ตู้เย็นควรตั้งอุณหภูมิกี่องศา ช่องเย็น 2-4 องศา ช่องฟรีซ -18

ช่องแช่เย็นธรรมดาให้อยู่ที่ประมาณ 2-4 องศาเซลเซียส และช่องแช่แข็งให้อยู่ที่ -18 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า นี่คือตัวเลขจริงที่อยู่ในอากาศของตู้ ไม่ใช่เลขบนปุ่มหมุน ตู้เย็นส่วนใหญ่ในบ้านเราไม่มีหน้าจอบอกองศา เราจึงต้องวัดเอง ซึ่งทำได้ในเวลา 5 นาทีกับเงินไม่ถึงสองร้อยบาท

ตัวเลขเป้าหมายของแต่ละช่อง

เริ่มจากตารางนี้ก่อน แล้วค่อยไปดูว่าจะปรับปุ่มอย่างไรให้ถึงตัวเลข

ช่อง	อุณหภูมิเป้าหมาย	ถ้าเกินไปจะเกิดอะไร
ช่องแช่เย็นทั่วไป	2-4 องศาเซลเซียส	สูงกว่า 4.4 องศา (40 องศาฟาเรนไฮต์) เชื้อโตเร็ว นมและอาหารปรุงสุกเสียเร็วขึ้น
ชั้นล่างและช่องผัก	ราว 7-10 องศาตาม MEA อุ่นกว่าชั้นบน	ถ้าเย็นจัด ผักใบช้ำและเป็นแผลน้ำแข็ง
ช่องเย็นพิเศษ (ถ้ามี)	ราว 0-2 องศา	เหมาะกับเนื้อสดที่จะปรุงใน 1-2 วัน ไม่ใช่ที่เก็บยาว
ช่องแช่แข็ง	-18 องศาหรือต่ำกว่า	สูงกว่านั้นอาหารเสื่อมคุณภาพเร็ว เกิดผลึกน้ำแข็งและกลิ่นเหม็นหืน

ตัวเลขช่องเย็นมาจากแนวทางของกระทรวงพลังงานสหรัฐ (DOE) ที่แนะนำให้ตั้งช่องธรรมดาระหว่าง 36 ถึง 40 องศาฟาเรนไฮต์ หรือราว 2.2 ถึง 4.4 องศาเซลเซียส และช่องแช่แข็งระหว่าง -5 ถึง 0 องศาฟาเรนไฮต์ ส่วนการไฟฟ้านครหลวง (MEA) แยกตามชั้นโดยให้ช่องแช่แข็งต่ำกว่า 0 องศา ช่องเย็นพิเศษประมาณ 0-2 องศา ชั้นกลางประมาณ 5-7 องศา และชั้นล่างสุดประมาณ 7-10 องศา (ตัวเลขของ MEA ค่อนข้างสูงกว่าเพดาน 4 องศา จึงใช้ดูความต่างระหว่างชั้น ไม่ใช่ตั้งเป้า) MEA ย้ำว่าแต่ละยี่ห้อและรุ่นไม่เท่ากัน ให้ดูคู่มือประกอบ

สังเกตว่าตัวเลขไม่ตรงกันเสียทีเดียว เพราะตู้เย็นไม่ได้เย็นเท่ากันทั้งตู้ ชั้นล่างที่ใกล้ช่องผักอุ่นกว่าชั้นบนใกล้ช่องลมเย็น วิธีที่ปลอดภัยคือใช้ค่า 4 องศาเป็นเพดาน วัดที่ชั้นกลาง แล้วค่อยดูว่าชั้นอื่นเบี่ยงไปทางไหน

เลข 1-7 บนปุ่มหมุนไม่ใช่องศา

ปุ่มหมุนหรือแถบปรับในตู้เย็นมีสามแบบ คือเลขลำดับ (1-5 หรือ 1-7), คำ Low-Med-High และปุ่มดิจิทัลที่โชว์องศา แบบสุดท้ายยังต้องตรวจซ้ำ เพราะเซนเซอร์วัดจุดเดียวใกล้ช่องลมเย็น ไม่ได้สะท้อนอาหารบนชั้น

กับดักที่เจอบ่อยคือความหมายของเลขกลับด้านกันในแต่ละยี่ห้อ บางรุ่นเลข 5 คือเย็นสุด บางรุ่นเลข 1 คือเย็นสุด และบางรุ่นมีสองปุ่ม ปุ่มหนึ่งปรับช่องฟรีซ อีกปุ่มปรับช่องธรรมดา แล้วลมเย็นถูกแบ่งสัดส่วนกัน ปรับช่องฟรีซให้เย็นขึ้นอาจทำให้ช่องธรรมดาอุ่นขึ้นได้ในรุ่นเก่าที่ใช้ช่องลมร่วมกัน

