสองวันแรกไปกับการซ่อมรอย ล้างคราบ และรองพื้น วันที่สามทาสีได้เรียบโดยไม่ต้องมีฝีมือพิเศษ ลำดับด้านล่างใช้กับห้องในบ้านและคอนโด ส่วนผนังภายนอกที่สูงจนต้องใช้นั่งร้าน ให้ช่างทำ

ดูสภาพผนังก่อนซื้อสีสักกระป๋อง

สภาพผนังเป็นตัวกำหนดทั้งเวลา วัสดุ และว่าควรทำเองหรือไม่ เดินดูทุกผนังพร้อมไฟฉาย ส่องเฉียง ๆ ตามผนัง รอยนูนรอยหลุมจะเห็นชัดกว่าดูตรง ๆ

สภาพผนัง	ต้องทำอะไรก่อนทาสี	ทำเองได้ไหม
สีเดิมดี เรียบ ไม่มีรอยแตก	ล้างฝุ่น ขัดเบา ทารองพื้นถ้าเปลี่ยนสีมาก	ได้
รอยร้าวเส้นผม รูตะปู	อุดด้วยวัสดุอุดยืดหยุ่น ขัดเรียบ	ได้
สีลอกเป็นแผ่น	ขูดออก ขัดขอบ ซ่อมผิว รองพื้น ดูสีลอกร่อน	ได้ ถ้าไม่ใช่สีเก่ามาก
มีรา คราบน้ำ ชื้น	หาต้นน้ำ ซ่อม ล้างรา รอให้แห้ง	แก้ต้นน้ำก่อน
ปูนฉาบใหม่	รอปูนแห้งและคลายด่างตามฉลากรองพื้น	ได้
ร้าวเฉียงหรือร้าวกว้าง	ให้ช่างหรือวิศวกรตรวจ	ไม่ควร
บ้านเก่ามาก สีหลายชั้น	ตรวจหาสีตะกั่วก่อนขูดหรือขัด	ให้ผู้เชี่ยวชาญ

ทาสีทับรอยร้าวเฉียงหรือผนังชื้นไม่ได้แก้อะไร สีใหม่จะแตกตามรอยหรือพองภายในหนึ่งฤดูฝน

อุปกรณ์ที่ควรเตรียม

อุปกรณ์ดีขึ้นเล็กน้อยช่วยให้งานเรียบขึ้นมาก ลูกกลิ้งราคาถูกทิ้งขนติดผนัง แปรงขนร่วงทิ้งรอยเส้นที่เห็นทุกครั้งที่แดดส่อง

อุปกรณ์	ใช้ทำอะไร	ข้อเลือก
ลูกกลิ้งและด้ามต่อ	กลิ้งผนังและเพดาน	ขนสั้นกับผนังเรียบ ขนยาวกับผนังหยาบ
แปรงตัดเส้น 2-3 นิ้ว	มุม ขอบเพดาน รอบวงกบ	ขนปลายเรียว ไม่ร่วง
ถาดสีและตะแกรงรีด	ให้ลูกกลิ้งอิ่มสีเท่ากัน	ใช้ถุงรองถาดล้างง่าย
เทปสำหรับงานสี	กันขอบวงกบ บัว สวิตช์	เทปกระดาษสำหรับงานสี ไม่ใช่เทปทั่วไป
พลาสติกหรือผ้าคลุม	กันพื้นและเฟอร์นิเจอร์	ผ้าคลุมไม่ลื่นเท่าพลาสติก
กระดาษทรายและแท่งขัด	ลบขอบรอยซ่อม ลดความมันผิวเดิม	เบอร์กลางกับเบอร์ละเอียด
วัสดุอุดและเกรียงโป๊ว	ซ่อมรู รอยแตกเล็ก	แบบยืดหยุ่นสำหรับรอยที่ขยับ
บันไดที่มั่นคง	เอื้อมขอบเพดาน	ห้ามต่อขึ้นเก้าอี้หรือถัง
แว่นตา หน้ากากกันฝุ่น	ตอนขัดและตอนทาเพดาน	หน้ากากที่แนบหน้า

