หมาหอนตอนกลางคืน เพราะอะไร แยกเหงา เสียงกระตุ้น หรือป่วย

หมาหอนตอนกลางคืนส่วนใหญ่มาจากสามกลุ่ม กลุ่มแรกคือหอนตอบเสียงที่ได้ยิน เช่นไซเรน รถพยาบาล หรือหมาบ้านอื่นที่หอนอยู่ไกลออกไป กลุ่มที่สองคือหอนเพราะเหงา อยากติดต่อกับคน หรือกังวลเมื่อถูกแยกให้อยู่ตัวเดียว กลุ่มที่สามคือหอนเพราะไม่สบาย ซึ่งในหมาสูงวัยรวมถึงภาวะสมองเสื่อมที่ทำให้หลับตื่นสลับกัน ทางแก้ของแต่ละกลุ่มไม่เหมือนกัน จึงต้องหาให้เจอก่อนว่าน้องหอนเพราะอะไร

ASPCA อธิบายว่าการหอนเป็นหนึ่งในหลายรูปแบบเสียงที่หมาใช้สื่อสาร หมาหอนเพื่อดึงความสนใจ ติดต่อกับตัวอื่น และประกาศการมีอยู่ของตัวเอง

แยกสาเหตุจากสิ่งที่เห็น

สิ่งที่สังเกตได้	สาเหตุที่น่าสงสัย	ทางแก้หลัก
หอนตอนมีเสียงไซเรน เสียงดนตรี หรือหมาบ้านอื่นหอน แล้วหยุดเมื่อเสียงหาย	ตอบสนองต่อเสียง	ลดเสียงจากข้างนอก เปลี่ยนความหมายของเสียง
หอนตอนเจ้าของเข้าห้องนอนปิดประตู หรือตอนอยู่นอกบ้านตัวเดียว หยุดเมื่อมีคนมาหา	เรียกความสนใจ เหงา	ไม่ให้รางวัลการหอน ให้รางวัลความเงียบ
หอนเฉพาะตอนเจ้าของไม่อยู่บ้าน ร่วมกับกัดทำลาย ขับถ่ายในบ้าน	กังวลเมื่อแยกจากเจ้าของ	โปรแกรมฝึกค่อยเป็นค่อยไป
เพิ่งเริ่มหอน หรือหอนมากขึ้นชัดเจน ร่วมกับเลียตัว เดินกะเผลก กินน้อย	เจ็บหรือป่วย	พาไปตรวจ
หมาอายุมาก หอนและเดินวนกลางดึก หลงในบ้าน หลับกลางวันมากขึ้น	ภาวะสมองเสื่อม	ตรวจกับหมอ ปรับบ้านและตารางวัน

จดบันทึกสักหนึ่งสัปดาห์ว่าน้องหอนกี่โมง นานแค่ไหน ก่อนหอนมีเสียงอะไร และน้องอยู่ที่ไหน ถ้ามีกล้องในบ้าน ตั้งให้อัดช่วงกลางคืนไว้ จะช่วยแยกสาเหตุได้ง่ายกว่าการเดามาก

หอนตอบเสียงไซเรนและหมาบ้านอื่น

ASPCA ระบุว่าหมาหลายตัวหอนเมื่อได้ยินเสียงสูงบางแบบ เช่นไซเรนรถฉุกเฉิน เครื่องดนตรี หรือเสียงหอนของหมาตัวอื่น บ้านที่อยู่ใกล้ถนนใหญ่หรือโรงพยาบาลจึงเจอเรื่องนี้บ่อย หอนแบบนี้มักหยุดเองเมื่อเสียงหายไป และไม่ค่อยเป็นปัญหาใหญ่ ถ้าไม่เกิดถี่จนรบกวนข้างบ้าน

