โมเดิร์นกับคอนเทมโพรารี ต่างกันตรงไหน แยกให้ออกก่อนแต่งบ้าน

คำตอบสั้นๆ คือ โมเดิร์นเป็นแนวทางออกแบบที่เกิดในศตวรรษที่ 20 มีหน้าตาค่อนข้างตายตัว ส่วนคอนเทมโพรารีแปลตรงตัวว่า "ร่วมสมัย" คือสิ่งที่คนนิยมในตอนนี้ จึงขยับไปตามเวลา บ้านโมเดิร์นวันนี้กับเมื่อห้าสิบปีก่อนจึงยังใช้กติกาเดิม แต่บ้านคอนเทมโพรารีของปีนี้กับเมื่อสิบปีก่อนอาจหน้าตาต่างกันเยอะ ความสับสนเกิดเพราะสองสไตล์นี้ใช้ของหลายอย่างร่วมกัน เช่น เส้นสะอาด สีกลาง และพื้นที่โล่ง

ถ้าคุณกำลังคุยกับผู้ออกแบบหรือผู้รับเหมาแล้วใช้สองคำนี้สลับกัน งานที่ได้มักจะไม่ตรงกับภาพในหัว ด้านล่างจะแยกให้เห็นทีละเรื่อง ตั้งแต่ที่มา รูปทรง สี วัสดุ ไปจนถึงไฟและเฟอร์นิเจอร์ แล้วปิดด้วยคำถามที่ช่วยตัดสินใจ

โมเดิร์นมาจากไหน ทำไมกติกาถึงชัด

ราชสมาคมสถาปนิกอังกฤษ (RIBA) อธิบายว่าโมเดิร์นนิสม์เป็นสไตล์สถาปัตยกรรมที่สำคัญที่สุดของศตวรรษที่ 20 และยังถูกเรียกว่า International Style ตามชื่อนิทรรศการในสหรัฐฯ เมื่อปี 1932 แนวคิดหลักคือรูปทรงต้องตามหน้าที่ ตัดของประดับที่ไม่จำเป็นออก แล้วใช้วัสดุอุตสาหกรรมของยุคนั้นอย่างตรงไปตรงมา

ลักษณะที่ RIBA ยกไว้ได้แก่ การออกแบบตามการใช้งาน รูปทรงเรขาคณิต หลังคาแบน เส้นแนวนอนที่เด่น ภายในเป็นผังเปิดที่แสงเข้าถึง ของตกแต่งน้อย และโทนสีขาวหรือสีกลาง วัสดุที่เป็นตัวชูโรงคือคอนกรีตเสริมเหล็ก โครงเหล็ก ผนังกระจกแบบ curtain wall และหน้าต่างยาวต่อเนื่องเป็นแถบ ชื่อที่มักถูกพูดถึงคือ Walter Gropius กับอาคาร Bauhaus ที่เดสเซา (1926) Le Corbusier และ Mies van der Rohe ที่ออกแบบ Crown Hall ในชิคาโก (1956)

ที่ต้องเล่าย้อนไปไกลขนาดนี้เพราะมันอธิบายได้ว่าทำไมโมเดิร์นถึง "นิ่ง" สไตล์นี้ผูกกับยุคหนึ่งและกลุ่มคนกลุ่มหนึ่ง เมื่อยุคนั้นจบ กติกาก็ถูกบันทึกไว้แล้ว ใครอยากทำบ้านโมเดิร์นก็กลับไปหยิบกติกาชุดเดิมมาใช้ได้

คอนเทมโพรารีคือภาพถ่ายของช่วงเวลา

คอนเทมโพรารีไม่มีผู้ก่อตั้งและไม่มีปีเริ่ม มันคือสิ่งที่นักออกแบบนิยมทำกันในช่วงเวลาที่เรายืนอยู่ หลายปีที่ผ่านมาภาพจำของบ้านคอนเทมโพรารีคือผนังสีกลางอมเทาหรืออมน้ำตาล เส้นโค้งที่หัวเตียงหรือโซฟา วัสดุธรรมชาติอย่างไม้ หิน และผ้าลินินที่ผิวไม่เรียบ บวกต้นไม้ในบ้าน ทว่าไม่มีใครรับประกันได้ว่าอีกสิบปีภาพจำนี้จะยังอยู่

