ผิวหน้าลอกเป็นขุย แก้ยังไง ดูจากตำแหน่งที่ลอกก่อนเลือกครีม

ขุยบนหน้าเกิดจากชั้นผิวนอกสุดเสียน้ำหรืออักเสบ จนเซลล์ที่ควรหลุดออกทีละเซลล์เกาะกันเป็นแผ่น วิธีแก้จึงเริ่มจากหาว่าอะไรทำให้ผิวเสียน้ำหรืออักเสบ แล้วหยุดตัวนั้น ตามด้วยการเติมความชุ่มชื้น ถ้าขุยอยู่ที่แก้มและหน้าผากหลังล้างหน้า มักเป็นผิวแห้งธรรมดา ถ้าอยู่ที่ร่องข้างจมูก หัวคิ้ว หรือไรผม และเป็นๆ หายๆ มักเป็นเซ็บเดิร์ม ซึ่งต้องใช้ตัวยาต้านเชื้อยีสต์ ไม่ใช่ครีมบำรุงเพิ่ม

สิ่งที่ห้ามทำในทุกกรณีคือการสครับขุยออก มันให้ผลดีอยู่ครึ่งวัน แล้วขุยชุดใหม่ก็มาพร้อมอาการแสบ

แผนที่ขุยบนใบหน้า

ส่องกระจกหลังล้างหน้า 20 นาที ไม่ทาอะไร แล้วจดว่าลอกตรงไหนบ้าง

ตำแหน่งที่ลอก	ลักษณะ	สาเหตุที่เป็นไปได้มากที่สุด	ตัวช่วยแยก
แก้ม หน้าผาก ทั่วหน้า	ขุยแห้งขาว ตึงหลังล้าง	ผิวแห้งหรือเกราะผิวเสีย	ดีขึ้นชัดเมื่อทามอยส์เจอไรเซอร์หนาขึ้นสามวัน
ร่องข้างจมูก หัวคิ้ว ระหว่างคิ้ว ไรผม หลังหู	แผ่นสีชมพูอมส้ม มีขุยบาง บางคนคัน	เซ็บเดิร์ม	มักมีรังแคร่วมด้วย กำเริบตอนเครียดหรืออดนอน
จุดที่ทาเรตินอลหรือกรด	ลอกเป็นแผ่นบาง แสบเวลาทาครีม	ระคายจากสารออกฤทธิ์	เริ่มภายในไม่กี่สัปดาห์หลังเริ่มใช้
บริเวณที่ทาผลิตภัณฑ์ใหม่	แดง คัน มีตุ่มเล็กหรือบวม	ผื่นแพ้สัมผัส	ขอบผื่นตรงกับบริเวณที่ทา
รอบปาก	ขุยแดง ตุ่มเล็ก เว้นขอบริมฝีปากไว้	ผื่นรอบปาก หรือระคายจากยาสีฟัน	มักเป็นหลังใช้ครีมสเตียรอยด์ที่หน้า
โหนกแก้ม จมูก หลังเที่ยวทะเล	ลอกเป็นแผ่นใหญ่หลังแดง	ผิวไหม้แดด	มีประวัติตากแดดจัด 3 ถึง 7 วันก่อน

บางคนมีสองแบบพร้อมกัน เช่น ผิวแห้งที่แก้มและเซ็บเดิร์มที่ข้างจมูก ซึ่งต้องดูแลแยกจุด ถ้าทาครีมเดียวทั้งหน้าจะแก้ได้แค่ครึ่งเดียว

ผิวแห้งลอก ปิดก๊อกที่ทำให้เสียน้ำก่อน

สาเหตุที่เจอบ่อยในคนไทยคือการล้างหน้าด้วยโฟมที่ล้างแล้วเอี๊ยด อาบน้ำร้อน และนอนห้องแอร์ 20 องศาตลอดคืน สถาบันโรคผิวหนังอเมริกัน (AAD) ให้คำแนะนำสำหรับผิวแห้งที่นำมาใช้กับหน้าได้ตรงๆ

