ผนังปูนเปลือย ของจริง ปูนฉาบลอฟท์ หรือสีเอฟเฟกต์ เลือกแบบไหน

ผนังปูนเปลือยที่เห็นในบ้านสไตล์ลอฟท์ทำได้สามทาง ทางแรกคือคอนกรีตเปลือยจริงที่ถอดแบบหล่อแล้วไม่ฉาบทับ ทางที่สองคือปูนฉาบหรือสกิมโค้ทที่ปาดให้มีลายด่างเหมือนปูน และทางที่สามคือสีเอฟเฟกต์ที่ทาทับผนังเดิม บ้านที่สร้างเสร็จแล้วส่วนใหญ่เลือกทางที่สองหรือสาม เพราะทำบนผนังเดิมได้และแก้ได้ ส่วนคอนกรีตเปลือยจริงต้องตัดสินใจตั้งแต่ก่อนเทปูน

ทั้งสามแบบมีปัญหาร่วมกันคือความชื้นและคราบ ถ้าไม่เคลือบผิวและไม่จัดการน้ำที่ซึมเข้าผนัง ผนังปูนเปลือยจะเปลี่ยนจากเทาสวยเป็นด่างขาวภายในไม่กี่ฤดูฝน

สามทางไปสู่ผนังปูนเปลือย

ทาง	ทำยังไง	ผิวที่ได้	ข้อดี	ข้อจำกัด
คอนกรีตเปลือยจากแบบหล่อ	เทคอนกรีตในแบบหล่อ ถอดแบบแล้วไม่ฉาบ	ลายแบบหล่อ รูโพรง สีเทาแท้	จริงที่สุด ไม่มีชั้นที่จะร่อน	แก้ยาก ต้องวางแผนตั้งแต่แบบโครงสร้าง
ปูนฉาบหรือสกิมโค้ทปาดลาย	ฉาบบาง ๆ บนผนังอิฐหรือผนังเดิม แล้วปาดเกรียงให้ด่าง	ด่างนุ่ม ผิวเรียบหรือมีรอยเกรียง	ทำบนผนังเดิมได้ ปรับลายได้	ฝีมือช่างมีผลมาก ร้าวลายงาได้
สีเอฟเฟกต์ลายปูน	ทารองพื้น แล้วทาสีหลายเฉดด้วยฟองน้ำหรือเกรียง	ลายพิมพ์ ผิวเรียบ	เร็ว ถูก ทาทับได้	ดูใกล้แล้วรู้ว่าเป็นสี

ข้อมูลของโฮมกูรูโดยโฮมโปรอธิบายว่าสกิมโค้ทเป็นปูนฉาบบางที่ใช้ความหนาราว 0.3 ถึง 2 มิลลิเมตร มีสามกลุ่มหลักคือแบบผงซีเมนต์ แบบโพลิเมอร์หรืออะคริลิกผสมซีเมนต์ และแบบผสมสำเร็จพร้อมใช้ และบางเกรดออกแบบให้ใช้เป็นผิวเปลือยโดยไม่ต้องทาสีทับ มีทั้งสีขาวและสีเทา สกิมโค้ทเกรดนี้คือวัสดุที่ช่างลอฟท์ส่วนใหญ่ใช้ทำผนังปูนเปลือยในบ้านที่สร้างเสร็จแล้ว

แหล่งเดียวกันเตือนไว้ด้วยว่าสกิมโค้ทไม่ใช่ทางแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง ถ้าผนังเดิมมีรอยร้าวที่ยังขยับ หรือร้าวเฉียงจากมุมประตูหน้าต่าง ให้ประเมินรอยร้าวก่อน ดู รอยร้าวผนัง

คอนกรีตเปลือยจริง ต้องคุมตั้งแต่แบบหล่อ

สถาบันคอนกรีตอเมริกัน (ACI) มีคู่มือ ACI 347.3R ว่าด้วยผิวคอนกรีตที่ได้จากแบบหล่อ คู่มือนี้แบ่งคุณภาพผิวคอนกรีตที่ตั้งใจให้เห็นเป็นสี่ระดับ โดยใช้เกณฑ์อย่างวัสดุผิวแบบหล่อ สัดส่วนรูโพรงบนผิว และคุณสมบัติของวัสดุที่ใช้ทำแบบ และใช้แนวคิดเรื่องการทำชิ้นตัวอย่าง (mockup) และความสม่ำเสมอของสีเป็นส่วนหนึ่งของการกำหนดคุณภาพ

