อ่างอาบน้ำเด็ก แบบแข็ง แบบพับ หรือมีที่รองตัว เลือกแบบไหน

อ่างอาบน้ำเด็กที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับทารก คืออ่างพลาสติกแข็งที่ตรงกลางไม่ยุบ มีพื้นลาดเอียงผิวกันลื่นหรือมีตาข่ายรองตัว ขอบเรียบ และตั้งได้มั่นคง ส่วนอ่างพับได้เหมาะกับบ้านพื้นที่น้อย ถ้ากางแล้วล็อกแน่น แบบที่ควรเลี่ยงคืออ่างเป่าลม ถังอาบน้ำ ห่วงและเก้าอี้นั่งอาบน้ำ

ที่เหลือคือการเลือกขนาดให้เข้ากับห้องน้ำ ตัดสินใจว่าจะวางอ่างตรงไหน และจัดการอ่างหลังใช้ ซึ่งมีผลกับความปลอดภัยไม่น้อยไปกว่าตัวอ่าง

อ่างแบบไหน เหมาะกับบ้านแบบไหน

แบบอ่าง	ลักษณะ	เหมาะกับ	ข้อควรระวัง
พลาสติกแข็ง พื้นลาดกันลื่น	อ่างทรงรีมีส่วนพิงหลังขึ้นรูปในตัว	ใช้ทุกวันตั้งแต่แรกเกิด	ทารกตัวเล็กมากอาจไถล ต้องประคองตลอด
พลาสติกแข็ง มีตาข่ายหรือผ้ารองตัว	ตาข่ายขึงเป็นเปลรองตัวทารกเหนือน้ำ	ช่วงแรกเกิดถึงลูกนั่งได้	ตาข่ายต้องตึง ซักและตากให้แห้ง
อ่างโตตามวัย (infant-to-toddler)	ด้านหนึ่งสำหรับทารกเอน อีกด้านสำหรับนั่ง	อยากซื้อครั้งเดียวใช้นาน	ใหญ่ ต้องมีที่วาง
อ่างพับได้	ผนังซิลิโคนยุบพับเก็บแบน	คอนโดหรือห้องน้ำเล็ก เดินทาง	ต้องกางจนล็อกทุกด้าน ตั้งบนพื้นเรียบ
อ่างเป่าลม	เป่าลมเป็นทรงอ่าง	ไม่แนะนำ	KidsHealth แนะนำให้เลี่ยง
ถังอาบน้ำทรงสูง	เด็กนั่งในถังแนวตั้ง	ไม่แนะนำ	KidsHealth แนะนำให้เลี่ยง

KidsHealth ระบุลักษณะของอ่างที่ดีไว้ว่า พลาสติกหนาที่ตรงกลางไม่ยุบเมื่อวางเด็ก มีแผ่นกันลื่นด้านล่างหรือฐานที่ไม่เลื่อน ขอบไม่คม และไม่ควรมีชิ้นโฟมนุ่ม เพราะเด็กกัดหรือแกะออกมาเข้าปากได้

ทำไมห่วงอาบน้ำและเก้าอี้นั่งอาบน้ำถึงไม่แนะนำ

อุปกรณ์ที่ดูช่วยให้ลูกนั่งได้เองในอ่างใหญ่ ทำให้ผู้ใหญ่รู้สึกว่าละสายตาสั้น ๆ ได้ ทั้ง KidsHealth และ AAP ระบุว่าห่วงอาบน้ำและเก้าอี้นั่งอาบน้ำพลิกคว่ำได้ และเด็กลื่นหลุดลงใต้น้ำได้ AAP ระบุว่ามากกว่าครึ่งของการเสียชีวิตในอ่างอาบน้ำเกิดกับเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี และ KidsHealth ย้ำว่าทารกจมน้ำได้ในน้ำที่ลึกเพียงหนึ่งนิ้ว

RoSPA ให้หลักเดียวกันว่าอย่าทิ้งเด็กไว้ในอ่างโดยไม่มีผู้ใหญ่ดูแล แม้เพียงครู่เดียว

