ทิชชู่เปียกเด็ก อ่านฉลากอย่างไร และเมื่อไรควรใช้น้ำเปล่าแทน

ทิชชู่เปียกเด็กที่ดีคือแบบที่ไม่มีน้ำหอมและไม่มีแอลกอฮอล์ ข้อนี้ NHS ของอังกฤษ สถาบันกุมารแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา (AAP) และสมาคมแพทย์ผิวหนังสหรัฐฯ (AAD) แนะนำตรงกัน เพราะทั้งน้ำหอมและแอลกอฮอล์ระคายผิวบริเวณผ้าอ้อมได้ AAP ยังระบุว่าน้ำหอมและสารกันเสียในทิชชู่เปียกเป็นสารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อย ส่วนช่วงแรกเกิดหรือช่วงที่ผิวเป็นผื่น น้ำอุ่นกับสำลีหรือผ้านุ่มยังเป็นตัวเลือกที่อ่อนโยนที่สุด

ทิชชู่เปียกเป็นของที่บ้านมีลูกเล็กใช้วันละหลายสิบแผ่น ทั้งเช็ดก้น เช็ดมือ เช็ดปากหลังกิน ไปจนถึงเช็ดโต๊ะในร้านอาหาร การเลือกให้ถูกจึงช่วยผิวลูกได้มากกว่าที่คิด

อ่านฉลาก ดูอะไรก่อน

ด้านหลังห่อทิชชู่เปียกมีรายการส่วนผสมยาว ไม่ต้องจำทั้งหมด ดูแค่ไม่กี่จุดนี้

บนฉลาก	ความหมาย	ควรเลือกไหม
Fragrance free / Unscented / ไม่มีน้ำหอม	ไม่ใส่น้ำหอม	เลือก ตรงกับที่ NHS และ AAP แนะนำ
Alcohol free / ไม่มีแอลกอฮอล์	ไม่มีแอลกอฮอล์ที่ทำให้ผิวแห้งและแสบ	เลือก
Parfum, Fragrance, Perfume ในรายการส่วนผสม	มีน้ำหอม แม้หน้าห่อจะเขียนว่าอ่อนโยน	เลี่ยงสำหรับก้นลูก
Alcohol, Ethanol, Alcohol denat.	มีแอลกอฮอล์	เลี่ยง
สารกันเสีย (preservative)	จำเป็นในผลิตภัณฑ์ที่เปียก แต่บางชนิดทำให้แพ้ได้	สังเกตอาการ ถ้าแพ้ให้เปลี่ยนสูตร
Hypoallergenic / Dermatologically tested	ผู้ผลิตทดสอบหรืออ้างว่าก่อแพ้น้อย	ไม่ได้รับประกันว่าไม่แพ้ ยังต้องดูน้ำหอม

ข้อสังเกตเรื่องคำว่าอ่อนโยนหรือสำหรับผิวบอบบาง เป็นคำโฆษณาที่ไม่มีมาตรฐานกลาง ห่อที่เขียนว่าอ่อนโยนบางยี่ห้อยังใส่น้ำหอมอยู่ ต้องพลิกไปดูรายการส่วนผสมด้านหลังทุกครั้ง

ทำไมน้ำหอมกับแอลกอฮอล์ถึงเป็นปัญหา

NHS ระบุว่าการระคายจากทิชชู่เปียกที่มีน้ำหอมหรือแอลกอฮอล์เป็นหนึ่งในสาเหตุของผื่นผ้าอ้อม ผิวบริเวณนี้อยู่ใต้ผ้าอ้อมที่อับชื้นตลอดเวลา และสัมผัสฉี่กับอึหลายครั้งต่อวัน ผิวจึงอ่อนแอกว่าส่วนอื่น สารระคายเคืองเพียงเล็กน้อยก็พอทำให้แดงได้

AAP อธิบายเรื่องการแพ้แยกจากการระคายเคืองทั่วไป ทารกที่ผิวไวบางคนแพ้ส่วนผสมบางตัวในผ้าอ้อม ทิชชู่เปียก หรือครีม เบาะแสที่ชวนให้คิดถึงการแพ้คือผื่นขึ้นทุกครั้งที่ใช้ผลิตภัณฑ์นั้น และขึ้นตรงทุกจุดที่ผลิตภัณฑ์นั้นสัมผัส การเปลี่ยนยี่ห้อหรือชนิดมักช่วยได้

