สีกันซึม ใช้ยังไงให้กันน้ำได้จริง เลือกระบบและเตรียมผิว

สีกันซึมใช้ได้ผลเมื่อสามเรื่องมาครบ คือเลือกระบบให้ตรงกับพื้นที่ เตรียมผิวให้แห้งและอุดรอยร้าวก่อน และทาตามจำนวนรอบที่ผู้ผลิตกำหนด ขาดข้อใดข้อหนึ่ง ฟิล์มกันซึมจะเป็นแค่สีชั้นหนึ่งที่รอวันพอง ส่วนคำว่า "สีกันซึม" เองก็ถูกใช้ครอบคลุมหลายอย่าง ตั้งแต่สีอะคริลิกทาดาดฟ้า น้ำยาเคลือบผนังใส ไปจนถึงแผ่นเมมเบรน ซึ่งทำงานต่างกันมาก

สีกันซึมกันได้เฉพาะน้ำที่มาจากด้านที่ทา

ฟิล์มกันซึมทำหน้าที่เป็นชั้นเคลือบปิดรูพรุนและรอยแตกเล็กของคอนกรีต ไม่ให้น้ำจากด้านบนซึมลงไป มันกันน้ำจากด้านที่ทาได้ดี แต่กันน้ำที่ดันมาจากด้านหลังไม่ได้ ตัวอย่างที่เจอบ่อยคือผนังชั้นล่างที่ความชื้นดันขึ้นจากดิน หรือผนังที่มีท่อรั่วอยู่ภายใน ทาสีกันซึมด้านในทับลงไป ผลคือสีพองเป็นตุ่มภายในไม่กี่เดือน

ก่อนซื้อสีให้ถามตัวเองสามข้อ

1. น้ำเข้าจากด้านไหน ด้านบน ด้านข้าง หรือจากข้างใน
2. มีรอยแตกกว้างกว่าเส้นผมหรือไม่ รอยแตกใหญ่ต้องอุดก่อน สีกันซึมทั่วไปไม่ได้ออกแบบมาปิดรอยแตกโครงสร้าง
3. พื้นที่นั้นโดนน้ำขังหรือแค่โดนฝนสาด ระบบที่เหมาะกับสองกรณีนี้ไม่เหมือนกัน

ถ้าสีเก่าลอกเป็นตุ่มและสงสัยว่าเป็นเพราะน้ำ อ่านขั้นตอนไล่สาเหตุใน สีลอกร่อนแก้ยังไง ก่อน แล้วค่อยเลือกระบบกันซึม

ระบบกันซึมที่พบบ่อยและพื้นที่ที่เหมาะ

HomeGuru ของ HomePro แบ่งระบบกันซึมดาดฟ้าไว้สี่แบบหลัก ตารางนี้สรุปคร่าว ๆ พร้อมประสบการณ์เพิ่มเติมที่ช่างพูดกันบ่อย

ระบบ	จุดเด่น	เหมาะกับ	ข้อควรระวัง
อะคริลิก	ยืดหยุ่น ปิดรอยแตกเล็กได้ ทนรังสียูวี น้ำหนักเบา ราคาไม่สูง	ดาดฟ้าทั่วไป ผนังนอกบ้าน งบจำกัด	ไม่เหมาะกับจุดน้ำขังตลอดเวลา
โพลียูรีเทน	ยึดเกาะดี ทนการฉีกขาดและสารเคมี	หลังคาที่รับแดดฝนจัด	ต้องเตรียมผิวเคร่งกว่า และมักแพงกว่าอะคริลิก
เมมเบรนแผ่น	ปูต่อกันเป็นผืน ติดตั้งเร็ว ทนน้ำสูง	ระเบียง พื้นที่เปียก ถังเก็บน้ำ	รอยต่อและมุมต้องทำละเอียด
บิทูเมน	ยืดหยุ่น ทนน้ำขัง	พื้นที่ชื้นหรือน้ำขังต่อเนื่อง	ส่วนใหญ่ต้องมีชั้นป้องกันทับถ้าโดนแดด

