สรุปสั้นๆ
- ชาเขียวและชาไทยมีคาเฟอีนเหมือนชาทั่วไป ต้องนับรวมกับกาแฟและน้ำอัดลมในแต่ละวัน
- NHS แนะนำคาเฟอีนไม่เกิน 200 มิลลิกรัมต่อวัน และระบุว่าชาแก้วละประมาณ 75 มิลลิกรัม
- WHO ให้ตัวเลข 300 มิลลิกรัมต่อวันเป็นจุดที่ควรเริ่มลดปริมาณ ส่วนโรงพยาบาลสมิติเวชแนะนำให้เลี่ยงเครื่องดื่มคาเฟอีน
- ชาไทยมีเรื่องน้ำตาลและนมข้นเพิ่มเข้ามา ควรสั่งหวานน้อยและไม่ดื่มทั้งแก้วใหญ่ในครั้งเดียว
- ถ้าอยากดื่มชาร้อนเพื่อผ่อนคลาย ชาสมุนไพรที่ไม่มีคาเฟอีนเป็นทางเลือก แต่ควรถามสูตินรีแพทย์ก่อนเลือกชนิด
คนท้องกินชาเขียวหรือชาไทยได้ค่ะ ถ้านับเป็นส่วนหนึ่งของโควตาคาเฟอีนทั้งวันและไม่ดื่มบ่อยจนเกินพอดี ชาทั้งสองชนิดทำจากใบชา จึงมีคาเฟอีนเหมือนกัน ต่างกันที่ชาไทยมักเสิร์ฟพร้อมน้ำตาลและนมข้นปริมาณมาก ทำให้คุณแม่ต้องดูทั้งคาเฟอีนและความหวานไปพร้อมกัน คำตอบที่ปลอดภัยที่สุดคือดื่มแก้วเล็ก หวานน้อย และไม่ลืมนับแก้วอื่นที่ดื่มไปแล้วในวันเดียวกัน
หน่วยงานต่างๆ ให้ตัวเลขไม่เท่ากัน
คุณแม่ที่ลองค้นดูจะเจอตัวเลขหลายแบบ ซึ่งไม่ได้ขัดกัน แต่ตั้งต้นจากจุดประสงค์ต่างกัน
- NHS ของสหราชอาณาจักรแนะนำว่าไม่ควรได้รับคาเฟอีนเกินวันละ 200 มิลลิกรัม และระบุแหล่งคาเฟอีนว่ามีทั้งกาแฟ ชา โคล่า เครื่องดื่มชูกำลัง และช็อกโกแลต พร้อมให้ตัวเลขคร่าวๆ ว่าชาหนึ่งถ้วยประมาณ 75 มิลลิกรัม
- WHO ระบุว่าหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับคาเฟอีนเกินวันละ 300 มิลลิกรัมควรลดปริมาณลง เพื่อลดความเสี่ยงของการแท้งและทารกน้ำหนักแรกเกิดน้อย
- โรงพยาบาลสมิติเวชในบทความ "10 ข้อห้ามที่คนท้องต้องรู้" แนะนำให้เลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน ทั้งชา กาแฟ และน้ำอัดลม
ถ้าอ่านรวมกัน ทิศทางตรงกันคือยิ่งน้อยยิ่งสบายใจ ส่วนเส้นที่ไม่ควรข้ามคือ 200 มิลลิกรัมของ NHS ซึ่งเป็นเกณฑ์ที่เข้มกว่า คุณแม่ที่อยากเลือกทางสบายใจจึงใช้ 200 มิลลิกรัมเป็นเพดาน และถ้าสูตินรีแพทย์ที่ดูแลอยู่ให้ตัวเลขอื่น ให้ยึดตามแพทย์เป็นหลัก เรื่องกาแฟและตารางนับคาเฟอีนแบบละเอียดอ่านต่อได้ที่ คนท้องกินกาแฟได้ไหม

ลองนับแก้วชาจริงๆ ว่าเหลือโควตาเท่าไร
ตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพ ใช้ตัวเลขของ NHS ที่ชาประมาณ 75 มิลลิกรัมต่อถ้วย ถ้าคุณแม่ดื่มชาร้อนเช้าหนึ่งถ้วยและชาเขียวบ่ายอีกหนึ่งถ้วย รวมกันเป็นราว 150 มิลลิกรัม เหลือพื้นที่ให้แหล่งอื่นในวันนั้นอีกประมาณ 50 มิลลิกรัมเท่านั้น ถ้ามื้อเย็นมีน้ำอัดลมหรือของหวานรสช็อกโกแลตเพิ่ม ก็เริ่มชนเพดานแล้ว
ข้อควรจำคือตัวเลข 75 มิลลิกรัมเป็นค่าเฉลี่ยของชาหนึ่งถ้วย ชาชงในแก้วใหญ่จากร้านหรือชาที่แช่นานให้เข้มจะมากกว่านี้ หน้าเว็บของ NHS และ WHO ที่เปิดอ่านไม่ได้แยกตัวเลขของชาเขียวกับชาไทย คุณแม่จึงไม่ควรเดาว่าชนิดไหนอ่อนกว่า วิธีที่ตรงที่สุดคือถือว่าทั้งสองนับเท่ากัน แล้วลดขนาดแก้วลง
ชาเขียวขวดสำเร็จรูปก็ต้องนับเหมือนกัน ให้พลิกอ่านฉลากว่าระบุคาเฟอีนไว้หรือไม่ ถ้าไม่ระบุก็ไม่ควรสรุปว่าไม่มี
ชาไทยมีเรื่องความหวานเพิ่มเข้ามา
ชาไทยร้านทั่วไปมักผสมน้ำตาลและนมข้นหวานหรือนมระเหย ทำให้แก้วเดียวได้ทั้งพลังงานและน้ำตาลมากกว่าชาร้อนไม่ใส่อะไรมาก NHS ระบุในหน้าอาหารสำหรับหญิงตั้งครรภ์ว่าอาหารและเครื่องดื่มรสหวานมักให้พลังงานสูง และแนะนำให้กินของที่มีไขมันและน้ำตาลสูงให้น้อยลงและไม่บ่อย
สำหรับคนที่น้ำหนักขึ้นเร็ว หรือกำลังรอผลตรวจน้ำตาลช่วงสัปดาห์ที่ 24 ถึง 28 เรื่องนี้ควรคิดเผื่อ เพราะชาไทยเย็นแก้วใหญ่ทุกวันสะสมได้เร็ว ถ้าอยากรู้ว่าการตรวจคัดกรองคืออะไรและต้องเตรียมตัวอย่างไร ดูต่อที่ ตรวจน้ำตาลตอนท้อง และถ้าแพทย์วินิจฉัยว่าเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์แล้ว ให้ดูที่ เบาหวานขณะตั้งครรภ์
วิธีลดโดยยังได้รสที่ชอบมีหลายแบบ
- สั่งหวานน้อยหรือไม่ใส่น้ำตาลเพิ่ม แล้วชิมก่อนว่าพอใจหรือไม่
- เลือกขนาดเล็กสุด หรือแบ่งดื่มสองครั้งแทนการดื่มรวดเดียว
- ดื่มช่วงเช้าถึงก่อนเที่ยง เพราะแก้วช่วงบ่ายมีผลกับการนอนมากกว่า
- จดจำนวนแก้วชา กาแฟ และน้ำอัดลมของวันนั้นไว้ในโน้ตโทรศัพท์ จะได้ไม่ลืมนับตอนมื้อเย็น

ถ้าอยากได้ชาร้อนผ่อนคลายโดยไม่มีคาเฟอีน
