สรุปประเด็นสำคัญ
- น้ำพริกหนุ่มทำจากพริกหนุ่ม หอมแดง และกระเทียมย่างจนหอม ลอกเปลือกไหม้ออก แล้วโขลกปรุงรสด้วยเกลือหรือน้ำปลา
- สูตรสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล ใช้พริกหนุ่ม 18 เม็ด หอมแดง 10 หัว กระเทียม 20 กลีบ ปรุงด้วยเกลือกับน้ำปลา และกินคู่ปลาเผา
- สูตรศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหาร ใส่มะเขือยาวและมะเขือเทศส้มย่างเพิ่ม ปรุงด้วยเกลืออย่างเดียว ทำเสร็จใน 20 นาที
- ข้อที่ทั้งสองสูตรเน้นตรงกันคือย่างให้หอมและเอาส่วนที่ไหม้ออกก่อนโขลก
น้ำพริกหนุ่มทำโดยย่างพริกหนุ่ม หอมแดง และกระเทียมจนผิวไหม้เป็นจุดและหอม ลอกเปลือกที่ไหม้ออก แล้วโขลกกระเทียมกับหอมแดงและพริกให้เข้ากัน ปรุงด้วยเกลือหรือน้ำปลา ได้น้ำพริกภาคเหนือรสเค็มนำ เผ็ดอ่อน กลิ่นควันจากการย่างเป็นตัวชูรส ผมอ่านสองสูตรจากแหล่งที่เปิดตรวจได้ แล้วเทียบกันให้ด้านล่าง

สองสูตรที่เปิดดูแล้ว ต่างกันตรงไหน
สูตรแรกมาจากสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นตำรับ "น้ำพริกหนุ่ม ปลาเผา" เผยแพร่ธันวาคม 2557 ให้ปริมาณสำหรับราว 4 คน สูตรที่สองมาจากศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหาร (Food Network Solution) ให้ปริมาณสำหรับ 3 คน เตรียม 15 นาที ปรุง 5 นาที ไม่ระบุวันที่เผยแพร่ในหน้าสูตร
| หัวข้อ | สถาบันโภชนาการ ม.มหิดล | ศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหาร |
|---|---|---|
| พริกหนุ่มย่าง | 18 เม็ด | 70 กรัม (ราว 7 เม็ด) |
| หอมแดงย่าง | 10 หัวเล็ก | 50 กรัม (ราว 7 หัว) |
| กระเทียมย่าง | 20 กลีบ | 50 กรัม (ราว 10 กลีบ) |
| ผักย่างเพิ่ม | ไม่มี | มะเขือยาว 100 กรัม (1 ผล) และมะเขือเทศส้ม 20 กรัม (ราว 5 ลูก) |
| ปรุงรส | เกลือ 1 ช้อนชา น้ำปลา 5 ช้อนชา | เกลือป่น 1 ช้อนชา (6 กรัม) |
| แต่งหน้า | ไม่ระบุ | ใบผักชี 5 ใบ |
| กินคู่กับ | ปลานิลเผา ผักสดหรือผักลวก | ผักสด ผักต้ม แคบหมู |
สองสูตรเดินคนละทาง สูตรของสถาบันโภชนาการเน้นพริกกับเครื่องหอม ปริมาณพริกต่อคนมากกว่า และมีน้ำปลาช่วยให้รสกลมขึ้น ส่วนสูตรศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารเพิ่มมะเขือย่างกับมะเขือเทศ น้ำพริกจึงเนื้อนุ่มและชุ่มกว่า เผ็ดน้อยกว่า และตัดน้ำปลาทิ้ง เหลือแค่เกลือ ผมตีความว่าสูตรแรกเป็นน้ำพริกที่จะตั้งเป็นพระเอกกับปลาเผา ส่วนสูตรที่สองเหมาะกับคนที่อยากได้แนวน้ำพริกที่กินกับผักได้ทั้งมื้อ แต่ทั้งสองหน้าไม่ได้พูดแบบนี้ตรงๆ นี่เป็นข้อสังเกตจากตัวเลข
ย่างอย่างไรให้หอมและไม่ขม
ขั้นย่างตัดสินกลิ่นของน้ำพริก ทั้งสองแหล่งย่างพริก หอมแดง และกระเทียมก่อนโขลก

