เครื่องทำน้ำอุ่นไม่ร้อน แก้ยังไง เช็กอะไรเองได้ ตรงไหนต้องช่าง

เครื่องทำน้ำอุ่นที่ไม่ร้อนเป็นปัญหาที่คนรีบโทษเครื่อง แต่ต้นเหตุหลายกรณีอยู่นอกตัวเครื่อง เช่นเปิดน้ำแรงเกินกว่าที่เครื่องจะทำความร้อนทัน ฝักบัวตันจนน้ำไหลน้อย หรือปุ่มปรับถูกหมุนลงโดยไม่มีใครสังเกต ส่วนที่เหลือจึงเป็นเรื่องของขดลวดหรือชุดควบคุมที่ต้องให้ช่างดู

ทุกขั้นที่เราไล่ด้านล่างไม่ต้องเปิดฝาครอบเครื่อง ไม่ต้องแตะสายไฟ ถ้าขั้นไหนต้องทำแบบนั้น ให้หยุดและเรียกช่าง

เข้าใจก่อนว่าเครื่องทำน้ำร้อนได้แค่ไหน

เครื่องทำน้ำอุ่นที่ติดในห้องน้ำบ้านส่วนใหญ่เป็นแบบทำความร้อนทันที น้ำไหลผ่านขดลวดแล้วออกฝักบัวเลย ไม่มีถังเก็บ เครื่องแบบนี้มีกำลังไฟจำกัด ความร้อนที่ใส่ได้ต่อนาทีจึงคงที่ ยิ่งน้ำไหลเร็ว น้ำแต่ละลิตรยิ่งได้ความร้อนน้อย

คำนวณจากหลักฟิสิกส์ของการทำน้ำให้ร้อน น้ำ 1 ลิตรใช้พลังงานราว 4,186 จูลต่อการเพิ่มอุณหภูมิ 1 องศา ถ้าเครื่องทำงานเต็มกำลังและไม่คิดการสูญเสีย อุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นจะเป็นดังนี้

กำลังเครื่อง	น้ำไหล 3 ลิตร/นาที	น้ำไหล 4 ลิตร/นาที	น้ำไหล 6 ลิตร/นาที
3,500 วัตต์	เพิ่มราว 17 องศา	เพิ่มราว 13 องศา	เพิ่มราว 8 องศา
4,500 วัตต์	เพิ่มราว 21 องศา	เพิ่มราว 16 องศา	เพิ่มราว 11 องศา
6,000 วัตต์	เพิ่มราว 29 องศา	เพิ่มราว 21 องศา	เพิ่มราว 14 องศา

ตัวเลขนี้เป็นค่าทางทฤษฎี เครื่องจริงได้น้อยกว่าเล็กน้อย แต่ภาพรวมชัด ถ้าน้ำเข้าเครื่องอุณหภูมิ 28 องศา เครื่อง 4,500 วัตต์ที่เปิดน้ำแรง 6 ลิตรต่อนาทีจะให้น้ำราว 39 องศา ซึ่งหลายคนรู้สึกว่าไม่ร้อน พอหรี่เหลือ 3 ลิตรต่อนาที น้ำจะขึ้นไปราว 49 องศา

ข้อสรุปแรกจึงง่ายมาก ก่อนจะคิดว่าเครื่องเสีย ให้ลองหรี่วาล์วน้ำเข้าเครื่องให้ไหลช้าลง แล้วรอสักครู่ ถ้าน้ำร้อนขึ้น เครื่องยังทำงานปกติ ปัญหาคือน้ำแรงเกินกำลังเครื่อง

วัดอัตราน้ำไหลด้วยถังน้ำ

ตารางข้างบนจะใช้ได้ก็ต่อเมื่อรู้ว่าฝักบัวของบ้านไหลกี่ลิตรต่อนาที วิธีวัดที่ง่ายที่สุดไม่ต้องใช้เครื่องมือ

