ใจความสำคัญ
- ข้อมูลของภาควิชาสูติศาสตร์ฯ มช. ระบุค่าทำเด็กหลอดแก้วโดยประมาณ 50,000 ถึงกว่า 100,000 บาทต่อรอบ ขึ้นกับอายุ เทคนิค และโรงพยาบาล
- ค่าบริการเสริมแยกจ่าย เช่น ICSI ราว 7,000 ถึง 10,000 บาท แช่แข็งตัวอ่อนราว 5,000 ถึง 10,000 บาท ตรวจโครโมโซมตัวอ่อนตั้งแต่ 40,000 บาทขึ้นไป
- หนึ่งรอบใช้เวลาราว 3 ถึง 6 สัปดาห์ ตั้งแต่ฉีดยากระตุ้นไข่ เก็บไข่ ปฏิสนธิ ย้ายตัวอ่อน จนตรวจการตั้งครรภ์
- โอกาสสำเร็จราว 30% ต่อการเก็บไข่หนึ่งครั้ง สูงกว่านี้ในผู้หญิงอายุน้อยกว่า 35 ปี และลดลงเหลือไม่เกิน 20% เมื่ออายุเกิน 40 ปี
- ขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากแพทย์ก่อนเริ่ม และกันงบเผื่อรอบที่สองไว้ด้วย
คำถามแรกที่คู่ส่วนใหญ่ถามเมื่อแพทย์เอ่ยคำว่าเด็กหลอดแก้ว คือ "ต้องเตรียมเงินเท่าไร" คำตอบตรงๆ จากข้อมูลของภาควิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คือราว 50,000 บาทไปจนถึงกว่า 100,000 บาทต่อหนึ่งรอบ ตัวเลขห่างกันมากเพราะขึ้นกับอายุของฝ่ายหญิง เทคนิคที่ใช้ และเป็นโรงพยาบาลรัฐหรือเอกชน
ตัวเลขรวมอย่างเดียวช่วยวางแผนได้ไม่มากนัก สิ่งที่ช่วยได้จริงคือรู้ว่าเงินแต่ละก้อนจ่ายไปกับขั้นตอนไหน อะไรเป็นค่าบังคับ อะไรเป็นค่าเสริมที่เลือกได้ และโอกาสสำเร็จต่อรอบเป็นเท่าไร เพราะตัวเลขสุดท้ายนี่เองที่บอกว่าควรกันงบไว้กี่รอบ
IVF ต่างจากการฉีดเชื้อตรงไหน
เด็กหลอดแก้ว หรือ IVF (In Vitro Fertilization) คือการนำไข่ออกจากรังไข่ของฝ่ายหญิง มาผสมกับอสุจิในห้องปฏิบัติการ เลี้ยงตัวอ่อนไว้สองถึงสามวัน หรือเลี้ยงต่อไปถึงระยะบลาสโตซีสต์ในวันที่ห้าถึงหก แล้วจึงย้ายกลับเข้าโพรงมดลูก
ส่วนการฉีดเชื้อ หรือ IUI คือการคัดอสุจิที่แข็งแรงแล้วฉีดเข้าโพรงมดลูกในวันที่ไข่ตก การปฏิสนธิยังเกิดในร่างกายตามธรรมชาติ ราคาถูกกว่ามาก แต่ใช้ได้เฉพาะเมื่อท่อนำไข่ปกติและมีอสุจิที่เคลื่อนไหวดีพอ
แพทย์จะเลือกวิธีจากสาเหตุของการมีบุตรยาก ข้อมูลของ มช. แบ่งสาเหตุไว้คร่าวๆ ว่ามาจากฝ่ายชายราว 30 ถึง 40% จากอุ้งเชิงกรานหรือท่อนำไข่ของฝ่ายหญิงราว 30 ถึง 40% จากการตกไข่ราว 10 ถึง 15% และหาสาเหตุไม่พบอีกราว 10 ถึง 15% คู่ที่ฝ่ายชายมีปัญหาน้ำเชื้อ อ่านต่อได้ที่ สาเหตุที่ผู้ชายมีลูกยาก เพราะผลตรวจน้ำเชื้อเป็นตัวกำหนดว่าต้องใช้เทคนิคไหนและค่าใช้จ่ายจะขยับไปทางไหน
หนึ่งรอบมีกี่ขั้นตอน ใช้เวลานานแค่ไหน
