หลอดไฟ LED ประหยัดไฟจริงไหม คิดเป็นบาทจากลูเมนและชั่วโมงที่เปิด

หลอดไฟ LED ประหยัดไฟจริง ที่ความสว่างเท่ากันกินไฟเพียงราวหนึ่งในห้าถึงหนึ่งในสี่ของหลอดไส้ และหลอดตัวหนึ่งอยู่ได้เป็นหมื่นชั่วโมง แต่ตัวเลขที่ควรเทียบคือ "บาทต่อปีต่อดวง" ที่คิดจากชั่วโมงที่เปิดจริงในบ้านคุณ ไม่ใช่วัตต์บนกล่องอย่างเดียว

เรื่องวัตต์ต้องระวังอย่างหนึ่ง วัตต์บอกว่ากินไฟเท่าไร ไม่ได้บอกว่าสว่างแค่ไหน ความสว่างวัดเป็นลูเมน ซึ่งเป็นตัวเลขที่ต้องดูก่อนเสมอ

วัตต์ไม่ใช่ความสว่าง ให้ดูลูเมน

FTC ใช้ตัวอย่างว่า หลอดแบบเดิมใช้ 60 วัตต์เพื่อให้ได้แสง 800 ลูเมน ขณะที่หลอดประหยัดไฟอีกดวง (FTC ไม่ระบุชนิด) ให้ 800 ลูเมนเท่ากันด้วยเพียง 15 วัตต์ หลอด LED ที่ขายทั่วไปส่วนมากทำได้ใกล้เคียงหรือต่ำกว่านั้นสำหรับ 800 ลูเมน (ตัวเลขจริงขึ้นกับรุ่น) ให้อ่านบนกล่อง

ตารางข้างล่างเป็นค่าเทียบโดยประมาณของ "ความสว่างที่คุ้นเคย" ตามวัตต์ของหลอดไส้เดิม ตัวเลข LED เป็นช่วงที่หาได้ทั่วไป ใช้เป็นแนวทาง ไม่ใช่สเปกของรุ่นใด

ความสว่างที่ต้องการ	หลอดไส้เดิม	ลูเมนโดยประมาณ	LED ที่ให้แสงเท่ากันใช้ราว
เบา ใช้เป็นไฟหัวเตียง	25 วัตต์	ประมาณ 250	3 ถึง 4 วัตต์
ปานกลาง ห้องนอน	40 วัตต์	ประมาณ 450	5 ถึง 7 วัตต์
สว่างทั่วไป ห้องนั่งเล่น	60 วัตต์	ประมาณ 800	8 ถึง 15 วัตต์
สว่างมาก ห้องครัว ห้องอ่านหนังสือ	100 วัตต์	ประมาณ 1,600	15 ถึง 20 วัตต์

บนกล่องหลอดมีฉลากข้อมูลแสง (Lighting Facts) ที่ระบุความสว่างเป็นลูเมน ค่าไฟประมาณการต่อปี และอายุใช้งาน ซื้อโดยดูลูเมนก่อน แล้วค่อยเลือกวัตต์ที่ต่ำที่สุด

คิดค่าไฟต่อดวงเป็นบาทต่อปี

ตัวเลขข้างล่างใช้ค่าไฟสมมติหน่วยละ 4 บาท ถ้าอัตราบ้านคุณต่างออกไป ให้แทนค่า (สูตรเหมือนที่ใช้ในค่าไฟเครื่องฟอกอากาศ) คือ วัตต์ x ชั่วโมงต่อวัน x 365 หาร 1,000 ได้หน่วยต่อปี แล้วคูณราคาต่อหน่วย

หลอด	วัตต์	เปิดวันละ	หน่วยต่อปี	ค่าไฟต่อปี (4 บาท/หน่วย)
หลอดไส้	60	5 ชั่วโมง	109.5	ราว 438 บาท
LED 800 ลูเมน	15	5 ชั่วโมง	27.4	ราว 110 บาท
LED 800 ลูเมน รุ่นประหยัด	10	5 ชั่วโมง	18.3	ราว 73 บาท
LED 800 ลูเมน รุ่นประหยัด	10	12 ชั่วโมง	43.8	ราว 175 บาท
LED 1,600 ลูเมน	18	8 ชั่วโมง	52.6	ราว 210 บาท