1. หาถังหรือกะละมังที่รู้ปริมาตร เช่นถัง 10 ลิตร
2. เปิดน้ำที่ฝักบัวในระดับที่ใช้อาบปกติ
3. รองน้ำพร้อมจับเวลาด้วยโทรศัพท์จนเต็มถัง
4. เอา 10 หารด้วยจำนวนวินาที แล้วคูณ 60 จะได้ลิตรต่อนาที

ตัวอย่าง ถ้าใช้เวลา 100 วินาที น้ำไหล 6 ลิตรต่อนาที ถ้าใช้ 200 วินาที น้ำไหล 3 ลิตรต่อนาที เมื่อได้ตัวเลขนี้ จะเทียบกับกำลังวัตต์บนป้ายเครื่องได้ทันทีว่าเครื่องมีกำลังพอหรือไม่ ให้วัดครั้งหนึ่งตอนเปิดน้ำแรงสุด และอีกครั้งตอนเปิดในระดับที่สบายตัว ตัวเลขสองค่านี้บอกได้ว่าควรแก้ด้วยการหรี่น้ำหรือต้องเปลี่ยนเครื่อง

ไล่อาการตามลำดับ

อาการ	สาเหตุที่พบบ่อย	ทำอะไรต่อ
อุ่นแต่ไม่ร้อน หรี่น้ำแล้วร้อนขึ้น	น้ำแรงเกินกำลังเครื่อง	หรี่น้ำ หรือพิจารณาเครื่องกำลังสูงขึ้น
อุ่นแค่ช่วงหน้าหนาว	น้ำเข้าเย็นลง	หรี่น้ำ ปรับปุ่มสูงขึ้น
เย็นสนิท ไฟแสดงสถานะไม่ติด	ไฟไม่เข้า เครื่องตัดไฟรั่วตัด	ดูตู้ไฟ ถ้าตัดซ้ำ เรียกช่าง
เย็นสนิท ไฟติด น้ำไหลน้อย	ฝักบัวหรือตะแกรงกรองตัน น้ำไม่พอให้เครื่องเริ่มทำงาน	ล้างฝักบัว เช็กแรงน้ำ
เย็นสนิท ไฟติด น้ำไหลปกติ	ขดลวดหรือชุดควบคุมเสีย	หยุดใช้ เรียกช่าง
ร้อนบ้างเย็นบ้าง	แรงดันน้ำในบ้านขึ้นลง ปั๊มตัดต่อ	ดูระบบน้ำ ไม่ใช่ตัวเครื่อง
เครื่องตัดไฟรั่วตัดทุกครั้งที่เปิด	ไฟรั่ว	หยุดใช้ทันที เรียกช่าง

จุดที่เจ้าของบ้านเช็กเองได้

ปุ่มปรับและโหมด

เครื่องหลายรุ่นมีปุ่มปรับอุณหภูมิหรือปุ่มเลือกระดับกำลัง เด็กหรือแม่บ้านอาจหมุนลงตอนทำความสะอาดโดยไม่ได้ตั้งใจ ให้ตั้งไปที่ระดับสูงสุด เปิดน้ำแรงปานกลาง แล้วรอดูผล

ฝักบัวและตะแกรงกรอง

ตะกรันหรือตะกอนในฝักบัวทำให้น้ำไหลน้อยลง เครื่องทำน้ำอุ่นหลายรุ่นต้องมีน้ำไหลถึงระดับหนึ่งเครื่องจึงเริ่มทำความร้อน ถ้าน้ำไหลน้อยกว่านั้น ไฟอาจติดแต่ขดลวดไม่ทำงาน วิธีเช็กคือถอดฝักบัวออกแล้วเปิดน้ำผ่านสายตรง ถ้าน้ำไหลแรงขึ้นชัดเจน ให้ล้างหรือเปลี่ยนฝักบัว