โรงพยาบาลพญาไทระบุในบทความโภชนาการสำหรับหญิงตั้งครรภ์ว่าชาขิงและชามะตูมช่วยลดแก๊ส ช่วยการย่อย และลดอาการท้องอืดได้ ชาสองชนิดนี้ไม่ใช่ใบชา จึงไม่มีคาเฟอีนจากใบชา คุณแม่ที่ติดความรู้สึกถือแก้วชาอุ่นๆ อาจเปลี่ยนมาเป็นสองชนิดนี้ได้ แต่สมุนไพรหลายอย่างมีข้อห้ามต่างกันในคนท้อง จึงควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนดื่มประจำ โดยเฉพาะชาที่ผสมหลายสมุนไพรในซองเดียว ให้อ่านส่วนผสมก่อนเสมอ
เรื่องการนอนที่มักเป็นเหตุให้คุณแม่ต้องลดชา ดูแนวทางจัดตารางเครื่องดื่มและกิจวัตรก่อนนอนได้ที่ นอนไม่หลับตอนท้อง
ภาพรวมที่คุณแม่ต้องจำ
คุณแม่ไม่ต้องตัดชาทิ้งทั้งหมดเพื่อให้ปลอดภัย ชาเขียวหรือชาไทยแก้วเล็กหนึ่งแก้วต่อวัน หวานน้อย ดื่มช่วงเช้า และนับรวมกับแหล่งคาเฟอีนอื่น เป็นรูปแบบที่ตรงกับคำแนะนำหลักของ NHS และ WHO ส่วนวันที่ดื่มเกินไปบ้างก็ไม่ใช่เรื่องที่ต้องตื่นตระหนก ให้กลับมาคุมต่อในวันถัดไป
ถ้ามีประวัติแท้ง ความดันโลหิตสูง หรือแพทย์เคยกำชับเรื่องคาเฟอีนเป็นพิเศษ ให้ถามสูตินรีแพทย์ที่ฝากครรภ์ว่าเพดานคาเฟอีนต่อวันของคุณแม่ควรอยู่ที่เท่าไร เพราะตัวเลขทั่วไปจาก NHS และ WHO ไม่ได้คำนวณจากประวัติของแต่ละคน
คำถามที่พบบ่อย
ชาเขียวมีคาเฟอีนน้อยกว่าชาไทยหรือเปล่า
หน้าเว็บที่เปิดอ่านไม่ได้แยกตัวเลขตามชนิดชา ปริมาณจริงขึ้นกับใบชา เวลาแช่ และขนาดแก้ว จึงควรนับทั้งสองชนิดเป็นเครื่องดื่มคาเฟอีนเหมือนกัน แล้วเผื่อโควตาไว้
ชาเขียวขวดสำเร็จรูปนับเป็นคาเฟอีนด้วยไหม
นับค่ะ ให้อ่านฉลากว่าระบุคาเฟอีนไว้หรือไม่ ถ้าไม่ระบุให้ถือว่ามี และดูเรื่องน้ำตาลต่อขวดควบคู่กัน เพราะขวดเดียวอาจหวานกว่าที่คิด
ดื่มชาไทยเย็นไปแล้วหนึ่งแก้วใหญ่ ต้องกังวลไหม
การดื่มเกินเป็นครั้งคราวไม่ใช่เหตุให้ตกใจ ให้กลับมาคุมปริมาณในวันถัดไป ถ้ามีใจสั่นหรือนอนไม่หลับมากผิดปกติ ให้เล่าให้แพทย์ฝากครรภ์ฟังในนัดถัดไป
แหล่งอ้างอิง
- Foods to avoid in pregnancy | NHS (National Health Service, สหราชอาณาจักร)
- Restricting caffeine intake during pregnancy | World Health Organization (WHO) eLENA
- 10 ข้อห้ามที่ "คนท้อง" ต้องรู้ | โรงพยาบาลสมิติเวช
- Have a healthy diet in pregnancy | NHS (National Health Service, สหราชอาณาจักร)





