ปั๊มนมกี่ชั่วโมงครั้ง ตารางตามอายุลูกและตามสถานการณ์ แม่ทำงาน ปั๊มล้วน เก็บสต็อก

คำตอบสั้นๆ คือปั๊มให้ถี่เท่าที่ลูกกิน ซึ่งเมื่อต้องแยกจากลูกมักเท่ากับทุก 3 ชั่วโมง ครั้งละ 15 ถึง 20 นาที แต่ตารางที่ใช้ได้จริงของแต่ละคนต่างกันตามอายุลูก ตามว่าปั๊มเสริมหรือปั๊มแทนการให้เต้า และตามชั่วโมงทำงาน บทความนี้แยกตามสถานการณ์พร้อมตัวอย่างคำนวณ ส่วนเรื่องเลือกเครื่องและทำความสะอาดอยู่ใน ปั๊มนมอย่างไรให้ได้นมเยอะ

ตารางปั๊มตามสถานการณ์

สถานการณ์	จำนวนรอบต่อวัน	เป้าหมายหลัก
ลูกดูดเต้าได้ดี แม่อยู่บ้าน อยากเก็บสต็อก	1 ครั้ง ปั๊มหลังมื้อเช้าที่ลูกดูดแล้ว	ได้นมสะสมโดยไม่รบกวนรอบที่ลูกกิน
แม่ทำงาน แยกจากลูก 8-9 ชั่วโมง	2-3 ครั้งระหว่างงาน และให้เต้าเมื่ออยู่บ้าน	ปั๊มเท่านมที่ลูกกินในช่วงที่แยก
ปั๊มล้วน ลูกไม่ดูดเต้า	8 ครั้งต่อวัน ในช่วง 1-2 เดือนแรก แล้วลดตามปริมาณ	แทนการดูดเต้าของลูกทั้งหมด
ลูกคลอดก่อนกำหนดหรืออยู่ในหอผู้ป่วยทารก	เริ่มภายใน 1-6 ชั่วโมงหลังคลอดตามที่ทีมแนะนำ ทุก 2-3 ชั่วโมง	ตั้งต้นปริมาณน้ำนม
ช่วงเลิกปั๊ม	ลดทีละรอบเว้น 3-7 วัน	กันเต้าคัดและท่ออุดตัน

ตัวเลขจำนวนรอบในตารางเป็นแนวปฏิบัติทั่วไปของคลินิกนมแม่ ไม่ใช่กฎตายตัว ปรึกษาพยาบาลคลินิกนมแม่หากลูกน้ำหนักขึ้นช้าหรือแม่ปั๊มได้น้อยลงเรื่อยๆ

วันแรกถึงสัปดาห์แรก เริ่มปั๊มเมื่อไรและได้เท่าไร

ถ้าลูกดูดเต้าเองได้ดี ไม่จำเป็นต้องปั๊มทันที หลายแห่งแนะนำให้การให้นมตั้งตัวก่อนราว 3 ถึง 4 สัปดาห์ แล้วค่อยเริ่มสต็อก ข้อยกเว้นคือลูกดูดไม่ได้หรือแยกจากแม่ ซึ่งต้องปั๊มเร็วที่สุดเท่าที่แพทย์อนุญาต

NHS แนะนำให้เผื่อเวลา 30 ถึง 45 นาทีสำหรับการบีบหรือปั๊มช่วงแรก เพราะยังหาจังหวะไม่ถูก เมื่อคุ้นแล้ว การเอาออกทั้งสองข้างใช้ราว 15 ถึง 20 นาที ในวันแรกๆ น้ำนมเหลืองมีปริมาณน้อยเป็นเรื่องปกติ อาจได้เพียงไม่กี่หยดต่อรอบ ซึ่งลูกแรกคลอดกินครั้งละไม่มากอยู่แล้ว ให้ใช้ช้อนหรือกระบอกฉีดยาเก็บ และปั๊มมือในช่วงนี้มักได้ผลดีกว่าเครื่อง

ปริมาณจะเพิ่มชัดเจนเมื่อน้ำนมมาในวันที่ 3 ถึง 5 หลังคลอด ปริมาณต่อรอบในสัปดาห์แรกของปั๊มล้วนมักยังน้อย แล้วเพิ่มขึ้นต่อไปอีกหลายสัปดาห์ ไม่ต้องตกใจกับตัวเลขช่วงแรก

ตัวอย่างคำนวณสำหรับแม่ทำงาน

สมมติลูกอายุ 4 เดือน แม่ทำงาน 8.30 ถึง 17.30 และลูกกินนมจากขวดที่เนอร์สเซอรีหรือกับผู้ดูแลราว 3 มื้อ มื้อละ 120 ถึง 150 มล. ใน 9 ชั่วโมงที่ห่างกัน ตัวเลขปริมาณนี้ปรับตามน้ำหนักลูกและคำแนะนำของกุมารแพทย์

