ผนังชื้นขึ้นราดำ หาต้นเหตุก่อนขัดล้างและทาสีทับ

ผนังที่ชื้นและขึ้นราดำ ปัญหาจริงคือน้ำ ราเป็นอาการ EPA สรุปไว้ในคู่มือเรื่องรากับความชื้นว่า กุญแจของการคุมราคือการคุมความชื้น ถ้าเช็ดราแล้วทาสีทับโดยไม่หยุดน้ำ ภายในไม่กี่เดือนจะเห็นจุดดำโผล่ผ่านสีใหม่ ลำดับที่ถูกคือหาต้นน้ำ หยุดน้ำ ทำให้แห้ง แล้วค่อยทำความสะอาดและทาสี

อ่านตำแหน่งราให้รู้ต้นน้ำ

ราขึ้นตรงไหนบอกต้นเหตุได้มาก ก่อนลงมือขัด ให้ถ่ายรูปและเดินดูรอบผนังนั้นทั้งด้านในและด้านนอกบ้าน

ตำแหน่งที่พบ	ต้นเหตุที่พบบ่อย	วิธีตรวจเบื้องต้น
ผนังนอกด้านรับฝน เป็นวงใหญ่หลังฝนตก	น้ำฝนซึมผ่านผนัง รอยร้าว วงกบ หรือสีกันฝนเสื่อม	ดูรอยร้าวด้านนอก ใต้วงกบ และหลังฝนผนังเปียกเมื่อลูบ
ผนังใต้หน้าต่างหรือรอบวงกบ	น้ำเข้าระหว่างวงกบกับผนัง	ดูซิลิโคนและรอยต่อรอบวงกบ
มุมห้องที่อากาศนิ่ง ตู้ติดผนัง หลังเตียง	ไอน้ำควบแน่น ลมไม่หมุนเวียน	ดูว่ามีตู้บังผนังหรือเปล่า ผนังเย็นกว่าที่อื่นไหม
ผนังข้างห้องน้ำหรือครัว	ท่อรั่ว ไอน้ำ กันซึมห้องน้ำเสื่อม	ดูว่ามีรอยเปียกตามแนวท่อ หรือตัวมิเตอร์น้ำหมุนเมื่อไม่ใช้น้ำ
ฝ้าและผนังชั้นบนใต้หลังคา	หลังคารั่ว ท่อแอร์หยด	ดูหลังฝนตก ดู ฝ้าเพดานรั่ว
ผนังล่างขอบพื้น ดูดความชื้นจากดิน	น้ำขึ้นผนังจากพื้นดินหรือน้ำขังรอบบ้าน	ดูว่าระดับดินสูงเกินพื้นบ้านและมีน้ำขังไหม

ถ้าสงสัยว่าเป็นท่อ ให้ปิดก๊อกทั้งบ้านแล้วดูมิเตอร์น้ำ ถ้ายังหมุนทั้งที่ไม่มีใครใช้น้ำ ท่อรั่วอยู่ที่ไหนสักแห่ง ให้ช่างประปาตรวจ

ความชื้นในห้องที่ควรเป็น

EPA แนะนำให้รักษาความชื้นสัมพัทธ์ในบ้านให้ต่ำกว่า 60 เปอร์เซ็นต์ และอยู่ราว 30 ถึง 50 เปอร์เซ็นต์ถ้าทำได้ ซึ่งสำหรับบ้านเราที่ฝนตกบ่อยเป็นเป้าที่ทำได้ยากในบางฤดู เครื่องวัดความชื้นราคาไม่แพงช่วยให้เห็นตัวเลขจริงแทนการเดา

วิธีลดความชื้นในห้องที่ใช้ได้ผล

1. เปิดแอร์หรือเครื่องลดความชื้นในห้องปิดที่ชื้นสะสม และให้ลมหมุนเวียน
2. เปิดพัดลมดูดอากาศในห้องน้ำและครัวทุกครั้งที่ใช้
3. ไม่ตากผ้าในห้องที่ปิดมิดชิด
4. เว้นระยะตู้และเฟอร์นิเจอร์จากผนังด้านนอกอย่างน้อยหนึ่งฝ่ามือ ให้อากาศไหลผ่าน
5. ซ่อมท่อรั่ว รางน้ำอุดตัน และรอยร้าวผนังนอกโดยเร็ว