ผนังภายนอกที่โดนฝนสาดมักไม่ต้องใช้ระบบหนักขนาดนี้ สีทาภายนอกชนิดยืดหยุ่นที่ครอบรอยแตกเส้นผมได้ ร่วมกับการอุดรอยต่อและวงกบให้ดี ก็จัดการได้ในหลายหลัง ดูรายละเอียดที่ สีทาภายนอก และถ้าปัญหาหลักคือความร้อนจากแดด ไปอ่าน สีกันร้อน เพราะเป็นคนละหน้าที่กับกันซึม

เตรียมผิวดาดฟ้าก่อนทา ขั้นที่ทำให้งานอยู่หรือพัง

งานกันซึมที่พังเร็วเกือบทั้งหมดพังที่ขั้นเตรียมผิว เอกสารผลิตภัณฑ์กันซึมทั่วไปมักกำหนดตรงกันว่า พื้นต้องสะอาด แห้ง ไม่มีคราบน้ำมันหรือสารเคลือบเก่าหลวม ไม่ทาเมื่อมีโอกาสฝนตก และต้องอุดรอยแตกด้วยวัสดุที่เหมาะสมก่อน

1. ปัดกวาดและล้างพื้นให้สะอาด เอาตะไคร่ น้ำมัน และฝุ่นออก ผิวที่เป็นผงต้องรองพื้นหรือเสริมการยึดเกาะตามที่ผู้ผลิตระบุ
2. ตรวจทางระบายน้ำ ตะแกรงรับน้ำ และความลาดเอียง พื้นดาดฟ้าที่น้ำขังเป็นแอ่งจะทำให้ฟิล์มกันซึมเสื่อมเร็ว ปรับระดับด้วยปูนปรับระดับก่อนถ้าต้องแก้
3. อุดรอยแตกเส้นผมและรอยต่อ ตามคำอธิบายของ HomeGuru เรื่องสกิมโค้ท รอยแตกประมาณ 4 มม. ลงมาอุดด้วยวัสดุโป๊วได้ ส่วนรอยหรือผิวไม่เรียบประมาณ 4 ถึง 10 มม. ควรใช้ปูนปรับระดับก่อน รอยแตกที่ยังขยับได้ ต้องใช้วัสดุอุดรอยต่อชนิดยืดหยุ่น
4. มุมผนังกับพื้น รอบท่อ และรอบช่องระบายน้ำ ต้องเสริมด้วยผ้าหรือแถบเสริมกำลังตามระบบที่ใช้ แล้วยกขึ้นผนังโดยรอบ
5. รอให้พื้นแห้งสนิท ถ้ายังเพิ่งผ่านฝน ให้เว้นหลายวันหรือจนกว่าแผ่นพลาสติกที่แปะทดสอบไม่มีหยดน้ำเกาะ

ทาอย่างไร กี่รอบ และใช้ปริมาณเท่าไหร่

จำนวนรอบ ความหนาฟิล์ม และปริมาณต่อตารางเมตรเป็นเรื่องที่แต่ละรุ่นต่างกัน ให้ถือ TDS ของรุ่นที่ซื้อเป็นหลัก ไม่ควรเอาตัวเลขของสีทาบ้านทั่วไปมาคิด ตัวอย่างที่ควรเข้าใจให้ตรงกัน ดูลักซ์ไทยแลนด์ใช้ค่าเฉลี่ยประมาณ 4 ตร.ม. ต่อลิตรสำหรับสีทาผนังสองรอบ ซึ่งเป็นสีทาบ้านทั่วไป สีกันซึมหลายรุ่นต้องใช้ปริมาณต่อพื้นที่มากกว่านั้นเพื่อให้ได้ความหนาฟิล์มที่กันน้ำได้

