ผนังอะคูสติก ซับเสียงได้แค่ไหน อ่านค่า NRC และเลือกวัสดุให้ตรงปัญหา

ผนังอะคูสติกคือการติดวัสดุดูดซับเสียงบนผนัง เพื่อลดเสียงสะท้อนและเสียงก้องภายในห้อง ทำให้เสียงพูด เสียงเพลง หรือเสียงประชุมออนไลน์ชัดขึ้น สิ่งที่แผ่นพวกนี้ทำได้น้อยมากคือกันเสียงจากห้องข้าง ๆ ถ้าโจทย์ของคุณคือเพื่อนบ้านเปิดเพลงดัง ต้องแก้ด้วยมวลของผนังและการอุดรอยรั่ว ซึ่งเป็นงานคนละแบบ

เงินมักหายไปกับความเข้าใจผิดข้อนี้ สมมติว่าเจ้าของคอนโดซื้อโฟมลอนไข่มาแปะเต็มผนังที่ติดห้องข้าง ผ่านไปเดือนเดียวก็ยังได้ยินเสียงทีวีห้องข้างชัดเท่าเดิม แต่ห้องตัวเองกลับเงียบทึบผิดธรรมชาติ แยกสองโจทย์นี้ให้ออกก่อน แล้วค่อยเลือกวัสดุ

ซับเสียงกับกันเสียง ทำงานคนละแบบ

เสียงในห้องมีสองเส้นทางที่เราสนใจ เส้นทางแรกคือเสียงที่เกิดในห้องแล้วสะท้อนผนัง พื้น เพดาน กลับมาหูซ้ำหลายรอบ ห้องที่ผนังเป็นปูนฉาบเรียบ พื้นกระเบื้อง และของน้อยจะก้องมาก ห้องแบบนี้แก้ได้ด้วยวัสดุซับเสียงที่มีรูพรุน เสียงวิ่งเข้าไปในรูพรุนแล้วเปลี่ยนเป็นความร้อนเล็กน้อย สะท้อนกลับออกมาน้อยลง

เส้นทางที่สองคือเสียงที่ทะลุผนังจากห้องหนึ่งไปอีกห้อง เสียงแบบนี้ผ่านเนื้อผนัง ผ่านรอยรั่วใต้ประตู ช่องท่อ และฝ้าที่ต่อถึงกัน การลดเสียงเส้นทางนี้ต้องใช้ผนังที่หนักขึ้น ผนังสองชั้นที่แยกโครงกัน และการอุดทุกช่องให้สนิท แผ่นโฟมบางสองเซนติเมตรเบาเกินกว่าจะขวางเสียงได้

โจทย์	อาการ	สิ่งที่ช่วยได้จริง	แผ่นอะคูสติกช่วยไหม
ห้องก้อง	พูดแล้วเสียงสะท้อน ประชุมออนไลน์เสียงไม่ชัด	วัสดุซับเสียงบนผนังและเพดาน พรม ผ้าม่าน	ช่วยมาก
เสียงจากห้องข้าง	ได้ยินคนคุย ทีวี หรือเพลงจากอีกฝั่ง	ผนังมวลมาก ผนังเบาสองชั้นใส่ฉนวน อุดรอยรั่ว	ช่วยน้อย
เสียงกระแทกจากชั้นบน	เสียงเดิน ลากเก้าอี้	วัสดุรองพื้นชั้นบน ฝ้าแขวนสปริง	แทบไม่ช่วย
เสียงรถจากถนน	เสียงทุ้มดังตลอด	หน้าต่างกระจกหนาหรือสองชั้น ขอบยางรอบบาน	ไม่ช่วย

ถ้าปัญหาของคุณอยู่แถวล่างสามแถว อ่านวัสดุกันเสียง ก่อน แล้วค่อยกลับมาที่แผ่นอะคูสติกเมื่อแก้เส้นทางเสียงหลักแล้ว