1. อาบน้ำหรือล้างหน้าด้วยน้ำอุ่น ไม่ใช่น้ำร้อน และอาบให้สั้นราว 5 ถึง 10 นาที
2. ซับหน้าด้วยผ้าสะอาด ไม่ถู
3. ทามอยส์เจอไรเซอร์ตอนผิวยังหมาด และทาซ้ำเมื่อรู้สึกแห้งระหว่างวัน
4. เลือกเนื้อครีมหรือขี้ผึ้งแทนโลชั่น ส่วนผสมที่ AAD ยกตัวอย่าง ได้แก่ glycerin, hyaluronic acid, dimethicone, jojoba oil, lanolin, mineral oil, petrolatum, shea butter และ lactic acid
5. เลือกสูตรไม่มีน้ำหอม AAD เตือนว่าสูตรที่เขียนว่า "unscented" อาจใส่สารกลบกลิ่นที่ระคายผิวแพ้ง่ายได้
6. เลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีแอลกอฮอล์ น้ำหอม และเรตินอยด์ระหว่างที่ผิวยังลอก
7. เปิดเครื่องทำความชื้นในห้องนอนตอนกลางคืน และล้างเครื่องสม่ำเสมอกันเชื้อรา

ข้อ 4 มีจุดที่คนพลาดบ่อย lactic acid ในมอยส์เจอไรเซอร์ช่วยผิวแห้งทั่วตัวได้ดี แต่บนหน้าที่กำลังลอกและแสบ มันแสบเพิ่ม ให้ใช้สูตรที่ไม่มีกรดก่อนจนผิวหายแสบ แล้วค่อยกลับมา

ผิวแห้งธรรมดาควรดีขึ้นชัดภายใน 1 ถึง 2 สัปดาห์ ถ้าทำครบแล้วยังลอก AAD แนะนำให้พบแพทย์ผิวหนัง เพราะผิวแห้งที่ไม่ยอมหายอาจมาจากโรค เช่น ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง สะเก็ดเงิน หรือโรคไต วิธีดูแลผิวแห้งแบบครบรูทีนอยู่ใน ผิวแห้งดูแลยังไง

เซ็บเดิร์ม ขุยที่ครีมบำรุงอย่างเดียวไม่พอ

เซ็บเดิร์ม (seborrheic dermatitis) เกิดในจุดที่มีต่อมไขมันมาก DermNet ระบุตำแหน่งบนหน้าที่พบบ่อย ได้แก่ ร่องแก้มข้างจมูก ระหว่างคิ้ว คิ้ว บริเวณหนวดเครา หู หลังหู และไรผม ลักษณะเป็นแผ่นสีชมพูอมส้ม บาง ขอบไม่ชัด มีขุย โดยกลางหน้ามักมันและแห้งในเวลาเดียวกัน คนจึงสับสนว่าผิวมันหรือผิวแห้ง

ต้นเหตุเกี่ยวกับยีสต์ Malassezia ซึ่งอยู่บนผิวทุกคนตามปกติ ยีสต์ย่อยไขมันในน้ำมันผิวจนเกิดกรดไขมันที่กระตุ้นการอักเสบในคนที่ไวต่อมัน DermNet ระบุตัวกระตุ้นว่าการอดนอนและความเครียด และอาการมักแย่ลงช่วงหน้าหนาว

การดูแลที่บ้านตาม AAD

• ล้างหน้าวันละสองครั้งด้วยคลีนเซอร์ที่มี pyrithione zinc
• บริเวณใต้หนวดหรือเครา ใช้แชมพูที่มี ketoconazole 1 เปอร์เซ็นต์
• เริ่มรักษาทันทีที่รู้สึกว่ากำลังจะกำเริบ อย่ารอให้ลามหนา

