เครื่องลดความชื้นดีไหม ดูค่าความชื้นในบ้านก่อนตัดสินใจซื้อ

เครื่องลดความชื้นคุ้มเมื่อห้องของคุณวัดความชื้นสัมพัทธ์ได้สูงกว่า 60% ซ้ำๆ และไม่มีแอร์ช่วยดึงความชื้นออก เช่นห้องเก็บของ ห้องนอนที่ไม่ค่อยได้เปิดแอร์ ห้องชั้นล่างทาวน์เฮาส์ หรือห้องที่ปิดทึบทั้งเดือนหน้าฝน ถ้าห้องของคุณวัดได้ 45 ถึง 55% ตลอด เงินก้อนนั้นเก็บไว้ก่อนดีกว่า

วัดก่อนซื้อ เพราะกลิ่นอับไม่ได้บอกตัวเลข

คนส่วนใหญ่ซื้อเครื่องลดความชื้นเพราะได้กลิ่นอับ แต่กลิ่นอับมาจากหลายต้นเหตุ ทั้งผ้าชื้น ท่อน้ำทิ้ง รองเท้า หรือราที่ซ่อนหลังตู้ ตัวเลขความชื้นสัมพัทธ์ (RH) เท่านั้นที่บอกว่าอากาศในห้องชื้นเกินไปจริงหรือไม่

เครื่องวัดความชื้นแบบดิจิทัล (hygrometer) ที่วัดอุณหภูมิควบคู่กันมีขายทั่วไป EPA ระบุว่ารุ่นที่วัดทั้งอุณหภูมิและความชื้นมักราคาไม่เกิน 50 ดอลลาร์สหรัฐ ในไทยเป็นของราคาหลักร้อยบาท วางไว้ระดับเอวถึงอกห่างจากหน้าต่างและแอร์ แล้วดูค่าตอนเช้ากับตอนเย็นสามวันติดกัน

EPA แนะนำให้ความชื้นสัมพัทธ์ในอาคารอยู่ต่ำกว่า 60% และดีที่สุดระหว่าง 30 ถึง 50% ใช้เป็นเกณฑ์อ่านค่าได้ตามนี้

ค่า RH ที่วัดได้	ความหมาย	ควรทำอะไร
ต่ำกว่า 30%	แห้งเกิน คอและผิวแห้ง ไม้เฟอร์นิเจอร์อาจแตก	ไม่ต้องลดความชื้น
30 ถึง 50%	ช่วงที่ EPA แนะนำ	ปล่อยไว้
50 ถึง 60%	ยอมรับได้ แต่ใกล้ขอบ	ดูแนวโน้มช่วงหน้าฝน เปิดระบายอากาศ
สูงกว่า 60% ต่อเนื่องหลายวัน	เสี่ยงราและไรฝุ่น	ใช้แอร์หรือเครื่องลดความชื้น และหาต้นเหตุ
สูงกว่า 70% และมีหยดน้ำที่กระจกหรือผนัง	ความชื้นสะสมมาก	ลดความชื้นทันที และหาที่รั่วซึม

ถ้ามีหยดน้ำเกาะกระจก ผนัง หรือท่อน้ำเย็น EPA ถือว่านั่นคือสัญญาณความชื้นสูง ตรงจุดที่อากาศอุ่นชื้นไปชนผิวเย็นแล้วควบแน่น

บ้านแบบไหนคุ้ม บ้านแบบไหนข้ามได้

แอร์ลดความชื้นอยู่แล้วเป็นผลพลอยได้ EPA ระบุว่าระบบปรับอากาศดึงความชื้นออกจากอากาศก่อนส่งลมเย็น ห้องนอนที่เปิดแอร์ทุกคืนจึงมักไม่ต้องมีเครื่องลดความชื้นเพิ่ม ห้องที่เหมาะกับเครื่องคือห้องที่แอร์ไม่ได้ทำงาน