ค่า NRC บอกอะไร และไม่บอกอะไร

ผู้ขายแผ่นอะคูสติกส่วนใหญ่จะบอกค่า NRC (Noise Reduction Coefficient) ค่านี้มาจากการทดสอบตามมาตรฐาน ASTM C423 ในห้องทดสอบเสียงก้อง ตามคำอธิบายของ Intertek ซึ่งเป็นห้องแล็บทดสอบ ค่า NRC คือค่าเฉลี่ยของสัมประสิทธิ์การดูดซับเสียงที่ความถี่ 250, 500, 1000 และ 2000 เฮิรตซ์ แล้วปัดเป็นช่วงละ 0.05 ค่า 0 คือสะท้อนเสียงหมด ค่า 1 คือซับเสียงช่วงนั้นเกือบทั้งหมด

ตัวอย่างการอ่านค่า

• NRC 0.05 ถึง 0.10 คือผนังปูนทาสี กระเบื้อง กระจก สะท้อนเสียงเกือบหมด
• NRC 0.40 ถึง 0.60 คือแผ่นบาง ๆ หรือผ้าบุบาง ช่วยเรื่องเสียงแหลมพอได้
• NRC 0.80 ขึ้นไปคือแผ่นใยแก้ว ใยหิน หรือแผ่นใยโพลีเอสเตอร์หนาพอ ซับเสียงพูดได้ดี

สิ่งที่ NRC ไม่บอกมีสองเรื่อง เรื่องแรกคือเสียงทุ้มต่ำกว่า 250 เฮิรตซ์ เช่นเสียงเบสจากลำโพงซับวูฟเฟอร์ แผ่นบางสองเซนติเมตรที่ได้ NRC สูงอาจซับเบสได้น้อยมาก เพราะค่าเฉลี่ยถูกดึงขึ้นด้วยความถี่สูง ถ้าห้องดูหนังมีปัญหาเบสบวม ต้องใช้วัสดุหนาขึ้นหรือเว้นช่องอากาศหลังแผ่น

เรื่องที่สองคือวิธีติดตั้งระหว่างทดสอบ แผ่นเดียวกันที่ติดห่างผนังโดยมีช่องอากาศด้านหลังมักซับเสียงทุ้มได้ดีกว่าแผ่นที่แนบผนัง Intertek ยังระบุว่ากฎหมายอาคารไม่ได้บังคับให้วัสดุต้องมีผลทดสอบเสียง ค่าพวกนี้จึงเป็นสิ่งที่ผู้ขายเลือกจะเปิดเผยเอง เวลาเทียบค่า NRC ระหว่างยี่ห้อ ให้ดูว่าทดสอบด้วยการติดตั้งแบบเดียวกันหรือไม่ และขอใบรายงานผลทดสอบมาดู ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลขบนโบรชัวร์

ห้องไหนควรทำ และเงียบแค่ไหนถึงพอ

ห้องที่ได้ประโยชน์จากผนังอะคูสติกชัดที่สุดคือห้องที่มีคนพูดเป็นหลัก ห้องทำงานที่ประชุมออนไลน์ทุกวัน ห้องเรียนดนตรีของลูก ห้องคาราโอเกะ ห้องดูหนัง ห้องนั่งเล่นเพดานสูงที่พื้นเป็นหินขัดหรือกระเบื้องแผ่นใหญ่

สำหรับห้องนอน โจทย์มักเป็นเสียงจากนอกห้องมากกว่าเสียงก้อง เอกสารข้อเท็จจริงเรื่องเสียงขององค์การอนามัยโลกสำนักงานยุโรปกำหนดแนวทางว่าระดับเสียงในห้องนอนตอนกลางคืนควรต่ำกว่า 30 dB(A) และห้องเรียนควรต่ำกว่า 35 dB(A) WHO ยังระบุว่าเสียงรบกวนต่อเนื่องสัมพันธ์กับการนอนไม่พอและผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด ตัวเลข 30 dB(A) นี้ต้องได้จากการกันเสียงเข้าห้อง แผ่นซับเสียงบนผนังช่วยแค่ส่วนน้อย

