ซ่อมรอยร้าวผนังเอง ทำยังไง แยกวิธีตามความกว้างของรอย

ของชิ้นแรกที่ควรหยิบเวลาดูรอยร้าวไม่ใช่เกรียงหรือสีโป๊ว มันคือบัตรพลาสติกเก่าใบหนึ่ง บัตรหนาประมาณ 0.8 มม. ถ้าเสียบเข้ารอยได้ รอยนั้นกว้างเกินที่สีโป๊วธรรมดาจะเอาอยู่ ถ้าซ้อนบัตรหลายใบแล้วยังเสียบเข้าได้ งานจะเปลี่ยนเป็นอีกแบบ และถ้ารอยกว้างจนส่องเห็นแสงหรือเห็นเนื้อในผนัง ควรเก็บเครื่องมือแล้วโทรหาวิศวกร

ความกว้างของรอยตัดสินทุกอย่างในงานซ่อมรอยร้าว ตั้งแต่วัสดุ ขั้นตอน ไปจนถึงคำถามว่าควรซ่อมเองหรือไม่

วัดรอยให้ได้ตัวเลข

เครื่องมือวัดที่แม่นที่สุดคือการ์ดวัดรอยร้าว เป็นแผ่นพลาสติกใสที่พิมพ์เส้นความหนาต่างๆ ไว้ให้ทาบเทียบ ราคาไม่แพงในร้านเครื่องมือช่าง ถ้าไม่มี ใช้ของในบ้านเทียบคร่าวๆ ได้

ของเทียบ	ความหนาโดยประมาณ
กระดาษ A4 หนึ่งแผ่น	0.1 มม.
นามบัตร	0.3-0.4 มม.
บัตรพลาสติก บัตรเครดิต	0.8 มม.
บัตรพลาสติกซ้อน 2 ใบ	ประมาณ 1.6 มม.
ใบมีดคัตเตอร์ 18 มม.	ประมาณ 0.5 มม.

วัดที่จุดกว้างที่สุดของรอย แล้ววัดที่ปลายทั้งสองข้างด้วย ถ้ารอยกว้างเท่ากันตลอด มักเป็นรอยจากการหดตัวหรือขยับตัวตามอุณหภูมิ ถ้ากว้างด้านหนึ่งแคบอีกด้าน แปลว่ามีการเคลื่อนตัวแบบหมุนหรือทรุด ซึ่งต้องจับตามากกว่า

เอกสารเรื่องรอยร้าวของสภาเขต Mid Suffolk ในอังกฤษ ซึ่งอ้างหมวดรอยร้าวตาม BRE Digest 251 แบ่งไว้ดังนี้ รอยต่ำกว่า 0.1 มม. ถือว่าเล็กน้อยมาก รอยถึง 1 มม. เป็นรอยเล็กที่อุดตอนตกแต่งผนังได้ รอยถึง 5 มม. อุดได้แต่มีโอกาสกลับมา รอย 5-15 มม. ต้องติดตามและให้ผู้เชี่ยวชาญซ่อม เอกสารนี้ให้รายงานรอยที่กว้างเกิน 5 มม. หรือรอยเกิน 3 มม. ที่กว้างไม่เท่ากันตลอดแนว และระบุว่ารอยจากการขยายตัวหดตัวตามอุณหภูมิเป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไป

เลือกวิธีตามความกว้าง

ความกว้างรอย	ลักษณะที่เห็น	วิธีซ่อม	ซ่อมเองได้ไหม
ต่ำกว่า 0.3 มม.	แตกลายงา เส้นผม	ขัด ปาดวอลล์พุตตี้หรือสีโป๊ว ทาสีทับ	ได้
0.3-1 มม.	เส้นชัด บัตรเสียบไม่เข้า	ทำความสะอาดรอย อุดอะคริลิกซีล ขัดเรียบ รองพื้น ทาสี	ได้
1-5 มม.	บัตรเสียบเข้าได้	เปิดร่องตัววี อุดปูนซ่อมหรือวัสดุอุดยืดหยุ่น ปิดเทปตาข่าย ปาดแต่งผิว	ได้ถ้ารอยไม่ขยับ
เกิน 5 มม. หรือเกิน 3 มม. ที่กว้างไม่เท่ากัน	ส่องเห็นแสงหรือเห็นเนื้อในผนัง	ไม่อุดเอง ติดตามและให้วิศวกรประเมิน	ไม่

ตัวเลข 0.3 มม. มาจากเอกสารข้อมูลผลิตภัณฑ์รองพื้นปูนใหม่ของจระเข้ ซึ่งระบุให้อุดรอยร้าวเล็กกว่า 0.3 มม. ด้วยวอลล์พุตตี้ และรอยที่กว้างกว่านั้นด้วยอะคริลิกซีลพลัส แล้วขัดให้เรียบก่อนทารองพื้น ผู้ผลิตรายอื่นใช้ชื่อผลิตภัณฑ์ต่างกันแต่แบ่งขนาดคล้ายกัน ให้อ่านฉลากของยี่ห้อที่คุณใช้

รอยเส้นผมต่ำกว่า 0.3 มม.