สถานการณ์	ควรซื้อไหม	เหตุผล
ห้องเก็บของ ห้องใต้บันได ห้องปิดทึบไม่มีแอร์	ซื้อ	ความชื้นสะสมและไม่มีอะไรดึงออก
ชั้นล่างทาวน์เฮาส์หรือบ้านติดสนามหญ้า ผนังชื้นหน้าฝน	ซื้อ แต่หาต้นเหตุความชื้นด้วย	ความชื้นขึ้นจากพื้นหรือผนังจะกลับมาเรื่อยๆ
คอนโดที่เปิดแอร์ทุกคืนและเปิดห้องทุกวัน	ยังไม่ต้อง	แอร์พอ ลองวัด RH ก่อน
ห้องตากผ้าในร่มเดือนฝน	คุ้ม ถ้าตากทุกสัปดาห์	ผ้าแห้งเร็วขึ้นและไม่อับ ดูเพิ่มที่ ตากผ้าหน้าฝนให้แห้งไม่เหม็นอับ
ห้องที่มีราขึ้นแล้ว	ซื้อได้ แต่ไม่พอ	เครื่องไม่ฆ่าราที่ขึ้นแล้ว ต้องเช็ดออกก่อน
บ้านที่ความชื้นสูงเฉพาะบางสัปดาห์ฝนตกหนัก	ลองใช้แอร์โหมดแห้งก่อน	ประหยัดกว่าซื้อเครื่องเพิ่ม

เครื่องที่ซื้อมาตั้งในห้องที่อากาศถ่ายเทออกข้างนอกตลอดเวลา เช่นเปิดหน้าต่างบานใหญ่ทิ้งไว้ จะทำงานเหนื่อยเปล่า เพราะอากาศชื้นข้างนอกไหลเข้ามาแทนตลอด ห้องที่ใช้เครื่องต้องปิดประตูหน้าต่างตามที่ ENERGY STAR แนะนำ

เครื่องที่ขายในไทยมีสามแบบ ต่างกันที่หลักการ

แบบ	หลักการ	เหมาะกับ	ข้อจำกัด
คอมเพรสเซอร์	ดูดอากาศผ่านคอยล์เย็นให้ไอน้ำกลั่นเป็นหยด	ห้องในบ้านทั่วไป อุณหภูมิห้องปกติ	อุณหภูมิต่ำมากทำให้คอยล์เป็นน้ำแข็ง
ดีซิแคนต์ (ใช้สารดูดความชื้น)	สารดูดความชื้นดูดไอน้ำ แล้วใช้ความร้อนไล่น้ำออก	ห้องเย็น ห้องที่อุณหภูมิต่ำ	กินไฟมากกว่า และปล่อยความร้อนเข้าห้อง
เพลเทียร์ (ขนาดเล็ก)	ชิปทำความเย็นให้ไอน้ำควบแน่น	ตู้เสื้อผ้า ห้องเล็กมาก ห้องน้ำ	ถังเล็ก ดึงน้ำได้ราวหลักร้อยมิลลิลิตรต่อวัน ไม่พอสำหรับทั้งห้อง

ในบ้านไทยที่อุณหภูมิห้องส่วนใหญ่เกิน 25 องศา รุ่นคอมเพรสเซอร์เหมาะที่สุด ข้อมูลจากคู่มือผู้ผลิตแต่ละรุ่นจะระบุอุณหภูมิใช้งานที่ต่ำสุด ENERGY STAR ระบุว่าเครื่องอาจเกิดน้ำแข็งเกาะที่อุณหภูมิต่ำกว่าประมาณ 65 องศาฟาเรนไฮต์ (ราว 18 องศาเซลเซียส) ซึ่งเกิดในห้องแอร์ที่ตั้งอุณหภูมิต่ำ ควรดูรุ่นที่มีเซนเซอร์ป้องกันน้ำแข็งเกาะ

รุ่นเพลเทียร์ขนาดเล็กที่โฆษณาว่าใช้กับห้องนอนทั้งห้องมักดูดน้ำได้น้อยกว่าที่คิด ลองดูตัวเลขความจุถังและค่าลิตรต่อวันที่ระบุ ถ้าตัวเลขไม่ระบุเลย แปลว่าผู้ผลิตไม่ได้ทดสอบหรือไม่อยากบอก

