อาหารสุนัข อ่านฉลากยังไง ให้รู้ว่าในถุงมีอะไรจริง

ถุงอาหารสุนัขสองถุงวางคู่กันบนชั้น ถุงหนึ่งเขียนตัวโตว่าเนื้อแกะ อีกถุงเขียนว่ามีเนื้อแกะ ราคาต่างกันเกือบเท่าตัว คำตอบว่าทำไมอยู่บนฉลากด้านหลังที่ไม่ค่อยมีใครพลิกอ่าน การอ่านฉลากอาหารสุนัขให้ได้ประโยชน์มีห้าจุดหลัก คือ ชื่อสินค้า คำรับรองคุณค่าทางโภชนาการ รายการส่วนประกอบ ตารางวิเคราะห์ และวิธีให้อาหาร เมื่อรู้ว่าแต่ละจุดบอกอะไรและไม่บอกอะไร การเลือกระหว่างสองยี่ห้อก็ใช้เวลาไม่กี่นาที

กฎที่อธิบายต่อจากนี้มาจาก AAFCO (สมาคมเจ้าหน้าที่ควบคุมอาหารสัตว์ของสหรัฐ) และสำนักงานอาหารและยาสหรัฐ (FDA) อาหารสุนัขนำเข้าส่วนใหญ่ในไทยผลิตตามกรอบนี้และพิมพ์ฉลากต้นฉบับเป็นภาษาอังกฤษ ส่วนฉลากภาษาไทยที่ติดทับมักแปลจากฉลากเดิม ถ้าสองฉลากขัดกันให้ถามผู้นำเข้า

ชื่อบนหน้าถุงบอกปริมาณเนื้อได้จริง

AAFCO มีกฎการตั้งชื่อที่ผูกกับเปอร์เซ็นต์ของวัตถุดิบ เจ้าของที่จำสี่กฎนี้ได้จะอ่านหน้าถุงเป็นตัวเลขทันที

รูปแบบชื่อ	ตัวอย่าง	วัตถุดิบที่ระบุต้องมีอย่างน้อย
ชื่อวัตถุดิบตรงๆ	Beef Dog Food	95 เปอร์เซ็นต์เมื่อไม่นับน้ำที่เติมเพื่อแปรรูป และอย่างน้อย 70 เปอร์เซ็นต์เมื่อนับน้ำด้วย
มีคำ dinner, entrée, platter หรือคำทำนองนี้	Beef Dinner for Dogs	25 เปอร์เซ็นต์เมื่อไม่นับน้ำ และอย่างน้อย 10 เปอร์เซ็นต์ของทั้งหมด
มีคำ with	Dog Food with Beef	3 เปอร์เซ็นต์
มีคำ flavor	Beef Flavor Dog Food	มีพอให้ตรวจพบรสชาติ ไม่กำหนดเปอร์เซ็นต์

ลองกลับไปที่สองถุงเมื่อครู่ ถุงที่ชื่อเนื้อแกะล้วนกับถุงที่บอกว่ามีเนื้อแกะ อาจต่างกันตั้งแต่ 95 เปอร์เซ็นต์ลงไปถึง 3 เปอร์เซ็นต์ ทั้งที่ภาพหน้าถุงเหมือนกัน

ถ้าชื่อมีสองวัตถุดิบ เช่น Lamb and Rice Platter AAFCO กำหนดว่าวัตถุดิบที่ระบุรวมกันต้องถึงเปอร์เซ็นต์ตามกฎ และไม่มีตัวไหนน้อยกว่า 3 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักทั้งหมด ชื่อแบบ with ก็เหมือนกัน Dog Food with Chicken and Rice ต้องมีไก่อย่างน้อย 3 เปอร์เซ็นต์และข้าวอย่างน้อย 3 เปอร์เซ็นต์ ส่วนกฎ flavor ขอเพียงให้มีส่วนผสมในรายการที่ให้รสชาตินั้น เช่น ไขมันไก่หรือส่วนผสมอื่นที่ให้รสไก่ ไม่ต้องมีเนื้อชิ้นจริง และคำว่า flavor ต้องพิมพ์ขนาดเท่ากับชื่อวัตถุดิบ