NHS ของอังกฤษอธิบายว่าการทำ IVF หนึ่งรอบใช้เวลาราว 3 ถึง 6 สัปดาห์ แบ่งเป็นหกช่วงหลัก ลำดับในไทยใกล้เคียงกัน แม้รายละเอียดยาของแต่ละคลินิกจะต่างกัน
| ขั้นตอน | เกิดอะไรขึ้น | ระยะเวลาโดยประมาณ |
|---|---|---|
| 1. กดการทำงานของรังไข่ (บางโปรโตคอล) | ใช้ยาหยุดรอบเดือนตามธรรมชาติก่อน | ราว 2 ถึง 3 สัปดาห์ |
| 2. กระตุ้นไข่ | ฉีดฮอร์โมนทุกวันให้รังไข่ผลิตไข่หลายใบ อัลตราซาวด์ติดตาม | ราว 2 สัปดาห์ |
| 3. เก็บไข่ | ใช้เข็มผ่านทางช่องคลอดภายใต้ยาระงับความรู้สึก | ราว 20 นาที |
| 4. ปฏิสนธิในแล็บ | ผสมไข่กับอสุจิ เลี้ยงตัวอ่อน | 2 ถึง 6 วัน |
| 5. ย้ายตัวอ่อน | ใส่ตัวอ่อนกลับเข้าโพรงมดลูก | ไม่กี่นาที |
| 6. ตรวจการตั้งครรภ์ | ตรวจหลังย้ายตัวอ่อน | ราว 16 วันหลังย้าย |
ช่วงที่ทำให้คุณแม่เหนื่อยที่สุดมักเป็นขั้นตอนที่สอง เพราะต้องฉีดยาทุกวันและนัดอัลตราซาวด์ถี่ ใครทำงานประจำควรคุยกับหัวหน้าเรื่องการลางานล่วงหน้า เพราะวันเก็บไข่กำหนดตามขนาดของถุงไข่ เลื่อนตามตารางงานไม่ได้
แตกค่าใช้จ่ายตามขั้นตอน
ข้อมูลของ มช. ไม่ได้ให้ราคาแยกรายขั้นตอนเป็นตัวเลข แต่บอกว่าราคา 50,000 ถึงกว่า 100,000 บาทนั้นครอบคลุมรายการเหล่านี้
- ค่ายากระตุ้นไข่และค่าติดตามการเจริญของถุงไข่ด้วยอัลตราซาวด์และตรวจเลือด
- ค่าเก็บไข่ รวมค่ายาระงับความรู้สึก
- ค่าเตรียมอสุจิและค่าปฏิสนธิในห้องปฏิบัติการ
- ค่าเลี้ยงตัวอ่อน
- ค่าย้ายตัวอ่อนกลับเข้าโพรงมดลูก
- ค่ายาพยุงการตั้งครรภ์ระยะแรกหลังย้ายตัวอ่อน
ก้อนที่แกว่งมากที่สุดคือค่ายากระตุ้นไข่ ผู้หญิงที่รังไข่ตอบสนองน้อย เช่น อายุมากขึ้น มักต้องใช้ยาขนาดสูงขึ้นหรือหลายวันขึ้น ราคาจึงขยับตาม เมื่อได้ใบประเมินจากคลินิก ให้ถามแยกเลยว่าค่ายาคิดเหมาหรือคิดตามจริง ถ้าคิดตามจริง ตัวเลขสุดท้ายอาจสูงกว่าใบประเมิน
ค่าบริการเสริมที่มักเพิ่มเข้ามา
| รายการเสริม | ใช้เมื่อไร | ค่าใช้จ่ายเพิ่มโดยประมาณ (ข้อมูล มช.) |
|---|---|---|
| ICSI (ฉีดอสุจิเข้าไข่โดยตรง) | อสุจิน้อยหรืออ่อนแรง ไข่แช่แข็ง เคยปฏิสนธิไม่สำเร็จ | 7,000 ถึง 10,000 บาท |
| แช่แข็งตัวอ่อน | มีตัวอ่อนเหลือ หรือแพทย์เลื่อนการย้ายไปรอบถัดไป | 5,000 ถึง 10,000 บาท |
| ตรวจพันธุกรรมตัวอ่อน (PGT) | มีโรคทางพันธุกรรมในครอบครัว แท้งซ้ำ อายุมาก | ตั้งแต่ 40,000 บาทขึ้นไป |
ลองคิดเป็นตัวอย่างดูนะคะ สมมติคู่หนึ่งได้ราคาฐานจากโรงพยาบาลรัฐ 70,000 บาท ฝ่ายชายมีอสุจิน้อยจึงต้องทำ ICSI เพิ่ม 10,000 บาท และมีตัวอ่อนเหลือให้แช่แข็งอีก 8,000 บาท รวมเป็น 88,000 บาทโดยยังไม่ได้ตรวจพันธุกรรมตัวอ่อน ถ้าแพทย์แนะนำ PGT ด้วย ยอดจะขึ้นไปเกิน 128,000 บาททันที
