เครื่องปั๊มนมยี่ห้อไหนดี เลือกจากสเปกและการใช้งานจริง

คำถามว่าเครื่องปั๊มนมยี่ห้อไหนดีไม่มีคำตอบเดียวค่ะ เพราะเครื่องที่คุณแม่ข้างบ้านชอบที่สุด อาจกลายเป็นเครื่องที่คุณแม่อีกคนใช้แล้วเจ็บหัวนมและได้น้ำนมน้อย สิ่งที่ตัดสินจริงคือสามเรื่อง ปั๊มบ่อยแค่ไหน ปั๊มที่ไหน และกรวยพอดีกับหัวนมหรือไม่ ถ้าตอบสามข้อนี้ได้ ตัวเลือกจะแคบลงจนเหลือไม่กี่รุ่น แล้วค่อยเทียบราคาและบริการหลังการขายของยี่ห้อที่มีขายในไทย

เราจะไม่จัดอันดับยี่ห้อ เพราะรุ่นในตลาดเปลี่ยนเร็วและแต่ละคนตอบสนองต่อแรงดูดต่างกัน แต่จะให้เกณฑ์ที่ใช้คัดได้ด้วยตัวเอง พร้อมข้อมูลจากองค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ซึ่งจัดเครื่องปั๊มนมเป็นเครื่องมือแพทย์ และจาก CDC เรื่องการทำความสะอาด

เริ่มจากคำถามว่าจะปั๊มบ่อยแค่ไหน

FDA อธิบายว่าคุณแม่ใช้เครื่องปั๊มด้วยหลายเหตุผล เช่น รักษาหรือเพิ่มปริมาณน้ำนม บรรเทาเต้านมคัดหรือท่อน้ำนมอุดตัน ช่วยดึงหัวนมที่แบนหรือบุ๋มก่อนให้ลูกดูด และเก็บน้ำนมไว้ให้ลูกตอนแม่ไม่อยู่ เหตุผลต่างกัน เครื่องที่เหมาะก็ต่างกัน

สถานการณ์	ความถี่ปั๊มโดยประมาณ	ประเภทที่เหมาะ
ให้ลูกดูดเต้าเป็นหลัก ปั๊มเก็บสำรองบางวัน	วันละ 0-1 ครั้ง	ปั๊มมือ หรือเครื่องไฟฟ้าปั๊มเดี่ยวราคาไม่สูง
ใช้บรรเทาเต้าคัดช่วงแรก	ไม่สม่ำเสมอ	ปั๊มมือ หรือบีบด้วยมือก็พอ
กลับไปทำงาน ปั๊มที่ออฟฟิศ	วันละ 2-3 ครั้ง	เครื่องไฟฟ้าปั๊มคู่ มีแบตเตอรี่ในตัว
ลูกคลอดก่อนกำหนด ดูดเต้าไม่ได้ ปั๊มแทนทุกมื้อ	วันละ 8 ครั้งขึ้นไป	เครื่องไฟฟ้าปั๊มคู่แบบหลายผู้ใช้ หรือเช่าจากโรงพยาบาล
ปั๊มนมอย่างเดียว ไม่ได้ดูดเต้าเลย	วันละ 6-8 ครั้ง	เครื่องไฟฟ้าปั๊มคู่ ทนทาน มีอะไหล่หาง่าย

ถ้าคุณแม่ยังไม่รู้ว่าจะปั๊มบ่อยแค่ไหน เพราะลูกยังไม่คลอด ไม่ต้องรีบซื้อเครื่องแพงตั้งแต่ตอนท้อง ลองให้นมไปก่อนสองถึงสามสัปดาห์ แล้วค่อยตัดสินใจตามจริง ตารางปั๊มสำหรับแต่ละแบบอ่านต่อได้ที่ ตารางปั๊มนม

ปั๊มมือ แบตเตอรี่ ไฟฟ้า ต่างกันอย่างไร

FDA แบ่งเครื่องปั๊มนมเป็นสามประเภทหลักตามแหล่งพลังงาน

ปั๊มมือ

ใช้แรงบีบมือหรือกดคันโยกสร้างแรงดูด ส่วนใหญ่เป็นแบบปั๊มเดี่ยว คือปั๊มได้ทีละข้าง ข้อดีคือเงียบ เบา ราคาต่ำ ไม่ต้องใช้ไฟ และคุมจังหวะได้เองทั้งหมด ข้อเสียคือเมื่อยมือ และใช้เวลานานเป็นสองเท่าเพราะต้องสลับข้าง

FDA แนะนำให้มีเครื่องปั๊มมือเป็นตัวสำรองแม้ใช้เครื่องไฟฟ้าเป็นหลัก เผื่อไฟดับหรือแบตเตอรี่หมดในวันที่ต้องปั๊ม FDA ยังเตือนว่าเครื่องปั๊มมือแบบลูกยางบีบคล้ายแตรจักรยานไม่ควรใช้ เพราะทำความสะอาดยากและเก็บเชื้อโรคได้ง่าย