เพราะเป็นของ "ตอนนี้" คอนเทมโพรารีจึงยืมจากสไตล์อื่นได้เสมอ วันหนึ่งยืมความโล่งจากโมเดิร์น อีกวันยืมผิวไม้จากญี่ปุ่นหรือสแกนดิเนเวีย บ้านคอนเทมโพรารีส่วนใหญ่จึงดูนุ่มกว่า อบอุ่นกว่า และเป็นกันเองกว่าโมเดิร์นต้นฉบับ ซึ่งเข้มงวดเรื่องเส้นและการตัดของออก

จุดนี้ทำให้คำว่า "บ้านโมเดิร์น" ในภาษาตลาดไทยมักหมายถึงบ้านคอนเทมโพรารีมากกว่า เวลาโครงการเขียนว่าโมเดิร์น ลองดูรายละเอียดจริง ถ้ามีโซฟาโค้ง ผนังไม้ระแนง และโคมไฟผ้า นั่นคือคอนเทมโพรารีที่ใช้ชื่อโมเดิร์น

เทียบกันทีละจุด

ตารางนี้ใช้เป็นภาษากลางเวลาคุยกับช่างหรือผู้ออกแบบได้ ชี้ทีละช่องว่าอยากได้ฝั่งไหน งานจะชัดขึ้นมาก

เรื่อง	โมเดิร์น	คอนเทมโพรารี
ที่มา	แนวทางของศตวรรษที่ 20 มีหลักการบันทึกไว้	สิ่งที่นิยมในช่วงเวลาปัจจุบัน ไม่มีหลักตายตัว
เส้นและรูปทรง	เส้นตรง มุมฉาก เน้นแนวนอน	เส้นตรงผสมเส้นโค้ง ขอบมน
สี	ขาว ดำ เทา สีกลาง เติมสีสดได้เป็นจุดๆ	สีกลางที่อุ่นขึ้น เช่น ครีม เบจ เทาอมน้ำตาล เปลี่ยนตามกระแส
วัสดุเด่น	คอนกรีต เหล็ก กระจก	ไม้ หิน ผ้าเนื้อหยาบ ผสมกับโลหะและกระจก
ของตกแต่ง	น้อยมาก ให้โครงสร้างโชว์ตัวเอง	มีได้ แต่คัดชิ้นที่ช่วยเรื่องผิวสัมผัส
เฟอร์นิเจอร์	ขาเรียว ยกสูงจากพื้น โครงชัด	ทรงเตี้ย นุ่ม หลายชิ้นวางติดพื้น
ความรู้สึก	เรียบ คม เป็นระเบียบ	ผ่อนคลาย อบอุ่น ยืดหยุ่น

เส้นสายบอกสไตล์ได้เร็วที่สุด

ถ้ามีเวลาดูห้องแค่สามวินาที ให้ดูเส้น ห้องโมเดิร์นจะเต็มไปด้วยเส้นตรงที่วิ่งยาว ขอบโต๊ะคม บัวพื้นบางหรือซ่อนไว้ ขอบประตูหน้าต่างเรียบ ไม่มีคิ้วบัวลวดลาย หน้าต่างมักยาวไปตามแนวนอน ทำให้ห้องดูกว้างและต่ำ

ห้องคอนเทมโพรารียังใช้เส้นตรงเป็นโครง แต่ยอมให้มีเส้นโค้งเข้ามาตัด เช่น ช่องประตูโค้ง กระจกทรงโค้งมน โต๊ะกาแฟกลม หรือโซฟาที่ขอบมน งานบิลท์อินหลายชิ้นจะลบมุมเป็นรัศมีเล็กน้อย ซึ่งช่วยเรื่องความปลอดภัยในบ้านที่มีเด็กด้วย

ในเชิงงานก่อสร้าง เส้นโค้งมีต้นทุน ช่องประตูโค้งต้องทำแบบหล่อหรือดัดโครงฝ้าเบา บิลท์อินลบมุมต้องใช้ไม้ดัดหรือวัสดุพิเศษ ค่าแรงจะสูงกว่าเส้นตรงพอสมควร ถ้างบจำกัด ให้เส้นโค้งไปอยู่ที่เฟอร์นิเจอร์ลอยตัว ซึ่งซื้อสำเร็จได้ แทนที่จะสร้างเข้าไปในผนัง