ทำความสะอาดเองได้แค่ไหน

EPA ระบุว่าถ้าพื้นที่ราไม่เกินประมาณ 10 ตารางฟุต (ราว 3 คูณ 3 ฟุต) เจ้าของบ้านทำความสะอาดเองได้ ส่วนพื้นที่ใหญ่กว่านั้น หรือราเกิดจากน้ำปนเปื้อนอย่างน้ำทิ้งจากส้วม ควรให้ผู้เชี่ยวชาญ

ถ้าอยู่ในเกณฑ์ทำเองได้ ลำดับที่ผมแนะนำตามแนว EPA

1. ใส่ถุงมือ แว่นตากันสะเก็ด และหน้ากาก N95 เปิดหน้าต่างให้อากาศถ่ายเท
2. หยุดน้ำและทำให้ผนังแห้ง อย่าเริ่มขัดขณะผนังยังเปียกแฉะ
3. ผนังผิวแข็งอย่างปูนทาสี ขัดด้วยแปรงกับน้ำผสมผงซักฟอก เช็ดแล้วทำให้แห้งสนิท
4. วัสดุรูพรุนที่ขึ้นราหนัก เช่นแผ่นฝ้าเพดานหรือยิปซัมที่เปียกนาน ต้องตัดทิ้ง ไม่ขัดแล้วทาสีทับ
5. ใส่ขยะที่ปนรา เช่นแผ่นที่ตัดทิ้ง ในถุงพลาสติกปิดมิดชิดก่อนทิ้ง
6. ตรวจซ้ำหลัง 1 ถึง 2 สัปดาห์ ว่ารากลับมาหรือไม่

เมื่อไรควรเรียกผู้เชี่ยวชาญ

• พื้นที่ราใหญ่กว่า 10 ตารางฟุต หรือราขึ้นหลายห้อง
• น้ำที่ทำให้เกิดราเป็นน้ำสกปรก เช่นน้ำท่วมจากท่อระบายหรือน้ำจากส้วม
• ผนังหรือฝ้าเปียกนานเกินสองวันแล้วแผ่นอ่อนยุ่ย
• ราซ้ำหลังทำความสะอาดและแก้ความชื้นแล้ว
• ในบ้านมีผู้ป่วยหอบหืด ภูมิแพ้รุนแรง ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ เด็กเล็ก
• ความเสียหายอยู่ในผนังที่รับน้ำหนักหรือใกล้กล่องไฟ

EPA ในหน้า Mold and Health ระบุว่าราเชื่อมกับอาการแพ้และอาการของโรคหอบหืดในผู้ที่ไวต่อสิ่งเหล่านี้ และเน้นการป้องกันโดยควบคุมความชื้น ไม่ได้ระบุว่าราชนิดใดอันตรายถึงขั้นต้องวินิจฉัยเองจากสี ดังนั้นสีดำ เขียว หรือขาวไม่ใช่ตัวตัดสินว่าอันตรายแค่ไหน

ติดตามความชื้นเป็นสัปดาห์ ก่อนสรุปต้นเหตุ

บางครั้งต้นน้ำไม่ชัดจากการดูครั้งเดียว วิธีที่ช่างใช้และเจ้าของบ้านทำเองได้คือบันทึกเป็นสัปดาห์

1. ถ่ายรูปจุดราและขอบเขตด้วยไม้บรรทัดวางข้างๆ เพื่อเทียบขนาด
2. จดวันฝนตกและวันแดดจัด ดูว่าผนังเปียกตามฝนหรือไม่
3. วัดความชื้นในห้องวันละสองครั้ง เช้าและค่ำ ด้วยเครื่องวัดความชื้นเล็กๆ
4. จดเวลาที่เปิดแอร์ ใช้น้ำในห้องน้ำ และทำอาหาร ดูว่าความชื้นพุ่งตอนไหน
5. ติดแผ่นพลาสติกใสขนาดราวหนึ่งตารางฟุตบนผนังโดยใช้เทปปิดทุกขอบทิ้งไว้หนึ่งคืน ถ้าหยดน้ำเกาะด้านที่ติดผนัง ความชื้นซึมมาจากในผนัง ถ้าหยดเกาะด้านนอกที่หันเข้าห้อง ความชื้นมาจากอากาศในห้อง

