ของเล่นสุนัขกัดแทะ ปลอดภัยไหม เลือกความแข็งให้ฟันไม่หัก

ของเล่นกัดแทะปลอดภัยเมื่อมันนิ่มพอให้เล็บของเรากดแล้วเป็นรอยบุ๋ม มีขนาดที่น้องกลืนทั้งชิ้นไม่ได้ และเราอยู่ใกล้ๆ ตอนน้องกัด ของที่แข็งเท่าหินอย่างกระดูกแท้ เขากวาง หรือกีบ เป็นสาเหตุฟันหักที่สัตวแพทย์เจอบ่อย ถึงจะขายในชื่อของขัดฟันก็ตาม

หมาที่บ้านเราตัวแรกเป็นนักแทะตัวยง เคยมีช่วงที่เราให้เขากวางเพราะทนและไม่เลอะ จนวันหนึ่งพาไปขูดหินปูนแล้วหมอชี้ให้ดูฟันกรามบนที่บิ่นจนเห็นจุดชมพูตรงกลาง น้องไม่เคยร้องสักครั้ง กินข้าวปกติ เราจึงเขียนเรื่องนี้จากมุมของคนที่เคยพลาดมาแล้ว

ทำไมหมาต้องกัด และการกัดช่วยอะไรได้จริง

การกัดแทะเป็นพฤติกรรมปกติของหมาทุกวัย ลูกหมากัดเพราะฟันกำลังขึ้น หมาโตกัดเพื่อคลายเบื่อ คลายเครียด และเพราะมันรู้สึกดี หมาที่ไม่มีของให้กัดจะไปหาเอง ขาโต๊ะ รองเท้า สายชาร์จ ถ้าบ้านไหนเจอปัญหานี้อยู่ อ่าน หมากัดของในบ้าน ประกอบด้วย

ส่วนเรื่องฟัน การแทะของที่เหมาะสมช่วยขัดคราบบนผิวฟันได้บ้าง แต่ไม่แทนการแปรงฟัน คราบใต้ขอบเหงือกซึ่งเป็นต้นเหตุของโรคเหงือกต้องใช้แปรง วิธีเริ่มแปรงฟันให้หมาที่ไม่เคยชินอยู่ใน แปรงฟันหมา

ทดสอบกดเล็บ วิธีเช็กความแข็งที่ใช้ได้ทุกร้าน

Cornell Riney Canine Health Center ระบุว่าฟันหักในหมาส่วนใหญ่เกิดจากการเคี้ยวของที่แข็งมาก และให้หลักง่ายๆ ไว้ คือเราควรกดเล็บลงบนของเล่นหรือขนมแทะแล้วเห็นรอยบุ๋ม ถ้ากดไม่เข้าเลย ถือว่าแข็งเกินไปสำหรับฟันหมา

วิธีทำที่ร้าน

1. ใช้เล็บโป้งกดลงบนส่วนที่หนาที่สุดของชิ้น ไม่ใช่ปลายบาง
2. กดค้างราวสองวินาที แล้วดูว่ามีรอยบุ๋มหรือเนื้อยุบตามแรงไหม
3. ถ้าเป็นยาง ลองบีบด้วยมือทั้งมือ ยางที่ดีจะยุบและคืนตัว
4. ถ้าเป็นขนมแทะแบบอบแห้ง ลองหักดู ชิ้นที่หักด้วยมือไม่ได้เลยแปลว่าแข็งเกิน

อีกจุดที่ Cornell เตือนไว้คือ ของรุ่นเดียวกันแต่ชิ้นใหญ่กว่ามักทั้งหนากว่าและแข็งกว่า เลือกให้พอดีกับตัวหมา อย่าซื้อไซซ์ใหญ่สุดเพียงเพราะคิดว่าทนกว่า