ขั้นตอนทาสีบ้านเอง

1) ย้ายของและป้องกันพื้นที่

ย้ายเฟอร์นิเจอร์ออก หรือรวมไว้กลางห้องแล้วคลุมพลาสติก ปูพื้นด้วยผ้าหรือกระดาษ หน้ากากสวิตช์และปลั๊กให้ปิดเทปทับ ไม่ต้องถอด ถ้าอยากถอดหน้ากากเพื่อให้ขอบสวย ให้ช่างไฟเป็นคนถอดและใส่คืน เพราะเบื้องหลังหน้ากากคือสายที่มีไฟ

2) ซ่อมผนัง

อุดรูตะปู รอยร้าวเล็ก และรอยบุ๋ม ทิ้งให้แห้งตามฉลาก วัสดุอุดส่วนใหญ่ยุบตัวเล็กน้อยเมื่อแห้ง รอยลึกต้องอุดสองรอบ ขัดให้เสมอผนังแล้วปัดฝุ่นด้วยผ้าหมาด

3) ทำความสะอาด

ผนังครัวมีคราบมันและเขม่า ผนังทางเดินมีรอยมือ สีที่ทาทับคราบมันจะเกาะไม่ติดและหลุดเป็นแผ่นเมื่อเช็ด ล้างด้วยน้ำผสมน้ำยาล้างจานอ่อน ๆ เช็ดน้ำสะอาดตาม แล้วรอให้แห้งสนิท ผนังสีเดิมเงามากให้ขัดเบา ๆ ให้ผิวด้านลง

4) ติดเทป

ติดเทปรอบวงกบ ขอบเพดาน บัวพื้น และหน้ากากสวิตช์ ใช้นิ้วหรือการ์ดพลาสติกรีดขอบเทปให้แนบ ขอบเทปที่ไม่แนบคือทางที่สีจะซึมเข้าไปเป็นเส้นหยัก

5) ทารองพื้น

ผนังปูนใหม่ ผนังที่ซ่อมเป็นจุด ๆ และผนังที่เปลี่ยนสีมาก ต้องทารองพื้น จุดที่ซ่อมดูดสีมากกว่าผนังรอบข้าง ถ้าไม่รองพื้น จุดเหล่านั้นจะโผล่เป็นปื้นด้านทั้งที่ทาสีทับสองรอบแล้ว เลือกชนิดตามผิว ดูรองพื้นปูน

6) ทาตัดเส้น

ใช้แปรงทาแถบกว้างราวหนึ่งฝ่ามือรอบมุม ขอบเพดาน และวงกบ ทำทีละผนัง แล้วกลิ้งผนังนั้นต่อทันที ถ้าตัดเส้นทั้งห้องก่อนแล้วค่อยกลิ้ง สีที่ขอบจะแห้งไปแล้ว และเห็นเป็นกรอบสีเข้มกว่ารอบผนัง

7) กลิ้งสีผนัง

1. เทสีลงถาดราวหนึ่งในสามของถาด
2. กลิ้งลูกกลิ้งให้อิ่มสีแล้วรีดบนตะแกรง ไม่ให้หยด
3. กลิ้งเป็นรูปตัว W ในพื้นที่ราวหนึ่งตารางเมตร แล้วเกลี่ยเติมช่องว่าง
4. กลิ้งปิดเป็นแนวตั้งจากบนลงล่างด้วยแรงเบา ให้ทิศของรอยเหมือนกันทั้งผนัง
5. ย้ายไปช่องถัดไปโดยกลิ้งทับขอบช่องเดิมขณะยังเปียก
6. ไม่หยุดกลางผนัง ถ้าต้องหยุด ให้หยุดที่มุม

8) รอแห้งและทารอบสอง

ทำตามเวลาบนฉลาก รอบที่สองทาเร็วเกินไป ลูกกลิ้งจะดึงสีรอบแรกขึ้นมาเป็นปื้น ก่อนทารอบสอง ส่องไฟฉายเฉียงตามผนังหาจุดบางและรอยต่อ แล้วเก็บในรอบนี้

9) เก็บงาน

ลอกเทปตอนที่สีรอบสุดท้ายเริ่มแห้งแต่ยังไม่แข็งเต็มที่ ดึงทำมุมเฉียงออกจากผนัง ถ้าสีเริ่มเกาะเทปเป็นแผ่น ใช้คัตเตอร์กรีดเบา ๆ ตามขอบก่อนดึง แล้วแต่งจุดพลาดด้วยแปรงเล็ก

