ทาสีผนังปูนใหม่ ต้องรอกี่วัน และใช้รองพื้นตัวไหน

ผู้รับเหมาบอกว่า "ฉาบเสร็จพรุ่งนี้ทาสีได้เลย" ส่วนป้ายบนถังรองพื้นบอกให้รอหนึ่งเดือน เจ้าของบ้านที่อยากย้ายเข้าเร็วมักเชื่อคนแรก แล้วอีกสามสี่เดือนต่อมา ผนังห้องนอนก็มีจุดพองเป็นเม็ด คราบขาวเป็นปื้นตามแนวล่างผนัง และสีด่างเป็นดวงๆ ตรงที่ปูนฉาบหนา

ผมเข้าใจทั้งสองฝ่าย ช่างอยากปิดงาน เจ้าของอยากเข้าอยู่ แต่ปูนไม่ได้รับรู้กำหนดการของใคร มันแห้งตามความหนา อากาศ และการระบายลม

ปูนใหม่มีอะไรที่สีไม่ชอบ

ปูนฉาบที่เพิ่งแห้งผิวยังมีน้ำอยู่ข้างในมาก น้ำนี้จะค่อยๆ ระเหยออกทางผิวผนังไปอีกหลายสัปดาห์ ถ้าทาสีปิดทับก่อน ความชื้นที่ดันออกมาจะดันฟิล์มสีให้พองหรือหลุดเป็นแผ่น

ปัญหาที่สองคือด่าง ปูนซีเมนต์ใหม่มีค่า pH สูงมาก ด่างนี้ทำปฏิกิริยากับสีบางชนิดจนสีซีด ด่าง หรือฟิล์มเสื่อม และเมื่อน้ำพาเกลือในเนื้อปูนออกมาที่ผิว เกลือจะตกผลึกเป็นคราบขาวที่ช่างเรียกว่าเกลือแคลเซียมหรือคราบปูน

เอกสารเทคนิคเรื่องการทาสีบนผนังปูนฉาบของ Sika ระบุตรงๆ ว่าการทาสีก่อนผนังบ่มเสร็จทำให้สีพองและผิวสีนิ่ม ผนังต้องบ่มจนแห้งดี โดยทั่วไปประมาณ 28 วัน และค่า pH ที่ผิวควรไม่เกิน 9.5 ก่อนทาสี เอกสารเดียวกันแนะนำให้ใช้รองพื้นทนด่าง และระบุว่าห้ามผสมน้ำลงในสีเกินที่กำหนด

รอกี่วัน ผู้ผลิตแต่ละรายบอกไว้อย่างไร

แหล่ง	เวลารอที่ระบุ	เงื่อนไขอื่น
Sika (ผนังปูนฉาบ)	ประมาณ 28 วันโดยทั่วไป	pH ผิวไม่เกิน 9.5 ใช้รองพื้นทนด่าง
จระเข้ รองพื้นปูนใหม่	ผนังฉาบใหม่แห้งอย่างน้อย 30 วัน	ใช้กับผิวที่ pH ต่ำกว่า 13 และความชื้นต่ำกว่า 10%
ฉลากรองพื้นยี่ห้ออื่น	อ่านบนถัง	บางรุ่นระบุช่วงความชื้นและ pH ที่รับได้

ตัวเลขเหล่านี้ต่างกันเพราะผลิตภัณฑ์ต่างกัน รองพื้นที่ออกแบบมาสำหรับปูนใหม่โดยเฉพาะทนด่างได้สูงกว่ารองพื้นทั่วไป จึงรับผิวที่ pH สูงกว่าได้ แต่ไม่มีรายไหนบอกว่าทาได้ทันทีหลังฉาบ หลักง่ายๆ คือเชื่อฉลากของรองพื้นที่คุณจะใช้จริง และถ้าไม่แน่ใจ ทดสอบผนังก่อน