ผลต่างของหลอดไส้ 60 วัตต์กับ LED 10 วัตต์ในห้องที่เปิดวันละ 5 ชั่วโมงคือราว 365 บาทต่อหลอดต่อปี ถ้าบ้านมี 12 ดวงที่เปิดชั่วโมงเท่านี้ ผลต่างรวมประมาณ 4,380 บาทต่อปี แต่บ้านส่วนมากไม่ได้เปิดทุกดวงนานขนาดนั้น คำนวณเฉพาะหลอดที่เปิดนานที่สุดก่อนเสมอ

เปลี่ยนดวงไหนก่อน เรียงตามชั่วโมงที่เปิด

หลอดที่เปิดวันละ 1 ชั่วโมงในห้องเก็บของ เปลี่ยนเป็น LED แล้วแทบไม่เห็นผลบนบิล ลำดับที่คุ้มสุดคือ

1. ไฟในครัวและห้องนั่งเล่นที่เปิดตั้งแต่เย็นถึงดึก
2. ไฟหน้าบ้านและทางเดินที่เปิดตลอดคืน 10 ถึง 12 ชั่วโมง
3. ไฟห้องทำงานหรือโต๊ะอ่านหนังสือ ดูเรื่องแสงห้องทำงานเพิ่มในการจัดมุมทำงานในบ้าน
4. ไฟห้องนอน
5. ไฟห้องน้ำและห้องเก็บของ เปลี่ยนเมื่อดวงเดิมเสีย ไม่ต้องรีบ

หลอดฟลูออเรสเซนต์แบบหลอดยาว (T8, T5) ที่ยังใช้ได้ดี ตัวเลขการประหยัดจะเล็กลง เพราะกินไฟน้อยกว่าหลอดไส้อยู่แล้ว เปลี่ยนเป็น LED ทีหลังเมื่อดวงเดิมเสียก็ไม่เสียหาย

อายุหลอดบนกล่องหมายความว่าอย่างไร

หลอดไส้เก่าอยู่ได้ราว 1,000 ชั่วโมง ส่วนหลอดคอมแพคต์ฟลูออเรสเซนต์ (CFL) ราว 8,000 ถึง 10,000 ชั่วโมง ตามข้อมูลของกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ (DOE) ส่วน LED คุณภาพดีอยู่ที่ 30,000 ถึง 50,000 ชั่วโมงหรือมากกว่า

คำว่า "อายุ" ของ LED ไม่ได้แปลว่าหลอดดับเมื่อครบชั่วโมง ENERGY STAR และ DOE อธิบายตรงกันว่า LED ไม่ค่อยขาดเหมือนไส้หลอด อายุที่ระบุคือจุดที่แสงลดลงเหลือร้อยละ 70 ของตอนใหม่ (เรียกว่า L70 หรือ lumen depreciation) หมายความว่าหลอดเปิดไปนานๆ แล้วจะค่อยๆ มืดลง

ตัวอย่างคำนวณ หลอดอายุ 25,000 ชั่วโมง เปิดวันละ 5 ชั่วโมง ใช้ได้ราว 5,000 วัน หรือเกือบ 14 ปี หลอดที่เปิดวันละ 12 ชั่วโมงอยู่ได้ราว 5.7 ปี ตัวเลข 25,000 ชั่วโมงเป็นตัวอย่างสมมติ ให้อ่านตัวเลขจริงบนกล่อง

ความร้อนคือศัตรูของ LED

ENERGY STAR ระบุว่าหลอดไส้ปล่อยพลังงานราวร้อยละ 90 ออกมาเป็นความร้อน ส่วน LED ผลิตแสงได้มีประสิทธิภาพกว่ามาก และใช้ฮีตซิงก์ (แผ่นระบายความร้อน) พาความร้อนออกจากตัวชิป ENERGY STAR ยังชี้ว่าการจัดการความร้อนคือปัจจัยที่สำคัญที่สุดต่ออายุของ LED อุณหภูมิที่สูงขึ้นทำให้หลอดเสื่อมเร็วขึ้น