เวลา	กิจกรรม	ปริมาณที่ตั้งเป้า
6.00	ให้ลูกดูดเต้า (หรือปั๊มหนึ่งข้างขณะให้อีกข้าง)	ตามที่ลูกกิน
7.30	ให้ลูกดูดเต้าก่อนออกจากบ้าน	ตามที่ลูกกิน
10.30	ปั๊มครั้งที่ 1 ที่ทำงาน 15-20 นาที	ราว 120-150 มล.
13.00	ปั๊มครั้งที่ 2 ช่วงพักกลางวัน	ราว 120-150 มล.
15.30	ปั๊มครั้งที่ 3	ราว 100-130 มล.
18.30	ให้ลูกดูดเต้าทันทีที่ถึงบ้าน	ตามที่ลูกกิน
22.00	ให้เต้าก่อนนอน	ตามที่ลูกกิน

รวมที่ปั๊มได้ราว 340 ถึง 430 มล. ใกล้เคียงกับ 3 มื้อ มื้อละ 120 ถึง 150 มล. ที่ลูกต้องการ ซึ่งถือว่าพอดี ถ้าปั๊มได้น้อยกว่า ให้เช็กสามอย่าง คือความถี่ที่ปั๊ม ความผ่อนคลาย และเวลาที่ให้นมเต้าเมื่ออยู่บ้าน ซึ่งควรให้ถี่ขึ้นแทนส่วนที่ขาด

ตามข้อมูลของ NHS ที่ทำงานควรจัดเวลาพักและห้องที่สะอาด อบอุ่น เป็นส่วนตัว (ไม่ใช่ห้องน้ำ) ให้แม่ปั๊มนม ในไทยสิทธิ์ลาคลอดและการดูแลแม่ให้นมที่ทำงาน แต่ละแห่งต่างกัน ดูสิทธิ์ที่เกี่ยวข้องที่ สิทธิ์ประกันสังคมกรณีคลอดบุตร และสอบถามฝ่ายบุคคลล่วงหน้า

ถ้าประชุมติดและต้องข้ามรอบ

ข้ามได้ครั้งสองครั้ง แต่อย่าข้ามติดกัน ถ้าเลื่อนจาก 10.30 ไปเป็น 12.00 ให้ปั๊มเพิ่มอีกหนึ่งรอบสั้นๆ 10 นาทีตอนเย็นเพื่อชดเชย เต้าที่คัดทิ้งไว้นานเสี่ยงท่ออุดตัน และร่างกายจะได้สัญญาณให้ผลิตน้อยลงในช่วงเวลานั้น

ปั๊มล้วน ต้องตื่นกลางคืนไหม

แม่ที่ปั๊มล้วนมักตั้งรอบที่ 8 ครั้งต่อวัน โดยมีหนึ่งรอบอยู่ระหว่างตี 1 ถึงตี 5 ซึ่งเป็นช่วงที่ระดับฮอร์โมนโปรแลกตินสูง เมื่อปริมาณมั่นคงหลังประมาณ 6 ถึง 8 สัปดาห์ และปั๊มได้พอต่อมื้อ จึงลดเหลือ 6 ถึง 7 ครั้งและยืดรอบกลางคืนออกไป ลดทีละรอบ เฝ้าดูปริมาณรวมต่อวัน ถ้าปริมาณรวมลดลงชัดเจนภายใน 2 ถึง 3 วัน ให้กลับไปรอบเดิม

แม่ที่ให้เต้าเป็นหลักและแค่ปั๊มเสริม ไม่ต้องตื่นกลางคืนเพื่อปั๊มถ้าลูกกินตามปกติและเต้าไม่คัด

ปั๊มนานแค่ไหนและรู้ได้อย่างไรว่าพอ

โดยทั่วไปปั๊มจนนมหยุดไหลแล้วต่ออีก 1 ถึง 2 นาที ราว 15 ถึง 20 นาที ตามที่ NHS ระบุเมื่อคุ้นมือ ไม่ควรปั๊มเกิน 30 นาทีต่อรอบเพราะระคายหัวนม

สัญญาณว่าเต้าว่างพอ

• เต้านิ่มลงและไม่ตึงที่ฐาน
• ไม่มีเม็ดนูนแข็งเมื่อคลำ
• ลูกที่ได้นมจากขวดนี้เติบโตตามเกณฑ์

ปั๊มแล้วเจ็บ หัวนมแดง หรือสีขาว แสดงว่าแรงดูดสูงเกินหรือกรวยไม่พอดี ลดแรงดูดก่อน แล้วลองกรวยขนาดอื่น