เวลาที่ระบุเป็นเวลาสำหรับปูนฉาบหนาปกติในอากาศที่ระบายได้ดี ผนังที่ฉาบหนากว่าปกติ ผนังในห้องปิดไม่มีลมผ่าน หรืองานที่ทำช่วงกลางหน้าฝน จะแห้งช้ากว่านั้น

ทดสอบผนังก่อนทา

แผ่นพลาสติก

ASTM D4263 เป็นมาตรฐานการทดสอบความชื้นในคอนกรีตด้วยแผ่นพลาสติก มาตรฐานนี้ใช้ก่อนทาสีหรือเคลือบผิวคอนกรีต เพราะความชื้นทำให้สารเคลือบบางชนิดเสียหาย หลักการคือปิดแผ่นพลาสติกใสให้แนบผิวและเทปขอบทุกด้าน ทิ้งไว้ช่วงเวลาหนึ่ง แล้วดูว่ามีหยดน้ำใต้แผ่นหรือผิวปูนเข้มขึ้นหรือไม่ ถ้ามี แปลว่าความชื้นยังออกมาจากเนื้อปูน

วิธีเช็กในงานบ้านคือ ตัดถุงพลาสติกใสเป็นแผ่นขนาดราวหนึ่งฝ่ามือถึงหนึ่งไม้บรรทัด ติดเทปกาวขอบทั้งสี่ด้านให้สนิท ทำสองสามจุด โดยเลือกจุดที่ฉาบหนาที่สุดและจุดที่ลมผ่านน้อยที่สุด ทิ้งไว้ข้ามคืนถึงหนึ่งวัน ถ้าเช้าวันรุ่งขึ้นใต้แผ่นมีฝ้าน้ำหรือผิวปูนสีเข้มกว่ารอบๆ ยังทาไม่ได้ วิธีนี้เป็นตัวชี้ ไม่ได้ให้ตัวเลขความชื้นที่แน่นอน แต่บอกได้ชัดว่ายังเปียกเกินไปหรือไม่

ค่า pH

ปากกาวัด pH สำหรับผนังหรือกระดาษลิตมัสช่วงกว้างหาซื้อได้ไม่ยาก วิธีใช้คือพรมน้ำกลั่นบนผิวปูนเล็กน้อย รอสักครู่ แล้วแตะกระดาษหรือปากกาวัด อ่านเทียบสี Sika ใช้ตัวเลข 9.5 เป็นเกณฑ์ ส่วนรองพื้นปูนใหม่บางรุ่นรับได้สูงกว่านั้น ให้เทียบกับตัวเลขบนฉลากของรองพื้นที่เลือก

เลือกรองพื้นให้ตรงกับผนัง

สภาพผนัง	รองพื้นที่เหมาะ	เหตุผล
ปูนฉาบใหม่ แห้งตามเวลาที่ฉลากกำหนด	รองพื้นปูนใหม่หรือรองพื้นทนด่าง	กันด่างและคราบเกลือ
ปูนฉาบใหม่ที่ยังชื้นเล็กน้อย แต่ต้องทา	รองพื้นที่ฉลากระบุว่ารับความชื้นได้	ต้องอยู่ในช่วงที่ผู้ผลิตกำหนด
ปูนเก่า ผิวแน่น ไม่มีคราบ	รองพื้นปูนเก่า	ยึดเกาะสีทับหน้า
ปูนเก่า ผิวเป็นฝุ่นผง	รองพื้นปูนเก่าชนิดจับผิว	ประสานผิวที่ร่วน
ผนังที่มีคราบขาวเดิม	ขัดคราบออก แก้ความชื้นต้นทาง แล้วรองพื้นทนด่าง	คราบจะกลับถ้าต้นทางยังชื้น