ก่อนแตะปุ่ม ให้ทำตามนี้

1. เปิดคู่มือหรือหาป้ายแปะข้างผนังตู้ ดูว่าเลขไหนคือเย็นมาก ส่วนใหญ่มีลูกศรหรือสัญลักษณ์เกล็ดหิมะ
2. ถ้าคู่มือหาย ค้นเลขรุ่นที่ป้ายด้านในประตูหรือผนังข้างตู้ แล้วค้นหน้าคู่มือจากเว็บผู้ผลิต
3. ตั้งไว้ที่ค่ากลางก่อน อย่าเริ่มที่ค่าสูงสุด เพราะคอมเพรสเซอร์จะทำงานไม่หยุดและผักจะแข็ง
4. จดเลขที่ตั้งไว้ลงเทปกระดาษแปะข้างตู้ ครอบครัวจะได้ไม่ปรับกันคนละทาง

วัดจริงด้วยแก้วน้ำและเทอร์โมมิเตอร์ใน 5 นาที

เทอร์โมมิเตอร์สำหรับตู้เย็นเป็นแบบเข็มหรือดิจิทัลที่แขวนได้ ราคาไม่สูง ใช้เครื่องวัดอาหารปรุงสุกแบบแทงเนื้อก็ได้ถ้าอ่านค่าต่ำได้ถึง 0 องศา เพราะอุณหภูมิในตู้เย็นเป็นอุณหภูมิของวัตถุ ไม่ใช่อากาศ อากาศในตู้ขึ้นลงเร็วเมื่อเปิดประตู ส่วนน้ำในแก้วเปลี่ยนช้ากว่ามาก จึงแสดงสิ่งที่อาหารรู้สึกได้ดีกว่า

วิธีที่เราใช้เอง

1. ใส่น้ำครึ่งแก้วแล้วจุ่มเทอร์โมมิเตอร์ลงไป วางแก้วที่ชั้นกลาง ห่างช่องลมเย็น
2. ปิดประตูและรอ 5-8 ชั่วโมง หรือข้ามคืน อย่าเปิดดูระหว่างนั้น
3. เปิดประตูแล้วอ่านทันที ไม่เกิน 10 วินาที
4. ถ้าอ่านได้ 2-4 องศาถือว่าผ่าน ถ้าเกิน 4 ให้ขยับปุ่มไปทางเย็นหนึ่งขีด ถ้าต่ำกว่า 1 ให้ขยับกลับหนึ่งขีด
5. หลังขยับทุกครั้ง รอ 24 ชั่วโมงก่อนวัดใหม่ เพราะตู้ต้องใช้เวลาให้ทั้งตู้นิ่ง

ช่องแช่แข็งวัดคล้ายกัน แต่ให้วางเทอร์โมมิเตอร์ระหว่างถุงอาหารแช่แข็ง ไม่ใช่แขวนกลางอากาศ

ทำไมเย็นกว่า 2 องศาไม่ได้ทำให้อาหารอยู่นานขึ้น

คนจำนวนมากหมุนปุ่มไปสุดเพราะคิดว่ายิ่งเย็นยิ่งเก็บนาน แนวทางของ DOE ระบุตรงกันข้าม คือการตั้งต่ำกว่า 36 องศาฟาเรนไฮต์ (ราว 2 องศาเซลเซียส) กินไฟเพิ่มโดยไม่ได้ช่วยการเก็บอาหาร และถ้าสูงกว่า 40 องศาฟาเรนไฮต์ความเสี่ยงอาหารเสียจะเพิ่มขึ้น

ผลที่เกิดกับของใช้จริงมีสามอย่าง

• ผักใบกวางตุ้ง ผักกาดหอม และผลไม้เช่นมะเขือเทศ ถ้าสัมผัสความเย็นต่ำกว่า 1 องศาจะเป็นปื้นน้ำช้ำ ใบนิ่มเละเมื่อละลาย
• นมกล่องที่เปิดแล้วและน้ำเต้าหู้เริ่มเป็นผลึกที่ผนังกล่อง รสเปลี่ยน
• คอมเพรสเซอร์ทำงานต่อเนื่องนานขึ้น ค่าไฟขึ้นและอายุเครื่องสั้นลง ดูวิธีคิดค่าไฟเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านเปรียบเทียบได้ที่ค่าไฟของเครื่องซักผ้า ซึ่งใช้หลักคำนวณเดียวกัน