แผน 4 สัปดาห์ก่อนกลับไปทำงาน

แม่ที่ลาคลอดแล้วต้องกลับไปทำงานควรซ้อมล่วงหน้า เพราะลูกต้องหัดกินจากขวดและแม่ต้องหัดปั๊มให้ได้ปริมาณตามเวลา

ช่วงเวลา	สิ่งที่ทำ	เป้าหมาย
4 สัปดาห์ก่อนกลับ	ปั๊มวันละ 1 ครั้ง หลังมื้อเช้าที่ลูกดูดแล้ว เก็บแช่แข็งทีละถุงเล็ก	เริ่มสต็อก และดูว่าเครื่องกับกรวยเหมาะไหม
3 สัปดาห์ก่อนกลับ	ให้ผู้ดูแลหรือพ่อป้อนนมขวด 1 มื้อต่อวัน ด้วยจุกไหลช้า	ลูกยอมรับขวดโดยไม่ปฏิเสธเต้า
2 สัปดาห์ก่อนกลับ	ปั๊มในเวลาเดียวกับเวลางานจริง 2 ครั้งต่อวัน ถ้าไม่ได้ให้ผู้ดูแลป้อนมื้อนั้น	ฝึกร่างกายให้ปล่อยนมตามเวลา
1 สัปดาห์ก่อนกลับ	จำลองวันทำงานเต็ม พร้อมเตรียมกระเป๋าปั๊ม กระเป๋าเก็บเย็น ป้ายชื่อ	ทดสอบระบบทั้งหมด
สัปดาห์แรกหลังกลับ	ปั๊มตามตาราง อย่ากังวลถ้าปริมาณต่ำกว่าที่บ้านในช่วงแรก	ปรับตัว ใช้สต็อกช่วยส่วนที่ขาด

ปริมาณสต็อกที่ควรมีเมื่อวันแรกของงานมาถึง ไม่ต้องมากเท่าที่หลายคนคิด เพราะการปั๊มรายวันจะชดเชยมื้อของวันถัดไป สต็อกที่เพียงพอแค่ให้ลูกกินได้ 1 ถึง 2 วันเผื่อวันที่ปั๊มได้น้อย ก็เพียงพอ แล้วหมุนเวียนใช้นมเก่าก่อนเสมอ

รอบสั้น 15 นาทีให้ได้นมเท่ารอบยาว ทำอย่างไร

เวลาพักที่ทำงานมักมีจำกัด ปัจจัยที่ช่วยให้รอบสั้นได้ผลดี

• เตรียมของให้พร้อมก่อนถึงเวลา กรวย ขวด กระเป๋าเย็น เพื่อไม่เสียเวลาตั้งเครื่อง
• ปั๊มสองข้างพร้อมกัน ถ้าใช้เครื่องคู่ ประหยัดเวลาเกือบครึ่งหนึ่ง
• ดูรูปลูกหรือคลิปเสียงลูกร้อง ฟังเพลงที่ชอบ เพราะความผ่อนคลายช่วยให้นมไหลเร็ว
• ประคบอุ่นและนวดเต้า 1 ถึง 2 นาทีก่อนเริ่ม
• ตั้งโหมดกระตุ้นแล้วเปลี่ยนเป็นโหมดดูดนมเมื่อนมไหล แรงดูดที่สบายดีกว่าแรงดูดสูงสุด
• วางโทรศัพท์ที่มีรูปลูกในมุมที่เห็นโดยไม่ต้องถือ

ถ้าน้ำนมไหลช้ามากเมื่อเครียด ให้ลองปั๊มมือต่อท้าย 1 ถึง 2 นาทีหลังเครื่องหยุด ซึ่งมักได้น้ำนมท้ายมื้อที่เครื่องปล่อยไม่หมด

ปริมาณที่ปั๊มได้ต่างกันตามเวลาของวัน

น้ำนมช่วงเช้ามักปั๊มได้มากที่สุด และช่วงเย็นน้อยที่สุด เป็นรูปแบบที่พบได้บ่อยในแม่หลายคน จึงไม่ต้องตกใจถ้ารอบเช้าได้ 150 มล. แต่รอบบ่ายได้ 80 มล. ให้ดูผลรวมต่อวันและต่อสัปดาห์มากกว่าตัวเลขรายรอบ การจดตัวเลขรายรอบลงสมุดหรือแอปสัก 1 สัปดาห์ช่วยให้เห็นรูปแบบของตัวเอง และบอกได้ว่ารอบไหนควรเพิ่มเวลา