สีกับผิวสัมผัส

โมเดิร์นต้นฉบับใช้ผนังขาวเป็นฉากหลัง แล้วปล่อยให้วัสดุโครงสร้างอย่างคอนกรีตหรือเหล็กพูดแทน บางงานเติมสีสดเป็นจุด เช่น เก้าอี้สีแดงตัวเดียวในห้องขาว ความสะอาดตาเกิดจากพื้นผิวที่เรียบเสมอกัน

คอนเทมโพรารีชอบสีกลางที่อุ่นกว่าและชอบผิวสัมผัส ผนังอาจเป็นสีครีมทาลายแปรง พื้นเป็นไม้ลายชัด ผ้าม่านเป็นลินิน พรมทอหยาบ หินอ่อนหรือหินขัดลายนุ่ม ความน่าสนใจมาจากการวางผิวต่างชนิดไว้ใกล้กัน ถ้าอยากวางแผนสีทั้งบ้านให้เข้ากัน อ่านต่อได้ที่ หลักจับคู่สีในบ้าน

ข้อที่คนมักลืมคือผิวเรียบสีขาวแบบโมเดิร์นเห็นทุกอย่าง ทั้งรอยมือ คราบฝุ่น และคราบน้ำฝนที่ผนังภายนอก บ้านในเมืองไทยฝนตกหนักและชื้นนานหลายเดือน คราบดำจากเชื้อราที่ผนังสีขาวจะเห็นชัดกว่าผนังสีกลางที่มีผิวสัมผัส

แสงไฟแยกสองสไตล์ได้มากกว่าที่คิด

ห้องเดียวกัน ของชุดเดียวกัน เปลี่ยนแค่หลอดไฟก็ให้ความรู้สึกต่างกันชัด คู่มือแสงสว่างของกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ อธิบายว่าสีของแสงวัดเป็นเคลวิน (K) ค่าสูงให้แสงที่เย็นและอมฟ้า ค่าต่ำให้แสงอุ่นอมเหลือง

ห้องโมเดิร์นมักเข้ากับแสงที่ขาวกว่าและไฟที่ซ่อนแหล่งกำเนิด เช่น ดาวน์ไลท์ฝังฝ้า ไฟเส้นในร่องฝ้า หรือรางไฟเรียบ ส่วนห้องคอนเทมโพรารีมักใช้แสงอุ่นกว่าและชอบโคมที่มองเห็นตัวโคม เช่น โคมผ้า โคมกระดาษ หรือโคมแก้วขุ่น ให้แสงนุ่มกระจายรอบตัว รายละเอียดการเลือกค่า K ตามห้องอยู่ใน แสงวอร์มไวท์กับคูลไวท์

อีกเรื่องที่ช่วยได้มากคือการหรี่ไฟ คู่มือเดียวกันระบุว่าหลอด LED ส่วนใหญ่หรี่ได้ แต่ต้องใช้ร่วมกับสวิตช์หรี่ที่เข้ากันได้ ห้องคอนเทมโพรารีได้ประโยชน์จากจุดนี้เป็นพิเศษ เพราะบรรยากาศอบอุ่นตอนกลางคืนมาจากแสงที่ต่ำลง ส่วนเรื่องค่าไฟ คู่มือระบุว่า LED ใช้พลังงานน้อยกว่าหลอดไส้ได้ถึง 90% และอายุยาวกว่าได้ถึง 25 เท่า ใครยังใช้หลอดเก่าก็ถือโอกาสเปลี่ยนตอนรีโนเวทไปพร้อมกัน

งานไฟฝังฝ้าเกี่ยวกับสายไฟและวงจร ควรให้ช่างไฟที่มีหนังสือรับรองเป็นคนเดินสายและต่อสวิตช์หรี่ อย่าต่อเองกับวงจรที่มีไฟ