สำหรับเจ้าของบ้าน ประเด็นที่ได้จากคู่มือนี้คือ ผิวคอนกรีตเปลือยต้องกำหนดเป็นข้อตกลงที่วัดได้ ไม่ใช่คำว่าสวยหรือเนียน ผมแนะนำให้ระบุในสัญญาอย่างน้อยเรื่องเหล่านี้

เรื่องที่ต้องตกลง	ตัวอย่างการระบุ
วัสดุแบบหล่อ	ไม้อัดเคลือบฟิล์ม แบบเหล็ก หรือไม้แผ่นสำหรับลายไม้
แนวรอยต่อแบบหล่อและรูเหล็กยึดแบบ	ตำแหน่งตามแบบ เรียงเป็นแนว ระยะสม่ำเสมอ
รูโพรงบนผิว	ยอมรับได้ระดับไหน เทียบกับแผ่นตัวอย่าง
ความสม่ำเสมอของสี	ใช้ปูนยี่ห้อและแหล่งเดียวกันตลอดงาน
การซ่อมผิว	วิธีซ่อมรูและขอบบิ่นที่ยอมรับได้ ทดลองบนแผ่นตัวอย่างก่อน
ชิ้นตัวอย่าง	เทผนังตัวอย่างอย่างน้อยหนึ่งชิ้นก่อนเทจริง

คอนกรีตเปลือยจากแบบหล่อมักพังที่รอยต่อแบบหล่อซึ่งน้ำปูนไหลออก ทำให้ขอบเป็นรูพรุนและสีเข้มกว่าส่วนอื่น และที่ผิวซึ่งจี้คอนกรีตไม่ทั่วจนเป็นรังผึ้ง จุดเหล่านี้ซ่อมได้แต่ซ่อมแล้วมักเห็นเป็นปื้นสีต่างจากเนื้อเดิม การรู้จักชนิดของคอนกรีตและส่วนผสมช่วยให้คุยกับผู้รับเหมาได้ตรงขึ้น ดู ประเภทของคอนกรีต

ปูนฉาบลอฟท์บนผนังเดิม ขั้นตอนที่ช่างควรทำ

งานที่บ้านส่วนใหญ่จ้างจริงคือเปลี่ยนผนังทาสีเดิมให้เป็นผิวปูน ลำดับงานที่ดีมีประมาณนี้

1. ตรวจผนังเดิม เคาะหาปูนกะเทาะ หาเส้นร้าว และวัดความชื้นผนังโดยเฉพาะผนังชั้นล่างและผนังติดห้องน้ำ
2. ขูดสีเดิมที่ร่อนหรือเป็นฝุ่นชอล์กออก สีเก่าที่ยังเกาะแน่นต้องขัดให้มีรอยหรือใช้รองพื้นยึดเกาะตามที่ผู้ผลิตสกิมโค้ทกำหนด
3. ซ่อมรอยร้าวและหลุม ให้ผิวเรียบในระดับที่ต้องการ
4. ทาน้ำยาประสานหรือรองพื้นตามระบบของวัสดุ
5. ปาดสกิมโค้ทชั้นแรกบาง ๆ ทิ้งให้หมาด
6. ปาดชั้นที่สองพร้อมสร้างลาย จะเป็นลายเกรียงชัดหรือขัดมันเรียบก็ตกลงกันจากแผ่นตัวอย่าง
7. บ่มผิวไม่ให้แห้งเร็วเกิน ห้ามเปิดแอร์หรือพัดลมเป่าตรงในวันแรก
8. รอให้แห้งตามเวลาของผู้ผลิต แล้วเคลือบกันซึมและกันคราบ

ข้อ 7 คือจุดที่ทำให้ผนังร้าวลายงาบ่อยที่สุด ปูนชั้นบางที่แห้งเร็วจากลมแอร์หรือแดดบ่ายส่องผนัง จะหดตัวที่ผิวเร็วกว่าข้างใต้และแตกเป็นตาข่ายเส้นเล็ก ๆ