สิ่งที่ช่วยได้

• ให้น้องนอนในห้องด้านในที่ห่างจากถนน ปิดหน้าต่างช่วงกลางคืน
• เปิดพัดลมหรือเสียงพื้นหลังเบา ๆ ช่วยกลบเสียงไกล ๆ
• ถ้าน้องนอนข้างนอก ลองย้ายมานอนในบ้าน หรืออย่างน้อยในโรงรถที่ปิดได้
• ฝึกให้เสียงไซเรนกลายเป็นสัญญาณของขนม โดยเปิดคลิปเสียงไซเรนเบามากตอนกลางวัน แล้วให้ขนมระหว่างที่เสียงดัง หยุดขนมเมื่อเสียงหยุด ค่อย ๆ เพิ่มความดังในหลายวัน

หมาที่ไม่ได้หอนตอบ แต่ตัวสั่น หอบ หรือหาที่ซ่อนเมื่อได้ยินเสียงดัง เป็นอาการกลัวเสียง ซึ่งต้องช่วยอีกแบบ อ่านวิธีได้ในหมากลัวเสียงดัง

หอนเรียกความสนใจ

กลุ่มนี้แก้ได้ แต่เจ้าของต้องอดทน ASPCA อธิบายว่าหมาที่เคยได้รับความสนใจทุกครั้งที่หอน ไม่ว่าจะเป็นการลูบ การให้ขนม การปล่อยเข้าบ้าน หรือแม้แต่การดุ จะหอนต่อไปเพราะมันได้ผล

ทำตามนี้ทุกครั้ง

1. ตอนน้องหอน อย่าไปหา อย่ามอง อย่าพูดด้วย อย่าดุ ASPCA ระบุว่าการดุก็ถือเป็นความสนใจแบบหนึ่ง
2. รอจนน้องเงียบอย่างน้อย 5 วินาที แล้วค่อยให้ความสนใจ ขนม หรือของเล่น
3. ถ้าน้องหอนเพราะอยากเข้าบ้าน ให้เปิดประตูหลังจากเงียบแล้วเท่านั้น
4. ทำเหมือนกันทุกคนในบ้าน ถ้ามีคนหนึ่งยอมลุกไปหาตอนตีสอง ทุกอย่างที่ทำมาจะเริ่มใหม่

จากประสบการณ์ของเจ้าของหลายบ้าน สองสามคืนแรกที่เริ่มไม่ตอบสนอง น้องมักหอนนานและดังกว่าเดิม เพราะกำลังลองว่าต้องพยายามมากขึ้นหรือเปล่า ช่วงนี้คือช่วงที่หลายบ้านยอมแพ้ ถ้ารู้ไว้ล่วงหน้าจะผ่านไปได้

สอนคำสั่งเงียบ

ASPCA แนะนำให้สอนคำว่า "เงียบ" แบบค่อยเป็นค่อยไป เมื่อน้องหอนแล้วหยุดเอง ให้พูดคำสั่งแล้วให้ขนมทันที จากนั้นค่อย ๆ เพิ่มเวลาที่ต้องเงียบก่อนได้ขนม เริ่มจาก 1 วินาที เป็น 3 วินาที 5 วินาที 10 วินาที และ 20 วินาที

หลักการเดียวกันนี้ใช้กับการเห่าเรียกร้องได้ด้วย ถ้าน้องเป็นหมาที่ทั้งเห่าทั้งหอน อ่านวิธีจัดการการเห่าเพิ่มในฝึกหมาไม่ให้เห่า

หอนเพราะเหงาหรือกังวลเมื่อแยกจากเจ้าของ

ASPCA ระบุว่าหมาบางตัวหอนเพราะเหงา โดยเฉพาะหมาที่ต้องอยู่ตัวเดียวเป็นเวลานาน ไม่มีอะไรให้ทำ หรือไม่มีเพื่อน หมาที่นอนข้างนอกบ้านคนเดียวตอนกลางคืนเป็นกลุ่มที่เจอบ่อย การให้น้องได้นอนในบ้านใกล้คน หรือเพิ่มกิจกรรมก่อนนอน มักลดการหอนได้ชัดเจน