เลือกขนาดจากห้องและความชื้น ไม่ใช่จากรูปทรง

ENERGY STAR วัดความจุเป็นพินต์ต่อ 24 ชั่วโมง (1 พินต์ราว 0.47 ลิตร) สำหรับห้องที่เล็กกว่า 2,000 ตารางฟุต (ราว 186 ตารางเมตร) ช่วงที่แนะนำคือ

ความชื้นของพื้นที่	พินต์ต่อวัน	ลิตรต่อวัน (ประมาณ)	ตัวอย่างห้อง
ชื้นเล็กน้อยถึงปานกลาง	20 ถึง 30	9 ถึง 14	ห้องนอน 12 ถึง 20 ตร.ม. กลิ่นอับหน้าฝน
ชื้นมาก	25 ถึง 40	12 ถึง 19	ห้องเก็บของ ห้องใต้บันได ผนังมีฝ้าไอน้ำ
เปียกชื้น	30 ถึง 50	14 ถึง 24	ห้องชั้นล่างที่น้ำซึมเป็นช่วง เพิ่งโดนน้ำท่วมแล้วต้องไล่ความชื้น

ENERGY STAR ย้ำว่าถ้าลังเลให้เลือกรุ่นใหญ่กว่า เพราะรุ่นใหญ่ทำงานสั้นลงและตัดการทำงานเมื่อถึงค่าที่ตั้ง ส่วนรุ่นเล็กต้องเปิดยาวไม่หยุดแล้วยังไม่ถึงเป้า ค่าความจุที่ติดบนกล่องวัดในห้องทดลองที่อุณหภูมิและความชื้นคงที่ ห้องจริงที่เย็นกว่าหรือแห้งกว่า เครื่องจะดึงน้ำได้น้อยลง

ตัวอย่างที่คำนวณได้

ห้องนอนชั้นล่างขนาด 4 x 5 เมตร (20 ตร.ม.) ปิดประตูหน้าต่าง ไม่มีแอร์ผนังชื้นหน้าฝน RH วัดได้ 75% จัดอยู่ในกลุ่มชื้นปานกลางถึงมาก เลือกรุ่น 25 ถึง 30 พินต์ต่อวันจะเหมาะ ถ้าเป็นห้องเก็บของเล็กขนาด 6 ตร.ม. ที่ความชื้นสูงตลอด รุ่น 20 พินต์ก็พอ และไม่ต้องจ่ายเกินจำเป็น

ค่าไฟต่อเดือนประมาณเท่าไร

ประสิทธิภาพของเครื่องวัดเป็น IEF (integrated energy factor) หน่วยลิตรต่อกิโลวัตต์ชั่วโมง ยิ่งสูงยิ่งดึงน้ำได้มากต่อหน่วยไฟ เกณฑ์ ENERGY STAR สำหรับรุ่นพกพามีดังนี้ และ ENERGY STAR ระบุว่ารุ่นที่ได้ตรารับรองใช้พลังงานน้อยกว่ารุ่นทั่วไปราว 20% เมื่อดึงน้ำได้เท่ากัน

ความจุ (พินต์ต่อวัน)	IEF ขั้นต่ำ (ลิตรต่อ kWh)
ไม่เกิน 25	1.70
25.01 ถึง 50	2.01
มากกว่า 50	3.30

ลองคำนวณคร่าวๆ รุ่นคอมเพรสเซอร์ 30 พินต์ (ราว 14 ลิตรต่อวัน) ที่ IEF ประมาณ 2 ใช้ไฟราว 7 kWh ถ้าทำงานเต็มกำลัง 24 ชั่วโมง แต่ในห้องจริงเครื่องตัดเมื่อถึงค่า RH ที่ตั้ง สมมติทำงานจริงวันละ 6 ถึง 8 ชั่วโมงที่กำลังราว 250 ถึง 350 วัตต์