ตรวจอ่างในร้าน ห้าข้อ

1. กดตรงกลางอ่างด้วยมือ ถ้ายุบหรือบิดง่าย แปลว่าพลาสติกบางเกินไป
2. ลูบขอบด้านในและด้านนอก ต้องเรียบ ไม่มีครีบพลาสติกคม
3. ดูพื้นด้านล่าง มียางกันลื่นหรือฐานที่วางบนพื้นเปียกแล้วไม่เลื่อน
4. ดูรูระบายน้ำ มีจุกปิดแน่นและเปิดได้ง่าย
5. ถ้ามีตาข่ายหรือเปลรองตัว ต้องยึดแน่นกับขอบอ่าง ไม่หย่อน และถอดซักได้

ขนาดก็สำคัญ วัดพื้นที่ที่จะวางอ่างก่อนซื้อ ทั้งในห้องน้ำและบนพื้นห้อง เพราะอ่างโตตามวัยบางรุ่นยาวเกินกว่าที่วางบนเคาน์เตอร์หรือในอ่างอาบน้ำผู้ใหญ่ขนาดเล็กได้

ห้องน้ำบ้านคุณแบบไหน

อ่างที่ดีในห้องน้ำบ้านหนึ่ง อาจเกะกะในอีกบ้าน ลองจับคู่จากลักษณะห้องน้ำจริง

ลักษณะบ้าน	อ่างที่ใช้ได้ง่าย	เหตุผล
คอนโด ห้องน้ำมีแต่ฝักบัว พื้นที่แคบ	อ่างพับได้ หรืออ่างแข็งขนาดเล็กพร้อมตาข่าย	เก็บแขวนผนังได้ วางบนพื้นห้องนอนที่ปูผ้ากันน้ำแทนได้
บ้านที่มีอ่างอาบน้ำผู้ใหญ่	อ่างแข็งที่วางพอดีในอ่างใหญ่ หรืออ่างโตตามวัย	เทน้ำทิ้งลงอ่างใหญ่ได้เลย ใช้ต่อได้นาน
บ้านที่อาบน้ำลูกนอกห้องน้ำ เช่น ห้องนอนเปิดแอร์	อ่างแข็งน้ำหนักเบาพร้อมรูระบาย	ยกน้ำไปเทได้ง่าย ไม่ต้องอุ้มลูกผ่านพื้นห้องน้ำเปียก
มีผู้ช่วยเลี้ยงสูงวัยที่ก้มตัวลำบาก	อ่างพร้อมขาตั้งที่ผู้ผลิตออกแบบให้เข้ากัน	ยืนอาบระดับเอว ไม่ต้องคุกเข่า
เดินทางกลับต่างจังหวัดบ่อย	อ่างพับได้ หรือใช้อ่างแข็งใบเดียวกันขนไป	ไม่ต้องหาอ่างใหม่ที่ปลายทาง

บ้านที่อาบน้ำลูกในห้องเปิดแอร์ ให้ปิดแอร์หรือลดลมก่อนถอดเสื้อลูก และเตรียมผ้าเช็ดตัวผืนใหญ่ไว้ห่อทันทีเมื่อยกขึ้น ทารกเสียความร้อนจากผิวเปียกได้เร็ว

ซื้อเมื่อไร และของที่ยังไม่ต้องซื้อ

อ่างอาบน้ำเป็นของที่ซื้อก่อนคลอดได้ เพราะใช้ตั้งแต่สัปดาห์แรกหรือหลังสะดือหลุด ถ้าซื้อก่อน ให้แกะกล่องลองวางในจุดที่จะใช้จริง และลองเติมน้ำดูว่ารูระบายไม่รั่ว รายการของจำเป็นอื่นสำหรับเดือนแรกดูได้ในของใช้เด็กแรกเกิดที่จำเป็น

ของเสริมที่มักขายคู่กันแต่ยังไม่จำเป็นในช่วงแรก

• ที่นั่งอาบน้ำแบบเก้าอี้ดูดพื้น ข้อนี้ควรเลี่ยงตามที่กล่าวไว้ข้างบน
• หมอนรองศีรษะโฟมสำหรับลอยตัว KidsHealth แนะนำให้เลี่ยงชิ้นโฟมที่เด็กแกะเข้าปากได้
• ห่วงคอลอยน้ำสำหรับทารก ไม่ใช่อุปกรณ์สำหรับอ่างอาบน้ำ และทำให้ผู้ใหญ่ละสายตาได้ง่าย
• ชุดของเล่นลอยน้ำ รอให้ลูกนั่งได้และสนใจเล่นก่อน