อีกกลุ่มที่ต่างออกไปคือหมาที่มีภาวะกังวลเมื่อแยกจากเจ้าของ ASPCA ระบุสัญญาณที่มักเห็นร่วมกัน ได้แก่ เห่าหรือหอนต่อเนื่องหลังเจ้าของออกจากบ้าน กัดทำลายประตูหรือหน้าต่าง ฉี่หรืออึในบ้านทั้งที่ฝึกแล้ว เดินวนเป็นเส้นทางเดิม และพยายามหนีออกจากที่ที่ถูกขัง อาการเหล่านี้มักเกิดเฉพาะตอนน้องอยู่ตัวเดียว

หมากลุ่มนี้ไม่ได้หอนเพราะเรียกร้อง แต่หอนเพราะตื่นตระหนก การเมินอย่างเดียวจึงไม่พอ ต้องใช้โปรแกรมฝึกให้น้องค่อย ๆ ชินกับการอยู่ตัวเดียว วิธีแยกความเหงาธรรมดาออกจากภาวะนี้ และขั้นตอนฝึก อยู่ในเรื่องหมาเหงา separation anxiety

สายพันธุ์ที่ชอบใช้เสียง

หมาบางพันธุ์หอนเก่งกว่าพันธุ์อื่นตามธรรมชาติ โดยเฉพาะหมาลากเลื่อนอย่างไซบีเรียนฮัสกี้และอะแลสกันมาลามิวต์ และหมาล่าเนื้อที่ถูกเลือกพันธุ์มาให้ส่งเสียงเวลาตามรอยสัตว์ เช่นบีเกิลและบลัดฮาวด์ หมาในกลุ่มนี้ใช้เสียงหอนคุยกับคนในบ้านแม้ไม่มีปัญหาอะไร

เจ้าของฮัสกี้หลายบ้านเล่าตรงกันว่าน้องหอนทักตอนเจ้าของกลับบ้าน หอนตอบเพลง หรือ "คุย" ตอนอยากได้อะไร การหอนแบบนี้ลดลงได้ด้วยการออกกำลังให้พอ แต่จะไม่หายไปทั้งหมด ข้อควรรู้ก่อนเลี้ยงสายพันธุ์นี้ อ่านเพิ่มในไซบีเรียนฮัสกี้

หอนเพราะเจ็บหรือป่วย

ASPCA แนะนำว่าหมาที่เพิ่งเริ่มหอน หรือหอนมากขึ้นกว่าเดิมโดยหาสาเหตุไม่เจอ ควรพาไปตรวจกับสัตวแพทย์ เพราะการหอนเป็นวิธีหนึ่งที่หมาแสดงความเจ็บปวดหรือความไม่สบาย

สังเกตอาการที่มาพร้อมการหอน

• หอนหรือร้องเมื่อถูกจับบางจุด หรือตอนลุกขึ้นยืน
• เดินกะเผลก ไม่ยอมขึ้นบันได หรือขึ้นโซฟา
• เลียหรือกัดตัวเองซ้ำ ๆ ที่จุดเดิม
• กินน้อยลง ท้องกาง หรืออาเจียน
• หายใจเร็วขณะพัก หรือหอบตอนกลางคืนทั้งที่ห้องไม่ร้อน
• ฉี่บ่อย หรือเบ่งฉี่นาน

สัญญาณป่วยทั่วไปที่ควรรู้เพิ่มเติม รวบรวมไว้ในอาการหมาป่วย

หมาสูงวัยที่หอนกลางดึก

หมาแก่ที่เคยนอนเงียบทั้งคืน แล้วจู่ ๆ เริ่มลุกเดินวน หอน หรือเห่าใส่ผนังตอนตีสอง เจ้าของหลายคนคิดว่าเป็นแค่ความแก่ VCA อธิบายว่าอาการแบบนี้อาจเป็นภาวะสมองเสื่อมในสัตว์สูงวัย (Cognitive Dysfunction Syndrome) และแนะนำให้เริ่มคัดกรองตั้งแต่หมาอายุ 7 ปีขึ้นไป

