ตีนกา แก้ยังไง เริ่มจากดูว่าเส้นขึ้นเฉพาะตอนยิ้มหรือค้างอยู่ตลอด

ยืนหน้ากระจกแล้วยิ้มกว้าง จากนั้นปล่อยหน้านิ่ง เส้นที่หางตาหายไปตอนนิ่งไหม คำตอบนี้บอกได้เกือบหมดว่าควรแก้ด้วยอะไร ถ้าหายเมื่อนิ่ง คุณมีตีนกาแบบเคลื่อนไหว ครีมกันแดดกับเรตินอยด์ช่วยชะลอ และโบท็อกซ์ทำให้เส้นเบาลงได้ชัดที่สุด ถ้าเส้นยังค้างตอนนิ่ง เส้นกลายเป็นร่องถาวรแล้ว ต้องมองวิธีอื่นร่วมด้วย

ทดสอบหน้ากระจก 30 วินาที แล้วดูตารางว่าอยู่ระดับไหน

ทำสามท่าในที่แสงสว่างสม่ำเสมอ ท่าแรกหน้านิ่งไม่ยิ้ม ท่าที่สองยิ้มกว้างจนตาหยี ท่าที่สามใช้นิ้วดึงผิวข้างหางตาให้ตึงเบา ๆ แล้วดูว่าเส้นยังเหลืออยู่ไหม

สิ่งที่เห็น	แปลว่าอะไร	จุดเริ่มต้นที่เหมาะ
นิ่งแล้วเรียบ ยิ้มแล้วเป็นเส้นตื้น	เส้นเคลื่อนไหวระยะเริ่มต้น	กันแดด แว่นกันแดด เรตินอยด์ ยังไม่จำเป็นต้องฉีด
นิ่งแล้วเรียบ ยิ้มแล้วเป็นแฉกลึก	เส้นเคลื่อนไหวที่เด่น	โบท็อกซ์เป็นตัวเลือกที่ตรงกับเส้นแบบนี้ที่สุด
นิ่งแล้วยังเห็นเส้นบาง ดึงผิวแล้วหาย	เส้นถาวรตื้น ผิวขาดน้ำหรือเริ่มเสียความยืดหยุ่น	เรตินอยด์ ครีมให้ความชุ่มชื้น อาจเสริมเลเซอร์ผิวหรือโบท็อกซ์
นิ่งแล้วเห็นร่อง ดึงผิวแล้วยังไม่หาย	เส้นถาวรลึก	ปรึกษาแพทย์เรื่องฟิลเลอร์ เลเซอร์ หรือผสมหลายวิธี

DermNet NZ แยกริ้วรอยเป็นสองกลุ่มแบบเดียวกัน คือ dynamic lines ที่ปรากฏตอนขยับหน้า กับ static lines ที่ค้างเวลาหน้านิ่ง และเส้นแบบแรกจะกลายเป็นแบบหลังเมื่อเวลาผ่านไป จึงเป็นเหตุผลที่การดูแลตั้งแต่ตอนที่เส้นยังหายเองได้คุ้มกว่าการรอให้ลึก

ทำไมเส้นจึงขึ้นที่หางตาก่อนจุดอื่น

หางตามีกล้ามเนื้อวงกลมรอบดวงตา (orbicularis oculi) ที่หดตัวทุกครั้งที่ยิ้ม หัวเราะ หรือหรี่ตา ผิวตรงนั้นบางกว่าแก้ม จึงยับตามการหดตัวและคืนรูปไม่ทันเมื่อคอลลาเจนลดลง ตัวเร่งตามที่ DermNet NZ ระบุมีสามอย่างคือแดด การสูบบุหรี่ (รวมถึงควันมือสอง) และการขยับสีหน้าซ้ำ ๆ

ในชีวิตจริงของคนไทย ตัวเร่งที่พบเยอะที่สุดอยู่ที่แสงจ้า คนที่ขับรถ ขี่มอเตอร์ไซค์ หรือเดินกลางแจ้งโดยไม่ใส่แว่นจะหรี่ตาเป็นร้อยครั้งต่อวัน ผิวที่โดนแดดจัดมีคอลลาเจนเสื่อมเร็ว และกล้ามเนื้อที่หดซ้ำจะกดรอยเดิมให้ลึกขึ้น คนที่จ้องจอโดยไม่กะพริบพอ แล้วหรี่ตาเพื่ออ่านตัวเล็กก็ได้รอยเดียวกัน