ที่ควรมีจริงคือแผ่นยางกันลื่นใต้อ่าง ผ้าเช็ดตัวแบบมีหมวกสองผืน และผ้าเช็ดหน้าผืนเล็กสำหรับเช็ดตา หน้า และซอกคอ

วางอ่างตรงไหนดี

ตำแหน่ง	ข้อดี	ข้อควรระวัง
บนพื้นห้องน้ำหรือพื้นห้อง ปูผ้ากันลื่น	อ่างตกไม่ได้	ผู้ใหญ่ต้องนั่งคุกเข่า ปวดหลังได้
ในอ่างอาบน้ำผู้ใหญ่	น้ำหกไม่เลอะ เทน้ำทิ้งง่าย	ก้มตัวมาก ระวังหลัง
บนเคาน์เตอร์หรือโต๊ะ	ยืนอาบสบายหลัง	อ่างเปียกเลื่อนได้ ต้องมีแผ่นกันลื่นใต้อ่าง และอยู่ห่างก๊อกน้ำร้อน
ขาตั้งอ่าง	ระดับเอว	ต้องล็อกขาแน่น ใช้กับอ่างรุ่นที่ออกแบบให้เข้ากันเท่านั้น

สำหรับคุณแม่หลังผ่าคลอด การคุกเข่าก้มตัวลงพื้นในสัปดาห์แรก ๆ ทำได้ยาก ให้คุณพ่อหรือคนในบ้านช่วยอาบ หรือใช้ขาตั้งที่เข้ากับอ่าง หลีกเลี่ยงการยกอ่างที่มีน้ำเต็ม

น้ำเท่าไร อุ่นแค่ไหน

แหล่งข้อมูลสองแห่งให้ตัวเลขใกล้กัน AAP แนะนำน้ำอุ่นราว 2 นิ้ว หรือประมาณ 5 เซนติเมตร ส่วน NHS แนะนำ 8-10 เซนติเมตร ให้อุ่นพอดีอุณหภูมิร่างกาย และทดสอบด้วยข้อศอกหรือข้อมือ

AAP แนะนำเพิ่มว่าให้ตั้งเครื่องทำน้ำร้อนไม่เกิน 120 องศาฟาเรนไฮต์ (ราว 49 องศาเซลเซียส) เพื่อลดโอกาสลวกถ้าเผลอเปิดก๊อก และ NHS แนะนำให้เติมน้ำเย็นก่อนแล้วค่อยเติมน้ำร้อน คนน้ำให้ทั่วเพื่อไม่ให้มีจุดร้อน

ถ้าสะดือยังไม่หลุด หลายครอบครัวเช็ดตัวแทนการแช่อ่างจนสะดือแห้งดี ดูการดูแลช่วงนี้ในดูแลสายสะดือทารก ส่วนลำดับการอาบทีละขั้น ท่าอุ้ม และจำนวนครั้งต่อสัปดาห์ อ่านต่อในวิธีอาบน้ำทารกแรกเกิด

ของที่ใส่ในอ่าง ใช้น้อยดีกว่า

NHS แนะนำว่าเดือนแรกใช้น้ำเปล่าก็พอ ไม่ต้องใช้สบู่หรือน้ำยาอาบ ส่วน AAP แนะนำให้ใช้สบู่น้อย ๆ ชนิดอ่อนโยน เพราะสบู่ทำให้ผิวทารกแห้ง

ของเล่นลอยน้ำช่วยให้ลูกสนุกเมื่อโตขึ้น ให้เลือกชิ้นที่ไม่มีรูให้น้ำเข้า หรือแกะทำความสะอาดได้ เพราะน้ำที่ขังในตัวของเล่นยางมักขึ้นราด้านใน ถ้าเห็นจุดดำในรูของเล่น ให้ทิ้ง