เฟอร์นิเจอร์ชิ้นใหญ่ตัดสินหน้าตาห้อง

โซฟา โต๊ะกินข้าว และเตียงเป็นสามชิ้นที่กินพื้นที่สายตามากที่สุด เลือกผิดชิ้นเดียว ห้องจะเอียงไปอีกสไตล์ทันที

เฟอร์นิเจอร์แนวโมเดิร์นมักมีโครงที่มองเห็น ขาเหล็กหรือไม้เรียวยกตัวสูงจากพื้น ใต้โซฟาและใต้ตู้มองทะลุได้ ทำให้พื้นดูต่อเนื่อง เบาะแน่น ทรงเหลี่ยม ไม่ค่อยมีหมอนอิงเยอะ

เฟอร์นิเจอร์แนวคอนเทมโพรารีมักเตี้ยกว่าและนุ่มกว่า โซฟาลึก นั่งจม ขาสั้นหรือฐานทึบติดพื้น เบาะมีหมอนหลายใบหลายผิว โต๊ะกาแฟอาจเป็นหินก้อนหรือไม้ท่อนทรงอิสระ

ในบ้านไทย ฐานทึบติดพื้นมีข้อเสียที่ต้องรู้ ใต้ฐานทำความสะอาดยาก ฝุ่นสะสม และถ้าบ้านมีประวัติปลวก ไม้ที่ติดพื้นตลอดเวลาจะเสี่ยงกว่า เฟอร์นิเจอร์ขายกจึงดูแลง่ายกว่าในระยะยาว ใครชอบลุคคอนเทมโพรารีแต่กลัวเรื่องนี้ เลือกโซฟาที่ขาสูงสัก 10-15 ซม. ก็ยังได้ความนุ่มอยู่

สองสไตล์นี้กับบ้านเมืองร้อน

กติกาโมเดิร์นบางข้อเกิดในยุโรปและอเมริกา ซึ่งแดดไม่แรงเท่าบ้านเรา ผนังกระจกบานใหญ่กับหลังคาแบนจึงต้องปรับก่อนใช้ ถ้ากำลังสร้างหรือรีโนเวทเปลือกอาคาร เรื่องนี้มีรายละเอียดเยอะ ดูต่อได้ที่ บ้านสไตล์โมเดิร์น ข้อดีข้อเสียที่ต้องรู้

สำหรับงานภายใน ประเด็นหลักมีสามข้อ

1. กระจกบานใหญ่ทางทิศตะวันตกทำให้ห้องร้อนและของในห้องซีดเร็ว ต้องมีม่านหรือฟิล์มกันความร้อนเสมอ ซึ่งม่านจะเปลี่ยนหน้าตาห้องโมเดิร์นพอสมควร เลือกรางซ่อนในฝ้าและผ้าสีใกล้ผนังจะช่วยให้ยังดูเรียบ
2. พื้นผิวมันวาวสะท้อนแดดเข้าตา โดยเฉพาะพื้นกระเบื้องเงาใกล้ประตูกระจก ผิวด้านหรือกึ่งด้านใช้งานสบายกว่า
3. ความชื้นทำร้ายวัสดุธรรมชาติที่คอนเทมโพรารีชอบ ผ้าลินิน หวาย ไม้จริงที่ไม่เคลือบ ขึ้นราได้ถ้าห้องอับ ห้องที่ปิดทิ้งไว้นานควรเปิดระบายอากาศหรือเปิดเครื่องลดความชื้นเป็นระยะ

ถ้าชอบความโล่งแต่ไม่อยากได้ความแข็งของโมเดิร์นต้นฉบับ ลองดู บ้านสไตล์มินิมอล ซึ่งอยู่ตรงกลางระหว่างสองฝั่ง หรือถ้าชอบผิวดิบของปูนและเหล็กมากกว่าความเรียบ สไตล์ลอฟท์ จะตรงกว่า

สมมติว่าห้องเดียวกันแต่งได้สองแบบ

สมมติว่ามีห้องนั่งเล่นขนาด 4 x 5 เมตร ผนังสีขาว พื้นกระเบื้องสีเทาอ่อน หน้าต่างบานเดียวทางทิศเหนือ ทั้งสองแบบเริ่มจากห้องเดียวกันนี้