แยกวัสดุ แบบไหนให้ได้ แบบไหนควรเลิก

วัสดุ	ผ่านการกดเล็บไหม	ความเสี่ยงหลัก	สรุป
ยางธรรมชาติแบบกลวง	ผ่าน	ชิ้นเล็กเกินจนติดคอ	ใช้ได้ดี เลือกขนาดให้ถูก
ไนลอนแข็ง	ส่วนใหญ่ไม่ผ่าน	ฟันบิ่น เศษคมเมื่อสึก	ระวัง ดูความแข็งก่อนซื้อ
เชือกถัก	ผ่าน	เส้นใยหลุดแล้วกลืน	ใช้ตอนเล่นดึงด้วยกัน ไม่ทิ้งไว้ให้แทะคนเดียว
ตุ๊กตาผ้า	ผ่าน	ไส้และนกหวีดหลุดออกมา	ไม่ใช่ของแทะ เก็บเมื่อเริ่มขาด
หนังวัวอัด	ผ่านเมื่อเปียก	ชิ้นนิ่มกลืนเป็นก้อนแล้วติดคอหรือลำไส้	ให้เฉพาะตอนเฝ้าอยู่
เขากวาง เขาควาย	ไม่ผ่าน	ฟันหัก	เลิกใช้
กีบวัว	ไม่ผ่าน	ฟันหัก เศษคม	เลิกใช้
กระดูกแท้ ดิบหรือสุก	ไม่ผ่าน	ฟันหัก เศษกระดูก	เลิกใช้
น้ำแข็งก้อน	ไม่ผ่าน	ฟันหักเมื่อกัดแรง	ให้เลียหรือไล่เล่นได้ อย่าให้เคี้ยว

Cornell ยกยางของ Kong และ Goughnuts เป็นตัวอย่างของเล่นที่ใช้ได้ดี และระบุชัดว่าควรเลี่ยงเขากวาง กีบ และกระดูก ส่วนหนังวัวอัดต้องมีคนเฝ้าเสมอ เรื่องน้ำแข็งก็น่าสนใจ ให้หมาเลียหรือไล่ตามก้อนน้ำแข็งได้ แต่การเคี้ยวแรงๆ เป็นเหตุให้ฟันหักได้เหมือนของแข็งอื่น

ขนาดที่ถูก ดูจากปากและสไตล์การกัด

ของเล่นที่เล็กเกินคือของเล่นที่กลืนได้ หลักที่เราใช้คือ ชิ้นต้องยาวกว่าความกว้างของปากหมาเมื่ออ้าเต็มที่ และเส้นผ่านศูนย์กลางของลูกบอลต้องใหญ่กว่าช่องคอจนดันเข้าไปไม่ได้

สไตล์การกัดก็สำคัญพอกัน

สไตล์	สังเกตจาก	ของเล่นที่เหมาะ
แทะเบา	เลียและงับเล่น ของเล่นอยู่ได้หลายเดือน	ยางนิ่ม ตุ๊กตาผ้าเมื่อเล่นกับคน
แทะปานกลาง	แทะจนผิวขรุขระแต่ไม่ขาด	ยางธรรมชาติหนาขึ้น ยางยัดขนม
ทำลายล้าง	ฉีกยางเป็นชิ้นภายในวันเดียว	ยางรุ่นสำหรับนักกัดหนัก ที่ยังกดเล็บยุบ และเฝ้าดูทุกครั้ง

หมาที่ทำลายล้างมักถูกซื้อของที่แข็งขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งเป็นทางที่พาไปสู่ฟันหัก ทางที่ดีกว่าคือของที่หนาขึ้นแต่ยังนิ่ม แล้วจำกัดเวลาแทะแต่ละรอบ

ลูกหมาช่วงฟันขึ้น ต้องการต่างจากหมาโต

ลูกหมาฟันน้ำนมคมเหมือนเข็ม แต่รากตื้นและหักง่าย ส่วนฟันแท้ที่เพิ่งขึ้นก็ยังมีเคลือบบาง ของเล่นสำหรับวัยนี้จึงควรนิ่มกว่าของหมาโตอีกระดับ

• ยางรุ่นสำหรับลูกหมาที่นิ่มกว่า แช่เย็นในตู้เย็นช่วยให้เหงือกรู้สึกดีขึ้น
• ผ้าขนหนูชุบน้ำบิดหมาดแล้วแช่เย็น ให้แทะตอนที่เรานั่งอยู่ด้วย
• หลีกเลี่ยงของเล่นแข็งสำหรับหมาโต แม้น้องจะดูชอบ