ความต่างของรองพื้นแต่ละชนิดอธิบายละเอียดใน สีรองพื้นปูน

ตัวอย่างสเปกจริงจากเอกสารข้อมูลผลิตภัณฑ์รองพื้นปูนใหม่ของจระเข้ ผสมน้ำสะอาด 5-10% ทาเพียงเที่ยวเดียว อัตราครอบคลุมทางทฤษฎี 10 ตารางเมตรต่อลิตร ซึ่งของจริงจะต่างไปได้ราว 20% ตามผิวผนังและวิธีทา และทาสีทับหน้าได้หลัง 3 ชั่วโมง ผลิตภัณฑ์ระบุคุณสมบัติทนด่างและกันคราบเกลือ

ขั้นตอนตั้งแต่ฉาบเสร็จจนทาสีทับหน้า

1. วันที่ฉาบเสร็จ จดวันที่ และเปิดหน้าต่างให้ลมผ่านถ้าทำได้ อย่าเปิดแอร์ไล่ความชื้นแรงๆ จนผิวปูนแห้งเร็วเกินและแตกลายงา
2. ระหว่างรอ ตรวจรอยร้าวลายงาที่เกิดจากการหดตัว ทำเครื่องหมายไว้
3. ครบเวลาตามฉลากรองพื้น ทดสอบแผ่นพลาสติกและ pH สองสามจุด
4. ขัดผิวเบาๆ ด้วยกระดาษทรายเพื่อเอาเม็ดทรายหลุดและเศษปูนนูนออก ปัดฝุ่นและเช็ดด้วยผ้าหมาด
5. อุดรอยร้าว จระเข้แนะนำวอลล์พุตตี้สำหรับรอยเล็กกว่า 0.3 มม. และอะคริลิกซีลสำหรับรอยที่ใหญ่กว่า แล้วขัดให้เรียบ รอยที่ใหญ่กว่านั้นมีวิธีซ่อมแยกใน ซ่อมรอยร้าวผนังเอง
6. ทารองพื้นปูนใหม่หนึ่งเที่ยวตามอัตราผสมบนฉลาก ใช้แปรงเก็บมุมและขอบก่อน แล้วลูกกลิ้งพื้นที่ใหญ่
7. รอตามเวลาที่ฉลากกำหนด ทาสีทับหน้าสองเที่ยว โดยรอให้เที่ยวแรกแห้งตามฉลากก่อนเที่ยวที่สอง

ถ้าต้องเข้าอยู่ก่อนครบเวลา

บางบ้านรอไม่ได้จริงๆ สัญญาเช่าเดิมหมด หรือต้องย้ายเข้าตามวันมงคล ทางเลือกที่ช่างที่รอบคอบมักใช้มีสองแบบ

แบบแรกคือย้ายเข้าทั้งที่ผนังยังเป็นปูนเปลือย ปูนฉาบเรียบดูเป็นสไตล์ลอฟต์ได้ด้วยซ้ำ แล้วค่อยทาสีหลังครบเวลา ผนังจะแห้งเร็วกว่าเมื่อไม่มีฟิล์มสีปิด และไม่ต้องทำงานสองรอบ

แบบที่สองคือทารองพื้นที่ฉลากระบุว่าใช้กับผิวที่ยังชื้นหรือ pH สูงได้ ภายในช่วงที่ผู้ผลิตกำหนด แล้วทาสีทับหน้าอ่อนๆ หนึ่งเที่ยว ยอมรับไว้ตั้งแต่ต้นว่าจะต้องกลับมาทาสีทับหน้าเต็มระบบอีกรอบในปีถัดไป แบบนี้ต้องบอกช่างให้ชัด และไม่ควรใช้สีราคาแพงในรอบแรก

สิ่งที่ไม่ควรทำคือทาสีทับหน้าลงบนปูนสดโดยไม่มีรองพื้น หรือใช้สีทับหน้าผสมน้ำเยอะๆ เป็นรองพื้นเที่ยวแรก วิธีนี้ทำให้ฟิล์มบางและไม่ทนด่าง