รอยกลุ่มนี้มักอยู่บนผิวปูนฉาบอย่างเดียว เกิดจากปูนหดตัวตอนแห้ง เห็นเป็นลายงาทั่วผนังหรือเป็นเส้นสั้นๆ หลายเส้น

1. ขูดสีที่ร่อนรอบรอยออกด้วยเกรียงหรือคัตเตอร์ ขัดด้วยกระดาษทรายเบอร์ 120-180
2. เช็ดฝุ่นด้วยผ้าหมาด รอให้แห้ง
3. ปาดวอลล์พุตตี้หรือสีโป๊วสำหรับผนังปูนบางๆ ด้วยเกรียงพลาสติก กดให้เข้ารอย แล้วปาดเก็บส่วนเกินให้เรียบเสมอผิว
4. รอแห้งตามฉลาก ขัดเบาให้เรียบไปกับผนัง
5. ทารองพื้นเฉพาะจุดที่โป๊ว แล้วทาสีทับทั้งผนังหรืออย่างน้อยทั้งแผงจากมุมถึงมุม

ข้อ 5 สำคัญกว่าที่คิด ถ้าทาสีเฉพาะจุดซ่อม สีใหม่จะเงาและสีต่างจากผนังเดิมจนเห็นเป็นปื้น ทาเต็มแผงจะไม่เห็นรอยต่อ

รอย 0.3 ถึง 1 มม.

รอยกลุ่มนี้มักเจอที่มุมวงกบประตูหน้าต่าง รอยต่อผนังกับเสา และแนวทแยงเหนือช่องเปิด วัสดุต้องยืดหยุ่นได้เล็กน้อย เพราะรอยกลุ่มนี้ขยับตามความร้อนกลางวันกลางคืน

1. ใช้ปลายคัตเตอร์หรือเหล็กแหลมแคะเศษปูนร่วนในรอยออก ปัดฝุ่นด้วยแปรง
2. ติดเทปกาวกระดาษสองข้างรอยถ้าอยากได้ขอบเรียบ
3. ยิงอะคริลิกซีลแลนท์ชนิดทาสีทับได้เข้ารอย ใช้นิ้วชุบน้ำหรือเกรียงยางรีดให้เนื้อเข้าลึก
4. ลอกเทปทันทีก่อนผิวแห้ง
5. รอแห้งตามฉลาก ส่วนใหญ่ต้องรอข้ามคืนเป็นอย่างน้อย ขัดเบาให้เรียบ
6. รองพื้นแล้วทาสีทับเต็มแผง

รอย 1 ถึง 5 มม.

รอยขนาดนี้ทะลุชั้นปูนฉาบลงถึงก้อนอิฐบางส่วน ถ้าเพียงปาดวัสดุอุดบนผิว รอยจะกลับมาเป็นเส้นตรงตำแหน่งเดิมในไม่กี่เดือน วิธีที่ช่างทำคือเปิดร่องให้กว้างกว่ารอยเล็กน้อย เพื่อให้วัสดุอุดมีเนื้อพอที่จะยึด

1. ใช้เหล็กขูดหรือสกัดเล็กเปิดร่องตามแนวรอยเป็นรูปตัววี ลึกและกว้างราว 5-10 มม. ใส่แว่นนิรภัยและหน้ากากกันฝุ่น
2. ปัดและดูดฝุ่นออกให้หมด พรมน้ำให้ผิวหมาดถ้าใช้ปูนซ่อม
3. อุดด้วยปูนซ่อมผนังสำเร็จรูปชนิดผสมโพลิเมอร์ หรือวัสดุอุดยืดหยุ่นสำหรับรอยร้าวผนังปูน อัดให้แน่นเป็นชั้นๆ ถ้าร่องลึก
4. ปิดเทปตาข่ายไฟเบอร์ทับแนวรอย กว้างเลยรอยข้างละ 5 ซม. แล้วปาดวัสดุแต่งผิวทับบางๆ
5. รอแห้งตามฉลาก ปาดแต่งผิวรอบสองให้เรียบ ขัดเสมอผนัง
6. รองพื้นปูนแล้วทาสีทับเต็มแผง

งานนี้ใช้เวลาสองถึงสามวันเพราะต้องรอแต่ละชั้นแห้ง และจะเรียบเนียนแค่ไหนขึ้นกับฝีมือปาดแต่ง คนที่ไม่เคยทำมักได้ผิวนูนเป็นแนวเห็นได้ชัดเวลาแสงส่องเฉียง ถ้าผนังนั้นอยู่ในห้องรับแขก การจ้างช่างฉาบเฉพาะงานแต่งผิวเป็นตัวเลือกที่สมเหตุสมผล

สัญญาณที่ต้องดูและการทำงานของวิศวกรเมื่อเจอรอยกลุ่มนี้ อธิบายไว้ละเอียดใน รอยร้าวผนัง