ตัวอย่างที่เห็นภาพ ห้องนอนติดถนนในทาวน์โฮม แก้ด้วยการเปลี่ยนหน้าต่างเป็นกระจกลามิเนตพร้อมขอบยางรอบบานก่อน แล้วค่อยใส่ผ้าม่านหนา ห้องจะเงียบลงชัดเจน ส่วนห้องนอนในคอนโดที่ผนังติดห้องข้างเป็นผนังเบา ต้องเปิดผนังเพื่อใส่ฉนวนใยหินและเพิ่มแผ่นยิปซัมอีกชั้น ซึ่งต้องขออนุญาตนิติบุคคลก่อน มีประเด็นเรื่องระเบียบคอนโดในรีโนเวทคอนโด

วัสดุซับเสียงที่หาได้ในไทย

แผ่นอะคูสติกในตลาดไทยแบ่งได้ตามเนื้อวัสดุ แต่ละแบบมีจุดเด่นต่างกันเรื่องความชื้น ไฟ และหน้าตา

วัสดุ	ลักษณะ	จุดเด่น	จุดที่ต้องระวัง
แผ่นใยโพลีเอสเตอร์อัด (PET felt)	แผ่นแข็งพอประมาณ มีหลายสี ตัดเป็นลายได้	ไม่มีฝุ่นใย ไม่ดูดน้ำ ติดเองง่าย	แผ่นบางซับเบสได้น้อย ต้องดูค่าลามไฟของรุ่น
ใยแก้วหรือใยหินหุ้มผ้า	แผ่นหนาหุ้มผ้า ขอบแข็ง	NRC สูง ไม่ติดไฟ	ต้องหุ้มมิดชิดกันฝุ่นใยหลุด ผ้าสะสมฝุ่น
ระแนงไม้บนแผ่นสักหลาด (slat panel)	ระแนงไม้หรือ MDF วางบนแผ่นซับเสียงสีดำ	สวย เข้ากับห้องนั่งเล่น	ราคาสูง ถ้าเป็น MDF ต้องดูเรื่องความชื้น
โฟมพอลิยูรีเทนหรือเมลามีน	โฟมลอนหรือลายพีระมิด	เบา ราคาถูก	ติดไฟได้ หมดอายุแล้วกรอบเป็นผง
ฝ้าอะคูสติกแผ่นแร่ใย	ฝ้าทีบาร์ชนิดซับเสียง	ซับเสียงจากด้านบนได้เยอะ	ต้องเป็นฝ้าโครงทีบาร์

ห้องในเมืองไทยที่ไม่ได้เปิดแอร์ตลอดมีความชื้นสูง วัสดุที่ดูดน้ำจะขึ้นราง่าย ผมจึงชอบแผ่นใยโพลีเอสเตอร์สำหรับห้องทั่วไป และใช้ใยหินหุ้มผ้าในห้องแอร์ที่ต้องการค่าซับเสียงสูง ถ้าห้องก้องเพราะเพดานสูง การเปลี่ยนเป็นฝ้าซับเสียงได้ผลกว่าแปะผนังเพิ่ม เรื่องระบบฝ้าดูได้ที่ฝ้าทีบาร์

เรื่องไฟที่มักถูกมองข้าม

โฟมเป็นวัสดุซับเสียงที่ถูกที่สุด จึงถูกซื้อมาใช้มากที่สุดในห้องอัดเสียงและห้องคาราโอเกะที่บ้าน สมาคมผู้ผลิตโฟมพอลิยูรีเทนแบบยืดหยุ่นแห่งยุโรป (EUROPUR) อธิบายเรื่องการใช้งานอย่างปลอดภัยว่า โฟมพอลิยูรีเทนแบบยืดหยุ่นเป็นวัสดุที่ติดไฟได้ แม้จะผสมสารหน่วงไฟแล้วก็ตาม เมื่อใช้ในผนังหรือเพดานภายในอาคาร ควรมีชั้นกันความร้อน เช่นแผ่นยิปซัม ปิดกั้นไว้ และต้องทำตามกฎหมายอาคาร ข้อกำหนดของบริษัทประกัน และคำแนะนำของผู้ผลิต