เครื่องใช้แบตเตอรี่

พกพาสะดวก ใช้นอกบ้านได้ แต่แรงดูดลดลงเมื่อแบตเตอรี่อ่อน ถ้าเป็นรุ่นใส่ถ่าน ต้องพกถ่านสำรองเสมอ รุ่นชาร์จได้ที่ขายกันตอนนี้หลายรุ่นอยู่ในกลุ่มเครื่องไฟฟ้าที่มีแบตเตอรี่ในตัวแล้ว

เครื่องไฟฟ้า

แรงดูดสม่ำเสมอที่สุด บางรุ่นเป็นปั๊มคู่ คือปั๊มสองข้างพร้อมกัน ช่วยลดเวลาลงเกือบครึ่ง และคุณแม่หลายคนได้น้ำนมต่อรอบมากกว่าเมื่อปั๊มสองข้างพร้อมกัน เครื่องไฟฟ้ามีตั้งแต่รุ่นตั้งโต๊ะขนาดใหญ่ ไปจนถึงรุ่นไร้สายที่ใส่ไว้ในเสื้อชั้นใน

ประเภท	จุดเด่น	ข้อจำกัด	เหมาะกับใคร
ปั๊มมือ	เงียบ เบา ไม่ต้องใช้ไฟ ราคาต่ำ	เมื่อยมือ ช้า ปั๊มทีละข้าง	ปั๊มนาน ๆ ครั้ง หรือเป็นเครื่องสำรอง
ไฟฟ้าปั๊มเดี่ยว	เร็วกว่ามือ ราคากลาง	ยังต้องสลับข้าง	ปั๊มวันละครั้ง
ไฟฟ้าปั๊มคู่ตั้งโต๊ะ	แรงดูดคงที่ ปรับได้ละเอียด	ต้องเสียบปลั๊กหรือพกแบต มีสายระโยงระยาง	ปั๊มทุกวัน หรือปั๊มแทนการดูดเต้า
ไฟฟ้าไร้สายแบบสวมในเสื้อชั้นใน	เดินไปมาได้ ไม่ต้องถอดเสื้อ	ความจุถ้วยเล็ก แรงดูดมักน้อยกว่ารุ่นตั้งโต๊ะ ชิ้นส่วนเยอะ	ปั๊มเสริมระหว่างทำงานบ้านหรือประชุม

สเปกที่ควรดูบนกล่อง

เมื่อรู้แล้วว่าต้องการประเภทไหน ขั้นต่อไปคือเทียบรุ่น ลองไล่ตามลำดับนี้

1. ปรับระดับแรงดูดได้ละเอียดไหม มีกี่ระดับ เริ่มจากแรงต่ำมาก ๆ ได้ไหม เพราะแรงสูงสุดไม่ได้ทำให้ได้น้ำนมมากขึ้น ถ้าเจ็บ น้ำนมยิ่งไหลยาก
2. มีโหมดกระตุ้น (ดูดเร็วเบา) กับโหมดปั๊ม (ดูดช้าลึก) แยกกันไหม ลักษณะนี้เลียนแบบจังหวะการดูดของลูก
3. ระบบปิด (closed system) หรือระบบเปิด ระบบปิดมีแผ่นกั้นไม่ให้น้ำนมไหลย้อนเข้าสายยางและมอเตอร์ ทำความสะอาดง่ายกว่า
4. ขนาดกรวยที่ให้มาในกล่อง และหาซื้อขนาดอื่นได้ไหม
5. อะไหล่ เช่น วาล์ว แผ่นยาง สายยาง มีขายในไทยไหม ราคาเท่าไร ต้องรอนานไหม
6. น้ำหนัก เสียง และแบตเตอรี่ใช้ได้กี่รอบต่อการชาร์จ ถ้าต้องปั๊มที่ออฟฟิศหรือในรถ
7. การรับประกัน และศูนย์บริการในประเทศ

ข้อ 5 กับ 7 คือสิ่งที่คุณแม่มักนึกถึงหลังซื้อไปแล้ว เครื่องราคาถูกที่หาวาล์วอะไหล่ไม่ได้ กลายเป็นเครื่องที่ใช้ไม่ได้ทั้งเครื่องเมื่อวาล์วตัวเล็ก ๆ ฉีก

ขนาดกรวย เรื่องเล็กที่ทำให้ปั๊มได้หรือไม่ได้

คุณแม่หลายคนเปลี่ยนเครื่องไปสองสามรุ่นเพราะคิดว่าเครื่องแรงไม่พอ ทั้งที่ปัญหาอยู่ที่กรวย กรวยที่เล็กเกินจะบีบหัวนมจนเจ็บและน้ำนมไหลไม่ออก กรวยที่ใหญ่เกินจะดูดลานนมเข้าไปมากจนบวม