ทำอย่างไรไม่ให้สีด่างและเป็นรอย

ปัญหา	สาเหตุ	แก้ไข
รอยลูกกลิ้งเป็นแถบ	ลูกกลิ้งแห้ง สีหนาเกิน	เติมสีให้อิ่มสม่ำเสมอ ทาบางลง กลิ้งปิดแนวตั้ง
ด่างเป็นปื้น	ผนังดูดสีไม่เท่ากัน ไม่ได้รองพื้นจุดซ่อม	รองพื้นจุดนั้น แล้วทาสีทับทั้งผนัง
เส้นขอบเห็นชัด	สีขอบแห้งก่อนกลิ้งต่อ	ตัดเส้นทีละผนัง กลิ้งต่อทันที
สีไหลย้อยเป็นเส้น	ทาหนาเกิน	รีดสีออกจากลูกกลิ้งมากขึ้น กลิ้งปิด
สีพองเป็นตุ่ม	ผนังชื้น หรือทาทับสีที่ยังไม่แห้ง	รอแห้ง แก้ความชื้น ขูดตุ่มแล้วซ่อม
เห็นสีเก่าทะลุ	เนื้อสีบาง หรือรอบไม่พอ	ทารอบเพิ่ม หรือใช้รองพื้นปิดสีเข้มก่อน

เปลี่ยนจากสีเข้มเป็นสีอ่อน หรือกลับกัน

การเปลี่ยนสีมากเพิ่มรอบงานมากกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด

การเปลี่ยน	รองพื้น	จำนวนรอบสีทับหน้า
สีอ่อนเป็นสีอ่อนใกล้เคียง	ไม่จำเป็นถ้าผิวเดิมดี	2 รอบ
สีอ่อนเป็นสีเข้ม	ช่วยให้สีเข้มขึ้นเร็ว	2 รอบ บางสีต้อง 3
สีเข้มเป็นสีอ่อน	ควรทา เพื่อปิดสีเดิม	2-3 รอบ
ผนังปูนใหม่	ต้องทา	2 รอบ

ถ้าเปลี่ยนจากแดงเข้มหรือน้ำเงินเข้มเป็นขาว ให้ถามร้านเรื่องรองพื้นที่ผสมสีเทาอ่อน ช่วยลดจำนวนรอบสีขาวที่ต้องทา

ทาตอนไหนดี กับอากาศเมืองไทย

ทาในช่วงที่อากาศไม่ชื้นจัดและไม่มีฝน หน้าฝนยังทาในบ้านได้ในวันที่ผนังแห้งและเปิดหน้าต่างระบายอากาศได้ งานภายนอกเลี่ยงแดดจัดตอนเที่ยง เพราะสีแห้งเร็วจนเก็บรอยต่อไม่ทัน และเลี่ยงวันที่ผนังยังเปียกฝน รายละเอียดการเลือกสีและงานผนังนอกอยู่ในทาสีภายนอกบ้าน

ความชื้นสูงทำให้สีแห้งช้า เปิดหน้าต่างและใช้พัดลมช่วยหมุนเวียนอากาศ แต่อย่าเป่าตรงใส่ผนังที่เพิ่งทา และเว้นเวลาระหว่างรอบให้นานกว่าฉลากเล็กน้อยในวันที่ชื้นมาก

ความปลอดภัยและสุขภาพ

EPA สหรัฐอธิบายว่าสีและผลิตภัณฑ์เคลือบผิวเป็นแหล่งของสารอินทรีย์ระเหยง่าย (VOCs) ในบ้าน ระดับในอาคารสูงกว่าภายนอกได้มาก ทั้งระหว่างทาและช่วงหลังจากนั้น และแนะนำให้เพิ่มการระบายอากาศเมื่อใช้ผลิตภัณฑ์เหล่านี้

• เปิดหน้าต่างและใช้พัดลมดูดอากาศตลอดงานและช่วงที่สีแห้ง
• ห้องเด็กและห้องนอน เลือกสีที่ฉลากระบุว่า VOC ต่ำ และให้เด็กนอนห้องอื่นสักสองสามคืน
• สวมหน้ากากเมื่อขัดผนังและแว่นตาตอนทาเพดาน
• ยืนบนบันไดเฉพาะขั้นที่ผู้ผลิตกำหนด ไม่เอื้อมออกนอกตัวบันได ย้ายบันไดแทน
• ผ้าที่เปื้อนสีน้ำมันหรือน้ำมันเคลือบไม้ให้กางผึ่งให้แห้งนอกบ้านก่อนทิ้ง ห้ามขยำรวมในถัง

