ตู้เย็นอินเวอร์เตอร์ประหยัดไฟจริงไหม พิสูจน์จากฉลากเบอร์ 5

อินเวอร์เตอร์ประหยัดไฟได้ แต่คำตอบที่ตรงที่สุดไม่อยู่ที่ชื่อเทคโนโลยี อยู่ที่ตัวเลขกิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปีบนฉลากเบอร์ 5 ของรุ่นนั้น ฉลากของ กฟผ. วัดทั้งตู้โดยไม่แยกว่าคอมเพรสเซอร์เป็นชนิดใด ถ้าตู้อินเวอร์เตอร์ประหยัดจริง มันจะแสดงเป็นตัวเลขที่ต่ำกว่าตู้อื่นขนาดเดียวกัน ถ้าไม่ต่ำกว่า คำว่าอินเวอร์เตอร์บนกล่องก็ไม่ได้ช่วยค่าไฟของคุณ

อินเวอร์เตอร์ทำงานต่างจากแบบเดิมอย่างไร

คอมเพรสเซอร์แบบเดิมมีสองสถานะ คือเดินเต็มกำลังกับหยุด เมื่ออุณหภูมิในตู้สูงถึงจุดที่ตั้งไว้ มันสตาร์ตเต็มกำลัง ดึงอุณหภูมิลง แล้วหยุด วนซ้ำทั้งวัน คอมเพรสเซอร์อินเวอร์เตอร์เปลี่ยนความเร็วรอบตามภาระ ภาระมากก็หมุนเร็ว ภาระน้อยก็หมุนช้าและต่อเนื่อง

เรื่อง	แบบเดิม (เปิดปิด)	แบบอินเวอร์เตอร์
วิธีทำงาน	เดินเต็มกำลังแล้วหยุดเป็นรอบ	ปรับความเร็วรอบตามภาระ
อุณหภูมิในตู้	แกว่งขึ้นลงตามรอบ	นิ่งกว่า
เสียง	ดังตอนสตาร์ตและตอนหยุด	หมุนเบา ต่อเนื่อง
ชิ้นส่วน	คอมเพรสเซอร์และรีเลย์	เพิ่มแผงวงจรควบคุมความเร็ว
ราคาซื้อ	ต่ำกว่า	สูงกว่า

ข้อดีที่ได้แน่ๆ จากหลักการนี้คือการสตาร์ตเต็มกำลังน้อยลงและอุณหภูมิที่นิ่งขึ้น ซึ่งดีกับอาหารสด ส่วนว่าประหยัดไฟกี่เปอร์เซ็นต์ เรายังไม่พบตัวเลขกลางจากหน่วยงานอิสระที่ยืนยันได้ จึงไม่ขอแต่งตัวเลขขึ้นมา

ฉลากเบอร์ 5 วัดอะไร และไม่วัดอะไร

ตามข้อกำหนดของ กฟผ. การทดสอบตู้เย็นทำที่อุณหภูมิห้อง 32 องศา ความชื้น 70% ไฟ 230 โวลต์ 50 เฮิรตซ์ ตามมาตรฐาน มอก. 455 เล่ม 3-2560 และคิดเป็นกิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี แล้วเทียบกับเกณฑ์ตามปริมาตรปรับเทียบ (AV) เมื่อตัวเลขต่ำกว่าสูตรของระดับใด ตู้ก็ได้ระดับนั้น

สิ่งที่ฉลากวัด	สิ่งที่ฉลากไม่ได้บอก
กิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปีของทั้งตู้ที่ 32 องศา	ค่าไฟจริงของบ้านที่ใช้งานต่างจากสภาพทดสอบ
ระดับตามปริมาตรปรับเทียบ	ความเงียบของตู้
เทียบรุ่นต่างยี่ห้อได้เมื่อขนาดใกล้กัน	ความทนทานของแผงวงจร
ผลรวมของระบบทั้งหมด รวมคอมเพรสเซอร์ ฉนวน และพัดลม	ผลของเทคโนโลยีเดี่ยว ว่ามาจากชิ้นไหนเท่าไร