- ล้างพริกให้สะอาดแล้วสะเด็ดน้ำ ถ้ามีน้ำติดผิวมาก ผิวจะไหม้ช้าและอมน้ำ ซับให้แห้งก่อนวางบนไฟ
- ย่างพริก หอมแดง และกระเทียมจนหอมและผิวไหม้เป็นจุด สถาบันโภชนาการบอกว่าถ้าย่างบนเตาถ่านจะได้กลิ่นหอมกว่าเตาแก๊ส
- หอมแดงกับกระเทียมนิ่มเมื่อสุก ใช้เวลาไม่เท่ากัน ถ้าย่างรวมกันให้ดึงอันที่สุกก่อนออก ส่วนที่ยังแข็งทิ้งไว้ย่างต่อ
- ปล่อยให้เย็นพอจับได้ แล้วปอกเปลือกหอมกับกระเทียม ลอกผิวพริกส่วนที่ไหม้ดำออก
ข้อสุดท้ายทั้งสองสูตรเน้นเหมือนกัน ศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารเขียนว่าให้เอาเปลือกส่วนที่ไหม้ออกให้หมดก่อนโขลก ส่วนสถาบันโภชนาการบอกว่าเมล็ดและแกนพริกจะเอาออกหรือไม่ก็ได้ ถ้าไม่ต้องการเผ็ดมาก
ขั้นโขลก ลำดับมีผล
สูตรของสถาบันโภชนาการโขลกกระเทียมก่อน ตามด้วยหอมแดง แล้วใส่พริกที่หั่นหยาบ ปรุงด้วยเกลือและน้ำปลา ลำดับนี้ให้ของแข็งอย่างกระเทียมแหลกก่อน แล้วค่อยใส่ของนุ่มเข้าไปให้เนื้อเข้ากัน
สูตรของศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารโขลกพริก หอมแดง และกระเทียมพร้อมเกลือก่อน จากนั้นใส่มะเขือยาวย่าง โขลกให้เข้ากัน ใส่มะเขือเทศส้มย่าง โขลกอีกรอบ แล้วโรยใบผักชีบนหน้า
ปรุงรสแบบไหน
สูตรเกลืออย่างเดียวให้รสเค็มสะอาด กลิ่นย่างเด่น สูตรที่เติมน้ำปลาให้รสลึกกว่าเล็กน้อย ถ้าเริ่มต้นด้วยเกลือ 1 ช้อนชาตามทั้งสองสูตร แล้วชิมก่อนเติมน้ำปลา จะคุมรสได้ง่ายกว่าใส่พร้อมกันตั้งแต่แรก น้ำพริกกินคู่ผัก แคบหมู หรือปลาเค็มจัดๆ จึงอย่าปรุงให้เค็มจนผักไม่ช่วยเจือจาง เรื่องเกลือโดยรวมของมื้อ อ่านเกณฑ์ไว้ในปริมาณโซเดียมที่ควรกินต่อวัน
ถ้าพลาดตรงนี้แก้ยังไง
- รสขมหรือกลิ่นไหม้ ส่วนที่ไหม้ดำติดอยู่ในเนื้อ ลอกเปลือกไหม้ออกให้หมดตามที่ศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารเตือน ถ้าโขลกแล้วขม ตักเนื้อที่ดำออกก่อนปรุง
- เผ็ดเกินไป สูตรของสถาบันโภชนาการให้เอาเมล็ดและแกนพริกออกได้ ครั้งหน้าลดจำนวนพริกลง
- หาพริกหนุ่มไม่ได้ ศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารบอกว่าใช้พริกหยวกแทนได้
- เหลวไป มะเขือเทศส้มและมะเขือที่ใส่เพิ่มปล่อยน้ำ ไม่ต้องเติมน้ำเปล่า ถ้าอยากข้นให้ตักน้ำที่เยิ้มออก
กินกับอะไรดี
สถาบันโภชนาการเสิร์ฟคู่ปลานิลเผา ใช้เกลือเม็ด 4 ช้อนโต๊ะ ตะไคร้ 3 ต้น ใบมะกรูด 8 ใบ และใบกะเพรา ปลาเผาไฟอ่อนประมาณ 15 นาทีต่อด้านจนเกลือเป็นสีขาว ส่วนศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารแนะนำผักสด ผักต้ม และแคบหมู

ผักที่นำมากินสดควรล้างให้สะอาด วิธีล้างอ่านที่วิธีล้างผักให้สะอาด ส่วนถ้าอยากลองน้ำพริกภาคเหนืออีกแบบ ลองทำน้ำพริกอ่อง ที่ใส่หมูสับและมะเขือเทศ หรือน้ำพริกกะปิแบบภาคกลางที่น้ำพริกกะปิ สูตรและวิธีโขลก
ถ้าทำครั้งแรก
เริ่มจากสูตรของศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารถ้าอยากได้น้ำพริกเผ็ดอ่อนที่ทำเสร็จเร็ว ใช้เวลาเตรียมรวมปรุงราว 20 นาที ถ้ามีเตาถ่านและปลาสด ลองสูตรของสถาบันโภชนาการที่ได้ทั้งน้ำพริกและปลาเผา ย่างทีละชนิด ให้ผิวไหม้เป็นจุดพอหอม อย่าย่างจนดำทั้งลูก และลอกส่วนไหม้ออกทุกครั้งก่อนโขลก
สองหน้าที่ใช้ไม่ได้ให้ข้อมูลเรื่องการเก็บ ผมจึงไม่ระบุจำนวนวันที่เก็บได้ ถ้าทำเผื่อ ควรเก็บในตู้เย็นและกินให้หมดเร็ว
คำถามที่พบบ่อย
น้ำพริกหนุ่มต้องใช้พริกหนุ่มเท่านั้นไหม
ศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารระบุว่าถ้าหาพริกหนุ่มไม่ได้ ใช้พริกหยวกแทนได้ รสและกลิ่นจะต่างจากพริกหนุ่มเล็กน้อย
ทำให้เผ็ดน้อยลงได้อย่างไร
สูตรของสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดลบอกว่าเมื่อลอกเปลือกพริกที่ไหม้ออกแล้ว จะเอาเมล็ดและแกนในออกด้วยก็ได้ถ้าไม่ชอบเผ็ดมาก
น้ำพริกหนุ่มกินกับอะไร
สถาบันโภชนาการจับคู่กับปลานิลเผา ส่วนศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหารแนะนำผักสด ผักต้ม และแคบหมู
ย่างด้วยเตาแก๊สได้ไหม
ได้ แต่สถาบันโภชนาการระบุว่าย่างด้วยถ่านจะให้กลิ่นหอมกว่าเตาแก๊ส ถ้าไม่มีเตาถ่านก็ย่างบนเตาแก๊สหรือกระทะเปล่าจนผิวไหม้เป็นจุดและหอม
แหล่งอ้างอิง
- น้ำพริกหนุ่ม ปลาเผา (ตำรับอาหารไทย เผยแพร่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2557) | สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล
- น้ำพริกหนุ่ม (Nam Prik Num) | Food Network Solution (ศูนย์เครือข่ายข้อมูลอาหาร)