เรื่องนี้มีผลต่อการใช้งานจริงสามอย่าง

• โคมครอบแก้วแบบปิดทึบ โดยเฉพาะโคมดาวน์ไลท์ในฝ้าที่ไม่มีช่องระบายอากาศ ความร้อนวนสะสมในโคม ให้เลือกหลอดที่ระบุว่าใช้กับโคมปิดได้
• ห้องที่อากาศร้อนมากอย่างห้องใต้หลังคา ควรเลือกหลอดที่มีฮีตซิงก์ใหญ่และไม่ฝืนวัตต์สูง
• ห้องแอร์ได้ประโยชน์ซ้ำ หลอดไส้ปล่อยความร้อนเข้าห้อง แอร์ต้องทำงานหนักขึ้น เปลี่ยนเป็น LED ลดภาระนี้ด้วย ดูเรื่องการดูแลแอร์ในล้างแอร์เองที่บ้าน

หลอด LED ที่ไม่ประหยัดอย่างที่คิด

ประหยัดไฟไม่ได้แปลว่าหลอดทุกดวงดี หลอดบางแบบทำให้เราเสียเงินซ้ำ

ปัญหา	ที่มา	วิธีเช็กก่อนซื้อ
ลูเมนไม่ถึงที่ระบุ	หลอดราคาถูกมากโกหกตัวเลข	เปิดเทียบกับหลอดเก่าในห้อง ถ้ามืดกว่าชัดเจนแปลว่าไม่ได้เท่ากัน
แสงกะพริบ	วงจรขับไฟคุณภาพต่ำ	ถ่ายวิดีโอด้วยมือถือใต้หลอด ถ้าเห็นแถบไฟวิ่งแสดงว่ากะพริบ
ใช้กับสวิตช์หรี่ไฟไม่ได้	หลอดไม่ใช่รุ่น dimmable	ดูคำว่า dimmable บนกล่อง
เสื่อมเร็ว	ความร้อนสะสม โคมปิด	ใช้รุ่นที่รองรับโคมปิด และระบายอากาศ
กินไฟแฝงตอนปิด	หลอดสมาร์ทที่ต่อ Wi-Fi	ดูวัตต์ในโหมดสแตนด์บาย ดูหลอดอัจฉริยะเพิ่มในอุปกรณ์สมาร์ทโฮม

หลอดสมาร์ทหนึ่งดวงกินไฟแฝงเพียงไม่กี่วัตต์ แต่ถ้าบ้านมี 10 ดวง ตัวเลขสะสมจะสูงขึ้น ควรเลือกใช้เฉพาะจุดที่ต้องสั่งงานจริง

ประหยัดไฟจากหลอดแล้ว ยังต้องดูสิ่งที่กินไฟมากกว่า

หลอดไฟเป็นส่วนเล็กของบิลไฟในบ้านส่วนใหญ่ แอร์ ตู้เย็น และเครื่องทำน้ำอุ่นกินมากกว่าไฟส่องสว่างหลายเท่า ถ้าเปลี่ยนหลอดทั้งบ้านแล้วบิลลดไม่กี่ร้อยบาทต่อปีก็เป็นเรื่องปกติ

ลองเทียบลำดับความสำคัญ ตู้เย็นเปิดตลอด 24 ชั่วโมง ดูตู้เย็นอินเวอร์เตอร์ประหยัดไฟจริงไหม และเครื่องซักผ้าดูเครื่องซักผ้ากินไฟแค่ไหน แล้วค่อยกลับมาตกแต่งแสงตามจุดใช้งาน

ก่อนเปลี่ยนหลอดทั้งบ้าน ให้ดูบิลค่าไฟเดือนที่ใช้มากที่สุด แล้วนับหลอดที่เปิดนานที่สุด 5 ดวงแรก คำนวณผลต่างด้วยตารางข้างบน ถ้ารวมกันได้เงินคืนเกินค่าหลอดภายใน 1 ปี ถือว่าคุ้มแน่นอน

คืนทุนกี่เดือน ลองคิดเอง

สมมติหลอด LED 10 วัตต์ราคา 80 บาท (ราคาสมมติ ให้แทนด้วยราคาที่คุณเจอจริง) แทนหลอดไส้ 60 วัตต์ที่เปิดวันละ 5 ชั่วโมง ประหยัดราว 365 บาทต่อปี หรือราว 30 บาทต่อเดือน เงินค่าหลอดคืนในราว 2.6 เดือน