VCA สรุปอาการเป็นกลุ่มที่เรียกย่อว่า DISHAA ได้แก่

กลุ่มอาการ	ตัวอย่างที่เห็นในบ้าน
หลงทิศ สับสน	ติดอยู่หลังเฟอร์นิเจอร์ เดินไปผิดฝั่งของประตู จ้องผนัง
การเข้าสังคมเปลี่ยน	ไม่ค่อยมาทักเหมือนเคย หรือติดคนมากผิดปกติ
วงจรหลับตื่นเปลี่ยน	หลับกลางวันมาก ตื่นเดินวนและส่งเสียงกลางคืน
ลืมการฝึกขับถ่าย	ฉี่อึในบ้านทั้งที่เคยออกไปข้างนอกได้
ระดับกิจกรรมเปลี่ยน	เล่นน้อยลง หรือเดินไปมาไร้จุดหมาย
กังวลมากขึ้น	กลัวง่ายขึ้น ไม่อยากอยู่ตัวเดียว

VCA ระบุว่าต้องให้หมอตรวจแยกโรคอื่นก่อน เพราะความเจ็บปวด โรคตับ ไต ต่อมไร้ท่อ และการมองเห็นหรือได้ยินลดลง ก็ทำให้หมาสูงวัยมีพฤติกรรมคล้ายกันได้ ภาวะนี้รักษาให้หายไม่ได้ แต่ชะลอและจัดการอาการได้ด้วยการรักษาที่หมอเลือกให้ อาหารเฉพาะ และการจัดบ้าน

จัดบ้านให้หมาสูงวัยนอนหลับง่ายขึ้น

• เดินเล่นและเล่นเกมดมกลิ่นช่วงกลางวัน ให้น้องตื่นตัวตอนกลางวันมากขึ้น
• เปิดไฟสลัวไว้ตามทางเดินตอนกลางคืน
• ปิดกั้นมุมที่น้องชอบเข้าไปติด และบันไดที่อาจพลัดตก
• พาออกไปฉี่รอบสุดท้ายให้ใกล้เวลาเข้านอนที่สุด
• ให้น้องนอนใกล้ห้องเจ้าของ ได้ยินเสียงและกลิ่นที่คุ้นเคย
• ไม่ย้ายเฟอร์นิเจอร์บ่อย ให้ทางเดินในบ้านเหมือนเดิม

สิ่งที่ไม่ควรทำ

• ตะโกนดุหรือเคาะกรง ASPCA เตือนว่าการดุอาจทำให้หมาหอนมากขึ้น
• ใช้ปลอกคอช็อตไฟฟ้าหรือปลอกคอพ่นสเปรย์กับหมาที่หอนเพราะกังวล
• ลุกไปปลอบทุกครั้งที่หอน กับหมาที่หอนเรียกร้อง
• ปล่อยหมาสูงวัยที่เพิ่งเริ่มหอนกลางคืนไว้โดยคิดว่าเป็นเพราะแก่ แล้วไม่พาไปตรวจ

ตารางแก้สองสัปดาห์สำหรับหมาที่หอนเรียกร้อง

ช่วง	สิ่งที่ทำ
วัน 1 ถึง 3	จดบันทึกการหอน ตรวจว่าไม่มีอะไรขาด น้ำ ที่นอน ห้องไม่ร้อน ฉี่ก่อนนอนแล้ว
วัน 4 ถึง 7	เริ่มไม่ตอบสนองตอนหอน ให้รางวัลเมื่อเงียบ 5 วินาที เพิ่มเดินเล่นหัวค่ำ
วัน 8 ถึง 10	สอนคำสั่งเงียบตอนกลางวัน เพิ่มเวลาเงียบทีละขั้น
วัน 11 ถึง 14	ทบทวนบันทึก ถ้าไม่ลดลงเลย หรือมีอาการอื่นร่วม นัดหมอและนักพฤติกรรมสัตว์

แจ้งข้างบ้านไว้ล่วงหน้าว่ากำลังฝึกอยู่สองสามสัปดาห์ จะช่วยลดแรงกดดันให้เราไม่ต้องรีบลุกไปเงียบน้องกลางดึก ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้การฝึกล้มเหลวบ่อยที่สุด