ถ้ากำลังจะเปลี่ยนฝักบัวใหม่ ดูชนิดฝักบัวและข้อควรระวังได้ในฝักบัวอาบน้ำมีกี่แบบ

แรงดันน้ำในบ้าน

อาการร้อนบ้างเย็นบ้างระหว่างอาบน้ำ มักเกิดจากแรงดันน้ำที่ขึ้นลง เช่นมีคนเปิดน้ำห้องอื่นพร้อมกัน หรือปั๊มน้ำตัดต่อ เมื่อแรงดันตก น้ำไหลน้อยจนเครื่องหยุดทำงานชั่วขณะ เมื่อแรงดันกลับ น้ำไหลแรงจนอุ่นไม่ทัน ปัญหานี้แก้ที่ระบบน้ำของบ้าน ดูแนวทางได้ในน้ำไหลเบา

อาการที่ต้องหยุดใช้ทันที

ส่วนนี้ไม่มีขั้นตอนให้ลองเอง มีแค่ขั้นตอนให้หยุด

• เครื่องตัดไฟรั่วหรือเบรกเกอร์ตัดเมื่อเปิดเครื่อง EMSD แนะนำว่าถ้าเครื่องตัดไฟรั่วหรือเบรกเกอร์ตัด ให้หยุดใช้เครื่องและติดต่อผู้จำหน่ายหรือผู้ติดตั้ง
• รู้สึกซ่าเมื่อแตะตัวเครื่อง ก๊อก หรือน้ำ
• มีกลิ่นไหม้ เสียงแตก หรือรอยไหม้ที่ตัวเครื่องหรือปลั๊ก
• มีน้ำซึมออกจากตัวเครื่อง
• ผนังหรือสวิตช์ใกล้เครื่องร้อนผิดปกติ

การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคระบุสัญญาณไฟรั่วสี่ข้อ คือค่าไฟสูงผิดปกติ เบรกเกอร์ตัดบ่อยโดยไม่ทราบสาเหตุ รู้สึกซ่าเมื่อแตะโลหะของเครื่องใช้ไฟฟ้า และผนังหรือปลั๊กร้อนผิดปกติ เครื่องทำน้ำอุ่นอยู่ในจุดที่คนยืนเปียกบนพื้นเปียก ทุกสัญญาณในรายการนี้จึงต้องจบด้วยการปิดเบรกเกอร์ที่ตู้ไฟแล้วเรียกช่าง

เรื่องเครื่องตัดไฟรั่วและการตัดของเบรกเกอร์ในบ้านดูเพิ่มได้ในเบรกเกอร์ตัดบ่อย

เครื่องแบบถังเก็บและน้ำร้อนจากหลังคา ไม่ร้อนด้วยเหตุอื่น

ถ้าบ้านใช้เครื่องทำน้ำร้อนแบบมีถังเก็บ หรือระบบที่อุ่นน้ำบนหลังคาแล้วจ่ายลงมาหลายห้อง อาการไม่ร้อนมีต้นเหตุต่างจากเครื่องแบบทำความร้อนทันที

ระบบ	อาการ	ต้นเหตุที่ช่างมักเจอ
เครื่องแบบถังเก็บ	ร้อนช่วงแรกแล้วเย็นเร็ว	ใช้น้ำร้อนเกินความจุถัง หรือถังสะสมตะกอนจนเหลือพื้นที่น้อย
เครื่องแบบถังเก็บ	ไม่ร้อนเลย	ชุดควบคุมอุณหภูมิหรือขดลวดเสีย
ระบบน้ำร้อนจากหลังคา	ไม่ร้อนช่วงฝนตกหรือฟ้าครึ้มติดกันหลายวัน	แดดไม่พอ ระบบไม่มีตัวทำความร้อนเสริมหรือตัวเสริมเสีย
ระบบจ่ายรวมหลายห้อง	ต้องปล่อยน้ำทิ้งนานกว่าจะร้อน	ท่อน้ำร้อนยาวและไม่ได้หุ้มฉนวน

แถวสุดท้ายแก้ที่ท่อ ไม่ใช่ที่เครื่อง การหุ้มฉนวนท่อน้ำร้อนช่วงที่เข้าถึงได้ช่วยลดเวลาปล่อยน้ำทิ้ง ส่วนชุดควบคุมและขดลวดของเครื่องแบบถังเก็บเป็นงานไฟฟ้าที่ต้องให้ช่างหรือศูนย์บริการทำ

