ใจความสำคัญ
- กรมอนามัยระบุว่างาดำมีวิตามินบี 1 บี 2 บี 3 แคลเซียม ฟอสฟอรัส ธาตุเหล็ก และใยอาหารสูง แต่เป็นธัญพืชไขมันสูง พลังงานสูง
- คำแนะนำปริมาณที่อ้างในหน้าเดียวกันคือไม่เกิน 1 ช้อนโต๊ะ (15 กรัม) ต่อวัน กินมากเกินอาจน้ำหนักขึ้น
- ฐานข้อมูล USDA ให้งาทั้งเมล็ดแห้ง 100 กรัม พลังงาน 573 กิโลแคลอรี ไขมัน 49.7 กรัม ใยอาหาร 11.8 กรัม แคลเซียม 975 มิลลิกรัม ธาตุเหล็ก 14.6 มิลลิกรัม
- เลือกงาแห้ง สะอาด ไม่มีกลิ่นอับ เพราะงาเสียหรือขึ้นราอาจมีสารปนเปื้อน
งาดำให้สารอาหารที่น่าสนใจในปริมาณที่กินจริงไม่มาก คือวิตามินบี แคลเซียม ฟอสฟอรัส ธาตุเหล็ก และใยอาหาร แต่เป็นธัญพืชไขมันสูง พลังงานสูง กรมอนามัยจึงแนะนำให้กินไม่เกินวันละ 1 ช้อนโต๊ะ ราว 15 กรัม ตัวเลขทั้งหมดที่เขียนไว้มาจากหน้าให้ความรู้ของสำนักโภชนาการ กรมอนามัย (เผยแพร่มกราคม 2565) กับฐานข้อมูล USDA FoodData Central

งาดำมีอะไรบ้าง
หน้าของกรมอนามัยระบุสารอาหารในงาดำว่า มีวิตามินบี 1 บี 2 บี 3 แคลเซียม ฟอสฟอรัส ธาตุเหล็ก และมีใยอาหารสูง พร้อมกับบอกว่างาดำเป็นธัญพืชที่มีน้ำมันมาก ให้พลังงานสูง หน้าเดียวกันให้พลังงานงาดำ 594 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม
เพื่อดูตัวเลขที่ละเอียดกว่านั้น ผมเปิดฐานข้อมูล USDA FoodData Central ซึ่งมีรายการ "Seeds, sesame seeds, whole, dried" ต่อ 100 กรัม
| สารอาหาร | งาทั้งเมล็ดแห้ง (USDA) |
|---|---|
| พลังงาน | 573 กิโลแคลอรี |
| โปรตีน | 17.7 กรัม |
| ไขมัน | 49.7 กรัม |
| คาร์โบไฮเดรต | 23.4 กรัม |
| ใยอาหาร | 11.8 กรัม |
| แคลเซียม | 975 มิลลิกรัม |
| ธาตุเหล็ก | 14.6 มิลลิกรัม |
รายการของ USDA ไม่ได้ระบุว่าเป็นงาสีอะไร ผมจึงใช้เป็นภาพรวมของงาทั้งเมล็ดแห้ง ไม่ใช่ตัวเลขของงาดำโดยเฉพาะ ส่วนตัวเลข 594 กิโลแคลอรีของกรมอนามัยก็ต่างจาก 573 อยู่เล็กน้อย เพราะชนิด สีเมล็ด และการแปรรูป (มีเปลือกหรือเอาเปลือกออก) ทำให้ค่าเปลี่ยนได้ สองตัวเลขจึงไม่ควรเอามาลบกันเพื่อสรุปว่าฝั่งไหนผิด

1 ช้อนโต๊ะ ให้อะไร
กรมอนามัยแนะนำไม่เกิน 1 ช้อนโต๊ะ (15 กรัม) ต่อวัน ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นการคำนวณของผมจากตัวเลขต่อ 100 กรัมข้างบน ไม่ใช่ค่าที่แหล่งใดแหล่งหนึ่งระบุ
| ถ้ากิน 15 กรัม | คำนวณจาก USDA | คำนวณจากกรมอนามัย |
|---|---|---|
| พลังงาน | ราว 86 กิโลแคลอรี | ราว 89 กิโลแคลอรี |
| ใยอาหาร | ราว 1.8 กรัม | ไม่มีตัวเลข |
| แคลเซียม | ราว 146 มิลลิกรัม | ไม่มีตัวเลข |
| ธาตุเหล็ก | ราว 2.2 มิลลิกรัม | ไม่มีตัวเลข |
หน้าของกรมอนามัยยังมีตัวเลข "50 ถึง 60 กิโลแคลอรีต่อช้อนโต๊ะ" ซึ่งไม่ตรงกับ 594 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัมในหน้าเดียวกัน (15 กรัมควรได้ราว 89) ผมจึงไม่ใช้ตัวเลขต่อช้อนของหน้านั้น และใช้ที่ผมคำนวณเองจากตัวเลขต่อ 100 กรัมแทน ถ้าตักพูนช้อน ปริมาณจริงจะเกิน 15 กรัม ควรชั่งครั้งแรกด้วยตราชั่งครัวเพื่อดูว่าหนึ่งช้อนของคุณหนักเท่าไร
ถ้าอยากรู้ว่าอาหารอื่นให้แคลเซียมหรือธาตุเหล็กเทียบกันเท่าไร ดูอาหารที่มีแคลเซียมสูง และอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง ส่วนอธิบายว่าใยอาหารคืออะไร อยู่ที่ใยอาหารคืออะไร