คู่มือของ กฟผ. ไม่ได้กล่าวถึงอินเวอร์เตอร์โดยตรง การทดสอบรวมผลของทั้งตู้ ดังนั้นหากตู้อินเวอร์เตอร์ประหยัดจริง ผลนั้นจะรวมอยู่ในตัวเลขของฉลากอยู่แล้ว คุณไม่ต้องบวกส่วนลดเพิ่มในหัวอีก

ENERGY STAR ซึ่งเป็นโครงการของสหรัฐฯ ก็ไม่ได้ระบุอินเวอร์เตอร์เป็นเงื่อนไข เกณฑ์ของเขาคือพลังงานที่ใช้ต้องดีกว่าเกณฑ์ต่ำสุดตามกฎหมายอย่างน้อย 10% (มีผลตั้งแต่สิงหาคม 2021) หน้าผลิตภัณฑ์ระบุว่ารุ่นที่ได้รับรองประหยัดกว่าเกณฑ์ต่ำสุดราว 9% และกล่าวถึงคอมเพรสเซอร์ประสิทธิภาพสูงเป็นหนึ่งในเทคนิคที่ผู้ผลิตใช้ ไม่ได้แยกเป็นตัวเลขของอินเวอร์เตอร์โดยเฉพาะ

คิดคืนทุนเองด้วยสามขั้นตอน

สมมติคุณลังเลระหว่างตู้อินเวอร์เตอร์กับตู้ธรรมดาขนาดใกล้กัน

1. อ่านกิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปีจากฉลากของทั้งสองรุ่น
2. เอาส่วนต่างคูณอัตราค่าไฟ (ฉลากของ กฟผ. คิดที่ 5 บาทต่อหน่วยตามข้อมูลปี 2566)
3. เอาส่วนต่างราคาตั้งหารด้วยค่าไฟที่ประหยัดต่อปี ได้ปีที่คืนทุน

ตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ราคาจริงของรุ่นใด

ส่วนต่างกิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี	ค่าไฟที่ประหยัดต่อปี	ถ้าส่วนต่างราคา 2,000 บาท	ถ้าส่วนต่างราคา 4,000 บาท
30	150 บาท	ราว 13 ปี	ราว 27 ปี
60	300 บาท	ราว 7 ปี	ราว 13 ปี
100	500 บาท	4 ปี	8 ปี
150	750 บาท	ราว 3 ปี	ราว 5 ปี

ตู้เย็นใช้งานได้นานเป็นสิบปีหรือมากกว่า คืนทุนภายในห้าปีถือว่าคุ้ม คืนทุนช่วงเจ็ดถึงสิบปีก็พอรับได้ ถ้ามากกว่านั้นให้ถามตัวเองว่าอยากได้เพราะอะไรอื่น เช่น เสียงเงียบหรืออุณหภูมิที่นิ่ง ซึ่งเป็นเหตุผลที่ถูกต้องที่จะจ่าย แต่ไม่ควรเรียกว่าประหยัดไฟ

ข้อดีที่ไม่เกี่ยวกับค่าไฟ แต่ควรนับ

เหตุผลที่คนซื้อตู้อินเวอร์เตอร์แล้วพอใจ ส่วนมากไม่ใช่บิลค่าไฟที่ลดลงอย่างชัดเจน แต่เป็นเรื่องที่เกิดทุกวัน

• เสียงเงียบ เหมาะกับครัวที่เปิดโล่งติดห้องนั่งเล่น หรือห้องนอนที่มีตู้เล็กวางอยู่ ไม่มีเสียงสตาร์ตและเสียงสะดุ้งตอนตัดไฟ
• อุณหภูมิในตู้นิ่งกว่า ผักและผลไม้ที่ไวต่อความเย็นสลับ ไม่ต้องผ่านรอบเย็นจัดแล้วอุ่นสลับกัน
• ฟื้นอุณหภูมิหลังเปิดประตูได้ต่อเนื่อง เพราะคอมเพรสเซอร์เร่งรอบได้ตามภาระ

ข้อเหล่านี้เป็นผลจากหลักการทำงาน ความต่างจริงแต่ละรุ่นไม่เท่ากัน และอย่าคาดหวังตัวเลขที่แน่นอน ถ้าเสียงเงียบสำคัญสำหรับคุณ ให้ลองไปยืนฟังตู้ที่เสียบไฟอยู่ในร้านตอนร้านเงียบ เทียบเสียงตอนคอมเพรสเซอร์ทำงานกับเสียงพัดลมระบายความร้อน ถ้าฟังไม่ออกว่ามันทำงานอยู่ แปลว่าเงียบพอ

