สีน้ำพลาสติก คือสีอะไร ต่างจากสีอะคริลิกและสีน้ำมันอย่างไร

ในร้านสี คำว่าสีน้ำพลาสติก สีอิมัลชัน และสีลาเท็กซ์มักชี้ไปที่สีกลุ่มเดียวกัน คือสีที่ใช้น้ำเป็นตัวกลาง ไม่มีกลิ่นฉุนแบบสีน้ำมัน ทาแล้วล้างเครื่องมือด้วยน้ำได้ และเป็นสีที่คนไทยใช้ทาผนังบ้านมากที่สุด ชื่อ "พลาสติก" หมายถึงสีที่มีเรซินโพลิเมอร์เป็นตัวยึดเกาะ ไม่ได้แปลว่าบดพลาสติกมาผสมเป็นสี

ชื่อเรียกที่ปะปนกันในร้านสี

ผู้ซื้อมือใหม่มักสับสนเพราะช่างและร้านใช้ชื่อไม่ตรงกัน ตารางนี้ช่วยแปลให้

ชื่อที่ได้ยิน	มักหมายถึง	สิ่งที่ควรเช็กต่อ
สีน้ำพลาสติก	สีน้ำทาผนังทั่วไป	เรซินอะไร ใช้ภายในหรือภายนอก
สีอิมัลชัน	ชื่อทางเทคนิคของกลุ่มเดียวกัน ใช้ในมาตรฐานและเอกสาร	อยู่ในมาตรฐาน มอก. ฉบับไหน
สีลาเท็กซ์	ชื่อสากลของสีกลุ่มนี้	ใช้เรซินสไตรีนอะคริลิก ไวนิล หรืออะคริลิกล้วน
สีน้ำอะคริลิก	สีน้ำที่ใช้เรซินอะคริลิกเป็นหลัก	ระบุเปอร์เซ็นต์หรือระดับคุณภาพของรุ่นนั้น
สีน้ำรองพื้นในตัว	สีน้ำที่ออกแบบให้ทาโดยไม่ต้องรองพื้นแยกในหลายผิว	ผิวไหนใช้ได้ตามฉลาก

ชื่อเหล่านี้ทับกันได้ เพราะมันเรียกคนละมุมของสีกลุ่มเดียว รายละเอียดของรุ่นที่ใช้เรซินอะคริลิกเป็นหลักอยู่ในบทความ สีน้ำอะคริลิค

ต่างจากสีน้ำมันที่ตรงไหน

ความต่างที่เจ้าของบ้านเจอจริงมีสามเรื่อง

1. ตัวทำละลาย สีน้ำพลาสติกใช้น้ำ สีน้ำมันใช้ทินเนอร์หรือน้ำมันสน กลิ่นของสีน้ำน้อยกว่ามากและแห้งเร็วกว่า ทาสองรอบในวันเดียวได้ตามเวลาที่ผู้ผลิตกำหนด
2. ลักษณะฟิล์ม สีน้ำพลาสติกหายใจได้มากกว่า ไอน้ำผ่านออกได้บ้าง ส่วนสีน้ำมันให้ฟิล์มแข็งและเงาทนการขัดสีกว่า จึงยังใช้บนไม้และเหล็กที่ต้องการผิวเงาแข็ง
3. การซ่อม สีน้ำทาซ่อมจุดได้ง่ายกว่า ส่วนสีน้ำมันที่เก่าแล้วทาทับด้วยสีน้ำต้องเตรียมผิวเพิ่ม

ถ้าต้องทาเหล็กหรือไม้ภายนอก ให้ดูระบบสีเฉพาะผิวเหล่านั้น อย่าเหมาว่าสีน้ำพลาสติกรุ่นทาผนังใช้ได้เหมือนกัน เรื่องสีเคลือบเงาบนไม้อ่านต่อใน สีเคลือบเงา

เกรดสีและมาตรฐาน มอก. ที่ควรรู้จัก

งานเปรียบเทียบสีอิมัลชันภายนอกในไทยของ Srichompoo และ Teartisup (วารสาร Sarasatr ปี 2567) ระบุว่าสีที่ขายในตลาดแบ่งเป็นเกรดตามอายุการใช้งาน ได้แก่ประหยัด มาตรฐาน พรีเมียม และอัลตราพรีเมียม และงานวิจัยเดียวกันอ้างถึงมาตรฐานสีอิมัลชันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาปี 2564 ได้แก่