วัสดุและเครื่องมือที่ต้องมี

ของ	ใช้กับรอย	ราคาโดยประมาณ
เกรียงพลาสติกและเกรียงเหล็กเล็ก	ทุกขนาด	50-150 บาท
กระดาษทรายเบอร์ 120 และ 180	ทุกขนาด	10-20 บาทต่อแผ่น
วอลล์พุตตี้หรือสีโป๊วผนังปูน	ต่ำกว่า 0.3 มม.	100-300 บาท
อะคริลิกซีลแลนท์ทาสีทับได้ + ปืนยิง	0.3-1 มม.	100-250 บาท
ปูนซ่อมผนังสำเร็จรูป	1-5 มม.	150-400 บาท
เทปตาข่ายไฟเบอร์	1-5 มม.	80-200 บาท
รองพื้นปูน	ทุกขนาด	ตามขนาดผนัง
แว่นนิรภัย หน้ากากกันฝุ่น	ทุกขนาด	100-300 บาท

ราคาเป็นช่วงโดยประมาณจากร้านวัสดุก่อสร้างทั่วไป ซื้อขนาดเล็กพอ วัสดุอุดที่เปิดใช้แล้วเก็บได้ไม่นาน

รอแห้งก่อนทาสี อย่าข้ามขั้นนี้

ปัญหาที่พบบ่อยที่สุดหลังการซ่อมรอยร้าวเองคือสีบนจุดซ่อมพองหรือด่างเป็นวงในไม่กี่สัปดาห์ ต้นเหตุคือทาสีเร็วเกินไปบนวัสดุที่ยังชื้นหรือยังเป็นด่างสูง เอกสารเทคนิคของ Sika เรื่องการทาสีบนผนังปูนฉาบระบุว่า ผนังปูนต้องบ่มจนแห้งดีก่อน โดยทั่วไปใช้เวลา 28 วัน ค่า pH ที่ผิวควรไม่เกิน 9.5 ก่อนทาสี และให้ใช้รองพื้นทนด่าง การทาเร็วเกินทำให้สีพองและผิวสีนิ่ม ตรวจได้ด้วยปากกาวัด pH

จุดซ่อมเล็กๆ ไม่ต้องรอถึง 28 วันเสมอไป ปูนซ่อมสำเร็จรูปและอะคริลิกซีลมีเวลาแห้งก่อนทาสีระบุไว้บนฉลาก แต่ถ้าคุณอุดร่องลึกด้วยปูนผสมเองปริมาณมาก ให้คิดแบบผนังฉาบใหม่ และใช้รองพื้นสำหรับปูนใหม่ เรื่องรองพื้นแต่ละชนิดดูได้ใน สีรองพื้นปูน ส่วนกรณีที่ต้องฉาบผนังใหม่ทั้งแผงแล้วทาสี ดูเวลารอและขั้นตอนใน ทาสีผนังปูนใหม่

ถ้าจุดซ่อมเดิมสีพองหรือลอกไปแล้ว ต้องขูดออกให้ถึงเนื้อแน่นก่อนทำใหม่ วิธีอยู่ใน สีลอกล่อน

รอยตรงรอยต่อวัสดุ ซ่อมอีกแบบ

รอยร้าวบางเส้นไม่ได้อยู่กลางผนัง มันวิ่งตรงแนวรอยต่อระหว่างวัสดุสองชนิด เช่น ผนังก่ออิฐชนเสาคอนกรีต ผนังชนวงกบไม้หรืออะลูมิเนียม หรือผนังปูนชนแผ่นยิปซัมฝ้า วัสดุสองฝั่งขยายตัวไม่เท่ากัน รอยแบบนี้จะกลับมาเสมอถ้าอุดด้วยวัสดุแข็งอย่างปูนหรือสีโป๊ว

วิธีที่ได้ผลคือยอมรับว่าตรงนั้นต้องมีรอยต่อ แล้วทำให้มันเป็นรอยต่อที่ยืดหยุ่น แคะวัสดุเก่าออกเป็นร่องตื้นตลอดแนว อุดด้วยอะคริลิกซีลแลนท์ที่ทาสีทับได้ รีดให้เป็นแนวเว้าเล็กน้อย แล้วทาสีทับ แนวซีลแลนท์จะขยับตามวัสดุสองฝั่งโดยไม่แตก ส่วนรอยบนผนังยิปซัมบอร์ดที่วิ่งตามรอยต่อแผ่น มักเกิดจากเทปรอยต่อหลุดหรือโครงคร่าวหลวม ต้องลอกเทปเก่า ขันสกรูยึดแผ่นเพิ่ม แล้วปิดเทปและปาดใหม่ ไม่ใช่อุดทับ

ซ่อมเสร็จแล้วดูต่ออีกหกเดือน

ถ่ายรูปจุดที่ซ่อมไว้ทุกเดือนในมุมเดิม รอยผิวที่อุดถูกวิธีจะเงียบไปเลย ถ้ามีเส้นบางๆ กลับมาตรงขอบจุดซ่อมหลังผ่านหน้าร้อนหรือหน้าฝนครั้งแรก มักเป็นการขยับตัวตามอุณหภูมิ ทาสียืดหยุ่นทับก็พอ แต่ถ้ารอยกลับมากว้างเท่าเดิมหรือมากกว่า แปลว่าต้นเหตุยังอยู่ ให้หยุดซ่อมเองแล้วเริ่มหาสาเหตุ