คราบขาวบนผนังปูน มาจากไหน

ปัญหาที่พบบ่อยที่สุดหลังทำผนังปูนเปลือยคือคราบขาวเป็นปื้น สำนักงานทรัพยากรอาคารของสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐฯ (NIH ORF) อธิบายในเอกสารเทคนิคเรื่องคราบเกลือบนผนังก่อว่า คราบขาวนี้คือเกลือด่างที่ละลายน้ำได้ น้ำพาเกลือจากในเนื้อผนังออกมาที่ผิว เมื่อน้ำระเหยไป เกลือจึงค้างเป็นคราบ

เอกสารเดียวกันแยกไว้ชัดว่า คราบที่ขึ้นช่วงแรกหลังก่อสร้างเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าขึ้นต่อเนื่องไม่หยุด เป็นสัญญาณว่ามีความชื้นมากเกิน หรือมีความชื้นซึมขึ้นจากด้านล่าง

สิ่งที่เห็น	น่าจะเป็น	ควรทำอะไร
คราบขาวบางทั่วผนังใหม่ ในเดือนแรก	เกลือจากน้ำในปูนตอนก่อสร้าง	ปัดแห้งออก รอให้ผนังแห้ง ค่อยเคลือบ
คราบขาวเป็นแนวจากพื้นขึ้นมา	ความชื้นซึมขึ้นจากพื้นหรือดิน	หาทางกันความชื้นจากฐานผนัง
คราบขาวรอบรอยร้าวหรือใต้หน้าต่าง	น้ำฝนซึมเข้าทางรอยร้าวหรือขอบหน้าต่าง	ซ่อมรอยร้าว ยาแนวขอบวงกบ
คราบขาวกลับมาทุกหน้าฝนที่จุดเดิม	ต้นทางน้ำยังไม่ถูกแก้	ไล่หาจุดน้ำเข้าก่อนทำผิวใหม่

วิธีเอาคราบออกที่ไม่ทำลายผิว

NIH ORF ระบุว่าไม่แนะนำให้พ่นทรายหรือใช้แปรงลวดขัดคราบเกลือ และบอกว่าอาจต้องล้างซ้ำหลายรอบ สำหรับผนังปูนเปลือยในบ้าน ใช้ลำดับนี้ได้

1. ปัดคราบแห้งด้วยแปรงขนนุ่มก่อน เกลือส่วนใหญ่หลุดออกตอนแห้ง
2. ถ้ายังเหลือ ล้างด้วยน้ำสะอาดน้อย ๆ แล้วเช็ดให้แห้งทันที
3. ปล่อยผนังแห้งหลายวัน แล้วดูว่าคราบกลับมาไหม
4. ถ้าคราบกลับมาเรื่อย ๆ หยุดล้าง แล้วไปแก้ต้นทางน้ำ

การใช้น้ำมากในการล้างคราบเกลือ เท่ากับเติมน้ำให้ผนังพาเกลือขึ้นมาใหม่ จึงต้องใช้น้ำน้อยที่สุดเท่าที่จำเป็น

NIH ORF ยังแนะนำทางป้องกันไว้ด้วย ได้แก่การออกแบบรายละเอียดให้น้ำไม่เข้าผนัง ชายคายื่นและการระบายน้ำที่ดี การใช้ปูนด่างต่ำและทรายที่สะอาด และเก็บวัสดุก่อสร้างไว้ใต้หลังคา ข้อสุดท้ายเป็นเรื่องที่ควบคุมหน้างานได้ง่ายที่สุด กระสอบปูนและกองทรายที่ตากฝนมาหลายวันเป็นต้นทางคราบเกลือที่ชัดเจน

ถ้าผนังมีปัญหาความชื้นจนเริ่มมีราร่วมด้วย ดู ผนังชื้นขึ้นรา

เคลือบผิวให้ปูนเปลือยไม่เปื้อนและไม่ดูดน้ำ

ผนังปูนเปลือยที่ไม่เคลือบจะดูดน้ำและคราบเหมือนฟองน้ำ คราบมือ คราบกาแฟ และฝุ่นจากแอร์ฝังลงในเนื้อปูน ผนังภายนอกจะดูดน้ำฝนและเกิดตะไคร่ ระบบเคลือบที่ใช้มีหลายแบบ