ลองสังเกตระหว่างปั๊ม

สิ่งที่เห็น	ความหมาย
หัวนมเคลื่อนเข้าออกในท่อได้อิสระ ลานนมเข้าไปนิดเดียวหรือไม่เข้า	ขนาดพอดี
หัวนมถูกขอบท่อ เจ็บ หรือเป็นรอยวงแดง	กรวยเล็กเกิน
ลานนมถูกดูดเข้าไปลึก หัวนมบวมยืดยาวมาก	กรวยใหญ่เกิน
ข้างหนึ่งพอดี อีกข้างไม่พอดี	ขนาดหัวนมสองข้างต่างกันได้ ใช้กรวยคนละขนาด

ขนาดหัวนมเปลี่ยนได้ในช่วงหลายสัปดาห์แรกและหลังปั๊มไปสักพัก ถ้าเคยพอดีแล้วเริ่มเจ็บ ให้วัดใหม่ พยาบาลคลินิกนมแม่ช่วยวัดและแนะนำได้ ถ้าเจ็บหัวนมจนเป็นแผลไปแล้ว ดูวิธีดูแลที่ หัวนมแตก ดูแลยังไง

เครื่องมือสอง ยืมต่อ และการเช่า

FDA ระบุว่าเครื่องปั๊มนมส่วนใหญ่เป็นอุปกรณ์สำหรับผู้ใช้คนเดียว เพราะน้ำนมและละอองน้ำนมเข้าไปในชิ้นส่วนภายใน ซึ่งทำความสะอาดให้หมดไม่ได้ แม้ล้างภายนอกดีแล้วก็ยังมีโอกาสนำเชื้อจากแม่คนก่อนมาสู่ลูก เช่น ไวรัสบางชนิดที่ผ่านทางน้ำนม นอกจากนี้ การซื้อหรือรับต่อเครื่องใช้คนเดียวที่ผ่านมือมาแล้ว มักทำให้การรับประกันของผู้ผลิตสิ้นสุด

ข้อยกเว้นคือเครื่องที่ผู้ผลิตออกแบบให้ใช้หลายคน (multi-user) ซึ่งมักเป็นเครื่องที่โรงพยาบาลหรือร้านให้เช่า เครื่องกลุ่มนี้มีระบบกั้นไม่ให้น้ำนมเข้าตัวเครื่อง แต่ FDA ย้ำว่าผู้เช่าทุกคนต้องใช้ชุดกรวย ขวด และสายยางชุดใหม่ของตัวเองเสมอ

ทางเลือก	ใช้ได้ไหม	สิ่งที่ต้องทำ
ซื้อใหม่	ได้	เก็บใบเสร็จ ลงทะเบียนรับประกัน
เช่าเครื่องหลายผู้ใช้	ได้	ซื้อชุดอุปกรณ์ส่วนตัวใหม่ ไม่ใช้ของคนก่อน
ยืมหรือซื้อเครื่องผู้ใช้คนเดียวมือสอง	ไม่แนะนำ	ถ้าจำเป็นจริง ถามผู้ผลิตว่ามีวิธีจัดการไหม และเปลี่ยนชิ้นส่วนที่โดนน้ำนมทั้งหมด
ใช้เครื่องตัวเองจากลูกคนก่อน	ได้	ตรวจมอเตอร์ แรงดูด และเปลี่ยนวาล์ว แผ่นยาง สายยางใหม่

FDA แนะนำเพิ่มว่าให้ถามนโยบายคืนสินค้าก่อนซื้อ เพราะร้านส่วนใหญ่ไม่รับคืนเครื่องปั๊มนมด้วยเหตุผลด้านสุขอนามัย และให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านนมแม่ก่อนเลือกเครื่อง

ใช้งานในชีวิตจริง เครื่องที่ดีแค่ไหนก็ต้องเข้ากับวัน

สเปกบนกล่องบอกได้ไม่หมด ลองนึกถึงวันจริงที่จะปั๊มแล้วตอบคำถามเหล่านี้

• ห้องที่ปั๊มมีปลั๊กไฟไหม ถ้าไม่มี ต้องใช้รุ่นที่มีแบตเตอรี่ในตัว
• มีเวลาปั๊มแต่ละรอบกี่นาที ถ้ามีแค่ 15 ถึง 20 นาที ปั๊มคู่จะทำให้เสร็จทัน
• มีที่ล้างอุปกรณ์ไหม ถ้าไม่มี ต้องมีชุดกรวยสำรองสองถึงสามชุด แล้วเอากลับไปล้างที่บ้าน
• มีตู้เย็นหรือกระเป๋าเก็บความเย็นไหม ระยะเวลาเก็บน้ำนมแต่ละอุณหภูมิดูได้ที่ นมแม่เก็บได้กี่ชั่วโมง
• คนในบ้านช่วยล้างอุปกรณ์ได้ไหม เครื่องที่ชิ้นส่วนน้อยจะช่วยลดเวลาตรงนี้มาก