• ไฟที่ใช้ต่อวัน: 250 วัตต์ x 6 ชั่วโมง ถึง 350 วัตต์ x 8 ชั่วโมง ได้ราว 1.5 ถึง 2.8 หน่วย
• ค่าไฟต่อวัน ที่อัตราเฉลี่ยราว 4 บาทต่อหน่วย (กฟผ. ใช้ 3.96 บาทต่อหน่วยในตัวอย่างพัดลม): ราว 6 ถึง 11 บาท
• ค่าไฟต่อเดือน: ราว 180 ถึง 340 บาท

ตัวเลขนี้เป็นการประมาณ ไม่ใช่ผลวัดจริงของรุ่นใดรุ่นหนึ่ง ให้ตรวจวัตต์จริงจากป้ายข้างเครื่อง และอ่านมิเตอร์เทียบสัปดาห์ที่เปิดกับสัปดาห์ที่ไม่เปิดถ้าอยากรู้ตัวเลขจริง สัปดาห์แรกที่เริ่มใช้ เครื่องจะเปิดนานกว่าปกติ เพราะต้องไล่ความชื้นที่สะสมในผนังและเฟอร์นิเจอร์ก่อน

วางไว้ตรงไหน ตั้งไว้กี่เปอร์เซ็นต์

ทำตามหลักที่ ENERGY STAR ให้ไว้

1. ปิดประตูหน้าต่างของห้องที่ใช้เครื่อง ถ้าเปิดทิ้งไว้ เครื่องจะดึงความชื้นจากทั้งโลกภายนอก
2. วางให้ห่างผนังและเฟอร์นิเจอร์ เว้นระยะตามคู่มือ ยกเว้นรุ่นที่เป่าลมออกด้านบน
3. ห่างจากแหล่งฝุ่น เช่นเครื่องมือช่างไม้ ฝุ่นอุดคอยล์ได้
4. เสียบปลั๊กที่มีสายดิน และไม่ให้ท่อน้ำทิ้งหรือน้ำหยดโดนสายไฟและปลั๊ก
5. ตั้งค่าความชื้นที่ 45 ถึง 50% สำหรับห้องทั่วไป เป้าหมายคือไม่เกิน 50% ตามช่วงที่ EPA แนะนำ

ตั้งต่ำกว่า 40% ไม่ได้ช่วยอะไรเพิ่ม เครื่องทำงานนานขึ้นเปลืองไฟ และอากาศแห้งเกินไปทำให้คอแห้ง ENERGY STAR ระบุว่าในหน้าหนาวที่อากาศเย็น ค่า 30 ถึง 40% ช่วยลดไอน้ำเกาะกระจก แต่ที่เมืองไทยไม่ต้องตั้งขนาดนั้น

ถ้าเครื่องไม่มีตัวบอกค่า RH ให้ใช้ hygrometer วางไว้อีกมุมของห้อง ค่าที่เครื่องอ่านเองมักวัดใกล้ช่องลมเข้า ซึ่งต่างจากค่ากลางห้อง

ถังน้ำ ท่อน้ำทิ้ง และไส้กรอง ที่ต้องดูแล

ที่ทำให้เครื่องใช้ไม่ทนมักเป็นเรื่องเล็กๆ ที่ไม่มีใครทำ

งาน	ความถี่	วิธี
เทน้ำจากถัง	ทุกครั้งที่ไฟเตือนเต็ม หรือต่อท่อทิ้งอัตโนมัติ	ต่อท่อลงท่อระบายน้ำพื้นถ้าห้องมีที่ให้ทิ้ง
ล้างถังน้ำ	สัปดาห์ละครั้งในหน้าฝน	ล้างด้วยน้ำสบู่อ่อนๆ ตากให้แห้ง ถ้ามีเมือกให้เช็ดด้วยน้ำส้มสายชูเจือจางตามคู่มือ
ล้างไส้กรองฝุ่น	ทุก 2 สัปดาห์ถึงเดือนละครั้ง	ถอดแล้วล้างน้ำ ตากให้แห้งก่อนใส่คืน
เช็คคอยล์	ทุก 3 ถึง 6 เดือน	ตรวจฝุ่นเกาะ ใช้แปรงนุ่มปัดเมื่อถอดปลั๊กแล้ว
เก็บเมื่อไม่ใช้	ทุกครั้ง	เทน้ำให้หมด ตากให้แห้ง ก่อนเก็บใส่กล่อง