ทิชชู่เปียกหรือน้ำอุ่นกับสำลี เลือกตามสถานการณ์

NHS แนะนำทั้งสองทางเลือกสำหรับการเปลี่ยนผ้าอ้อม คือสำลีกับน้ำอุ่นในชาม หรือทิชชู่เปียกที่ไม่มีน้ำหอมและแอลกอฮอล์ แต่ละแบบเหมาะกับคนละสถานการณ์

สถานการณ์	ทางเลือกที่เหมาะ	เหตุผล
ทารกแรกเกิดอยู่บ้าน	น้ำอุ่นกับสำลีหรือผ้าอ้อมผ้าสะอาด	อ่อนโยนที่สุด ไม่มีส่วนผสมอื่น
เปลี่ยนผ้าอ้อมปกติที่บ้าน	ทิชชู่เปียกไม่มีน้ำหอม หรือน้ำอุ่น	สะดวกเท่ากัน เลือกตามที่บ้านถนัด
ผื่นผ้าอ้อมแดง ผิวถลอก	ขวดบีบฉีดน้ำล้าง ซับเบา ๆ	AAP และ AAD แนะนำ ลดการเสียดสี
นอกบ้าน เดินทาง	ทิชชู่เปียกห่อพกพา	ไม่ต้องหาน้ำสะอาด
อึเหลวเลอะมาก	เช็ดด้วยผ้าอ้อมก่อน ตามด้วยน้ำหรือทิชชู่เปียก	NHS แนะนำให้ใช้ตัวผ้าอ้อมเช็ดอึส่วนใหญ่ออกก่อน

AAP ระบุว่าการล้างด้วยน้ำและสารทำความสะอาดอ่อนที่ไม่ใช่สบู่ อาจเจ็บน้อยกว่าการเช็ดถูเมื่อผิวระคายหรือมีแผล และถ้าผื่นรุนแรงให้ใช้ขวดบีบหรือขวดสเปรย์ฉีดน้ำล้างโดยไม่ต้องถู แล้วซับเบา ๆ ปล่อยให้แห้งเอง

หนึ่งวันใช้กี่แผ่น คำนวณงบให้ถูก

NHS ระบุว่าทารกเล็กต้องเปลี่ยนผ้าอ้อมได้ถึง 10-12 ครั้งต่อวัน ส่วนทารกโตขึ้นเปลี่ยนราว 6-8 ครั้ง ถ้าใช้ทิชชู่เปียกครั้งละ 2-4 แผ่น ตัวเลขต่อเดือนจะออกมาประมาณนี้

ช่วงอายุ	เปลี่ยนผ้าอ้อมต่อวัน (NHS)	ทิชชู่ต่อวันโดยประมาณ	ต่อเดือนโดยประมาณ
แรกเกิดถึงราว 3 เดือน	10-12 ครั้ง	20-40 แผ่น	600-1,200 แผ่น
ทารกโตขึ้น	6-8 ครั้ง	15-30 แผ่น	450-900 แผ่น

ตัวเลขทิชชู่ต่อครั้งเป็นค่าประมาณจากการใช้งานทั่วไป ไม่ได้มาจากแหล่งอ้างอิง ครั้งที่ฉี่อย่างเดียวใช้แผ่นเดียวก็พอ ครั้งที่อึเลอะมากอาจใช้มากกว่านั้น บ้านที่ใช้น้ำอุ่นกับสำลีเป็นหลักที่บ้าน และใช้ทิชชู่เปียกเฉพาะนอกบ้าน จะใช้น้อยลงมาก

ช่วงแรกเกิดที่เปลี่ยนบ่อยที่สุด เป็นช่วงที่ผิวบอบบางที่สุดด้วย การใช้น้ำอุ่นกับสำลีที่บ้านในช่วงนี้จึงทั้งอ่อนโยนกว่าและประหยัดกว่า แล้วค่อยเพิ่มสัดส่วนทิชชู่เปียกเมื่อลูกโตขึ้นและออกนอกบ้านบ่อยขึ้น