ตัวเลข 4 องศาเป็นเพดานที่เมื่อต่ำลงจนถึง 2 ก็ยังสบาย ใครอยากได้ความมั่นใจเพิ่มสำหรับบ้านที่มีเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุ ให้ตั้งใกล้ 2-3 องศา แต่อย่าให้ผักในตะกร้าโดนลมตรง

หน้าร้อนกับหน้าฝน ตั้งค่าเดียวใช้ได้ไหม

ปุ่มอยู่ที่เดิม แต่อุณหภูมิจริงในตู้ไม่เหมือนเดิม เพราะตู้เย็นระบายความร้อนออกสู่ห้อง ห้องที่ 38 องศาตอนเมษายนทำให้คอมเพรสเซอร์ต้องทำงานหนักกว่าห้อง 26 องศาตอนเดือนธันวาคม ตู้ที่เคยวัดได้ 3 องศาในฤดูหนาวอาจขึ้นไป 5-6 องศาตอนเที่ยงวันของเดือนเมษายน โดยไม่ได้แตะปุ่มเลย

สถานการณ์ที่ทำให้ตัวเลขเพี้ยนขึ้น

สถานการณ์	ผลต่ออุณหภูมิในตู้	ต้องทำอะไร
ห้องร้อน แดดส่องตู้	สูงขึ้น 1-3 องศา	ขยับปุ่มเย็นขึ้นหนึ่งขีดช่วงเมษายน แล้วย้ายตู้ให้พ้นแดด
เปิดตู้ถี่ช่วงเตรียมทำอาหาร	สูงขึ้นชั่วคราว	เตรียมของทั้งหมดออกมาในครั้งเดียว
ใส่ข้าวหรือแกงร้อนเข้าตู้	ชั้นรอบๆ ขึ้น 3-5 องศาหลายชั่วโมง	พักให้เย็นในอ่างน้ำ และแบ่งใส่ภาชนะตื้น
เพิ่งซื้อของจำนวนมาก	สูงขึ้นหลายชั่วโมง	ใส่ทีละส่วน ของแช่แข็งไปช่องฟรีซก่อน
ตู้โล่งเกือบหมด	แกว่งขึ้นลงเร็ว	วางขวดน้ำเต็มไว้ช่วยเก็บความเย็น

ตู้ที่ยัดแน่นจนบังช่องลมก็ทำให้ความเย็นไม่ถึงชั้นท้ายตู้ ถ้ามีแต่ตู้เย็นที่แน่นเสมอ ให้เว้นระยะจากช่องลมอย่างน้อยหนึ่งฝ่ามือ วิธีจัดวางละเอียดอยู่ที่การจัดระเบียบตู้เย็นแบบแบ่งโซน

ควรตรวจซ้ำ 3 ช่วงของปี วัดครั้งเดียวไม่พอ ให้วัดตอนต้นเมษายน ต้นฤดูฝน และปลายปี จดผลไว้บนเทปกระดาษข้างตู้ ถ้าช่วงร้อนต้องขยับปุ่มก็จดว่าขยับไปที่เลขไหน ปีหน้าจะไม่ต้องเดา

ช่องแช่แข็ง -18 องศา และเรื่องของช่องฟรีซในตู้ประตูเดียว

ศูนย์ National Center for Home Food Preservation ของมหาวิทยาลัยจอร์เจียแนะนำให้แช่แข็งและเก็บอาหารที่ 0 องศาฟาเรนไฮต์หรือต่ำกว่า ซึ่งตรงกับ -18 องศาเซลเซียส ศูนย์เดียวกันบอกว่าช่องแช่แข็งเล็กที่อยู่ภายในตู้เย็นแบบประตูเดียว ควรใช้เก็บเพียง 1-2 สัปดาห์

เหตุผลคือช่องฟรีซแบบนี้เปิดปิดพร้อมประตูเดียวกับช่องเย็น ความชื้นเข้าบ่อยและอุณหภูมิแกว่งสูงกว่า -18 ได้ง่าย ถ้าเห็นเกล็ดน้ำแข็งหนาเกาะผนังเร็วหรือไอศกรีมเป็นก้อนหยาบ แสดงว่าอุณหภูมิขึ้นลงบ่อย ใช้ช่องนี้สำหรับเก็บของที่จะกินในไม่กี่วัน อย่าสต็อกเนื้อไว้เป็นเดือน ระยะเก็บของแช่แข็งแต่ละชนิดอ่านต่อได้ที่อาหารแช่แข็งเก็บได้นานแค่ไหน