หลักการปฏิบัติที่ใช้ได้กับเกือบทุกรุ่น

• คนสีให้เข้ากันก่อนทา และเทแบ่งใช้จากถัง อย่าทาจากถังที่ผสมกับน้ำเกินกำหนด
• รอบแรกทาบางให้ซึมลงผิว รอบถัดไปทาตัดกันคนละทิศ เช่นรอบแรกตามยาว รอบสองตามขวาง
• รอให้ชั้นก่อนหน้าแห้งตามเวลาที่ผู้ผลิตกำหนด ก่อนทับ อย่าทาซ้อนตอนผิวยังเหนียว
• ทาให้ต่อเนื่องไม่ให้ขาดรอยต่อ เก็บรายละเอียดมุมและขอบด้วยแปรงก่อน แล้วค่อยใช้ลูกกลิ้ง
• ไม่ทาตอนอากาศมีแนวโน้มฝนภายในไม่กี่ชั่วโมง หรือเวลาแดดแรงมากจนผิวแห้งเร็วเกินไป

ตัวอย่างคิดปริมาณสีกันซึมดาดฟ้า

สมมติดาดฟ้าทาวน์โฮมกว้าง 5 เมตร ยาว 8 เมตร มีผนังกันตกรอบสามด้านที่ต้องทายกขอบขึ้นไป 30 ซม. และ TDS ของรุ่นที่เลือกระบุว่าใช้ราว 1.2 กก. ต่อตารางเมตรสำหรับสองรอบ (ตัวเลขสมมติเพื่อแสดงวิธีคิด ของจริงให้ใช้ค่าใน TDS รุ่นนั้น)

รายการ	วิธีคิด	ผล
พื้น	5 × 8	40 ตร.ม.
ยกขอบผนัง	(5 + 8 + 5) × 0.3	ราว 5.4 ตร.ม.
พื้นที่รวม	40 + 5.4	ราว 45 ตร.ม.
ปริมาณสี	45 × 1.2	ราว 54 กก.
เผื่อผิวหยาบและมุม 10%	54 × 1.1	ราว 60 กก. หรือถัง 20 กก. 3 ถัง

ตัวเลขนี้ช่วยจับผิดใบเสนอราคาได้ทันที ถ้าช่างเสนอใช้สีแค่ถังเดียวกับดาดฟ้าขนาดนี้ แปลว่าทาบางกว่าที่ผู้ผลิตกำหนดหลายเท่า ฟิล์มจะบางจนกันน้ำไม่อยู่ภายในหน้าฝนแรก วิธีตรวจง่ายๆ คือขอให้เปิดถังใหม่ต่อหน้าและเก็บถังเปล่าไว้นับตอนจบงาน

ทดสอบขังน้ำก่อนปิดงาน

ดาดฟ้า ระเบียง และห้องน้ำควรทดสอบขังน้ำหลังทาและฟิล์มแห้งสนิทตามระยะที่ผู้ผลิตกำหนด ASTM มีแนวทางการทดสอบนี้สำหรับพื้นราบ (ASTM D5957) ซึ่งกำหนดว่าระดับน้ำที่ขังต้องไม่เกิน 100 มม. ถ้าจะขังสูงกว่านั้นต้องให้วิศวกรโครงสร้างตรวจน้ำหนักก่อน และห้ามทดสอบภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังทำระบบกันซึมเสร็จ สำหรับบ้านทั่วไป ระดับไม่กี่เซนติเมตรก็พอเห็นรอยรั่ว และไม่เพิ่มน้ำหนักให้พื้นมากเกินไป

1. อุดช่องระบายน้ำชั่วคราว
2. ขังน้ำสูงประมาณ 2 ถึง 5 ซม. ทิ้งไว้อย่างน้อย 24 ชั่วโมง ขอบเขตเวลาตามที่วิศวกรหรือผู้ผลิตระบบกำหนดอาจต่างกัน
3. ทำเครื่องหมายระดับน้ำ ไปดูฝ้าหรือผนังชั้นล่างว่ามีรอยชื้นหรือไม่
4. ระบายน้ำออก ปล่อยให้แห้ง แล้วจึงทำชั้นป้องกันหรือปูกระเบื้องทับ

เรื่องการกันซึมก่อนปูกระเบื้องห้องน้ำ มีรายละเอียดเพิ่มใน ก่อนปูกระเบื้อง ต้องเช็กอะไรบ้าง