บรรทัดที่สำคัญที่สุดบนถุง คำรับรองคุณค่าทางโภชนาการ

AAFCO เรียกบรรทัดนี้ว่า nutritional adequacy statement บอกว่าอาหารถุงนี้ครบถ้วนและสมดุลสำหรับวัยไหน และพิสูจน์ด้วยวิธีใด ถ้าจะอ่านฉลากเพียงบรรทัดเดียว ให้อ่านบรรทัดนี้

รูปแบบที่ AAFCO อนุญาต

1. สูตรอาหารคำนวณให้ตรงตามโปรไฟล์สารอาหารของ AAFCO ข้อความมักขึ้นต้นด้วย formulated to meet the nutritional levels established by the AAFCO Dog Food Nutrient Profiles
2. ผ่านการทดลองให้อาหารจริงกับสุนัขตามโปรโตคอลของ AAFCO ข้อความมักมีคำว่า animal feeding tests using AAFCO procedures
3. ผลิตภัณฑ์ในตระกูลเดียวกันกับสูตรที่ผ่านการทดลองให้อาหาร

ช่วงวัยที่ระบุสำคัญพอกัน AAFCO รับรองช่วงวัยไว้สี่แบบ คือ ตั้งท้องและให้นม (gestation/lactation) การเจริญเติบโต (growth) สุนัขโตเต็มวัย (maintenance) และทุกช่วงวัย (all life stages) เพราะแต่ละวัยต้องการสารอาหารในปริมาณและสัดส่วนต่างกัน ลูกหมาควรกินอาหารที่ระบุ growth หรือ all life stages ส่วนอาหาร maintenance ทำมาสำหรับหมาโต AAFCO ยังระบุด้วยว่าโปรไฟล์สุนัขมีสารอาหารที่กำหนด 37 ตัว และของแมวมี 44 ตัว

ถ้าบนถุงเขียนว่า for intermittent or supplemental feeding only แปลว่าไม่ได้ครบถ้วนพอเป็นอาหารหลัก ใช้เป็นท็อปปิ้งหรือของว่างเท่านั้น ขนมที่ติดคำว่า treat หรือ snack ไม่ต้องมีบรรทัดนี้ตามกฎ

ส่วนประกอบเรียงตามน้ำหนัก รวมน้ำด้วย

FDA กำหนดว่าส่วนประกอบต้องเรียงจากน้ำหนักมากไปน้อย ใช้ชื่อสามัญของวัตถุดิบ และ AAFCO ระบุว่าต้องแยกวัตถุดิบทีละตัว ห้ามใช้คำรวมกลุ่ม ข้อมูลนี้มีประโยชน์ แต่มีจุดที่ทำให้อ่านผิดได้ง่าย

AAFCO ระบุว่ารายการส่วนประกอบบอกแค่ลำดับ ไม่บอกปริมาณจริงของแต่ละตัว และน้ำหนักที่ใช้เรียงคือน้ำหนักวัตถุดิบตอนใส่ลงไปผลิต ไม่ใช่หลังอบแห้ง เนื้อไก่สดมีน้ำอยู่ในเนื้อมาก ถ้าเนื้อไก่สดอยู่อันดับหนึ่ง และข้าวโพดกับปลายข้าวที่แห้งอยู่แล้วอยู่อันดับสองสาม หลังอบเป็นเม็ด เนื้อไก่อาจไม่ได้มากที่สุดอีกต่อไป ในทางกลับกัน เนื้อไก่ป่น (chicken meal) ที่เอาน้ำออกแล้ว มีโปรตีนต่อน้ำหนักเข้มข้นกว่า แม้จะดูไม่น่ากินเท่าคำว่าเนื้อสด

เทคนิคที่ใช้ได้จริง

• ดูห้าอันดับแรก ส่วนใหญ่ของอาหารอยู่ตรงนั้น
• สังเกตการแบ่งวัตถุดิบชนิดเดียวกันเป็นหลายชื่อ เช่น ข้าวโพดบด แป้งข้าวโพด กลูเตนข้าวโพด แต่ละชื่ออยู่อันดับกลางๆ แต่รวมกันอาจมากกว่าเนื้อ
• วิตามินและแร่ธาตุมักอยู่ท้ายรายการเพราะใส่ปริมาณน้อย ไม่ได้แปลว่าไม่สำคัญ
• หมาที่แพ้อาหาร ให้ไล่ทุกบรรทัดหาแหล่งโปรตีนที่แพ้ รวมถึงไขมันและน้ำซุปจากสัตว์ชนิดนั้น รายละเอียดอยู่ใน อาหารหมาแพ้ง่าย