ผนังภายนอกกับผนังภายใน ไม่ได้แห้งเท่ากัน

ผนังภายนอกที่โดนแดดทั้งวันผิวแห้งเร็ว ทำให้ดูเหมือนพร้อมทาก่อนห้องใน แต่ผนังภายนอกโดนฝนสาดเป็นระยะ ทุกครั้งที่ฝนตก ความชื้นในเนื้อปูนก็เพิ่มกลับขึ้นไป ช่วงหน้าฝน ผมจะไม่นับวันรอจากวันที่ฉาบเสร็จอย่างเดียว ต้องนับจากช่วงที่ฝนหยุดติดต่อกันหลายวันด้วย และทดสอบแผ่นพลาสติกหลังแดดออกสองสามวัน

ผนังภายในที่อยู่ในห้องปิด เช่น ห้องเก็บของ ห้องน้ำ และผนังหลังตู้บิวท์อิน แห้งช้าที่สุดในบ้าน ห้องน้ำมีไอน้ำจากการอาบน้ำเพิ่มเข้ามาทุกวันหลังเข้าอยู่ ส่วนผนังหลังตู้บิวท์อินถ้าติดตู้ก่อนผนังแห้ง ความชื้นจะติดอยู่หลังตู้นานจนเกิดเชื้อรา ถ้าช่างไม้กับช่างสีจะเข้างานติดกัน ให้ช่างสีรองพื้นผนังหลังตู้ก่อนติดตั้งตู้

ผนังเดียวกันแต่ฉาบหนาไม่เท่ากันก็แห้งไม่พร้อมกัน จุดที่ช่างฉาบหนาเพื่อแก้ผนังเบี้ยว มุมเสา และรอบวงกบ เป็นจุดที่ควรทดสอบก่อน เพราะเป็นจุดที่จะพองก่อนถ้าทาเร็วเกิน

แนวทางวางตารางเวลางานบ้านคือ เริ่มจากห้องที่ฉาบเสร็จก่อน ให้ทาสีห้องนั้นก่อน ห้องที่ฉาบทีหลังหรือแห้งช้าเก็บไว้ทาท้ายสุด วิธีนี้ทำให้ช่างสีทำงานต่อเนื่องได้โดยไม่ต้องเร่งผนังที่ยังไม่พร้อม

ค่าใช้จ่ายและเวลา

ห้องนอนขนาดกลางที่ผนังสุทธิประมาณ 35-40 ตารางเมตร ใช้รองพื้นปูนใหม่ราว 4-5 ลิตรสำหรับหนึ่งเที่ยว ถ้าคิดจากอัตราครอบคลุมจริงที่ต่ำกว่าทฤษฎีเล็กน้อย สีทับหน้าเพิ่มตามอัตราบนถังสำหรับสองเที่ยว ส่วนค่าแรงงานผนังใหม่จะสูงกว่างานทาสีทับผนังเก่า เพราะมีขั้นขัดผิว อุดรอย และรองพื้นเพิ่มเข้ามา โครงสร้างค่าแรงและวิธีเช็กใบเสนอราคาดูได้ใน ค่าแรงช่างทาสีต่อตารางเมตร

สำหรับสีทับหน้า สีอะคริลิกเกรดดีที่ระบุทนด่างเหมาะกับผนังปูนในบ้านไทย ความต่างของเกรดและการอ่านสเปกสีอยู่ใน สีอะคริลิกทาบ้าน

รายการเช็กก่อนเปิดถังสี

• ครบเวลาตามฉลากรองพื้นนับจากวันที่ฉาบห้องสุดท้าย
• ทดสอบแผ่นพลาสติกแล้วไม่มีฝ้าน้ำ
• ค่า pH อยู่ในช่วงที่ฉลากรองพื้นกำหนด
• ขัดผิว ปัดฝุ่น อุดรอยร้าวเรียบร้อย
• รองพื้นเป็นชนิดสำหรับปูนใหม่หรือทนด่าง ไม่ใช่รองพื้นปูนเก่า
• อัตราผสมน้ำตามฉลาก ไม่เกิน
• ไม่ทาตอนผนังโดนแดดจัดหรือตอนฝนตกสำหรับผนังภายนอก