สิ่งที่ผมแนะนำในบ้าน

• ห้องคาราโอเกะหรือห้องดนตรีที่มีเครื่องเสียง ไฟ LED และคนอยู่กันหลายคน ให้เลือกวัสดุที่ไม่ติดไฟหรือลามไฟต่ำ เช่นใยหินหุ้มผ้า แทนโฟมเปลือย
• ห้ามแปะโฟมเต็มเพดาน เพราะถ้าไหม้ หยดโฟมที่ละลายจะตกใส่คน
• เว้นโฟมให้ห่างจากโคมไฟ หลอดฮาโลเจน ปลั๊กพ่วง และตัวแปลงไฟ
• ขอเอกสารผลทดสอบการลามไฟของรุ่นที่ซื้อ ถ้าผู้ขายให้ไม่ได้ ถือว่าไม่รู้ว่ามันลามไฟแค่ไหน

วางแผ่นตรงไหน และใช้กี่ตารางเมตร

ไม่จำเป็นต้องปิดเต็มผนัง ห้องที่ปิดแผ่นมากเกินไปจะทึบ เสียงพูดฟังดูแห้ง คนอยู่ในห้องรู้สึกอึดอัด จุดเริ่มต้นที่ใช้ได้กับห้องทั่วไปคือปิดราว 15 ถึง 25 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ผนังรวม แล้วฟังผล ค่อยเพิ่มทีละน้อย

ลำดับการวางที่ได้ผลคุ้มที่สุด

1. ผนังด้านหลังจอคอมพิวเตอร์และผนังด้านหลังตัวเองในห้องประชุมออนไลน์ เพราะไมค์รับเสียงสะท้อนจากสองจุดนี้มากที่สุด
2. จุดสะท้อนแรกบนผนังด้านข้าง หาได้ด้วยการนั่งตรงตำแหน่งฟัง ให้อีกคนเลื่อนกระจกไปตามผนัง จุดที่เห็นลำโพงในกระจกคือจุดที่ควรติดแผ่น
3. เพดานเหนือตำแหน่งนั่ง ถ้าเพดานสูงเกินสามเมตร
4. มุมห้องสำหรับห้องที่มีปัญหาเสียงทุ้ม ใช้แผ่นหนาหรือกล่องซับเบสวางเข้ามุม

ตัวอย่างคำนวณ ห้องทำงาน 3 x 4 เมตร สูง 2.7 เมตร พื้นที่ผนังรวมประมาณ (3 + 4) x 2 x 2.7 = 37.8 ตารางเมตร หักประตูหน้าต่างออกราว 4 ตารางเมตร เหลือประมาณ 34 ตารางเมตร ถ้าเริ่มที่ 20 เปอร์เซ็นต์ จะใช้แผ่นประมาณ 7 ตารางเมตร หรือแผ่นขนาด 60 x 120 เซนติเมตร ราว 10 แผ่น วางเป็นกลุ่มที่ผนังหลังจอและผนังด้านข้างสองฝั่ง

ของในห้องก็ซับเสียงได้ ชั้นหนังสือที่หนังสือสูงต่ำไม่เท่ากัน โซฟาผ้า พรมหนา และผ้าม่านจีบเต็มบานช่วยได้มาก ก่อนสั่งแผ่น ลองเพิ่มพรมกับผ้าม่านก่อนแล้วฟังว่าเหลือปัญหาเท่าไร

วิธีติดตั้งที่ไม่ทำให้ผนังเสีย

แผ่นใยโพลีเอสเตอร์น้ำหนักเบาติดด้วยเทปกาวสองหน้าแบบโฟมหรือกาวซิลิโคนเป็นจุดได้ แต่ถ้าเป็นห้องเช่าหรือคอนโด กาวจะดึงสีและผิวปูนออกมาเมื่อรื้อ ทางเลือกที่รื้อง่ายกว่าคือยึดรางหรือคลิปแขวนด้วยพุก แล้วแขวนแผ่นบนราง