ตารางวิเคราะห์ ค่าต่ำสุดกับค่าสูงสุด

ตาราง guaranteed analysis บนถุงไม่ได้บอกค่าจริงที่วัดได้ แต่บอกการรับประกันของผู้ผลิต AAFCO กำหนดให้มีอย่างน้อยสี่ค่า

รายการบนฉลาก	แบบการรับประกัน	ความหมาย
Crude protein (โปรตีนหยาบ)	ต่ำสุด	คำนวณจากไนโตรเจนคูณ 6.25 บอกปริมาณ ไม่ได้บอกคุณภาพหรือการย่อย
Crude fat (ไขมันหยาบ)	ต่ำสุด	ไขมันอย่างน้อยเท่านี้ ของจริงอาจมากกว่า
Crude fiber (กากหยาบ)	สูงสุด	ไม่เกินเท่านี้
Moisture (ความชื้น)	สูงสุด	น้ำในอาหาร ใช้คำนวณน้ำหนักแห้ง
Ash (เถ้า)	สูงสุด ถ้ามีระบุ	แร่ธาตุรวมที่เหลือหลังเผา

คำว่า crude ไม่ได้แปลว่าคุณภาพต่ำ AAFCO อธิบายว่าเป็นชื่อของวิธีวิเคราะห์ ค่าอื่นที่ผู้ผลิตเลือกใส่ เช่น โอเมก้า 3 หรือกลูโคซามีน ถ้าไม่อยู่ในโปรไฟล์สารอาหารที่จำเป็นของ AAFCO จะต้องมีเครื่องหมายดอกจันกับหมายเหตุว่า AAFCO ไม่ได้ยอมรับว่าเป็นสารอาหารที่จำเป็น

เทียบอาหารเปียกกับอาหารเม็ด ต้องแปลงเป็นน้ำหนักแห้ง

อาหารกระป๋องที่บอกโปรตีน 8 เปอร์เซ็นต์ กับอาหารเม็ดที่บอก 26 เปอร์เซ็นต์ ดูเหมือนห่างกันมาก แต่อาหารกระป๋องมีน้ำ 78 เปอร์เซ็นต์ ส่วนอาหารเม็ดมีน้ำ 10 เปอร์เซ็นต์ วิธีเทียบคือ

1. หาส่วนที่เป็นของแห้ง คือ 100 ลบความชื้น
2. เอาค่าโปรตีนหารด้วยส่วนของแห้ง แล้วคูณ 100

	อาหารกระป๋อง	อาหารเม็ด
ความชื้นสูงสุด	78	10
ส่วนของแห้ง	22	90
โปรตีนบนฉลาก	8	26
โปรตีนเทียบน้ำหนักแห้ง	8 ÷ 22 × 100 ≈ 36	26 ÷ 90 × 100 ≈ 29

ตัวอย่างนี้อาหารกระป๋องกลับมีโปรตีนต่อเนื้ออาหารแห้งมากกว่า ใครกำลังชั่งใจระหว่างสองแบบ อ่านข้อดีข้อเสียอื่นต่อได้ที่ อาหารเม็ดกับอาหารเปียก

พลังงานและวิธีให้อาหาร ตัวเลขที่ใช้ทุกวัน

AAFCO กำหนดให้ระบุพลังงานเป็นกิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม และต่อหน่วยที่คนใช้ เช่น ต่อถ้วยหรือต่อกระป๋อง ตัวเลขนี้คือสิ่งที่ใช้เทียบว่าอาหารสองยี่ห้อให้พลังงานต่างกันเท่าไร ถ้ายี่ห้อหนึ่งให้ 3,400 อีกยี่ห้อให้ 3,900 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม การเปลี่ยนยี่ห้อโดยตักเท่าเดิมทำให้หมาได้พลังงานเพิ่มเกือบ 15 เปอร์เซ็นต์