การเลือกสบู่และแชมพูเมื่อถึงเวลาใช้ อ่านต่อในสบู่และแชมพูเด็กเลือกยังไง

หลังอาบ เก็บอ่างอย่างไร

ข้อนี้ถูกมองข้ามบ่อยที่สุด KidsHealth แนะนำให้เทน้ำทิ้งทันทีหลังอาบ และคว่ำอ่างเก็บ เหตุผลมีสองข้อ

• อ่างที่มีน้ำค้างเป็นอันตรายต่อพี่คนโตหรือเด็กวัยเตาะแตะในบ้าน ซึ่งเดินมาก้มดูแล้วล้มหัวทิ่มได้
• น้ำค้างในร่องและใต้ตาข่ายทำให้เกิดคราบเมือกและราสีดำ โดยเฉพาะห้องน้ำที่อับชื้น

วิธีทำความสะอาดที่ใช้ได้กับอ่างส่วนใหญ่

1. เทน้ำทิ้ง ล้างด้วยน้ำเปล่า
2. สัปดาห์ละครั้ง ขัดด้วยน้ำยาล้างจานอ่อน ๆ และฟองน้ำนุ่ม โดยเฉพาะรอบรูระบายและร่องใต้ส่วนพิงหลัง
3. ถอดตาข่ายรองตัวออกซักแยก ตากแดดให้แห้งสนิท
4. ตั้งอ่างคว่ำหรือแขวนไว้ในที่มีลมผ่าน
5. อ่างพับได้ ให้กางทิ้งไว้จนแห้งก่อนพับ ไม่พับเก็บขณะยังเปียก

ถ้าเห็นราฝังเป็นจุดดำในเนื้อซิลิโคนของอ่างพับได้ ซึ่งขัดไม่ออก ให้เปลี่ยนอ่าง

เมื่อลูกโตเกินอ่าง

สัญญาณว่าลูกโตเกินอ่างเด็ก เช่น เท้าชนขอบอ่าง ตัวยาวจนศีรษะพ้นส่วนพิง หรือดิ้นจนอ่างโยก ตอนนี้เปลี่ยนไปอาบในอ่างอาบน้ำผู้ใหญ่ได้ โดยปูแผ่นกันลื่นและใช้น้ำระดับต่ำ บ้านที่มีแต่ฝักบัว ใช้อ่างโตตามวัยหรือกะละมังพลาสติกใบใหญ่ที่มั่นคงต่อไปได้

ช่วงย้ายมาอ่างใหญ่ มีความเสี่ยงใหม่ที่อ่างเด็กไม่มี ลูกเอื้อมถึงก๊อกน้ำและหมุนเปิดน้ำร้อนเองได้ ลุกยืนแล้วลื่นล้ม และหยิบขวดแชมพูหรือน้ำยาที่วางขอบอ่างเข้าปาก ให้หันลูกออกจากฝั่งก๊อก ใช้ที่ครอบก๊อกแบบนิ่ม ย้ายขวดของผู้ใหญ่ขึ้นชั้นสูง และให้ลูกนั่งตลอดระหว่างอาบ ถ้าลูกยืน ให้อาบต่อเมื่อนั่งลงแล้ว

ไม่ว่าจะเป็นอ่างแบบไหน กติกาเดิมยังใช้ทุกวัน น้ำน้อย มือหนึ่งอยู่ที่ตัวลูก และอยู่ในห้องตลอดเวลา

อาบน้ำลูกเป็นช่วงเวลาที่คุณแม่คุณพ่อหลายคนกังวลในสัปดาห์แรก แต่ทำซ้ำไม่กี่ครั้งก็คล่องขึ้นมาก อ่างที่มั่นคงและการเตรียมของให้พร้อมช่วยได้เยอะ

พาลูกไปพบแพทย์ถ้าเจอเหตุการณ์เหล่านี้

• ลูกจมน้ำหรือสำลักน้ำ แม้ฟื้นแล้ว ภายหลังไอไม่หยุด หายใจเร็ว หรือซึม
• ผิวลวกน้ำร้อนจนพองหรือแดงเป็นบริเวณกว้าง
• ผิวแห้งแตก แดง หรือเป็นผื่นหลังอาบน้ำทุกครั้ง ปรึกษากุมารแพทย์เรื่องผิวแห้งหรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง ดูข้อมูลเบื้องต้นในผิวแห้งในเด็ก