พัดลมตั้งพื้น กับ พัดลมตั้งโต๊ะ แบบไหนดี วัดจากระยะที่นั่งก่อนซื้อ

ถ้าลมต้องเดินทางไม่เกินหนึ่งช่วงแขนไปถึงคนที่นั่งอยู่กับที่ เลือกพัดลมตั้งโต๊ะ ถ้าลมต้องไปไกลกว่านั้น ครอบคลุมเตียง โซฟา หรือคนสองสามคน เลือกพัดลมตั้งพื้น แค่นี้ตัดสินได้เกินครึ่งแล้ว ที่เหลือคือเรื่องความสูง ที่วาง และเสียง ซึ่งเราไล่ให้ดูทีละข้อด้านล่าง

วัดสองอย่างก่อนไปร้าน

เอาตลับเมตรมาวัดแค่สองค่า ใช้เวลาไม่ถึงสามนาที

1. ระยะจากจุดที่จะวางพัดลมถึงตัวคน ถ้านั่งโต๊ะทำงาน พัดลมจะอยู่ห่างหน้าเราราว 50 ถึง 80 เซนติเมตร ถ้าวางข้างเตียง ระยะมักเกินหนึ่งเมตร
2. ความสูงของลำตัวตอนใช้งาน นั่งเก้าอี้ทำงาน ระดับอกอยู่ราว 1 เมตรจากพื้น นั่งพื้นหรือนอนบนฟูก ระดับตัวอยู่ต่ำกว่า 50 เซนติเมตร นอนบนเตียงสูง ระดับตัวอยู่ราว 60 ถึง 70 เซนติเมตร

จดสองตัวเลขนี้ไว้ แล้วดูตารางนี้

สถานการณ์	ระยะถึงตัว	ความสูงที่ต้องการ	แบบที่เหมาะ
โต๊ะทำงาน โต๊ะเรียน	น้อยกว่า 1 เมตร	วางบนโต๊ะพอดีอก	ตั้งโต๊ะ
นั่งพื้นดูทีวี นอนฟูก	1 ถึง 2 เมตร	ต่ำ	ตั้งโต๊ะวางพื้น หรือตั้งพื้นแบบปรับเตี้ย
เตียงสูง	1 ถึง 2 เมตร	ระดับที่นอน	ตั้งพื้นปรับสูงได้
ห้องนั่งเล่นหลายคน	2 เมตรขึ้นไป	ระดับตัวคนนั่งโซฟา	ตั้งพื้นใบใหญ่ ส่ายได้กว้าง
ครัว หลังร้านที่ต้องเดินไปมา	เปลี่ยนตลอด	ระดับตัว	ตั้งพื้น หรือแบบติดผนัง

ขนาดใบพัดกับระยะลม

พัดลมตั้งโต๊ะส่วนใหญ่มีใบพัด 12 ถึง 16 นิ้ว พัดลมตั้งพื้นมีตั้งแต่ 16 ถึง 18 นิ้ว บางรุ่นใหญ่กว่านั้น ใบพัดยิ่งใหญ่ ปริมาณลมยิ่งมาก และลมไปไกลขึ้นที่ความเร็วรอบเท่ากัน

พัดลมตั้งโต๊ะ 16 นิ้วกับพัดลมตั้งพื้น 16 นิ้วหลายรุ่นใช้มอเตอร์และใบพัดชุดเดียวกัน ต่างกันแค่ขาตั้ง ถ้าเป็นแบบนี้ ลมจะแรงพอๆ กัน ความต่างอยู่ที่ความสูงและการวางเท่านั้น ให้ดูในสเปกว่าวัตต์และขนาดใบพัดตรงกันไหม ก่อนจ่ายเพิ่มเพื่อเสายาว

ลมที่ไปไกลไม่ได้แปลว่าดีกว่าเสมอ นั่งทำงานใกล้พัดลม 18 นิ้วที่เบอร์ 1 ยังแรงจนกระดาษปลิว ลมเบาที่ระยะใกล้สบายกว่าลมแรงที่ต้องหรี่จนสุด