มาตรฐาน	ขอบเขตโดยย่อ
มอก. 272-2564	สีอิมัลชันสำหรับงานทั่วไป
มอก. 2321-2564	สีอิมัลชันทนสภาวะอากาศ
มอก. 2514-2564	สีอิมัลชันลดความร้อนจากแสงอาทิตย์

สีรองพื้นในตัวอีกกลุ่มมีมาตรฐานแยก คือ มอก. 4421-2568 ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2569 ครอบคลุมสีน้ำที่มีรองพื้นในตัวสำหรับพื้นผิวอเนกประสงค์ ทาได้ทั้งภายนอกและภายใน เช่นผิวปูน เหล็กกัลวาไนซ์ ไม้ และพีวีซี

การมีเลข มอก. บนกระป๋องบอกว่าสีผ่านเกณฑ์ขั้นต่ำของมาตรฐานนั้น แต่ไม่ได้บอกว่ารุ่นนั้นดีที่สุด การเปรียบเทียบยี่ห้อยังต้องดูอายุงานที่ผู้ผลิตระบุ ระยะรับประกัน และสภาพผนังของบ้านเรา ตรวจสถานะและเลขมาตรฐานล่าสุดที่สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) เพราะมาตรฐานมีการแก้ไขเป็นระยะ

ความมัน ด้านหรือกึ่งเงา เลือกอย่างไร

ผิวสีน้ำพลาสติกมีตั้งแต่ด้านจนถึงกึ่งเงา ความมันส่งผลสามอย่างพร้อมกัน

• ผิวด้านพรางผนังขรุขระและรอยฉาบได้ดี เหมาะกับห้องนอนและห้องนั่งเล่น แต่เช็ดคราบได้น้อยกว่า
• ผิวกึ่งเงาสะท้อนแสงมากกว่า เช็ดทำความสะอาดง่าย เหมาะกับทางเดิน ห้องครัว และผนังที่โดนมือบ่อย แต่เห็นรอยฉาบทุกรอย
• ผนังที่ยังไม่เรียบ ถ้าเลือกกึ่งเงาต้องยอมลงทุนสกิมโค้ทก่อน

เรื่องจับคู่เฉดสีกับห้อง ดู สีทาห้องนั่งเล่น และ สีทาห้องนอน

คำนวณปริมาณสีก่อนซื้อ

ดูลักซ์ไทยแลนด์ใช้ค่าเฉลี่ยประมาณ 4 ตร.ม. ต่อลิตรสำหรับทาสองรอบ สูตรคือ ความยาวผนังรวมคูณความสูง หักพื้นที่ประตูและหน้าต่าง แล้วหารด้วย 4 ตัวอย่างห้องกว้าง 4 เมตร ยาว 6 เมตร เพดานสูง 2.5 เมตร มีผนังรวม 20 เมตร ได้ประมาณ 12.5 ลิตรสำหรับสองรอบ

ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ย ผนังที่ดูดสีมากหรือขรุขระจะใช้สีมากกว่า และบางรุ่นระบุอัตราครอบคลุมต่างจากนี้ ให้ยึดตัวเลขบนฉลากหรือ TDS ของรุ่นที่ซื้อ

เทียบราคาต่อตารางเมตร ไม่ใช่ราคาต่อถัง

ให้คิดแบบนี้ทุกครั้งก่อนเลือกเกรด สมมติผนังห้องเดิม 50 ตร.ม. หลังหักประตูหน้าต่าง (ตัวอย่างสมมติ ตัวเลขราคาใช้เพื่อสาธิตวิธีคิดเท่านั้น)

รายการ	สีเกรดประหยัด	สีเกรดกลาง
ราคาต่อถังแกลลอน 3.785 ลิตร (สมมติ)	450 บาท	900 บาท
จำนวนรอบที่ต้องทาให้สีทึบเสมอ	3 รอบ	2 รอบ
ปริมาณสีที่ใช้	ประมาณ 19 ลิตร (5 ถัง)	ประมาณ 12.5 ลิตร (4 ถัง)
ค่าสี	2,250 บาท	3,600 บาท
ค่าแรงรอบที่เพิ่มมา	ช่างต้องเข้าเพิ่มอีกประมาณครึ่งวัน	ไม่มี
อายุงานที่ผู้ผลิตระบุ	สั้นกว่า	ยาวกว่า