วิธีให้อาหารบนถุงต้องเขียนเป็นปริมาณอาหารต่อน้ำหนักตัวต่อช่วงเวลา เช่น ถ้วยต่อวันสำหรับหมาหนัก 5 กิโลกรัม ตัวเลขนี้เป็นจุดตั้งต้นสำหรับหมาทั่วไป ต้องปรับตามกิจกรรม การทำหมัน และรูปร่าง ถ้าต้องการคำนวณให้ตรงตัวมากขึ้น ใช้ คำนวณปริมาณอาหารหมา ประกอบ

คำว่า lite หรือ light ก็มีเกณฑ์ AAFCO กำหนดว่าอาหารเม็ดสุนัขที่ใช้คำนี้ต้องมีพลังงานไม่เกิน 3,100 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม ส่วนคำว่า less calories หรือ reduced calories ต้องบอกว่าน้อยกว่าอะไรและน้อยกว่าเท่าไร และ AAFCO ระบุว่าคำกล่าวอ้างเชิงเปรียบเทียบต้องพิสูจน์ใหม่ทุกปี

คำกล่าวอ้างบนถุง อันไหนมีเกณฑ์ อันไหนไม่มี

FDA อธิบายว่าคำกล่าวอ้างว่าอาหารรักษาหรือป้องกันโรคทำให้ผลิตภัณฑ์กลายเป็นยาตามกฎหมายสหรัฐ คำอย่าง maintains urinary tract health หรือ hairball control เป็นคำที่ FDA ตรวจทาน ส่วนคำบนถุงอีกหลายคำไม่มีนิยามทางกฎหมายที่ชัดเจน

คำบนถุง	สิ่งที่ควรรู้
Complete and balanced	ต้องมีคำรับรองคุณค่าทางโภชนาการกำกับ ไปอ่านว่าสำหรับวัยไหน
Lite, light, low calorie	มีเกณฑ์พลังงานตาม AAFCO
Low fat	ต้องระบุทั้งไขมันสูงสุดและต่ำสุดในตารางวิเคราะห์
Premium, gourmet, holistic	ไม่มีเกณฑ์ทางโภชนาการที่ต่างจากอาหารทั่วไป
ช่วยระบบทางเดินปัสสาวะ ลดก้อนขน	คำกล่าวอ้างด้านสุขภาพที่หน่วยงานกำกับดูแล ถามหมอว่าหมาของเราจำเป็นไหม
Grain free	บอกว่าไม่มีธัญพืช ไม่ได้บอกว่าดีกว่า ดูเพิ่มใน อาหารหมาเกรนฟรี

FDA ย้ำว่าถ้ามีคำถามว่าอาหารแบบไหนเหมาะกับสุขภาพหมาตัวหนึ่ง คนที่ควรถามคือสัตวแพทย์ ไม่ใช่หน้าถุง

ลองอ่านถุงจริงตามลำดับนี้

เมื่อยืนอยู่หน้าชั้นอาหาร ใช้ลำดับนี้กับทุกถุงที่สนใจ

1. ชื่อสินค้า บอกเปอร์เซ็นต์ขั้นต่ำของวัตถุดิบหลักตามกฎ 95, 25, 3 หรือ flavor
2. คำรับรองคุณค่าทางโภชนาการ ตรงกับวัยหมาไหม เป็นอาหารหลักหรืออาหารเสริม
3. ห้าอันดับแรกของส่วนประกอบ มีวัตถุดิบที่หมาแพ้ไหม มีการแบ่งชื่อวัตถุดิบซ้ำไหม
4. ตารางวิเคราะห์ ถ้าจะเทียบกับอาหารคนละประเภท แปลงเป็นน้ำหนักแห้งก่อน
5. พลังงานต่อถ้วย ใช้กำหนดปริมาณ และใช้เทียบราคาต่อพลังงานแทนราคาต่อถุง
6. วันหมดอายุ หมายเลขล็อต และช่องทางติดต่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า เก็บถุงไว้จนกินหมด เผื่อต้องแจ้งปัญหา

ทางที่ดีคือถ่ายรูปฉลากหลังถุงไว้ในโทรศัพท์ เวลาหมาท้องเสียหรือมีอาการแพ้หลังเปลี่ยนอาหาร หมอจะดูส่วนประกอบได้ทันทีโดยไม่ต้องเดาจากความจำ