วิธีเช็ดที่ถูกต้อง ไม่ว่าจะใช้อะไร

แหล่งข้อมูลเน้นเรื่องความนุ่มนวลมากกว่าความแรง ขั้นตอนตามแนวทาง NHS

1. ล้างมือ เตรียมของให้ครบในที่เดียวก่อนเริ่ม
2. ถ้ามีอึ ใช้ด้านในของผ้าอ้อมที่ถอดออกเช็ดอึส่วนใหญ่ออกก่อน
3. ใช้ทิชชู่เปียกหรือสำลีชุบน้ำอุ่นเช็ดส่วนที่เหลือ รวมถึงในซอกพับของผิว
4. ลูกสาว เช็ดจากหน้าไปหลังเสมอ เพื่อไม่ให้เชื้อโรคเข้าช่องคลอด
5. ลูกชาย ทำความสะอาดรอบอัณฑะและอวัยวะเพศ ไม่ต้องรูดหนังหุ้มปลายลง
6. ถ้าอากาศอุ่นพอ ให้ลูกนอนบนเบาะเปลี่ยนโดยไม่ใส่ผ้าอ้อมสักครู่ ถ้าไม่ ให้ซับผิวให้แห้งก่อนใส่ผ้าอ้อมใหม่
7. ระวังไม่ให้น้ำหรือครีมโดนเทปของผ้าอ้อมแบบใช้แล้วทิ้ง เพราะจะทำให้เทปไม่ติด

ข้อ 6 สำคัญในอากาศร้อนชื้นแบบบ้านเรา NHS ระบุว่าการใส่ผ้าอ้อมตลอดเวลาทำให้ผื่นผ้าอ้อมเกิดง่ายขึ้น ช่วงเวลาสั้น ๆ ที่ปล่อยให้ผิวแห้งช่วยได้จริง

ทิชชู่เปียกกับลูกที่เป็นผื่นหรือผิวแพ้ง่าย

ถ้าลูกมีผื่นผ้าอ้อมอยู่แล้ว การเช็ดถูซ้ำ ๆ ด้วยทิชชู่เปียกทำให้ผื่นแย่ลงได้ แม้จะเป็นสูตรอ่อนโยน ช่วงนี้ให้เปลี่ยนวิธีชั่วคราว

• ใช้น้ำอุ่นฉีดล้างหรือราดเบา ๆ แทนการเช็ด
• ซับให้แห้งด้วยผ้านุ่ม ไม่ถู
• เปลี่ยนผ้าอ้อมทันทีที่เปียก AAD แนะนำให้เปลี่ยนแม้แค่เปียกฉี่
• ทาครีมกันผื่นแบบหนา AAP ระบุว่าซิงค์ออกไซด์และปิโตรลาทัมเป็นตัวเลือกที่ดี และสูตรไม่มีน้ำหอมดีที่สุด
• ถ้าครีมที่ทาไว้ไม่เปื้อน ไม่ต้องเช็ดออกทุกครั้ง AAP แนะนำให้ทาเพิ่มทับได้เลย

NHS แนะนำเพิ่มว่าไม่ควรใช้สบู่ โลชั่น หรือสบู่ทำฟองบริเวณผ้าอ้อม เพราะระคายผิวได้ วิธีดูแลผื่นผ้าอ้อมโดยละเอียดอยู่ใน ผื่นผ้าอ้อม

เด็กที่เป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนังมักผิวไวต่อส่วนผสมหลายชนิด ควรเลือกทิชชู่เปียกสูตรเรียบที่สุดและทดสอบทีละยี่ห้อ รายละเอียดการดูแลผิวกลุ่มนี้อ่านได้ที่ ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังในเด็ก