กินอย่างไรให้ได้ประโยชน์โดยไม่เกินพอดี
หน้าของกรมอนามัยเตือนว่ากินงาดำมากเกินไปอาจทำให้น้ำหนักเพิ่ม เพราะมีน้ำมันและพลังงานสูง วิธีที่ใช้ง่ายคือมองงาดำเป็นเครื่องโรยหน้า ไม่ใช่อาหารหลัก
- โรยบนข้าวสวยหรือโจ๊ก ไม่เกินหนึ่งช้อนโต๊ะต่อมื้อ
- ใส่ในสลัดหรือโยเกิร์ตแทนขนมกรุบกรอบ
- ถ้าบดผสมในอาหาร ให้นับปริมาณรวมของวันด้วย
ข้อเสนอแนะสามข้อนี้เป็นไอเดียของผม ไม่ได้อยู่ในหน้าของกรมอนามัย หลักที่ผมยึดคือปริมาณไม่เกิน 1 ช้อนโต๊ะตามที่กรมอนามัยแนะนำ ถ้าชอบเมล็ดเล็กๆ ที่ใส่ในอาหารได้เหมือนกัน ลองเทียบกับเมล็ดเจีย ประโยชน์
เรื่องความสะอาดที่คนมักมองข้าม
กรมอนามัยระบุว่างาที่สกปรกหรือขึ้นรา อาจมีสารปนเปื้อนและเชื้อรา ผมจึงมีกฎง่ายๆ สำหรับตอนซื้อ ดูว่าเมล็ดแห้ง สี่เสมอกัน ไม่จับเป็นก้อน ไม่มีกลิ่นอับ ซื้อซองเล็กพอกินหมดเร็วดีกว่าซื้อถุงใหญ่ เก็บในภาชนะปิดสนิทในที่แห้ง ไม่โดนความชื้น เหล่านี้เป็นหลักปฏิบัติทั่วไป ไม่ใช่ข้อกำหนดที่หน้าของกรมอนามัยเขียน
ข้อมูลที่ผมไม่ใช้
หน้าของกรมอนามัยพาดหัวเรื่องผลต่อหัวใจและปัจจัยเสี่ยงมะเร็ง แต่เนื้อหาอ้างงานรวบรวมผลการทดลองในห้องปฏิบัติการ ซึ่งยังไม่ใช่หลักฐานที่ยืนยันผลในคนที่กินงาดำเป็นอาหาร ผมจึงไม่นำสองเรื่องนี้มาเป็นประโยชน์ของงาดำ ส่วนที่ผมเขียนในบทความจึงจำกัดอยู่ที่สารอาหารและปริมาณ
หน้าเดียวกันยังมีตัวเลขที่ขัดกันเองเรื่องปริมาณงาดำที่ผู้สูงอายุควรกิน ผมไม่ได้ใช้ตัวเลขนั้น ถ้ามีโรคประจำตัว กำลังควบคุมน้ำหนักหรือพลังงาน หรือแพ้อาหาร ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนเปลี่ยนวิธีกิน
สรุป
- งาดำมีสารอาหารหลายชนิดในปริมาณเล็กน้อยต่อช้อน
- ปริมาณที่กรมอนามัยแนะนำคือไม่เกิน 1 ช้อนโต๊ะต่อวัน
- ตัวเลขสารอาหารต่างกันตามแหล่งและชนิดของงา ใช้เป็นแนวทาง
- เลือกงาแห้งสะอาด ไม่มีกลิ่นอับ
คำถามที่พบบ่อย
กินงาดำวันละเท่าไรจึงพอดี
หน้าให้ความรู้ของกรมอนามัยแนะนำไม่เกินวันละ 1 ช้อนโต๊ะ หรือราว 15 กรัม เพราะงาดำเป็นธัญพืชที่มีน้ำมันและพลังงานสูง กินมากเกินไปอาจทำให้น้ำหนักเพิ่ม
งาดำกับงาขาวต่างกันที่สารอาหารไหม
ตัวเลขจากแต่ละแหล่งต่างกันทั้งตามชนิดและการแปรรูป เช่น แบบมีเปลือกหรือเอาเปลือกออก หน้าของกรมอนามัยให้งาดำ 594 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม ส่วน USDA ให้งาทั้งเมล็ดแห้งแบบไม่ระบุสี 573 กิโลแคลอรี จึงเทียบกันตรงๆ ไม่ได้
งาดำมีแคลเซียมเท่าไร
ข้อมูล USDA ระบุแคลเซียม 975 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม สำหรับงาทั้งเมล็ดแห้ง ซึ่งไม่ได้ระบุว่าเป็นงาดำ ถ้ากิน 15 กรัม ได้ราว 146 มิลลิกรัมตามการคำนวณ
ควรระวังอะไรเมื่อซื้องาดำ
กรมอนามัยเตือนว่างาที่สกปรกหรือขึ้นรา อาจมีสารปนเปื้อนและเชื้อรา ควรเลือกงาที่สะอาดและเก็บให้แห้ง
แหล่งอ้างอิง
- งาดำ ธัญพืชดีต่อหัวใจ ลดปัจจัยเสี่ยงจากมะเร็ง (เผยแพร่ 6 มกราคม 2565) | สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
- Seeds, sesame seeds, whole, dried (SR Legacy, FDC ID 170150) | USDA FoodData Central