ข้อมูลสองสัปดาห์ช่วยให้ช่างไม่ต้องเดา และลดโอกาสที่ต้องซ่อมซ้ำ

ห้องแอร์ ราเกิดจากผนังเย็นเจออากาศชื้น

ห้องนอนที่เปิดแอร์ทั้งคืนแต่ราขึ้นที่ผนังด้านนอก เป็นกรณีที่พบได้บ่อยในบ้านไทย ตอนกลางวันอากาศนอกบ้านร้อนและชื้นมาก ส่วนผนังด้านในที่โดนแอร์เย็นทั้งคืนยังเย็นอยู่ ถ้าอากาศชื้นเข้าไปถึงผิวผนังที่เย็นกว่าจุดน้ำค้าง น้ำจะควบแน่นเป็นฝ้าบาง ๆ บนผิวหรือในเนื้อผนัง ราจึงขึ้นเป็นแถบตามมุมห้อง หลังตู้ และบริเวณที่ท่อแอร์ทะลุผนัง

จุดที่ต้องดูในห้องแอร์มีสามอย่าง

1. รูทะลุท่อแอร์ ถ้าอุดไม่สนิท อากาศชื้นจากข้างนอกไหลเข้าตามรูทั้งวัน ผนังรอบรูจะชื้นก่อนจุดอื่น
2. ท่อน้ำทิ้งแอร์ ถ้าลาดไม่พอหรือตัน น้ำจะไหลย้อนหยดในฝ้าหรือซึมตามผนัง
3. อุณหภูมิที่ตั้ง แอร์ที่ตั้งเย็นจัดทำให้ผิวผนังเย็นมากขึ้น ห้องที่ไม่มีคนอยู่ตอนกลางวันแต่ปิดสนิท ความชื้นจากภายนอกจะค่อย ๆ สะสม

แนวทางของ EPA คือลดความชื้นและลดผิวเย็น ในบริบทบ้านเรา ทำได้ด้วยการอุดรูท่อแอร์ให้สนิท ตั้งอุณหภูมิไม่ต่ำเกินจำเป็น เปิดประตูหน้าต่างระบายอากาศในช่วงที่อากาศข้างนอกแห้งกว่า และเว้นระยะตู้จากผนังด้านที่รับแดดหรือรับฝน

ห้องน้ำ ผนังที่เปียกทุกวัน

ห้องน้ำเปียกทุกวันจึงขึ้นราง่ายที่สุด จุดที่ราขึ้นบอกได้ว่าปัญหาอยู่ที่ไหน

จุดที่ขึ้นรา	สาเหตุหลัก	ทางแก้
ร่องยาแนวในโซนอาบน้ำ	น้ำขังในร่อง ยาแนวเก่าเป็นรูพรุน	ขูดยาแนวเดิม ยาแนวใหม่ และเช็ดให้แห้งหลังอาบ
ซิลิโคนรอบอ่างหรือขอบกระจก	ซิลิโคนเสื่อม น้ำเข้าใต้ขอบ	ตัดซิลิโคนเก่าออกทั้งเส้น ทำให้แห้งแล้วยิงใหม่
ฝ้าเพดานห้องน้ำ	ไอน้ำลอยขึ้นไปค้าง ไม่มีพัดลมดูด	ติดพัดลมดูดอากาศที่ต่อท่อออกนอกบ้าน
ผนังห้องข้างเคียงที่ติดห้องน้ำ	กันซึมใต้กระเบื้องเสื่อม ท่อในผนังรั่ว	ให้ช่างตรวจท่อและระบบกันซึม ไม่ใช่ทาสีห้องข้าง ๆ

ถ้าราขึ้นเฉพาะผิวยาแนวและซิลิโคน เป็นงานบำรุงรักษาที่ทำเองได้ ถ้าผนังห้องข้างเคียงชื้น แปลว่าน้ำเดินทางผ่านเนื้อผนังแล้ว ต้องแก้จากฝั่งห้องน้ำ