ติดตั้งไม่ถูกตั้งแต่แรก ทำให้ร้อนไม่พอได้เหมือนกัน

เครื่องที่ไม่ร้อนตั้งแต่วันแรกที่ติด มักเป็นปัญหาการเลือกและการติดตั้ง มากกว่าเครื่องเสีย รายการที่ผมให้ช่างไฟตรวจเมื่อเจอเคสแบบนี้

• กำลังเครื่องเหมาะกับอัตราน้ำไหลที่บ้านใช้หรือไม่ ใช้ตัวเลขจากการวัดด้วยถังน้ำ
• เครื่องอยู่บนวงจรแยกของตัวเองหรือไม่ ไม่ได้พ่วงกับเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่น
• วงจรมีเครื่องตัดไฟรั่วและสายดินครบ
• ขนาดสายและเบรกเกอร์ตรงกับกำลังเครื่องที่ผู้ผลิตกำหนด
• ระยะสายจากตู้ไฟถึงเครื่องยาวผิดปกติหรือไม่

ข้อตรวจเหล่านี้ทุกข้อต้องเปิดตู้ไฟหรือฝาครอบ จึงเป็นงานของช่างไฟฟ้าทั้งหมด เจ้าของบ้านมีหน้าที่แค่ถามให้ครบและขอให้ช่างอธิบายผล ภาพรวมของวงจรในบ้านดูได้ในระบบไฟฟ้าในบ้าน

ซ่อมหรือเปลี่ยน

เมื่อช่างวินิจฉัยแล้วว่าเป็นที่ตัวเครื่อง ใช้เกณฑ์นี้ตัดสินได้

สถานการณ์	ผมเลือก
เครื่องอายุน้อย ยังอยู่ในประกัน	เคลมศูนย์ ไม่ให้ช่างนอกเปิด
เสียครั้งแรก อะไหล่หาได้ ค่าซ่อมต่ำกว่าเครื่องใหม่มาก	ซ่อม
เสียซ้ำ หรือเคยมีอาการไฟรั่ว	เปลี่ยน
เครื่องเดิมกำลังไม่พอกับการใช้งาน อุ่นไม่ทันทุกวัน	เปลี่ยนเป็นกำลังสูงขึ้น และให้ช่างไฟเช็กสายกับเบรกเกอร์ว่ารองรับ

ข้อสุดท้ายสำคัญ เครื่องกำลังสูงขึ้นดึงกระแสมากขึ้น สายไฟและเบรกเกอร์เดิมที่พอดีกับเครื่องเก่าอาจไม่พอ การเปลี่ยนเครื่องจึงต้องดูวงจรไปพร้อมกัน EMSD แนะนำให้ติดตั้งเครื่องทำน้ำอุ่นโดยผู้รับเหมาไฟฟ้าที่ขึ้นทะเบียนและช่างประปาที่มีใบอนุญาต และให้ตรวจเครื่องเป็นระยะ ขั้นตอนการเลือกและเปลี่ยนเครื่องอยู่ในเปลี่ยนเครื่องทำน้ำอุ่น

ก่อนเรียกช่าง จดสิ่งนี้ไว้

• ยี่ห้อ รุ่น และกำลังวัตต์ จากป้ายข้างเครื่อง
• อาการตรงกับแถวไหนในตารางไล่อาการ
• หรี่น้ำแล้วร้อนขึ้นหรือไม่
• ถอดฝักบัวแล้วน้ำแรงขึ้นหรือไม่
• เครื่องตัดไฟรั่วหรือเบรกเกอร์ตัดหรือไม่
• อายุเครื่องและประวัติการซ่อม

ข้อมูลหกข้อนี้ช่วยให้ช่างรู้ตั้งแต่ทางโทรศัพท์ว่าต้องเอาอะไหล่อะไรมา หรือควรส่งช่างไฟหรือช่างประปา และบ่อยครั้งที่คำตอบของสองข้อกลางทำให้เราไม่ต้องเรียกใครเลย