ขั้นตอนฟันขึ้นทั้งหมดและวิธีรับมือกับการงับมือ อยู่ใน ลูกหมาฟันขึ้น

ตรา VOHC บนขนมขัดฟัน บอกอะไร และไม่บอกอะไร

Veterinary Oral Health Council (VOHC) เป็นองค์กรที่ผู้ผลิตยื่นผลการศึกษาเข้ามาให้พิจารณา ถ้าข้อมูลผ่านเกณฑ์ จะได้ตราที่บอกว่าผลิตภัณฑ์นั้นช่วยชะลอคราบฟัน หินปูน หรือทั้งสองอย่าง VOHC เองไม่ได้ทดสอบสินค้าในห้องแล็บ แต่ตรวจข้อมูลที่บริษัทส่งมา

สิ่งที่ตราไม่ได้บอกคือ ขนมนั้นเหมาะกับหมาทุกตัว หรือปลอดภัยเมื่อกลืนเป็นชิ้นใหญ่ ทาง Cornell แนะนำให้มองหาผลิตภัณฑ์ที่มีตรา VOHC แต่หลักเรื่องขนาดและการเฝ้าดูยังใช้อยู่ทุกข้อ

ขนมขัดฟันเป็นแคลอรี่ด้วย หมาที่ได้ขนมขัดฟันทุกวันควรได้อาหารมื้อหลักลดลงตามสัดส่วน ไม่อย่างนั้นน้ำหนักจะค่อยๆ ขึ้นโดยไม่รู้ตัว

ฟันหักที่หมาไม่ร้องบอก สังเกตอย่างไร

หมาซ่อนความเจ็บในปากเก่งมาก ฟันที่หักจนเห็นโพรงประสาทเป็นจุดชมพูหรือจุดดำกลางฟัน มักเจ็บอยู่เงียบๆ และเชื้อเข้าไปถึงรากได้ จนเกิดฝีที่ใต้ตาหรือข้างแก้ม

สังเกตอาการ จากรายการที่ Cornell สรุปไว้และที่เราเห็นกับหมาตัวเอง

• ไม่ยอมกินน้ำเย็น หรือกินน้ำแล้วสะบัดหัว
• เลิกแทะของเล่นที่เคยชอบ หรือเปลี่ยนไปเคี้ยวข้างเดียว
• ปฏิเสธขนมแข็ง แต่ยังกินอาหารเปียก
• เดินมาที่ชามแล้วเดินออกไปเฉยๆ
• น้ำลายไหลมากกว่าปกติ มีกลิ่นปากแรงขึ้นทันที
• หน้าบวมใต้ตาข้างเดียว

การรักษาต้องเริ่มที่การเอกซเรย์ฟันภายใต้ยาซึม เพราะดูจากภายนอกไม่รู้ว่ารากเสียหายแค่ไหน ทางเลือกต่อจากนั้นคือถอนฟัน หรือรักษารากและครอบฟัน ซึ่งทำได้ในบางคลินิกที่มีทันตแพทย์สัตว์ ค่ารักษาขึ้นกับซี่ฟันและวิธีที่เลือก ให้ขอประเมินจากคลินิกก่อนตัดสินใจ

ในวันตรวจประจำปี ขอให้สัตวแพทย์เปิดปากดูฟันกรามบนซี่ใหญ่ที่สุดทั้งสองข้าง ซึ่งเป็นซี่ที่หักบ่อยจากการแทะของแข็ง และถามว่าของเล่นที่เราใช้อยู่เหมาะกับฟันน้องหรือไม่ เอาของเล่นจริงไปให้หมอดูด้วยยิ่งดี

ยางกลวงยัดขนม ทางเลือกที่ทั้งนิ่มและแทะได้นาน

ถ้าต้องเลือกของแทะชิ้นเดียวให้หมาที่บ้าน เราเลือกยางกลวงยัดขนม เพราะผ่านการกดเล็บ แทะได้นาน และใช้อาหารมื้อปกติเป็นไส้ได้ จึงไม่เพิ่มแคลอรี่จากขนม