ถ้าตัวเลขค่าไฟไม่ต่างกันมาก ความเงียบก็เป็นเหตุผลที่ฟังขึ้นพอจะจ่ายเพิ่ม ถ้าคุณเป็นคนที่ตัวเลขบนฉลากสำคัญที่สุด ก็ไม่ต้องรู้สึกว่าพลาดอะไรเมื่อเลือกตู้ธรรมดาที่กิโลวัตต์ชั่วโมงต่ำ

วัดค่าไฟตู้เย็นที่บ้านเองด้วยปลั๊กวัดไฟ

ถ้าอยากรู้ตัวเลขจริงของตู้ที่ใช้อยู่ ไม่ต้องพึ่งโฆษณา ปลั๊กวัดไฟแบบเสียบระหว่างผนังกับตู้ ราคาไม่สูง และตอบได้ว่าตู้ที่บ้านกินไฟเท่าไรในสภาพใช้งานจริง

ขั้นตอน	รายละเอียด
1. เสียบปลั๊กวัดไฟ	เสียบที่ผนัง แล้วเสียบตู้เย็นเข้าปลั๊กวัดไฟ ไม่ใช้ปลั๊กพ่วง
2. รีเซ็ตตัวนับ	ล้างค่าสะสมก่อนเริ่ม
3. ใช้ตู้ตามปกติ	อย่าเปลี่ยนนิสัยเปิดปิดประตูเพราะรู้ว่ากำลังวัด
4. อ่านค่า	ครบ 24 ชั่วโมงอย่างน้อย ยิ่งนานยิ่งแม่น
5. คูณเป็นปี	หน่วยต่อวัน × 365 เทียบกับตัวเลขบนฉลาก

ตัวเลขที่วัดได้ในบ้านมักไม่เท่ากับฉลาก เพราะฉลากทดสอบที่ 32 องศาโดยไม่เปิดประตู ส่วนบ้านจริงมีทั้งการเปิดตู้ การใส่ของใหม่ และอากาศร้อนต่างกันทุกวัน ถ้าตัวเลขที่วัดได้สูงกว่าฉลากมาก เช่นเกินราวหนึ่งในสาม ให้ตรวจยางขอบประตู ช่องระบายอากาศ และการตั้งอุณหภูมิ ก่อนจะสรุปว่าตู้มีปัญหา

ควรวัดซ้ำสองช่วงอากาศ คือวัดหนึ่งครั้งหน้าร้อนและอีกครั้งหน้าฝนหรือหน้าหนาว ตู้ที่ตัวเลขแกว่งมากระหว่างฤดูแสดงว่าสภาพแวดล้อมส่งผลมากกว่าตัวตู้ เช่นวางใกล้เตาหรือโดนแดด

เรื่องที่เปลี่ยนไปเมื่อตู้มีแผงวงจร

คอมเพรสเซอร์อินเวอร์เตอร์ต้องมีแผงวงจรควบคุมความเร็ว ซึ่งต่างจากตู้เก่าที่ใช้รีเลย์ธรรมดา ผลคือจุดเสียที่เพิ่มเข้ามา ไฟตก ไฟกระชาก และความชื้นในครัวเป็นศัตรูของแผงวงจรทุกชนิด

คำถามที่ควรถามร้าน	ทำไมสำคัญ
รับประกันคอมเพรสเซอร์กี่ปี	ชิ้นส่วนแพงที่สุดของตู้
รับประกันแผงวงจรกี่ปี	เป็นจุดเสียใหม่ของแบบอินเวอร์เตอร์
ศูนย์ซ่อมอยู่ใกล้บ้านไหม	ซ่อมเร็วกันของในตู้เสีย
ราคาอะไหล่แผงวงจรประมาณเท่าไร	เทียบกับราคาตู้ใหม่
ไฟที่บ้านนิ่งไหม	บ้านที่ไฟตกบ่อยควรปรึกษาช่างไฟ