แผ่นใยหินหุ้มผ้าที่หนักกว่าควรยึดกับโครงหรือรางที่ยึดพุกเข้าผนัง ผนังอิฐมวลเบาต้องใช้พุกสำหรับอิฐมวลเบาโดยเฉพาะ ผนังยิปซัมต้องใช้พุกผีเสื้อหรือยึดเข้าโครงคร่าวด้านใน

ถ้าอยากได้ผลกับเสียงทุ้มดีขึ้นโดยไม่ต้องใช้แผ่นหนามาก ให้ติดแผ่นห่างจากผนังด้วยโครงไม้หรือโครงเหล็กสูงประมาณ 3 ถึง 5 เซนติเมตร ช่องอากาศด้านหลังทำให้แผ่นทำงานกับความถี่ต่ำได้ดีขึ้น ในห้องที่ชื้น ให้ปิดปลายบนและล่างของช่องอากาศให้เรียบร้อย กันแมลงและฝุ่นเข้าไปอาศัย

ผนังที่มีปลั๊กหรือสวิตช์ ให้ตัดแผ่นเว้นรอบหน้ากาก ห้ามปิดทับ และถ้าต้องย้ายตำแหน่งปลั๊กให้ช่างไฟฟ้าทำก่อนติดแผ่น

ห้องนอนกับห้องนั่งเล่น ใช้แบบตกแต่งได้

ในห้องที่ไม่ได้เป็นห้องอัดเสียง แผ่นอะคูสติกสามารถเป็นส่วนหนึ่งของการตกแต่ง ระแนงไม้บนแผ่นสักหลาดสีดำนิยมใช้เป็นผนังหลังโซฟาหรือผนังทีวี ส่วนแผ่นใยโพลีเอสเตอร์ตัดลายใช้เป็นหัวเตียงที่ช่วยลดเสียงสะท้อนในห้องนอนผนังปูนเปลือย ถ้ากำลังวางแผนตกแต่งห้องนอนทั้งห้อง ดูไอเดียเพิ่มในไอเดียแต่งห้องนอน

สิ่งที่ต้องคิดคือการทำความสะอาด ผิวผ้าและสักหลาดเก็บฝุ่น คนที่แพ้ไรฝุ่นควรเลือกแผ่นที่ดูดฝุ่นด้วยหัวแปรงได้ และไม่ติดแผ่นผ้าในจุดที่โดนควันหรือไอน้ำมันจากครัว

คำถามที่ควรถามผู้ขายหรือผู้ติดตั้ง

ก่อนจ่ายเงิน ให้ได้คำตอบชัดเจนในห้าข้อนี้

• แผ่นรุ่นนี้ทดสอบ NRC ตามมาตรฐานอะไร ติดตั้งแบบไหนตอนทดสอบ และขอดูรายงานได้ไหม
• ค่าซับเสียงที่ 125 และ 250 เฮิรตซ์เท่าไร ถ้าห้องมีปัญหาเสียงทุ้ม
• วัสดุลามไฟระดับไหน มีเอกสารผลทดสอบหรือไม่
• ติดตั้งด้วยอะไร รื้อแล้วผนังเสียหายแค่ไหน
• ความชื้นในห้องที่ไม่เปิดแอร์มีผลกับวัสดุนี้อย่างไร

ห้องที่ต้องการผลแม่นยำ เช่นห้องดูหนังที่ลงทุนเครื่องเสียงหลักแสนหรือห้องอัดเสียงที่ใช้ทำงานจริง ควรจ้างผู้ออกแบบด้านอะคูสติกวัดค่าเสียงก้องของห้องก่อนและหลังติดตั้ง ค่าวัดจริงจะบอกได้ว่าต้องใช้แผ่นเท่าไร ตรงไหน ดีกว่าการเดาแล้วแปะเพิ่มไปเรื่อย ๆ