วิธียัดที่เราใช้ ไล่จากง่ายไปยาก

1. สัปดาห์แรก ใส่อาหารเม็ดหลวมๆ ให้หล่นออกมาเองเมื่อกลิ้ง หมาจะเรียนรู้ว่าของชิ้นนี้มีรางวัล
2. สัปดาห์ที่สอง ผสมอาหารเม็ดกับอาหารเปียกเล็กน้อย กดให้แน่นขึ้น
3. สัปดาห์ที่สาม ยัดอาหารเปียกผสมเม็ดจนเต็ม แล้วแช่ช่องแข็งข้ามคืน น้องจะเลียได้นานขึ้นมาก และความเย็นช่วยในวันที่อากาศร้อน
4. ปิดรูด้านล่างด้วยอาหารเปียกเล็กน้อยก่อนแช่ เพื่อไม่ให้ไหลออก

ข้อควรระวังคือขนาดของรู ถ้ารูเล็กกว่าลิ้นของหมามาก ลิ้นจะดูดติดในช่องได้ เลือกรุ่นที่มีรูสองด้านเพื่อให้อากาศผ่าน และเลือกไซซ์ที่น้องเอาเข้าปากทั้งชิ้นไม่ได้

ยางยัดขนมยังเป็นเครื่องมือดีสำหรับช่วงที่ต้องออกจากบ้าน ให้ก่อนออกจากบ้านห้านาที น้องจะจดจำการออกไปของเราว่ามาพร้อมของดี

กติกาการแทะในบ้าน ที่ทำให้ของเล่นปลอดภัยขึ้น

ของเล่นดีแค่ไหนก็ยังพังได้ กติกาเล็กๆ เหล่านี้ช่วยได้มาก

1. ตรวจของเล่นทุกครั้งที่เก็บ ถ้ามีรอยฉีกที่ชิ้นยางหลุดออกมาได้ ให้ทิ้ง
2. ของเล่นยางที่สึกจนเล็กลงกว่าเดิมมาก ให้เปลี่ยนเป็นขนาดใหม่ ไม่ปล่อยให้เหลือเป็นก้อนเล็ก
3. หนังวัวอัดและขนมแทะทุกชนิด ให้เฉพาะตอนเราอยู่ เมื่อเหลือชิ้นเล็กพอจะกลืน ให้แลกกับขนมอย่างอื่นแล้วเก็บ
4. บ้านที่มีหลายตัว แยกให้แทะคนละมุม หมาที่แย่งกันมักรีบกลืน
5. หมุนเวียนของเล่นสองสามชิ้นต่อสัปดาห์ หมาจะสนใจของที่หายไปแล้วกลับมามากกว่าของที่วางทิ้งไว้ทุกวัน
6. ล้างของเล่นยางด้วยน้ำสบู่อย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง ยางยัดขนมต้องล้างหลังใช้

ถ้าหมาเบื่อของเล่นเร็วมาก ไอเดียการเล่นแบบอื่นและวิธีเลือกของเล่นประเภทต่างๆ มีใน ของเล่นสุนัข

ตารางเช็กของเล่นกัดแทะประจำเดือน

สิ่งที่ทำ	ความถี่
ทดสอบกดเล็บกับของเล่นใหม่ทุกชิ้นก่อนให้	ทุกครั้งที่ซื้อ
ตรวจรอยฉีก ชิ้นหลุด ขนาดที่เล็กลง	ทุกครั้งที่เก็บ
ล้างของเล่นยางและยางยัดขนม	สัปดาห์ละครั้ง หรือหลังใช้
เปิดปากดูฟันกรามบนสองข้าง ดูจุดชมพูหรือดำ	เดือนละครั้ง
ตรวจฟันโดยสัตวแพทย์	ปีละครั้ง หรือตามที่หมอนัด

พาไปหาหมอทันทีถ้าน้องกลืนชิ้นของเล่นหรือกระดูกแล้วอาเจียนซ้ำ ท้องแข็ง ไม่ถ่าย หรือมีหน้าบวมข้างเดียวพร้อมไม่ยอมกิน และถ้าเห็นฟันบิ่นจนมีจุดสีชมพู ให้นัดคลินิกภายในไม่กี่วัน ยิ่งเร็วทางเลือกเก็บฟันไว้ก็ยิ่งมาก