โอกาสสำเร็จต่อรอบ ตัวเลขที่กำหนดงบจริง
นี่คือส่วนที่คู่จำนวนมากลืมคิด ข้อมูลของ มช. ระบุว่าโอกาสตั้งครรภ์จากการทำเด็กหลอดแก้วอยู่ราว 30% ต่อการเก็บไข่หนึ่งครั้ง หมายความว่าในคู่สิบคู่ที่เริ่มรอบแรกพร้อมกัน ราวเจ็ดคู่จะยังไม่ท้องในรอบนั้น
| อายุฝ่ายหญิง | โอกาสสำเร็จต่อรอบโดยประมาณ |
|---|---|
| ต่ำกว่า 35 ปี | สูงกว่าค่าเฉลี่ย 30% |
| 35 ถึง 40 ปี | ใกล้เคียงหรือต่ำกว่าค่าเฉลี่ย |
| มากกว่า 40 ปี | ไม่เกินราว 20% |
ข่าวดีคือโอกาสสะสมขยับขึ้นเมื่อทำหลายรอบ มช. ระบุว่าเมื่อทำครบ 4 รอบ โอกาสสะสมอยู่ราว 60 ถึง 70% ส่วน NHS เสริมว่าปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จ นอกจากอายุและสาเหตุของการมีบุตรยากแล้ว ยังมีดัชนีมวลกาย การสูบบุหรี่ และการดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งสามข้อหลังนี้ปรับได้ด้วยตัวเองก่อนเริ่มรอบ
ในเชิงงบประมาณ การคิดว่า "ทำครั้งเดียวจบ" จึงเสี่ยง วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือวางงบไว้อย่างน้อยสองรอบ ถ้ารอบแรกสำเร็จ เงินที่เหลือก็กลายเป็นเงินฝากค่าฝากครรภ์และค่าคลอด ซึ่งดูรายละเอียดได้ใน ค่าฝากครรภ์และค่าคลอด
ใครบ้างที่แพทย์มักแนะนำให้ทำ IVF
ศูนย์การแพทย์ศรีพัฒน์ให้นิยามภาวะมีบุตรยากว่าเป็นการมีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอสัปดาห์ละสองถึงสามครั้งนานหนึ่งปีโดยไม่ได้คุมกำเนิดแล้วยังไม่ตั้งครรภ์ หรือหกเดือนในผู้หญิงที่อายุเกิน 35 ปี องค์การอนามัยโลกประเมินว่าคนราวหนึ่งในหกคนทั่วโลกเคยประสบภาวะนี้ในชีวิต จึงเป็นเรื่องที่พบบ่อยกว่าที่หลายครอบครัวคิด
กลุ่มที่การทำ IVF มักเป็นทางเลือกแรกหรือทางเลือกถัดไปหลังวิธีอื่นไม่ได้ผล ได้แก่
- ท่อนำไข่อุดตันทั้งสองข้าง ไข่กับอสุจิพบกันเองไม่ได้
- ฝ่ายชายมีอสุจิน้อยหรือเคลื่อนไหวน้อยมาก จนการฉีดเชื้อไม่น่าได้ผล
- ฝ่ายชายทำหมันแล้ว หรือไม่มีอสุจิในน้ำเชื้อ ต้องเก็บอสุจิด้วยการผ่าตัด
- เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ที่กระทบการทำงานของอุ้งเชิงกราน
- ฉีดเชื้อมาหลายรอบแล้วยังไม่สำเร็จ
- หาสาเหตุไม่พบ และพยายามมานานแล้ว
คู่ที่ยังไม่เข้าเกณฑ์มีบุตรยาก ควรเริ่มจากการนับวันตกไข่และปรับพฤติกรรมก่อน ดูแนวทางที่ทำได้เองที่ วิธีเพิ่มโอกาสท้อง ซึ่งเสียค่าใช้จ่ายน้อยกว่ามาก