แบบโมเดิร์นจะใช้โซฟาเหลี่ยมขาเหล็กสีดำ โต๊ะกาแฟกระจกหรือโต๊ะเหล็กเส้นบาง พรมสีเรียบไม่มีลาย ไฟเป็นดาวน์ไลท์ฝังฝ้าเรียงเป็นแถวตรง ผนังด้านทีวีเว้นว่าง มีชั้นวางลอยตัวชิ้นเดียว ของตกแต่งเหลือไม่เกินสามชิ้น และเลือกชิ้นที่รูปทรงชัด

แบบคอนเทมโพรารีจะใช้โซฟาผ้าบูเคล่สีครีมขอบมน โต๊ะกาแฟไม้ทรงกลม พรมทอผิวหยาบสีเบจ โคมตั้งพื้นผ้าสีขาวให้แสงอุ่น ผนังด้านทีวีทาสีครีมอมเทาหรือตีระแนงไม้ มีต้นไม้กระถางใหญ่หนึ่งต้นกับหมอนอิงสองสามผิว

ทั้งสองแบบใช้ผนัง พื้น และหน้าต่างเดิม ส่วนที่เปลี่ยนคือเฟอร์นิเจอร์ ไฟ และผ้า ตัวอย่างนี้ชี้ให้เห็นว่าการเปลี่ยนสไตล์ภายในส่วนใหญ่ทำได้โดยไม่ต้องทุบอะไร ถ้าคุณเปลี่ยนใจในอนาคต ต้นทุนจะอยู่ที่ของเคลื่อนย้ายได้เป็นหลัก

ถามตัวเองห้าข้อก่อนเลือกฝั่ง

ผมแนะนำให้ตอบคำถามเหล่านี้ให้ได้ก่อนเปิดดูรูปแรงบันดาลใจ เพราะรูปสวยมักดึงเราไปไกลจากชีวิตจริง

1. คุณรับมือกับของรกได้แค่ไหน โมเดิร์นต้องการพื้นผิวโล่ง ถ้าบ้านมีของใช้เยอะและไม่มีตู้เก็บพอ ห้องจะดูรกเร็วกว่าห้องคอนเทมโพรารีที่มีผิวสัมผัสช่วยพราง
2. บ้านมีเด็กเล็กหรือสัตว์เลี้ยงไหม ขอบคมและโต๊ะกระจกของโมเดิร์นต้องระวังมากกว่า ผ้าบูเคล่ของคอนเทมโพรารีเกี่ยวเล็บแมวง่าย ลองหาผ้าที่ทอแน่น
3. คุณจะอยู่บ้านนี้อีกนานแค่ไหน ถ้าอยู่ยาว งานติดตั้งถาวรควรเป็นสีกลางและเส้นเรียบ ซึ่งใช้ได้กับทั้งสองสไตล์ แล้วค่อยเลือกฝั่งด้วยของลอยตัว
4. ห้องได้แสงธรรมชาติมากน้อยแค่ไหน ห้องมืดที่ทาขาวล้วนจะดูเทาหม่น สีกลางอมอุ่นแบบคอนเทมโพรารีช่วยห้องมืดได้ดีกว่า
5. งบส่วนไหนจ่ายได้จริง โมเดิร์นที่ดีต้องใช้งานช่างที่ละเอียด รอยต่อทุกจุดต้องตรง ส่วนคอนเทมโพรารีพึ่งของตกแต่งและผ้าที่ซื้อทยอยได้

ถ้าข้อ 1, 2 และ 4 ออกมาทางคอนเทมโพรารี แต่คุณยังรักเส้นตรงแบบโมเดิร์น ทางที่ใช้ได้จริงคือเก็บโครงห้องให้เรียบแบบโมเดิร์น แล้วให้ผ้า ไม้ และแสงอุ่นเป็นตัวเติม ก่อนเรียกช่างมาดูหน้างาน เตรียมรูปตัวอย่างสองสามรูปที่ชี้ให้เห็นเส้น สี และไฟที่ต้องการ แล้วถามช่างตรงๆ ว่าส่วนไหนต้องทำเป็นงานติดตั้ง ส่วนไหนซื้อสำเร็จได้ และแต่ละส่วนกินเวลากับค่าแรงเท่าไร