ครีมทำอะไรกับตีนกาได้จริง

DermNet NZ สรุปว่าเรตินอยด์เฉพาะที่เป็นสารต้านริ้วรอยที่มีหลักฐานแข็งที่สุด ส่วนผลของครีมชนิดอื่นส่วนใหญ่ยังพิสูจน์ไม่ได้ เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าครีมอื่นไร้ประโยชน์ แต่คุณไม่ควรคาดหวังว่าเซรั่มหรืออายครีมสักขวดจะลบเส้นลึกออก

ตัวช่วย	ทำอะไร	ข้อจำกัด
เรตินอยด์ (เรตินอล เรติเนลดีไฮด์ ยาตามแพทย์สั่ง)	ปรับพื้นผิวและทำให้เส้นละเอียดดูตื้นลง	ต้องใช้ต่อเนื่องหลายเดือน หางตาระคายง่าย ดู เรตินอลสำหรับมือใหม่
ไฮยาลูรอนิกและเซราไมด์	ผิวอิ่มน้ำ เส้นตื้นจากผิวแห้งดูจางลงชั่วคราว	ไม่แตะเส้นที่ลึกจากกล้ามเนื้อ
กันแดดทุกวัน	ชะลอการเสียคอลลาเจน ไม่ให้เส้นลึกเพิ่ม	ไม่ลบเส้นที่เกิดแล้ว
อายครีมทั่วไป	บำรุงผิวบางรอบตา	อ่านข้อจำกัดใน อายครีมคืออะไร

ถ้าเรตินอลเป็นของใหม่สำหรับคุณ ให้เริ่มที่ใบหน้าก่อน ค่อยขยับมาถึงหางตาหลังผิวทนได้ 3 ถึง 4 สัปดาห์ ทาปริมาณเท่าเมล็ดถั่วเขียวสำหรับทั้งหน้า เว้นเปลือกตาและขอบตาประมาณครึ่งเซนติเมตร ส่วนที่เกลี่ยออกด้านข้างจะโดนหางตาพอดีโดยไม่ต้องจิ้มเข้าไปใกล้ตา เวลาที่เหมาะคือกลางคืนสัปดาห์ละ 2 ถึง 3 ครั้ง ถ้าแดงหรือลอกให้ห่างออกไป

ควรเห็นอะไรเมื่อไร

เรตินอยด์ไม่ใช่ของที่เห็นผลใน 2 สัปดาห์ เดือนแรกผิวอาจแห้งหรือลอกเล็กน้อยขณะปรับตัว ช่วงเดือนที่ 2 ถึง 3 ผิวเริ่มเรียบขึ้นและเส้นละเอียดตื้นลงเมื่อมองใต้แสงตรง เดือนที่ 4 ขึ้นไปจึงเทียบรูปถ่ายก่อนหลังได้ชัด ถ่ายรูปหางตาด้วยแสงและมุมเดิมทุกเดือน ไม่งั้นเวลาดูกระจกทุกวันคุณจะแยกไม่ออกว่าอะไรเปลี่ยนไป ถ้าครบ 6 เดือนแล้วเส้นยังค้างเท่าเดิม ให้ถือว่าครีมถึงเพดานของมัน แล้วไปปรึกษาแพทย์

กันแดดที่หางตา ใช้ปริมาณเท่าไรและพลาดตรงไหน

American Academy of Dermatology แนะนำกันแดดสำหรับใบหน้าอย่างน้อย 1 ช้อนชา ความยาวประมาณนิ้วชี้ต่อนิ้วกลางเรียงกัน ใช้ SPF 30 ขึ้นไป กันได้ทั้ง UVA และ UVB ทาก่อนออกแดดราว 15 นาที และทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมง คนส่วนใหญ่ใช้น้อยกว่านี้มาก ทำให้ค่า SPF บนฉลากไม่ถึงตามจริง