ใช้เช็ดอย่างอื่นนอกจากก้น

ทิชชู่เปียกเด็กถูกใช้เช็ดแทบทุกอย่าง มีบางจุดที่ควรรู้

• รอบตาทารกแรกเกิด NHS แนะนำสำลีชุบน้ำอุ่น เช็ดจากหัวตาออกด้านนอก ใช้แผ่นใหม่สำหรับตาแต่ละข้าง เพื่อไม่ให้ขี้ตาหรือเชื้อจากตาหนึ่งไปอีกตาหนึ่ง วิธีเช็ดตัวทารกแบบไม่อาบน้ำทั้งตัวดูได้ที่ อาบน้ำทารกแรกเกิด
• มือก่อนกินข้าวนอกบ้าน ใช้ได้ถ้าหาน้ำล้างมือไม่ได้ แต่ทิชชู่เปียกไม่ได้ฆ่าเชื้อเหมือนการล้างมือด้วยสบู่ เมื่อมีโอกาสให้ล้างมือ
• โต๊ะหรือเก้าอี้ในร้าน แยกห่อไว้ใช้เฉพาะ ไม่ใช้แผ่นที่เช็ดโต๊ะแล้วมาเช็ดหน้าลูก
• ทิชชู่เปียกสำหรับผู้ใหญ่หรือแบบฆ่าเชื้อ ไม่ใช้กับผิวลูก เพราะมักมีแอลกอฮอล์หรือน้ำหอม

ซื้อและเก็บอย่างไรให้คุ้ม

ทิชชู่เปียกเด็กมีหลายขนาด ห่อใหญ่สำหรับบ้าน ห่อเล็กสำหรับพกพา และแบบกล่องฝาแข็ง

แบบ	เหมาะกับ	ข้อควรรู้
ห่อใหญ่ 80-100 แผ่น ฝาแข็ง	วางที่โต๊ะเปลี่ยนผ้าอ้อม	ฝาแข็งปิดสนิทกว่าแบบสติกเกอร์
ห่อพกพา 10-20 แผ่น	กระเป๋าผ้าอ้อม	หมดเร็ว แต่ไม่แห้งก่อนใช้หมด
แบบแผ่นหนาพิเศษ	อึเหลวเลอะมาก	ใช้แผ่นน้อยลงต่อครั้ง
แบบย่อยสลายหรือทิ้งชักโครกได้	คนที่ห่วงเรื่องขยะ	ส่วนใหญ่ยังไม่ควรทิ้งลงชักโครกบ้าน ท่อตันได้

หลังเปิดห่อ ปิดฝาให้สนิททุกครั้ง เก็บให้พ้นแดดและความร้อน เช่น ไม่ทิ้งไว้ในรถที่จอดกลางแดด ทิชชู่ที่โดนความร้อนจะแห้งเร็ว และควรดูวันหมดอายุบนห่อด้วย

ทิชชู่เปียกที่ใช้แล้วให้ทิ้งรวมกับผ้าอ้อม NHS แนะนำให้เตรียมถุงหรือถังสำหรับผ้าอ้อมและทิชชู่ที่ใช้แล้วไว้ตั้งแต่ก่อนเริ่มเปลี่ยน

สำหรับคุณแม่ที่ใกล้คลอด ทิชชู่เปียกไม่มีน้ำหอมหนึ่งห่อเป็นของที่ควรใส่ไว้ใน กระเป๋าคลอด

เมื่อไรควรพาไปพบแพทย์

เปลี่ยนยี่ห้อทิชชู่เปียกแล้วยังเป็นผื่น หรือมีอาการต่อไปนี้ ควรพาไปพบแพทย์

• ผื่นแดงสดมีขอบชัด และมีจุดแดงเล็ก ๆ กระจายรอบ ๆ
• มีตุ่มหนอง แผลเปิด หรือมีน้ำเหลืองไหล
• ผื่นไม่ดีขึ้นหลังดูแลที่บ้านราว 3 วัน
• ผื่นลามออกนอกบริเวณผ้าอ้อม
• ลูกมีไข้ร่วมกับผื่น หรือไม่ยอมกินนม

ที่คลินิกเด็กดีหรือร้านยาที่มีเภสัชกร ถามเรื่องครีมกันผื่นได้ ถ้าเภสัชกรเห็นว่าผื่นไม่ใช่แบบธรรมดา จะแนะนำให้ไปพบแพทย์ต่อ

ห่อถัดไปที่ซื้อ

พลิกห่อดูส่วนผสมก่อนหยิบใส่ตะกร้า ถ้าไม่มี fragrance หรือ parfum และไม่มี alcohol ก็ใช้ได้ ลองห่อเล็กก่อนสักห่อ ดูผิวลูกสามสี่วัน ถ้าก้นไม่แดงก็ซื้อห่อใหญ่ ส่วนที่บ้าน เตรียมชามน้ำอุ่นกับสำลีไว้ใกล้โต๊ะเปลี่ยนผ้าอ้อมด้วย ไว้ใช้วันที่ผิวลูกเริ่มแดง