ประเมินปริมาณสีและค่าใช้จ่าย

คำนวณพื้นที่ผนังโดยหักประตูหน้าต่าง หารด้วยค่าครอบคลุมต่อลิตรต่อรอบที่พิมพ์บนฉลาก คูณจำนวนรอบ แล้วเผื่อเพิ่มเล็กน้อย ดูสูตรละเอียดที่คำนวณปริมาณสี

ตัวอย่าง ห้องนอน 3 x 4 เมตร สูง 2.6 เมตร มีประตูหนึ่งบานและหน้าต่างหนึ่งบาน

1. พื้นที่ผนังรวม (3 + 4 + 3 + 4) x 2.6 = 36.4 ตร.ม.
2. หักประตูราว 1.8 ตร.ม. และหน้าต่างราว 1.5 ตร.ม. เหลือราว 33 ตร.ม.
3. ทาสองรอบ = 66 ตร.ม.
4. ถ้าฉลากระบุค่าครอบคลุม 10 ตร.ม. ต่อลิตรต่อรอบ ต้องใช้ราว 6.6 ลิตร บวกเผื่อเป็นราว 7-8 ลิตร

ค่าครอบคลุมจริงต่างตามยี่ห้อ รุ่น และความหยาบของผนัง ให้ใช้ตัวเลขบนฉลากรุ่นที่ซื้อแทนตัวเลขในตัวอย่าง ส่วนต่างระหว่างทาเองกับจ้างช่างคือค่าแรง แต่ต้องรวมค่าอุปกรณ์และเวลาสองสามวันของตัวเองด้วย ดูภาพรวมค่าจ้างที่ค่าทาสีบ้าน

ลำดับห้องและทิศทางการทา

1. ทาเพดานก่อนผนัง สีที่หยดลงมาจะถูกทาทับตอนทาผนัง
2. ทาผนังจากบนลงล่าง
3. ทาวงกบ บัวพื้น และประตูหลังสุด
4. ทาห้องที่ไกลทางเข้าก่อน จะได้ไม่ต้องเดินผ่านห้องที่เพิ่งทา
5. ในห้องเดียว เริ่มจากผนังที่แสงตกกระทบน้อย เก็บผนังที่แดดส่องเฉียงไว้ทาตอนมือคล่องแล้ว

เพดานเมื่อยและเปื้อนง่ายที่สุด ใช้ด้ามต่อกลิ้งแทนการปีนบันไดนาน กลิ้งเป็นแถบสั้นตามแนวแสงจากหน้าต่าง รอยลูกกลิ้งจะไม่เห็นเป็นเส้นตัดกับแสง

งานแบบไหนควรปล่อยให้ช่าง

• ผนังภายนอกชั้นสองขึ้นไป หรือจุดที่ต้องใช้นั่งร้าน
• เพดานสูงที่ต้องตั้งนั่งร้านเคลื่อนที่
• ผนังร้าวเฉียง ร้าวกว้าง หรือร้าวซ้ำหลังซ่อม
• ผนังที่สงสัยว่ามีสีตะกั่วจากบ้านเก่ามาก
• พื้นผิวที่ต้องพ่นสีด้วยเครื่อง

ทำเองเฉพาะห้องที่ปลอดภัย แล้วจ้างช่างเฉพาะส่วนที่เสี่ยง เป็นวิธีที่ประหยัดและเหนื่อยน้อยกว่าการฝืนทำทั้งบ้าน

ก่อนเริ่มทาเอง ถามตัวเองสิ่งนี้

• ผนังทุกด้านแห้งสนิท และแก้ต้นน้ำของคราบชื้นแล้วหรือยัง
• จุดที่ซ่อมได้รองพื้นแล้วหรือยัง
• สีที่ซื้อมาเป็นล็อตเดียวกันและพอทั้งห้องหรือไม่
• มีเวลาทาผนังหนึ่งด้านให้จบโดยไม่หยุดกลางผนังไหม
• ห้องมีทางระบายอากาศ และมีที่ให้คนในบ้านไปนอนระหว่างสีแห้งหรือเปล่า