จุดที่คนมักพลาดสำหรับตีนกามีสามจุด

1. ทาไม่ชิดหางตาเพราะกลัวเข้าตา ทำให้เป็นช่องว่างที่แดดตกพอดี แก้ด้วยการเลือกกันแดดแบบแท่งหรือสูตรฟิสิคอลที่ไม่แสบตา ทาด้วยนิ้วเกลี่ยจากกลางแก้มออกด้านข้าง
2. ไม่ทาซ้ำตอนแต่งหน้าแล้ว ใช้คุชชั่นหรือแป้งที่มี SPF แตะเสริมระหว่างวันก็ยังดีกว่าไม่ทา
3. คิดว่าใส่แว่นแล้วไม่ต้องทา แว่นที่ไม่กัน UV หรือกรอบเล็กปล่อยให้แสงอ้อมด้านข้างเข้ามา ดูวิธีเลือกกันแดดจาก ครีมกันแดดหน้า ยี่ห้อไหนดี และลำดับการทาใน ทากันแดดก่อนหรือหลังสกินแคร์

แว่นที่เหมาะต้องกัน UV ได้เกือบทั้งหมด (มักเขียน UV400) และกรอบใหญ่พอครอบหางตา สีเลนส์เข้มอย่างเดียวไม่การันตีการกัน UV

โบท็อกซ์กับตีนกา ได้ผลแค่ไหนและอยู่นานเท่าไร

โบท็อกซ์ (botulinum toxin) ทำให้กล้ามเนื้อที่หางตาหดตัวน้อยลง เส้นที่เกิดจากการขยับจึงเบาลงหรือหายตอนยิ้ม DermNet NZ ระบุว่าโบท็อกซ์ใช้ได้ดีที่สุดกับเส้นแบบเคลื่อนไหว

งานทดลองแบบสุ่มสองชิ้นในวารสาร Dermatologic Surgery ปี 2016 ศึกษา onabotulinumtoxinA ขนาด 24 ยูนิต ฉีดข้างละ 3 จุด รวม 6 จุด พบว่าผลอยู่นานอย่างน้อย 4 เดือน ในการศึกษาแรก ค่ามัธยฐานของเส้นแบบเคลื่อนไหวคือ 125 วันตามผู้ประเมิน และ 144 วันตามผู้เข้าร่วม ส่วนเส้นแบบถาวรอยู่ที่ 137 และ 148 วัน ตัวเลขนี้มาจากยาแบรนด์เดียวและผู้เข้าร่วมกลุ่มหนึ่ง ในคลินิกจริงอาจต่างกันตามผลิตภัณฑ์ ขนาดยา และกล้ามเนื้อของแต่ละคน

สิ่งที่ควรถามแพทย์ก่อนฉีด

• ใช้ผลิตภัณฑ์อะไร มีเลขทะเบียนยาหรือไม่ และเปิดขวดต่อหน้าหรือไม่
• ฉีดกี่จุดและกี่ยูนิต ตัวเลขนี้ต่างกันได้ตามความแรงของกล้ามเนื้อ
• ถ้าต้องการให้ยังขยับตาได้เป็นธรรมชาติ ควรแจ้งชัด ๆ ว่าไม่อยากให้หน้านิ่งเกินไป
• ถ้าฉีดแล้วยังเหลือเส้น แพทย์ปรับในนัดติดตามได้ไหม

ผลเริ่มเห็นภายในไม่กี่วัน และชัดขึ้นใกล้สัปดาห์ที่สอง ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือจ้ำเลือดและบวมเล็กน้อยตรงจุดฉีด ถ้าฉีดมากเกินไปรอยยิ้มอาจดูแข็ง ข้อมูลทั่วไปอ่านได้ใน โบท็อกซ์คืออะไร ราคาแตกต่างตามคลินิกและจำนวนยูนิต ควรถามเป็นรายครั้งแทนเชื่อราคาจากโฆษณา

เส้นที่ค้างลึกแล้ว ทางเลือกต่อจากโบท็อกซ์

DermNet NZ ชี้ว่าโบท็อกซ์ไม่ใช่คำตอบเดียวสำหรับเส้นถาวร ฟิลเลอร์ใช้ยกร่องรายเส้น ส่วนการผลัดผิวด้วยเลเซอร์หรือสารเคมีช่วยเส้นละเอียดและร่องตื้นได้ แต่ไม่ได้แก้เส้นแบบเคลื่อนไหว