ถ้าเปลี่ยนห้องที่เปิดวันละ 1 ชั่วโมง ประหยัดราว 73 บาทต่อปี ค่าหลอด 80 บาทคืนทุนในราว 13 เดือน ยังไม่เลว แต่ไม่ต้องรีบเปลี่ยนก่อนดวงเดิมเสีย

สูตรคืนทุนจำไว้ง่าย ๆ ราคาหลอด หารด้วยเงินที่ประหยัดต่อเดือน ได้จำนวนเดือน ถ้าตัวเลขออกมาต่ำกว่า 12 เดือน เปลี่ยนเลย ถ้าเกิน 24 เดือน รอให้ดวงเดิมเสียค่อยเปลี่ยน

หลอดดวงเก่าที่ถอดแล้ว ทำอย่างไรต่อ

ก่อนถอด ปิดสวิตช์ ถอดปลั๊ก หรือยกเบรกเกอร์ของวงจรนั้น แล้วรอให้หลอดไส้เย็น หลอดที่เพิ่งดับจับแล้วลวกมือได้

1. ถอดหลอดเก่า หมุนทวนเข็มนาฬิกา
2. ปัดฝุ่นที่ขั้วและโคม ฝุ่นหนาบังแสงได้มากพอจะให้ห้องดูมืดลง
3. ขันหลอดใหม่ให้แน่นพอดี อย่าฝืนบิดจนสุดแรง
4. เปิดสวิตช์ ทดสอบ 1 ถึง 2 นาที ดูว่านิ่งไหม
5. หลอดฟลูออเรสเซนต์หรือ CFL ที่เสีย มีสารปรอทปริมาณเล็กน้อย อย่าทุบทิ้งถังขยะทั่วไป ให้ห่อกระดาษแล้วหาจุดรับขยะอันตรายของเขตหรือห้างที่มีถังรับ

ห้ามทำ และควรทำ

ควรทำ	ห้ามทำ
ดูลูเมนก่อนวัตต์	ซื้อโดยจำวัตต์หลอดไส้เก่า
เปลี่ยนดวงที่เปิดนานที่สุดก่อน	เปลี่ยนทั้งบ้านวันเดียวโดยไม่ดูชั่วโมงเปิด
ใช้หลอด dimmable คู่กับสวิตช์หรี่ไฟ	เอาหลอดธรรมดาไปต่อสวิตช์หรี่ไฟแล้วทนแสงกะพริบ
ปิดไฟเมื่อออกจากห้อง	เปิดทิ้งเพราะ "LED กินไฟน้อยอยู่แล้ว"
ปิดเบรกเกอร์ก่อนเปลี่ยนหลอดขั้วเปื่อยหรือสายเก่า	ขันหลอดทั้งที่มือเปียกและไฟยังไม่ตัด

ลำดับตัดสินใจเมื่อไปซื้อหลอด

1. ดูลูเมนที่ต้องการ ไม่ใช่วัตต์ที่คุ้นเคย (800 ลูเมนแทนหลอดไส้ 60 วัตต์)
2. เลือกวัตต์ต่ำสุดที่ให้ลูเมนนั้น เทียบจากฉลากข้อมูลแสงบนกล่อง
3. ตรวจสีแสง (Kelvin) ให้ตรงกับห้อง ดูแสงขาวกับแสงวอร์มต่างกันอย่างไรก่อนซื้อ เพราะหลอดที่ผิดสีเปลี่ยนใหม่เสียเงินซ้ำ
4. ดูว่าโคมปิดหรือเปิด แล้วเลือกรุ่นที่รองรับ
5. ถ้ามีสวิตช์หรี่ไฟ เลือกหลอด dimmable
6. เก็บใบเสร็จและกล่อง เผื่อเคลมหลอดที่เสียก่อนเวลา

ถ้าบ้านคุณยังใช้หลอดไส้หรือหลอดฮาโลเจนกำลังสูงอยู่ เริ่มเปลี่ยนจากดวงที่เปิดนานที่สุดและค่อยเปลี่ยนที่เหลือเมื่อเสีย หากสงสัยเรื่องสายไฟหรือสวิตช์ในบ้านเก่า ให้ช่างไฟตรวจ อย่าเปลี่ยนเองขณะไฟยังไม่ตัด