เก็บนมที่ปั๊มได้นานแค่ไหน

CDC กำหนดเวลาเก็บน้ำนมที่เพิ่งปั๊มไว้ดังนี้ ส่วนหน่วยงานในอังกฤษใช้ตัวเลขที่ต่างออกไปเล็กน้อย จึงควรเลือกชุดเดียวและทำตามให้สม่ำเสมอ

ที่เก็บ	CDC	NHS
อุณหภูมิห้อง (25 องศาเซลเซียสหรือเย็นกว่า)	ได้ถึง 4 ชั่วโมง	ไม่ระบุในหน้าที่อ้างอิง
ตู้เย็น	ได้ถึง 4 วัน	ได้ถึง 8 วันที่ 4 องศาหรือเย็นกว่า ที่ด้านหลังตู้ ไม่ใช่ที่ประตู (หน้าแม่ทำงานของ NHS ระบุ 5 วัน)
ช่องแช่แข็ง	ดีที่สุดราว 6 เดือน ได้ถึง 12 เดือน	ได้ถึง 6 เดือนที่ -18 องศาหรือเย็นกว่า

ตู้เย็นในบ้านเปิดปิดบ่อย อุณหภูมิจึงขึ้นลง ถ้าไม่แน่ใจว่าตู้เย็นเย็นพอ ให้ใช้ตัวเลขที่สั้นกว่า คือ 3 ถึง 4 วัน

ข้อปฏิบัติจาก CDC

1. เก็บในถุงเก็บน้ำนมหรือภาชนะแก้วหรือพลาสติกเกรดอาหารที่ฝาปิดสนิท ห้ามใช้ถุงบุขวดนมหรือถุงพลาสติกทั่วไป
2. เขียนวันที่ ถ้าฝากเนอร์สเซอรีให้เขียนชื่อลูกด้วย
3. แบ่งใส่ถุงละ 60 ถึง 120 มล. เพื่อไม่ให้เหลือทิ้ง
4. ละลายนมเก่าที่สุดก่อน ละลายในตู้เย็นข้ามคืน หรือแช่น้ำอุ่น ห้ามใช้ไมโครเวฟ
5. นมที่ละลายในตู้เย็นแล้วใช้ภายใน 24 ชั่วโมง ถ้าอุ่นแล้วใช้ภายใน 2 ชั่วโมง ห้ามแช่แข็งซ้ำ
6. เมื่อไขมันแยกชั้น ให้หมุนเบาๆ ให้เข้ากัน

ลดรอบปั๊มอย่างไรไม่ให้เต้าคัด

การเลิกปั๊มทันทีทำให้เต้าคัดและเสี่ยงอักเสบ ให้ลดทีละอย่างดังนี้

1. เลือกรอบที่ได้น้ำนมน้อยที่สุดในวัน เช่น รอบบ่ายที่ปั๊มได้เพียง 60 มล.
2. ตัดรอบนั้นออกหรือย่นเวลาลง 5 ถึง 10 นาทีต่อรอบ
3. คงไว้ 3 ถึง 7 วัน จนเต้าไม่คัด แล้วจึงลดรอบถัดไป
4. ถ้าเต้าตึง ปั๊มแค่ให้สบาย อย่าปั๊มให้ว่าง
5. เมื่อเหลือวันละ 1 ถึง 2 รอบ ค่อยยืดห่างออกไป

สัญญาณที่ต้องไปพบแพทย์ คือเต้าแดง ร้อน เจ็บเป็นจุด ร่วมกับไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป หนาวสั่น หรือมีหนองเลือดปนในนม

ตารางปั๊มที่เริ่มใช้ได้เลย

ถ้าสงสัยว่าควรปั๊มกี่ชั่วโมงครั้ง ให้เริ่มจากคำถามนี้ ลูกกินนมจากขวดช่วงที่เราไม่อยู่กี่มื้อ แล้วปั๊มให้เท่ากับจำนวนมื้อนั้น ในเวลาใกล้เคียงกัน ส่วนถ้าเป็นการสะสมสต็อก ปั๊มวันละ 1 ครั้งตอนเช้า เก็บให้ครบ 2 สัปดาห์ของมื้อที่ลูกต้องการก่อนกลับไปทำงาน

ถ้าปั๊มได้ปริมาณลดลงเรื่อยๆ ภายใน 1 สัปดาห์ โดยที่ความถี่ไม่เปลี่ยน ให้ทบทวนสุขภาพแม่ ยาที่ใช้ และฮอร์โมนคุมกำเนิด กับแพทย์หรือคลินิกนมแม่ อ่านวิธีเพิ่มปริมาณน้ำนมที่ กระตุ้นน้ำนมแม่ให้มาเร็ว และอาหารที่ควรกินที่ อาหารเพิ่มน้ำนม