ความสูงที่ลมกระทบตัวมีผลมากกว่ากำลังลม

ลมที่ปะทะหน้าอกและแขนทำให้เหงื่อระเหยเร็ว รู้สึกเย็นกว่าลมที่ปะทะแค่หัวหรือแค่ขา พัดลมตั้งพื้นที่ตั้งสูงเกินเตียงพ่นลมข้ามตัวไป ส่วนพัดลมตั้งโต๊ะที่วางพื้นข้างโซฟาพ่นลมใส่แค่ขา

พัดลมตั้งพื้นส่วนมากปรับเสาได้สองถึงสามระดับ ลองเลื่อนให้หัวพัดลมอยู่ระดับเดียวกับอก แล้วก้มหัวพัดลมลงเล็กน้อย พัดลมตั้งโต๊ะปรับได้แค่ก้มเงย ถ้าโต๊ะสูงเกิน ลมจะผ่านหน้าแทนตัว ซึ่งทำให้ตาแห้งเร็ว

พื้นที่ ความปลอดภัย และเด็กเล็ก

พัดลมตั้งพื้นกินที่ราวหนึ่งตารางฟุตที่ฐาน แต่ต้องมีที่ว่างรอบตัวให้หัวส่ายโดยไม่ชนผ้าม่านหรือตู้ ห้องนอนคอนโดเล็กๆ วางแล้วเดินชนบ่อย

พัดลมตั้งโต๊ะต้องการพื้นผิวเรียบและมั่นคง วางขอบโต๊ะแล้วส่ายแรงอาจไถลตกได้ สายไฟที่ถูกดึงตอนเลื่อนเก้าอี้ทำให้พัดลมตกจากโต๊ะได้ ให้เดินสายไฟเลียบขาโต๊ะ

ส่วนพัดลมตั้งโต๊ะวางสูงพ้นมือเด็กได้ง่ายกว่า บ้านที่มีเด็กวัยเริ่มเดินจึงมักใช้ตั้งโต๊ะวางบนชั้นหรือใช้พัดลมติดผนังแทน

ตัวเลือกที่อยู่ระหว่างสองแบบ

ร้านเครื่องใช้ไฟฟ้ามีพัดลมอีกหลายหน้าตาที่ตอบโจทย์บางห้องได้ดีกว่าทั้งตั้งพื้นและตั้งโต๊ะ ก่อนตัดสินใจลองดูว่าห้องเราเข้ากับแบบไหน

แบบ	จุดเด่น	ข้อจำกัด	เหมาะกับ
ตั้งพื้นแบบสไลด์ (เสาเลื่อนสั้นยาว)	ปรับได้ทั้งระดับฟูกและระดับเตียง	ฐานต้องหนัก ตอนยืดสุดโยกง่าย	ห้องนอนที่เปลี่ยนจากนอนพื้นเป็นนอนเตียง
พัดลมทาวเวอร์	กินที่พื้นน้อย ไม่มีใบพัดให้เด็กแหย่	ลมแคบ ไปไม่ไกล ล้างข้างในยาก	มุมห้องแคบ หัวเตียง
พัดลมติดผนัง	ไม่กินพื้นที่ พ้นมือเด็ก	ต้องเจาะผนัง ย้ายไม่ได้	ครัว ห้องเด็ก ร้านค้า
พัดลมหนีบหรือพัดลม USB	ใช้ไฟน้อย พกได้	ลมเบา ระยะสั้นมาก	โต๊ะทำงานที่ไม่มีที่วาง หัวเตียง
พัดลมหมุนเวียนอากาศ (circulator)	ลมพุ่งเป็นลำ ไปได้ไกล	ลมแรงเกินถ้าจ่อตัวใกล้ๆ	ดันลมแอร์ข้ามห้องยาว

ทาวเวอร์มักดูดี แต่ช่องลมด้านในสะสมฝุ่นและล้างเองได้ยากกว่าพัดลมใบพัดมาก ถ้าบ้านฝุ่นเยอะหรือมีคนแพ้ฝุ่น ให้ดูก่อนว่าถอดฝาหลังได้ไหม ส่วนพัดลมติดผนังเหมาะกับครัวเพราะไม่เกะกะทางเดิน แต่ต้องติดให้พ้นไอน้ำมันจากเตา ไม่อย่างนั้นใบพัดจะเหนียวภายในไม่กี่สัปดาห์