อายุงานและการทาซ้ำ

จากข้อมูลของ HomeGuru ระบบอะคริลิกและโพลียูรีเทนมีอายุประมาณ 5 ถึง 10 ปี หากทาซ้ำตามรอบและไม่มีน้ำขังเป็นเวลานาน ตัวเลขนี้เป็นกรอบกว้าง ๆ ไม่ใช่การรับประกัน ปัจจัยที่ทำให้สั้นลงคือแดดแรง พื้นที่น้ำขัง การเดินบนพื้นบ่อย และการเตรียมผิวไม่ดี

สิ่งที่ควรตรวจทุกต้นฝน คือ ช่องระบายน้ำไม่อุดตัน ฟิล์มไม่เป็นรอยพองหรือแตกลาย ขอบมุมไม่แยก ถ้าเจอรอยเล็กให้ซ่อมจุดตามที่ผู้ผลิตแนะนำ ก่อนที่น้ำจะเข้าไปใต้ฟิล์มกว้างขึ้น ปัญหาเล็กที่ปล่อยทิ้งข้ามหน้าฝนมักกลายเป็นงานรื้อ

ทาทับของเดิมได้ หรือต้องขูดออกก่อน

คำถามนี้ตัดสินงบได้มากที่สุด เพราะการขูดฟิล์มเก่าออกทั้งดาดฟ้าใช้แรงงานหลายวัน ใช้เกณฑ์ตามอาการแบบนี้

อาการของฟิล์มเดิม	ทำอย่างไร
สีซีด ผิวเป็นฝุ่นชอล์กเมื่อลูบ แต่ยังยึดแน่น	ล้างให้สะอาด รอแห้ง ทาทับด้วยระบบเดียวกันได้
แตกลายงาเล็กๆ ไม่พอง	ล้าง อุดรอยด้วยวัสดุของระบบ แล้วทาทับเต็มผืน
พองเป็นตุ่ม กดแล้วมีน้ำข้างใต้	ขูดส่วนที่พองออกจนถึงผิวที่แน่น ปล่อยแห้ง ซ่อมเป็นจุด แล้วทาทับ
หลุดลอกเป็นแผ่นมากกว่าราวหนึ่งในสามของพื้นที่	ขูดออกทั้งหมด เตรียมผิวใหม่เหมือนงานใหม่
ของเดิมเป็นบิทูเมนหรือไม่รู้ว่าเป็นระบบอะไร	ทดสอบทาจุดเล็กก่อน หรือถามผู้ผลิตระบบใหม่ว่าทาทับได้หรือไม่

ข้อสุดท้ายสำคัญ เพราะสีกันซึมบางระบบเข้ากันไม่ได้ อะคริลิกสูตรน้ำทาทับบิทูเมนบางชนิดแล้วสีด่างหรือไม่ยึด การทาตัวอย่างขนาดราว 50x50 ซม. ทิ้งไว้สองสามวันแล้วลองขูดด้วยเล็บ ช่วยตัดสินได้ก่อนเสียเงินทั้งผืน

งานแบบไหนทำเองได้ งานแบบไหนควรจ้าง

ทำเองได้เมื่อพื้นที่เล็ก รอยแตกตื้น และแค่ทาซ้ำฟิล์มเดิมที่ยังแน่น แต่ถ้าเป็นรอยแตกเชิงโครงสร้าง รั่วมานาน หรือพื้นที่ที่ไม่รู้ว่าน้ำมาจากไหน HomeGuru ก็แนะนำให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจก่อน เพราะแก้ผิดจุดแล้วต้องรื้อใหม่

ก่อนจ้างช่างกันซึม ถามสิ่งนี้

• ใช้ระบบอะไร ยี่ห้อและรุ่นอะไร ขอดู TDS
• เตรียมผิวอย่างไร รอบแรกใช้อะไรรองพื้น
• ทากี่รอบ ใช้ปริมาณกี่กิโลกรัมหรือลิตรต่อตารางเมตร
• ทดสอบขังน้ำกี่ชั่วโมงและใครเป็นคนตรวจ
• รับประกันกี่ปี และถ้ารั่วซ้ำจุดเดิมใครรับผิดชอบการรื้อ