เตรียมตัวก่อนพบแพทย์ครั้งแรก
การพบแพทย์ครั้งแรกมักเป็นการตรวจประเมิน ยังไม่ได้เริ่มรอบ คู่ที่เตรียมข้อมูลไปครบจะประหยัดเวลาและค่าเดินทางได้หลายรอบ
- ปฏิทินรอบเดือนย้อนหลังอย่างน้อยสามถึงหกเดือน วันแรกของประจำเดือนแต่ละรอบ
- ระยะเวลาที่พยายามมีบุตร และความถี่ของการมีเพศสัมพันธ์โดยประมาณ
- ประวัติการตั้งครรภ์ แท้ง หรือผ่าตัดในอุ้งเชิงกรานที่ผ่านมา
- ยาและวิตามินที่ทั้งสองคนใช้อยู่
- ผลตรวจเก่าทุกฉบับ ถ้าเคยตรวจที่อื่นมาก่อน
- ฝ่ายชายควรไปด้วย เพราะการตรวจน้ำเชื้อเป็นการตรวจพื้นฐานที่ราคาไม่สูงแต่ให้ข้อมูลมาก
คำถามที่ควรเขียนติดไปถามแพทย์
- โปรโตคอลยาของเราเป็นแบบไหน คาดว่าต้องฉีดยากี่วัน
- ราคาที่ประเมินรวมอะไรบ้าง ไม่รวมอะไร
- ถ้ารอบนี้ต้องยกเลิกกลางทาง เช่น ไข่โตน้อย จะคิดค่าใช้จ่ายอย่างไร
- แนะนำ ICSI หรือ PGT สำหรับเราหรือไม่ เพราะอะไร
- ถ้ามีตัวอ่อนเหลือ ค่าแช่แข็งและค่าเก็บรายปีเท่าไร
รัฐหรือเอกชน เลือกอย่างไร
ข้อมูลของ มช. ยืนยันว่าราคาต่างกันตามประเภทโรงพยาบาล โดยทั่วไปโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยและโรงพยาบาลรัฐมีราคาต่ำกว่า แลกกับคิวที่ยาวกว่าและเวลานัดที่ยืดหยุ่นน้อยกว่า คลินิกเอกชนนัดได้เร็ว เลือกวันได้ง่ายกว่า แต่ราคาสูงกว่า
ลองใช้คำถามสามข้อนี้ช่วยตัดสินใจ
- อายุคุณแม่เท่าไร ถ้าเกิน 38 ถึง 40 ปี เวลามีค่ามาก การรอคิวหลายเดือนอาจทำให้โอกาสลดลงจนไม่คุ้มกับเงินที่ประหยัดได้
- งานยืดหยุ่นแค่ไหน ถ้าลาบ่อยไม่ได้ คลินิกที่เปิดเช้ามืดหรือวันหยุดช่วยได้มาก
- งบรองรับได้กี่รอบ ถ้าเลือกที่ถูกกว่าแล้วได้ทำสองรอบ อาจดีกว่าที่แพงซึ่งทำได้รอบเดียว
ก่อนเลือกโรงพยาบาลใด ถามด้วยว่าทีมแพทย์เป็นสูตินรีแพทย์อนุสาขาเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์หรือไม่ และขอดูอัตราสำเร็จของคลินิกเอง แยกตามกลุ่มอายุ
ดูแลตัวเองระหว่างรอบ
ช่วงฉีดยากระตุ้นไข่ คุณแม่บางคนรู้สึกท้องอืด คัดตึง อารมณ์แกว่ง ซึ่งเป็นผลจากฮอร์โมน การนอนให้พอ กินอาหารครบหมู่ และงดบุหรี่กับแอลกอฮอล์ช่วยให้ร่างกายพร้อมที่สุด
ช่วงสองสัปดาห์หลังย้ายตัวอ่อนคือช่วงที่ใจทรมานที่สุด หลายคนอยากตรวจครรภ์เองก่อนวันนัด แต่ยาที่ใช้ในรอบอาจทำให้ผลตรวจที่บ้านคลาดเคลื่อน รอผลเลือดจากคลินิกตามนัดจะแม่นกว่าและลดความกังวลที่ไม่จำเป็น
วางแผนการเงินแบบไม่ให้ตึงเกินไป
ลองแบ่งเงินเป็นสามกอง