ระบบเคลือบ	ผิวที่ได้	เหมาะกับ	ข้อควรระวัง
น้ำยากันซึมแบบซึมลึก (ไซเลน ไซล็อกเซน)	แทบไม่เปลี่ยนสี ผิวด้าน	ผนังภายนอก ผนังที่โดนฝน	กันน้ำได้ แต่กันคราบน้ำมันได้น้อย
เคลือบอะคริลิกใสสูตรน้ำ	ด้านถึงกึ่งเงา	ผนังภายใน ทางเดิน	ทาบางหลายชั้น ไม่ให้เป็นฟิล์มขาวขุ่น
เคลือบโพลียูรีเทนใส	กึ่งเงาถึงเงา ทนคราบ	ผนังครัว ผนังที่โดนมือบ่อย	สีปูนเข้มขึ้น ทดลองก่อน
แว็กซ์หรือเคลือบด้านสำหรับปูนขัดมัน	นุ่มด้าน	ผนังโชว์ในบ้าน	ต้องลงซ้ำเป็นระยะ

ทุกระบบทำให้สีปูนเข้มขึ้นไม่มากก็น้อย และบางแบบทำให้ผิวเงากว่าที่คาด เหตุผลที่ต้องทดลองบนแผ่นตัวอย่างก่อนจึงอยู่ตรงนี้ ผนังภายนอกที่ต้องการกันน้ำฝนจริงจัง ดูตัวเลือกสีและน้ำยากันซึมเพิ่มที่ สีกันซึม

งบประมาณโดยประมาณ

งาน	ช่วงราคาโดยประมาณต่อตารางเมตร	หมายเหตุ
สีเอฟเฟกต์ลายปูน	ประมาณ 250 ถึง 600 บาท	รวมรองพื้นและสี ขึ้นกับจำนวนเฉด
สกิมโค้ทหรือปูนฉาบลอฟท์บนผนังเดิม	ประมาณ 500 ถึง 1,500 บาท	รวมเตรียมผิว ไม่รวมซ่อมรอยร้าวใหญ่
เคลือบกันซึมหรือกันคราบ	ประมาณ 100 ถึง 350 บาท	ระบบโพลียูรีเทนแพงกว่า
คอนกรีตเปลือยจากแบบหล่อ	ต่างกันมาก คิดเป็นงานโครงสร้าง	ค่าแบบหล่อพิเศษและการซ่อมผิวเป็นต้นทุนหลัก

ราคาสกิมโค้ทลอฟท์กว้างมากเพราะขึ้นกับฝีมือช่างและจำนวนรอบที่ปาด ช่างที่ราคาถูกมากมักปาดชั้นเดียวและไม่บ่ม ผลคือร้าวลายงา ถ้าอยากเห็นภาพรวมของบ้านสไตล์นี้ทั้งหลัง ทั้งพื้น ฝ้า และเฟอร์นิเจอร์ ดู บ้านสไตล์ลอฟท์

ตกลงกับช่างให้ชัดก่อนเริ่มงาน

ผนังปูนเปลือยเป็นงานที่วัดความสวยยาก ข้อตกลงที่เขียนไว้ก่อนเริ่มงานจึงสำคัญกว่างานสีทั่วไป ให้เขียนรายการนี้ลงในใบเสนอราคาหรือแนบท้ายสัญญา

• ทางที่เลือก คือคอนกรีตเปลือย สกิมโค้ทลอฟท์ หรือสีเอฟเฟกต์ พร้อมชื่อวัสดุและรุ่น
• แผ่นตัวอย่างที่ผ่านการเคลือบแล้ว ซึ่งทั้งสองฝ่ายเซ็นรับว่าเป็นมาตรฐานงาน
• จำนวนชั้นของสกิมโค้ท และวิธีบ่มผิว
• ระบบเคลือบผิว จำนวนชั้น และเวลารอก่อนเคลือบ
• วิธีจัดการเมื่อเกิดร้าวลายงาหรือคราบเกลือภายในช่วงเวลาที่ตกลง
• ผนังจุดไหนที่มีความชื้นหรือรอยร้าวอยู่ก่อน และใครรับผิดชอบการแก้ต้นเหตุ

ข้อสุดท้ายป้องกันการเถียงกันทีหลังได้มากที่สุด ถ้าผนังติดห้องน้ำมีความชื้นอยู่แล้วตั้งแต่ก่อนทำ คราบที่ขึ้นภายหลังไม่ได้มาจากฝีมือช่างฉาบ ต้องแยกงานแก้ความชื้นออกมาเป็นอีกรายการตั้งแต่ต้น