ถังที่ปล่อยให้มีน้ำค้างนานจะมีกลิ่นอับ ซึ่งกลับเป็นแหล่งกลิ่นในห้องที่ตั้งใจจะกำจัดกลิ่น ก่อนเริ่มทำความสะอาดให้ถอดปลั๊กเสมอ

สิ่งที่เครื่องลดความชื้นแก้ไม่ได้

เครื่องลดความชื้นดึงไอน้ำออกจากอากาศ แต่แก้ปัญหาต่อไปนี้ไม่ได้

• ราที่ขึ้นบนผนังหรือเฟอร์นิเจอร์แล้ว EPA ระบุว่าถ้ามีรา ต้องทำความสะอาดรา และแก้ปัญหาน้ำควบคู่กัน ดูขั้นตอนที่ กำจัดเชื้อราในบ้าน
• ท่อน้ำรั่ว หลังคาซึม หรือน้ำซึมจากพื้นชั้นล่าง เครื่องจะดึงน้ำออกวันละหลายลิตรไม่หยุด แต่ต้นเหตุยังเติมน้ำเข้าไปเรื่อยๆ
• ไรฝุ่นบนที่นอน การคุม RH ให้ต่ำช่วยให้ไรฝุ่นเพิ่มช้าลง แต่ต้องซักและตากเครื่องนอนด้วย ดูวิธีกำจัดไรฝุ่น
• กลิ่นจากท่อน้ำทิ้งหรือขยะ เพราะต้นเหตุคือแหล่งกลิ่นเอง ไม่ใช่ความชื้น

ของที่เปียกจากน้ำท่วมหรือน้ำรั่วต้องทำให้แห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง ตามที่ EPA ระบุ เพื่อไม่ให้ราขึ้น ในกรณีนั้นเครื่องลดความชื้นช่วยเร่งการแห้งได้ แต่ควรเปิดพัดลมเป่าและเปิดประตูหน้าต่างสลับกัน

ถ้าตัดสินใจซื้อ ทำตามลำดับนี้

ลำดับ	ทำอะไร
1	วางเครื่องวัดความชื้นในห้องที่สงสัยสามวัน ดูค่าเช้ากับเย็น
2	ถ้า RH เกิน 60% ต่อเนื่อง และแอร์ไม่ได้ทำงานในห้องนั้น ไปข้อ 3
3	เลือกขนาด 20 ถึง 30 พินต์สำหรับห้องนอน และ 25 ถึง 40 พินต์สำหรับห้องที่ชื้นมาก
4	เลือกรุ่นคอมเพรสเซอร์ที่มี humidistat ท่อน้ำทิ้ง และเซนเซอร์ป้องกันน้ำแข็งเกาะ
5	ตรวจวัตต์ที่ป้ายและคำนวณค่าไฟตามตัวอย่างข้างบน
6	ตั้งที่ 45 ถึง 50% ปิดประตูหน้าต่าง
7	หาต้นเหตุความชื้นของห้อง ตรวจท่อ หลังคา ผนัง รอยร้าว และอ่านซ้ำหลังใช้ 2 สัปดาห์

ถ้าห้องวัดได้ต่ำกว่า 60% อยู่แล้ว ใช้เวลากับการระบายอากาศและแก้ต้นเหตุความชื้นก่อน เงินค่าเครื่องและค่าไฟไปลงกับเรื่องอื่นได้ ถ้าห้องชื้นเพราะผนังหรือหลังคารั่ว ให้เรียกช่างซ่อมรอยรั่วก่อนเสมอ เครื่องลดความชื้นเป็นตัวช่วยหลังจากนั้น