ค่าใช้จ่ายโดยประมาณ

ตัวเลขเป็นช่วงกว้างสำหรับตั้งงบ ราคาจริงขึ้นกับสภาพหน้างานและพื้นที่

งาน	ช่วงโดยประมาณ (บาท)
ทำความสะอาดรา พื้นที่เล็ก ทำเอง ค่าอุปกรณ์ป้องกัน	ประมาณ 300 ถึง 800
เครื่องวัดความชื้นห้อง	ประมาณ 200 ถึง 800
เครื่องลดความชื้นขนาดห้องนอน	ประมาณ 3,000 ถึง 8,000
ซ่อมรอยร้าวผนังนอกและทาสีกันซึมเฉพาะด้าน	ประมาณ 3,000 ถึง 15,000
ซ่อมกันซึมวงกบหรือซิลิโคนรอบวงกบ	ประมาณ 800 ถึง 3,000 ต่อบาน
ตรวจหาท่อรั่ว	ตามสภาพงาน ขอใบเสนอก่อน

อย่าให้ราคาของงานทาสีกันราเป็นตัวตัดสินใจ ถ้าผนังยังชื้นอยู่ สีที่แพงที่สุดก็ลอกได้ ราคาสูงสุดของงานนี้คือค่าซ่อมซ้ำ

ของใช้ที่ขึ้นราตามไปด้วย

ผนังชื้นมักพาของใกล้เคียงขึ้นรา เช่นตู้เสื้อผ้าติดผนัง ผ้าม่าน ที่นอน และหนังสือ ของที่ซักได้ซักด้วยน้ำร้อนตามฉลากแล้วตากแดด ของไม้ที่เป็นราเล็กน้อยเช็ดผิวแล้วตากให้แห้ง ของรูพรุนที่เปื่อยหรือมีกลิ่นอับแรงควรทิ้ง ที่นอนที่ขึ้นราทั่วผืนมักกู้ไม่ได้ ระหว่างแก้ผนังให้ย้ายของออกจากผนังและห่ออย่างหลวมด้วยผ้า ไม่ใช้ถุงพลาสติกปิดสนิทเพราะกักความชื้น

ซ่อมผิวผนังหลังราหาย

เมื่อผนังแห้งและความชื้นถูกคุมแล้ว จึงเริ่มซ่อมผิว

1. ขูดสีที่พองหรือลอกออก ดูสาเหตุที่ สีลอกร่อน
2. ซ่อมรอยร้าวและโป๊วให้เรียบ
3. ถ้าเป็นผนังนอกที่น้ำซึมง่าย ใช้ระบบกันซึมหรือสีกันซึมก่อนสีจริง ดู สีกันซึม
4. ทารองพื้นให้เหมาะกับปูน ดู รองพื้นปูน
5. ทาสีทับสองรอบ

อย่าติดวอลเปเปอร์ทับผนังที่ชื้นหรือเคยขึ้นรา เพราะกาวและกระดาษเป็นอาหารของราชั้นดี ดูข้อควรระวังที่ วอลเปเปอร์ติดตั้ง

ป้องกันไม่ให้ราขึ้นซ้ำ

ปัญหา	วิธีป้องกัน	ความถี่
ฝนซึมผนังนอก	ตรวจรอยร้าว ซ่อมวงกบ ทาสีกันฝนใหม่เมื่อเสื่อม	ก่อนหน้าฝนทุกปี
ท่อรั่ว	ตรวจก๊อกและท่อที่เห็น สังเกตมิเตอร์น้ำ	ทุกครึ่งปี
ไอน้ำในห้อง	พัดลมดูดอากาศ เครื่องลดความชื้น ตั้งแอร์ไม่เย็นจัด	ทุกครั้งที่ใช้ห้องน้ำและครัว
ลมนิ่งหลังตู้	เว้นระยะตู้จากผนัง เปิดตู้ระบายเป็นครั้งคราว	เดือนละครั้ง
รางน้ำและท่อรับน้ำฝน	ล้างใบไม้และเศษ	ก่อนและกลางฤดูฝน

ก่อนจ้างช่างแก้ผนังชื้น ถามสิ่งนี้

• ช่างหาต้นน้ำได้อย่างไร ตรวจจากสายตาอย่างเดียวหรือมีการทดสอบ
• งานที่เสนอแก้ต้นน้ำและผนัง หรือแค่ทาสีกันรา
• ถ้าเป็นผนังนอก ระบบกันซึมที่ใช้คืออะไร รับประกันกี่ปี
• วัสดุที่ขึ้นราหนักจะถูกตัดทิ้งหรือขัดแล้วทาทับ
• ถ้าราโผล่ซ้ำหลังซ่อมในหนึ่งฤดูฝน ช่างรับผิดชอบอย่างไร