ในมุมของการรักษาโดยแพทย์ DermNet ระบุว่ามักใช้ครีม ketoconazole หรือ ciclopirox วันละครั้งนาน 2 ถึง 4 สัปดาห์ บางครั้งใช้ hydrocortisone ระยะสั้นไม่เกิน 1 ถึง 2 สัปดาห์ หรือยากลุ่ม calcineurin inhibitor แทนสเตียรอยด์เมื่อต้องใช้บ่อย การเลือกยาและระยะเวลาควรให้แพทย์กำหนด เพราะสเตียรอยด์ที่หน้าใช้นานแล้วทำให้ผิวบางและเกิดผื่นรอบปากได้

คนที่เป็นเซ็บเดิร์มควรเลี่ยงน้ำมันบำรุงหน้าที่เป็นน้ำมันพืชหนักๆ ในบริเวณที่เป็น เพราะไขมันบางชนิดเป็นอาหารของยีสต์ มอยส์เจอไรเซอร์เนื้อเจลครีมที่มีกลีเซอรีนกับเซราไมด์เหมาะกว่า

ลอกหลังเริ่มเรตินอลหรือกรด ปรับก่อนเลิก

การลอกในช่วง 2 ถึง 6 สัปดาห์แรกของเรตินอยด์พบได้บ่อย คนส่วนใหญ่ไม่ต้องเลิก แค่ต้องปรับให้ผิวตามทัน

1. ลดความถี่ลงครึ่งหนึ่ง จากทุกคืนเป็นวันเว้นวัน หรือจากวันเว้นวันเป็นสัปดาห์ละ 2 คืน
2. ทามอยส์เจอไรเซอร์ก่อนเรตินอล เพื่อกันชนชั้นผิว
3. เว้นมุมจมูก มุมปาก และรอบตา ซึ่งผิวบางและลอกง่าย
4. หยุดกรด AHA หรือ BHA ทุกตัวระหว่างที่ยังลอก
5. ถ้าแดง แสบตลอดวัน หรือมีรอยแตกเลือดซิบ ให้หยุดทั้งหมด 1 สัปดาห์ แล้วเริ่มใหม่ที่ความถี่ต่ำสุด

ตัวอย่าง คุณเริ่มเรตินอล 0.3 เปอร์เซ็นต์ทุกคืนตั้งแต่สัปดาห์แรก สัปดาห์ที่สามข้างจมูกและคางลอกเป็นแผ่น แสบเวลาทากันแดด ทางที่ดีคือพักสามคืน แล้วกลับมาใช้วันจันทร์กับพฤหัส ทาทับมอยส์เจอไรเซอร์ และเว้นข้างจมูก ภายในสองสัปดาห์ขุยส่วนใหญ่จะหายและคุณยังได้ประโยชน์จากเรตินอลต่อ ขั้นตอนเริ่มอย่างช้าแบบละเอียดอยู่ใน เริ่มใช้เรตินอลครั้งแรก

ลอกพร้อมคัน บวม หรือแสบ อาจเป็นผื่นแพ้

ถ้าขุยมาพร้อมผื่นแดงคันเฉพาะบริเวณที่ทาผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น เปลือกตาหลังเปลี่ยนอายครีม หรือกรอบหน้าหลังเปลี่ยนกันแดด สงสัยผื่นแพ้สัมผัสไว้ก่อน ผื่นแพ้มักขึ้นหลังสัมผัสหลายชั่วโมงถึงหลายวัน จึงไม่ต้องเป็นตัวที่ใช้เมื่อวาน

ขั้นตอนเมื่อสงสัย หยุดผลิตภัณฑ์ทุกตัวที่เพิ่งเพิ่มเข้ามาในหนึ่งเดือนที่ผ่านมา เหลือแค่คลีนเซอร์อ่อนกับมอยส์เจอไรเซอร์ตัวที่ใช้มานานไม่มีปัญหา ถ้าไม่ดีขึ้นภายใน 1 สัปดาห์ หรือบวมรอบตา มีน้ำเหลือง ให้ไปพบแพทย์ วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นอยู่ใน แพ้ครีมทำยังไง