| กอง | ใช้ทำอะไร | วิธีคิด |
|---|---|---|
| กองที่ 1 รอบแรก | ราคาฐานตามใบประเมิน บวกเสริมที่แพทย์แนะนำ | ใช้ตัวเลขจากใบประเมินจริง |
| กองที่ 2 รอบสำรอง | ย้ายตัวอ่อนแช่แข็ง หรือเริ่มรอบใหม่ | อย่างน้อยครึ่งหนึ่งของกองแรก |
| กองที่ 3 ค่าเดินทางและลางาน | ค่ารถ ค่าที่พัก รายได้ที่หายไป | คำนวณจากจำนวนนัดที่คลินิกบอก |
ถ้าตัวอ่อนเหลือแช่แข็งไว้ รอบถัดไปมักใช้วิธีย้ายตัวอ่อนแช่แข็งซึ่งไม่ต้องกระตุ้นไข่และเก็บไข่ใหม่ ค่าใช้จ่ายจึงต่ำกว่าการเริ่มรอบใหม่ทั้งหมด นี่คือเหตุผลที่คลินิกหลายแห่งแนะนำให้แช่แข็งตัวอ่อนที่เหลือ แม้ต้องจ่ายค่าแช่แข็งเพิ่ม
เรื่องเงินคุยกันตรงๆ ตั้งแต่แรกช่วยลดความเครียดได้มาก ทั้งสองคนควรตกลงกันก่อนว่าจะพยายามกี่รอบ และถ้าครบแล้วยังไม่สำเร็จจะหยุดพักหรือปรึกษาทางเลือกอื่นอย่างไร การตกลงล่วงหน้าทำให้แต่ละรอบไม่กลายเป็นการตัดสินใจภายใต้ความผิดหวัง
คำแนะนำส่งท้ายจากเรา
เด็กหลอดแก้วเป็นการรักษาที่ใช้ทั้งเงิน เวลา และกำลังใจ ราคาต่อรอบที่ มช. ให้ไว้ช่วยให้ตั้งต้นได้ แต่สิ่งที่กำหนดงบจริงคือจำนวนรอบที่น่าจะต้องใช้ ซึ่งขึ้นกับอายุและสาเหตุของแต่ละคู่ เริ่มจากตรวจทั้งสองคนให้ครบ ขอใบประเมินค่าใช้จ่ายเป็นลายลักษณ์อักษร แล้ววางงบแบบมีรอบสำรอง
ถ้าตอนนี้ยังแค่เริ่มวางแผน การเข้าใจรอบเดือนของตัวเองคือก้าวแรกที่ไม่เสียเงินเลย เริ่มได้จาก การนับวันตกไข่ คุณแม่คุณพ่อไม่ได้เดินทางนี้คนเดียวนะคะ
คำถามที่พบบ่อย
ทำเด็กหลอดแก้วรอบเดียวแล้วจะท้องเลยไหม
ไม่แน่นอนค่ะ ข้อมูลของ มช. ระบุโอกาสสำเร็จราว 30% ต่อการเก็บไข่หนึ่งครั้ง หลายคู่ต้องทำมากกว่าหนึ่งรอบ และโอกาสสะสมเมื่อทำครบ 4 รอบอยู่ราว 60 ถึง 70%
ทำ ICSI ทุกคู่เลยไหม
ไม่จำเป็นทุกคู่ แพทย์มักแนะนำ ICSI เมื่ออสุจิน้อยหรืออ่อนแรง ใช้ไข่แช่แข็ง หรือเคยทำ IVF แล้วไข่ไม่ปฏิสนธิ ถ้าน้ำเชื้อปกติดี การผสมแบบ IVF ธรรมดาก็ใช้ได้
ตัวอ่อนที่เหลือทำอะไรได้บ้าง
แช่แข็งเก็บไว้ใช้ย้ายรอบถัดไปได้ ซึ่งมีค่าแช่แข็งและค่าเก็บรักษาแยก ถามคลินิกให้ชัดว่าคิดค่าเก็บรายปีเท่าไร
แหล่งอ้างอิง
- Service RM - Department of Obstetrics and Gynecology Faculty of Medicine Chiang Mai University | ภาควิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
- IVF | NHS
- Infertility | World Health Organization
- มีบุตรยากกับการรักษาในปัจจุบัน | ศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (ศรีพัฒน์)