ลองใช้ในร้าน 2 นาที ดูอะไรบ้าง

ตอนไปเลือกพัดลมจริง เราใช้เช็กลิสต์สั้นๆ นี้ ใช้เวลาต่อเครื่องราว 2 นาที

1. จับเสาหรือคอพัดลมโยกเบาๆ ถ้าโคลงหรือข้อต่อหลวมตั้งแต่ยังใหม่ ใช้ไปนานจะหัวตก (20 วินาที)
2. ปรับความสูงและก้มเงยหัวพัดลม ต้องล็อกอยู่ที่ตำแหน่งได้โดยไม่ไหลลงเอง (30 วินาที)
3. เปิดเบอร์ต่ำสุดและสูงสุด ฟังเสียงมอเตอร์ เทียบกับเครื่องข้างๆ (40 วินาที)
4. เปิดส่าย ดูว่าส่ายกว้างพอกับห้องและไม่มีเสียงขบเฟือง (20 วินาที)
5. ดูตะแกรงหน้าว่าถอดล้างได้ด้วยมือ และหาเครื่องหมาย มอก. บนตัวเครื่อง (10 วินาที)

ถ้าซื้อออนไลน์ ให้ดูความสูงต่ำสุดถึงสูงสุดในสเปก แล้วเทียบกับระดับตัวที่วัดไว้ตั้งแต่แรก ตัวเลขนี้ร้านมักเขียนไว้ แต่คนซื้อไม่ค่อยดู

ค่าไฟต่างกันแค่ไหน

พัดลมทั้งสองแบบกินไฟในหลักสิบวัตต์ต่อเครื่อง ตัวเลขจริงดูได้จากป้ายหลังเครื่องหรือฉลากประหยัดไฟ ลองคิดด้วยพัดลมสมมติ 50 วัตต์ เปิดวันละ 8 ชั่วโมง เดือนละ 30 วัน ใช้ไฟ 12 หน่วย ถ้าค่าไฟหน่วยละ 5 บาท เท่ากับเดือนละ 60 บาท พัดลมตั้งโต๊ะที่กินไฟ 35 วัตต์ เปิดเท่ากันจะใช้ราว 8.4 หน่วย หรือราว 42 บาท

ความต่างระดับนี้ไม่ใช่ตัวตัดสิน เพราะเปลี่ยนแบบพัดลมได้ประหยัดแค่หลักสิบบาท ตัวที่มีผลกับค่าไฟจริงคือการใช้พัดลมแทนหรือคู่กับแอร์ ซึ่งอยู่ในหัวข้อถัดไป ใครอยากเทียบตัวเลขทั้งบ้าน ดู ค่าไฟแอร์ต่อเดือน ประกอบ

พัดลมคู่แอร์ ทำไมตั้งพื้นได้เปรียบ

องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำในเอกสารเรื่องความร้อนกับสุขภาพว่า ถ้าเปิดแอร์ ให้ตั้งอุณหภูมิไว้ที่ 27 องศาเซลเซียส แล้วเปิดพัดลมร่วมด้วย จะทำให้ห้องรู้สึกเย็นลงประมาณ 4 องศา และประหยัดค่าไฟส่วนทำความเย็นได้ถึงราว 70 เปอร์เซ็นต์

พัดลมที่ใช้คู่แอร์ทำหน้าที่ดันลมเย็นที่ลงมากองที่พื้นให้วนทั่วห้อง พัดลมตั้งพื้นที่ส่ายได้กว้างทำงานนี้ได้ดีกว่า เพราะวางกลางห้องแล้วกระจายลมถึงเตียงและโซฟาพร้อมกัน พัดลมตั้งโต๊ะเหมาะกับคนทำงานที่นั่งนิ่ง เปิดแอร์ 27 องศาแล้วเปิดตั้งโต๊ะจ่อเบาๆ ก็สบายพอ

วิธีวางคู่แอร์ที่เราใช้

• ห้องนอน วางพัดลมตั้งพื้นปลายเตียงฝั่งตรงข้ามแอร์ หันหัวขึ้นเล็กน้อยแล้วเปิดส่าย ลมเย็นจะวนถึงหัวเตียง
• ห้องทำงาน วางพัดลมตั้งโต๊ะมุมโต๊ะ หันเข้าหาตัวทำมุม 45 องศา ลมไม่ปะทะหน้าตรงๆ
• ปิดม่านฝั่งที่โดนแดดบ่ายร่วมด้วย ตาม วิธีทำให้บ้านเย็นลง ที่ช่วยลดภาระทั้งแอร์และพัดลม