วิธี	เหมาะกับ	ควรรู้
โบท็อกซ์	เส้นขึ้นตอนยิ้ม	ผลอยู่ราว 4 ถึง 5 เดือน ต้องทำซ้ำ
ฟิลเลอร์	ร่องถาวรที่เห็นตอนนิ่ง	รอบดวงตาเป็นบริเวณเสี่ยง ต้องใช้แพทย์ที่ชำนาญ ดู ฟิลเลอร์คืออะไร
เลเซอร์ผิว หรือการผลัดผิวด้วยสารเคมี	เส้นละเอียด พื้นผิวหมองไม่เรียบ	มีช่วงผิวแดงและลอก ต้องกันแดดเข้มงวดหลังทำ ดู เลเซอร์หน้ามีกี่แบบ
HIFU	ผิวเริ่มหย่อนรอบกรอบหน้า	ไม่ใช่ตัวแก้ตีนกาโดยตรง ดู ไฮฟูคืออะไร

เส้นลึกที่ค้างมานานมักใช้วิธีผสม เช่นโบท็อกซ์ลดแรงดึงจากกล้ามเนื้อก่อน แล้วค่อยใช้เลเซอร์ปรับผิว เพราะถ้าไม่ลดการหดตัว เส้นใหม่จะกลับมาเร็ว

แต่งหน้าบริเวณหางตาไม่ให้เส้นดูชัดขึ้น

ผงที่แต่งมากเกินไปจะฝังลงร่องและเน้นเส้นให้ชัดกว่าเดิม ปรับขั้นตอนเล็กน้อยก็เห็นต่าง

• เตรียมผิวด้วยมอยส์เจอไรเซอร์บาง ๆ รอให้ซึมประมาณ 2 ถึง 3 นาทีก่อนลงรองพื้น
• ใช้รองพื้นหรือคอนซีลเลอร์แบบครีมปริมาณน้อยแตะแล้วเกลี่ยด้วยนิ้วหรือฟองน้ำชื้น อย่าลากตามแนวเส้น
• ปัดแป้งฝุ่นเฉพาะส่วนที่มันจริง ห้ามเน้นที่หางตา
• เลี่ยงกลิตเตอร์และชิมเมอร์หยาบที่หางตา เพราะสะท้อนแสงเป็นเม็ดและทำให้เส้นเด่น
• ล้างเมคอัพให้หมดก่อนนอน ถ้าคุณขยี้แรง ผิวบางตรงหางตาจะยืดและเส้นลึกเร็วขึ้น

ผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่

• เห็นเส้นตอนยิ้มเท่านั้น: เริ่มกันแดดปริมาณพอ แว่นกันแดดที่กัน UV และเรตินอลปริมาณน้อยกลางคืน ประเมินอีกครั้งหลังผ่านไป 12 สัปดาห์
• เส้นแฉกเด่นตอนยิ้ม รบกวนใจ: ขอคำปรึกษาแพทย์ผิวหนังเรื่องโบท็อกซ์ ถามเรื่องผลิตภัณฑ์ ยูนิต และจำนวนจุด
• เห็นร่องค้างตอนนิ่ง: ให้แพทย์ประเมินเรื่องฟิลเลอร์หรือเลเซอร์ร่วมกับโบท็อกซ์ ไม่ควรรอให้ครีมทำงานคนเดียว
• ยังไม่มีเส้น: ใช้กันแดดทุกเช้า ใส่แว่นก่อนออกแดด และเลิกสูบบุหรี่ถ้ายังสูบ นี่คือสิ่งที่ลดความลึกของเส้นในอีกสิบปีได้จริงที่สุด

ถ้ามีผื่น ตุ่ม หรือแผลแดงที่หางตาที่ไม่หายนานเกินสองสัปดาห์ ให้พบแพทย์ผิวหนัง เพราะไม่ใช่ริ้วรอยทั่วไป อ่านภาพรวมการดูแลรอบดวงตาเพิ่มเติมได้ที่ ริ้วรอยรอบดวงตา ดูแลยังไง