ส่วนต่างค่าสีพันกว่าบาทจะแคบลงทันทีเมื่อบวกค่าแรงช่างรอบที่สาม และหากทาใหม่เร็วขึ้นสองถึงสามปี เงินที่ประหยัดได้ตอนซื้อก็หายไปกับค่าแรงรอบหน้า ห้องเก็บของหรือห้องที่จะรื้อใน 1 ถึง 2 ปีใช้เกรดประหยัดได้ ส่วนห้องที่อยู่นานและผนังภายนอกควรเริ่มที่เกรดกลางขึ้นไป

ผิวที่ทาได้และผิวที่ต้องเตรียมเพิ่ม

ผิว	ทาสีน้ำพลาสติกได้ไหม	ต้องเตรียมอะไร
ปูนฉาบใหม่ที่แห้งแล้ว	ได้	รองพื้นปูนใหม่
ปูนเก่า สีเก่าที่ยังแน่น	ได้	ล้างขัดผิว รองพื้นปูนเก่า
ผนังที่มีราหรือคราบน้ำ	ไม่ควรทับทันที	หยุดต้นเหตุ ล้างรา แล้วเตรียมผิว
ไม้ภายใน	ใช้ได้กับบางระบบ	ขัดและรองพื้นไม้
เหล็กและโลหะ	ต้องใช้ระบบสีเฉพาะ	รองพื้นกันสนิมก่อน
กระเบื้องหรือพื้นผิวเรียบมัน	เฉพาะรุ่นที่ระบุไว้	ขัดผิวและใช้รองพื้นยึดเกาะ

คำว่ารองพื้นในตัวไม่ได้แปลว่าข้ามขั้นเตรียมผิวได้ ผนังเป็นผง ชื้น หรือมีสีเก่าลอก ก็ยังต้องแก้ก่อน ดูแนวทางที่ สีลอกร่อนแก้ยังไง และ สีรองพื้นปูน

ปัญหาที่เจอบ่อยหลังทา และต้นเหตุที่ช่างมักเจอ

สีน้ำพลาสติกทาง่าย แต่ข้อผิดพลาดเล็ก ๆ จะเห็นชัดตอนแสงส่องเฉียงผนัง

อาการ	ต้นเหตุที่พบบ่อย	แก้อย่างไร
สีด่างเป็นปื้น ไม่สม่ำเสมอ	ผนังดูดสีไม่เท่ากัน ไม่ได้รองพื้นหรือรองพื้นไม่ทั่ว	รองพื้นทั้งผืนแล้วทาทับอีกสองรอบ
เห็นรอยลูกกลิ้งเป็นแถบ	ทาตอนสีเริ่มแห้งที่ขอบ หรือใช้ลูกกลิ้งขนสั้นเกินไปกับผนังหยาบ	ทาเป็นผืนต่อเนื่องแบบเปียกชนเปียก เลือกลูกกลิ้งให้เหมาะผิว
เช็ดแล้วสีติดผ้า	สีเกรดต่ำ ผิวด้านมาก หรือฟิล์มยังไม่แห้งเต็มที่	รอให้สีบ่มเต็มที่ตามฉลาก ใช้ผ้านุ่มหมาด
สีเป็นผงชอล์กเมื่อลูบ	สีภายนอกเสื่อมตามแดดฝน หรือเลือกสีภายในมาทาภายนอก	ล้าง ขัด รองพื้น แล้วทาสีภายนอกที่เหมาะ
ผนังเป็นตุ่มพอง	ความชื้นหรือน้ำซึมจากด้านใน	ตามหาต้นทางของน้ำ ไม่ใช่ทาทับ

อาการส่วนใหญ่เกิดจากการเตรียมผิวและการเลือกสีผิดชนิด ไม่ใช่ตัวสีเสีย การเก็บภาพผนังก่อนทา และจดรหัสสีกับล็อตสีหลังทา ช่วยให้การซ่อมจุดภายหลังกลมกลืนมากขึ้น