ตู้เย็นสองประตูที่มีช่องฟรีซแยก มักถึง -18 ได้เสถียรกว่า แต่ก็ต้องวัดเหมือนกัน

ปัจจัยที่ทำให้ตู้ตั้งไว้ถูกแต่ยังไม่เย็นพอ

บางบ้านวัดได้ 7-8 องศาทั้งที่ตั้งปุ่มกลางๆ ก่อนจะหมุนปุ่มสุด ให้ไล่ตรวจตามนี้

• ยางขอบประตูปิดไม่สนิท ลองคีบกระดาษปิดประตูทับ ถ้าดึงออกได้ง่ายแสดงว่ายางแข็งหรือฉีก ทั้ง MEA และ กฟผ. แนะนำให้ตรวจขอบยางสม่ำเสมอ
• ตู้ชิดผนังเกินไป เว้นด้านหลังและด้านข้างให้ลมระบายความร้อนผ่านได้ ตามคู่มือของผู้ผลิต
• ช่องลมเย็นในตู้ถูกกล่องหรือถุงบัง ลมเย็นออกมาแต่ไปไม่ถึงอาหาร
• น้ำแข็งเกาะหนาในช่องฟรีซ ขวางใบพัดลม

ถ้าเช็กครบแล้วยังไม่เย็น ไปอ่านต่อที่ตู้เย็นไม่เย็น สาเหตุและการไล่เช็ก ซึ่งแยกอาการละเอียดกว่านี้

เมื่อไฟดับ ตัวเลขนี้ช่วยตัดสินว่าทิ้งหรือเก็บ

CDC ระบุว่าอาหารในตู้เย็นปลอดภัยได้ราว 4 ชั่วโมงถ้าไม่เปิดประตู ช่องแช่แข็งที่เต็มเก็บได้ราว 48 ชั่วโมง ถ้าครึ่งตู้เก็บได้ราว 24 ชั่วโมง หลังจากนั้นของสดอย่างเนื้อ ปลา ไข่ นม และของเหลือต้องทิ้ง

ข้อนี้ทำให้ตัวเลขที่วัดไว้ก่อนมีประโยชน์ ถ้าตู้ของคุณเริ่มต้นที่ 3 องศา เมื่อไฟกลับมาและเทอร์โมมิเตอร์อ่านได้ไม่เกิน 4 องศา แสดงว่าอาหารไม่เคยอุ่นเกิน ในทางกลับกันถ้าไม่เคยวัด จะบอกไม่ได้เลยว่าตู้เย็นของตัวเองอุ่นแค่ไหนตอนไฟกลับมา

ขั้นตอนตั้งอุณหภูมิตู้เย็น

ขั้น	ทำอะไร	ใช้เวลา
1	หาเทอร์โมมิเตอร์ตู้เย็นและแก้วน้ำ	5 นาที
2	ตั้งปุ่มค่ากลางตามคู่มือ วางแก้วที่ชั้นกลาง	2 นาที
3	รอข้ามคืนโดยไม่เปิดตู้บ่อย	8-12 ชั่วโมง
4	อ่านค่า ปรับทีละขีด รอ 24 ชั่วโมงต่อครั้ง	1-3 วัน
5	วางเทอร์โมมิเตอร์ในช่องฟรีซ ต้องได้ -18 หรือต่ำกว่า	1 วัน
6	จดเลขปุ่มที่ใช่ แปะข้างตู้	1 นาที

ห้ามทำ

• ห้ามหมุนปุ่มสุดเผื่อไว้ เพราะอาหารบางชนิดเสียหายและค่าไฟพุ่ง
• ห้ามใส่อาหารร้อนจัดเข้าตู้ทั้งหม้อ
• ห้ามวัดทันทีหลังเปิดตู้ซื้อของ ให้รอให้ตู้นิ่งก่อน

หากตู้ยังอยู่ในประกัน และวัดแล้วยังเกิน 4 องศาทั้งที่ตั้งเย็นสุดและปิดสนิทดี ให้แจ้งศูนย์บริการของผู้ผลิตตามเลขรุ่นที่ระบุในคู่มือ อย่าเปิดฝาหลังหรือยุ่งกับระบบน้ำยาเอง