ใช้เวลาไม่ถึงห้านาทีถามร้าน แต่ข้อมูลนี้ตัดสินได้ว่าตู้คุ้มหรือไม่ในอีกสิบปีข้างหน้า ถ้าตู้ไม่เย็นหรือเสียงผิดปกติ ให้ไล่สาเหตุตามตู้เย็นไม่เย็น สาเหตุและวิธีแก้ ก่อนเรียกช่าง บางครั้งต้นเหตุแค่ยางขอบประตูหรือการวางของบังช่องลม

อินเวอร์เตอร์ช่วยได้มากแค่ไหน เมื่อนิสัยใช้ตู้เปลืองไฟ

คอมเพรสเซอร์ที่ประหยัดกว่าไม่ช่วยอะไรถ้าตู้ถูกใช้อย่างเปลืองไฟ สิ่งที่ลดค่าไฟได้เท่ากันหรือมากกว่าไม่ต้องจ่ายเพิ่ม

นิสัย	ผล
ตั้งอุณหภูมิช่องแช่เย็นที่ตัวเลขเหมาะสม	ตั้งเย็นเกินจำเป็นทำให้ตู้ทำงานนานขึ้น ดูตัวเลขที่ ตู้เย็นควรตั้งอุณหภูมิกี่องศา
เว้นช่องระบายอากาศรอบตู้	ความร้อนระบายออก คอมเพรสเซอร์ไม่ต้องทำงานหนัก
เปิดประตูให้สั้นที่สุด	ลดอากาศร้อนชื้นเข้าตู้
รอให้อาหารร้อนเย็นก่อนใส่ตู้	ไม่ให้คอมเพรสเซอร์ดึงอุณหภูมิหนัก
ตรวจยางขอบประตูปีละครั้ง	ยางเสื่อมทำให้ลมเย็นรั่ว

ENERGY STAR ยังชี้ว่าตู้ที่ใช้งานเกิน 15 ปีกินไฟมากกว่าตู้ที่ได้รับรองราว 20% และมีค่าไฟสูงกว่าราว 95 ดอลลาร์ต่อปี ซึ่งหมายความว่าเปลี่ยนตู้เก่ามากอาจคุ้มกว่าเลือกเทคโนโลยีระหว่างตู้ใหม่สองรุ่น ถ้าตู้ที่คุณมีอายุมากแล้ว ให้ดูเกณฑ์การเลือกทั้งชุดที่ตู้เย็นยี่ห้อไหนดี

ส่วนคนที่ลังเลเรื่องจำนวนประตู ซึ่งส่งผลต่อค่าไฟพอๆ กับชนิดคอมเพรสเซอร์ อ่านเพิ่มที่ตู้เย็น 1 ประตูกับ 2 ประตู

ซื้อหรือไม่ซื้อ ตารางตัดสินใจ

สถานการณ์	คำแนะนำ
ตู้อินเวอร์เตอร์กินไฟน้อยกว่าตู้ธรรมดาอย่างน้อย 60 กิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี และส่วนต่างราคาไม่เกินราว 2,000 บาท	คุ้ม ซื้อได้
ตัวเลขกิโลวัตต์ชั่วโมงใกล้กันมาก ส่วนต่างราคาสูง	เลือกตู้ธรรมดา เว้นแต่อยากได้เสียงเงียบ
ตู้ห้องนอนหรือตู้ในห้องพักที่ต้องการความเงียบ	อินเวอร์เตอร์เป็นข้อได้เปรียบจริง ไม่ต้องคิดคืนทุนจากค่าไฟ
บ้านไฟตกบ่อย ศูนย์ซ่อมอยู่ไกล	ระวัง เลือกรุ่นที่รับประกันแผงวงจรนาน
ตู้เก่ากว่า 15 ปี	เปลี่ยนเป็นตู้ใหม่ที่ตัวเลขกิโลวัตต์ชั่วโมงต่ำ ชนิดคอมเพรสเซอร์เป็นเรื่องรอง

ก่อนจ่ายเงิน ถ่ายรูปฉลากเบอร์ 5 ของสองรุ่น จดกิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี คำนวณคืนทุนตามตารางข้างบน แล้วค่อยตัดสินใจที่ร้าน