วันที่ร้อนจัด พัดลมช่วยได้แค่ไหน

หลายบ้านใช้พัดลมเป็นอุปกรณ์คลายร้อนหลักตลอดหน้าร้อน ข้อจำกัดของพัดลมคือมันไม่ได้ทำให้อากาศเย็นลง มันแค่เร่งให้เหงื่อระเหย พออากาศร้อนกว่าอุณหภูมิผิวมาก ลมที่เป่ามาก็เป็นลมร้อน

อุณหภูมิในห้อง	พัดลมช่วยได้ไหม	ที่มา
ต่ำกว่า 35 องศา	ช่วยให้สบายตัวขึ้น	NHS
35 ถึง 40 องศา	ช่วยได้น้อยลง ต้องหาที่เย็นจริง ดื่มน้ำ อาบน้ำเย็น	WHO, CDC
สูงกว่า 40 องศา	ไม่ควรใช้ พัดลมทำให้ร่างกายรับความร้อนเพิ่ม	WHO

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ (CDC) เคยเตือนไว้ในประกาศช่วงคลื่นความร้อนว่า พัดลมให้ความสบายได้ แต่ป้องกันโรคจากความร้อนไม่ได้เมื่ออุณหภูมิขึ้นไปถึงช่วง 90 ปลายๆ องศาฟาเรนไฮต์ ซึ่งเท่ากับราว 35 ถึง 37 องศาเซลเซียส ตัวเลขนี้ห้องชั้นบนสุดของบ้านไทยช่วงเมษายนแตะได้สบาย

เสียงตอนกลางคืนและการดูแล

ตอนกลางคืนเสียงพัดลมได้ยินชัดกว่าตอนกลางวันมาก พัดลมตั้งโต๊ะวางอยู่ใกล้หูกว่า ถ้ามอเตอร์มีเสียงหึ่งหรือหัวส่ายดังแกร๊ก จะรบกวนมากกว่าพัดลมตั้งพื้นที่อยู่ห่างออกไป

ก่อนซื้อลองเปิดเบอร์ 1 ในร้าน ฟังเสียงมอเตอร์และกลไกส่าย พัดลมที่มีโหมดลมธรรมชาติหรือโหมดนอนช่วยลดเสียงและลดลมแรงตอนหลับ

การดูแลก็ต่างกันนิดหน่อย พัดลมตั้งพื้นมีตะแกรงใหญ่ ฝุ่นเกาะเยอะกว่า ถอดล้างใช้เวลามากกว่า ส่วนพัดลมตั้งโต๊ะวางใกล้คอมพิวเตอร์และกระดาษ ฝุ่นละเอียดเข้ามอเตอร์ได้ง่าย ล้างใบพัดทุกเดือนช่วงหน้าร้อน ดูขั้นตอนได้ที่ วิธีล้างพัดลม

เลือกแบบไหน ตัดสินด้วยคำถามสามข้อ

ตอบทีละข้อ

1. คนที่ใช้ลมนั่งนิ่งในระยะไม่เกินหนึ่งเมตรไหม ถ้าใช่ เลือกตั้งโต๊ะ
2. ต้องการลมถึงหลายคน หรือถึงเตียงที่อยู่ห่างจากที่วางได้เกินหนึ่งเมตรไหม ถ้าใช่ เลือกตั้งพื้นที่ปรับสูงได้
3. จะใช้คู่แอร์เพื่อเปิดแอร์ 27 องศาไหม ถ้าใช่ ตั้งพื้นแบบส่ายกว้างได้เปรียบสำหรับห้องนอนและห้องนั่งเล่น

หลายบ้านจบที่มีทั้งสองแบบ ตั้งโต๊ะหนึ่งตัวสำหรับมุมทำงาน ตั้งพื้นหนึ่งตัวสำหรับห้องนอน ถ้างบจำกัดและต้องมีตัวเดียว เลือกตั้งพื้นที่ถอดเสาเป็นตั้งโต๊ะได้ ใครยังไม่แน่ใจเรื่องรุ่น อ่าน เกณฑ์เลือกพัดลมไฟฟ้า ก่อนไปร้าน