ห้องน้ำ ครัว และผนังที่ชื้น ใช้สีน้ำพลาสติกได้แค่ไหน

บ้านในไทยมีห้องที่ความชื้นสูงเกือบทั้งปี เช่นห้องน้ำที่ไม่มีหน้าต่าง ครัวหลังบ้านที่ต้มน้ำทุกวัน และผนังชั้นล่างที่ติดดิน สีน้ำพลาสติกทาห้องเหล่านี้ได้ถ้าเลือกรุ่นที่ระบุว่ากันเชื้อราหรือใช้ในพื้นที่ชื้น และผนังต้องแห้งก่อนทา วิธีเช็กแบบช่างคือเอาพลาสติกใสขนาดประมาณ 30 x 30 ซม. แปะเทปติดผนังทิ้งไว้หนึ่งคืน ถ้าเช้ามีหยดน้ำใต้แผ่น แปลว่าความชื้นยังออกจากเนื้อปูน ต้องรอหรือแก้ต้นเหตุก่อน

ผนังที่ชื้นเพราะน้ำซึมจากท่อหรือดิน สีชนิดไหนก็พองได้ จุดนี้ต้องซ่อมระบบน้ำหรือกันซึมก่อน แนวทางอยู่ที่ ผนังชื้นขึ้นรา สำหรับห้องน้ำ ผมแนะนำให้ติดพัดลมดูดอากาศควบคู่ เพราะสีกันเชื้อรารุ่นไหนก็ช่วยได้จำกัดถ้าไอน้ำค้างบนผนังทุกวัน

ในครัว ผนังหลังเตาโดนคราบมันและความร้อน สีผิวกึ่งเงาเช็ดคราบได้ดีกว่า แต่ช่วงหลังเตาที่กระเด็นหนักควรปิดด้วยกระเบื้องหรือแผ่นกันเปื้อนสูงอย่างน้อย 60 ซม. เหนือท็อปเตา สีจะอยู่ได้นานกว่ามาก

ทาสองรอบให้เรียบ ลำดับงานที่ช่างทำจริง

ลำดับนี้ใช้ได้กับห้องทั่วไปเมื่อผนังเรียบและแห้งแล้ว

1. ปิดพื้น เฟอร์นิเจอร์ และขอบวงกบด้วยเทปกาวและผ้าคลุม ติดเทปสำหรับงานสีเท่านั้น และดึงออกก่อนสีแห้งสนิทเพื่อไม่ให้ฉีกฟิล์ม
2. ซ่อมรอยแตกและรูตะปู ขัดจุดซ่อม เช็ดฝุ่น
3. รองพื้นให้ทั่วผืน แล้วรอแห้งตามเวลาบนฉลาก
4. เก็บขอบด้วยแปรงก่อน บริเวณมุม ใต้ฝ้า รอบวงกบ แล้วใช้ลูกกลิ้งทาผืนใหญ่ต่อทันทีเพื่อไม่ให้เกิดแนวขอบ
5. ทาสีรอบแรกให้บางและสม่ำเสมอ รอแห้งแล้วทาสีรอบสอง
6. ถ่ายรูปผนังตอนแสงส่องเฉียงจากหน้าต่างเพื่อหาจุดตกหล่น ก่อนเก็บเทปและของคลุม

สีที่เหลือเก็บในภาชนะปิดสนิท กลับกระป๋องคว่ำสั้น ๆ ให้ฟิล์มปิดผิวสี และเก็บในที่ไม่ร้อนจัดหรือเย็นจัด จดวันที่ผสมสีและรหัสสีไว้บนฝา

อ่านฉลากก่อนซื้อ ข้อมูลที่ควรเจอครบ

• ระบุว่าใช้ภายใน ภายนอก หรือทั้งสอง
• เลข มอก. และปีมาตรฐาน หรือเอกสารรับรองจากผู้ผลิต
• ความมัน ด้าน กึ่งเงา หรือเงา
• อัตราครอบคลุมต่อลิตร จำนวนรอบที่แนะนำ และเวลารอแห้งก่อนทับ
• การเตรียมผิวและรองพื้นที่ผู้ผลิตแนะนำ
• วันผลิตหรือรหัสล็อต สีที่สั่งผสมแล้วควรซื้อชุดเดียวให้พอทั้งผนัง

ราคาต่อกระป๋องเปลี่ยนตามยี่ห้อและช่วงโปรโมชัน ให้เทียบเป็นราคาต่อตารางเมตรที่ทาได้ตามอัตราครอบคลุมจริง จะเห็นว่ารุ่นถูกที่ต้องทาสามรอบอาจไม่ถูกกว่ารุ่นกลางที่ทาสองรอบ ค่าสีทั้งหลังและค่าแรงอ่านต่อที่ ทาสีบ้านราคาเท่าไหร่