เครื่องไร้สายแบบสวมในเสื้อชั้นในถูกใจคุณแม่ทำงานหลายคน เพราะปั๊มระหว่างประชุมออนไลน์ได้ แต่ถ้าใช้เป็นเครื่องหลักแล้วได้น้ำนมน้อยลงเรื่อย ๆ ให้ลองสลับกลับไปใช้เครื่องตั้งโต๊ะบางรอบ แล้วเทียบปริมาณ

วิธีปั๊มให้ได้น้ำนมดี ตั้งแต่การกระตุ้นให้น้ำนมพุ่งไปจนถึงการนวดระหว่างปั๊ม อยู่ใน วิธีปั๊มนม

ทำความสะอาดชิ้นส่วนตามคำแนะนำ CDC

เครื่องปั๊มที่ดีที่สุดจะกลายเป็นแหล่งเชื้อโรคถ้าล้างไม่ถูก CDC แนะนำขั้นตอนไว้ดังนี้

1. ล้างมือด้วยสบู่ก่อนจับอุปกรณ์
2. ถอดชิ้นส่วนที่โดนน้ำนมออกทุกชิ้น เช่น กรวย วาล์ว แผ่นยาง ขวด แล้วล้างน้ำไหลไล่น้ำนมออกก่อน
3. ล้างด้วยน้ำยาล้างจานกับน้ำอุ่นโดยเร็วหลังปั๊ม ใช้แปรงและอ่างที่ใช้เฉพาะอุปกรณ์ลูก ไม่ล้างในซิงก์โดยตรง
4. ล้างน้ำสะอาดให้หมดฟอง แล้ววางผึ่งบนผ้าหรือกระดาษสะอาดจนแห้งสนิท ห้ามใช้ผ้าเช็ดจานเช็ดหรือซับ
5. ประกอบแล้วเก็บในถุงหรือกล่องสะอาดที่ปิดมิดชิด

เรื่องการฆ่าเชื้อ CDC แนะนำให้ทำอย่างน้อยวันละครั้งหลังล้าง โดยเฉพาะถ้าลูกอายุต่ำกว่า 2 เดือน คลอดก่อนกำหนด หรือภูมิคุ้มกันต่ำ ทำได้สามวิธี คือนึ่งด้วยไมโครเวฟหรือเครื่องนึ่งตามคู่มือ ต้มในน้ำเดือด 5 นาที หรือใช้เครื่องล้างจานโหมดฆ่าเชื้อ ก่อนเลือกวิธีให้อ่านคู่มือของเครื่อง เพราะบางชิ้นส่วนต้มหรือนึ่งไม่ได้ วิธีใช้เครื่องนึ่งแต่ละแบบเหมือนกับการนึ่งขวดนม ดูได้ที่ นึ่งขวดนมยังไง

สายยางที่ต่อกับมอเตอร์ไม่ควรโดนน้ำนมถ้าประกอบถูก จึงไม่ต้องล้างทุกครั้ง แต่ถ้าเห็นน้ำนมหรือจุดราในสาย CDC ให้ทิ้งแล้วเปลี่ยนใหม่ทันที และเช็กว่าวาล์วหรือแผ่นกั้นเสียหรือเปล่า ส่วนสบู่ ใช้น้ำยาล้างจานธรรมดาได้ ไม่ต้องใช้สบู่ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย

สรุปการเลือกแบบสั้นที่สุด

ถ้าจะปั๊มนาน ๆ ครั้ง เริ่มจากปั๊มมือหนึ่งเครื่อง ถ้าจะกลับไปทำงานและปั๊มทุกวัน เลือกเครื่องไฟฟ้าปั๊มคู่ที่ปรับแรงดูดได้ละเอียด อะไหล่หาง่าย และมีศูนย์บริการในไทย ถ้าลูกต้องอยู่โรงพยาบาลนานหรือดูดเต้าไม่ได้เลย ถามโรงพยาบาลเรื่องเช่าเครื่องหลายผู้ใช้ก่อนซื้อ

ทุกกรณี ให้ความสำคัญกับขนาดกรวยและความสบายของคุณแม่มากกว่าตัวเลขแรงดูดสูงสุด เครื่องที่ใช้แล้วไม่เจ็บและหยิบมาใช้ได้ง่ายทุกวัน คือเครื่องที่ช่วยให้ให้นมแม่ได้นานที่สุดค่ะ