สองสัปดาห์ฟื้นผิวลอก

รูทีนนี้ใช้ได้กับผิวแห้งลอกและผิวลอกจากเรตินอล ส่วนคนเป็นเซ็บเดิร์มให้เปลี่ยนคลีนเซอร์ตามที่เขียนไว้ด้านบน

ขั้น	เช้า	เย็น	สิ่งที่หยุดชั่วคราว
ล้างหน้า	น้ำเปล่าหรือคลีนเซอร์เนื้อครีม	คลีนเซอร์เนื้อครีมหรือคลีนซิ่งมิลค์	โฟมที่ล้างแล้วตึง สครับ แปรงล้างหน้า
บำรุง	เซรั่มกลีเซอรีนหรือไฮยาลูรอนิกตอนผิวหมาด	เหมือนเช้า	เซรั่มวิตามินซีกรดแอสคอร์บิก
ล็อกน้ำ	มอยส์เจอไรเซอร์เซราไมด์	มอยส์เจอไรเซอร์หนาขึ้น และปิโตรเลียมเจลลี่บางๆ ตรงจุดที่ลอกหนัก	ครีมมีน้ำหอม
ป้องกัน	กันแดด SPF 30 ขึ้นไป เนื้อครีม	ไม่มี	กันแดดเนื้อแอลกอฮอล์สูง
สารออกฤทธิ์	ไม่มี	ไม่มี	เรตินอยด์ AHA BHA เบนโซอิลเปอร์ออกไซด์

หลังครบสองสัปดาห์ ถ้าผิวหายลอก ค่อยเพิ่มสารออกฤทธิ์กลับทีละตัว ห่างกันตัวละอย่างน้อยหนึ่งสัปดาห์ ถ้าใครอยากเข้าใจว่าเกราะผิวพังแล้วฟื้นยังไง อ่าน ฟื้นฟูเกราะผิว

แต่งหน้าบนผิวที่ยังลอกอยู่

ระหว่างรอผิวฟื้น การแต่งหน้าทำได้ถ้าปรับวิธี

• ทามอยส์เจอไรเซอร์แล้วรอ 5 นาทีก่อนลงรองพื้น
• ใช้ฟองน้ำชุบน้ำบิดหมาดแตะรองพื้น แทนการปัดด้วยแปรง ซึ่งยกขุยขึ้นมา
• เลือกรองพื้นหรือคุชชั่นเนื้อชุ่มชื้น เลี่ยงสูตรแมตต์และแป้งฝุ่นในจุดที่ลอก
• ถ้ามีขุยลอยตอนบ่าย กดด้วยนิ้วที่แตะบาล์มบางๆ แทนการตบแป้งเพิ่ม
• ล้างเครื่องสำอางด้วยคลีนซิ่งบาล์มหรือออยล์ เพื่อไม่ต้องถูนาน

เมื่อไรขุยบนหน้าเป็นเรื่องของแพทย์

• ลอกพร้อมแดงคันและไม่ดีขึ้นหลังดูแลตามขั้นตอนสองสัปดาห์
• ขุยหนาสีเงินขอบชัด หรือมีที่ข้อศอก หัวเข่า หนังศีรษะด้วย ซึ่งอาจเป็นสะเก็ดเงิน
• จุดสากลอกเป็นสะเก็ดเดิมซ้ำๆ เกิน 6 สัปดาห์ในบริเวณที่โดนแดดบ่อย
• ผื่นลอกเป็นรูปผีเสื้อบนแก้มและสันจมูก ร่วมกับปวดข้อหรือเพลีย
• ตาแดง เคืองตา หรือขอบเปลือกตามีสะเก็ด ร่วมกับเซ็บเดิร์มที่คิ้ว

เวลาไปพบแพทย์ผิวหนัง ถ่ายรูปตอนที่ขุยหนักที่สุดไว้ เพราะวันที่ไปตรวจผิวอาจดูดีขึ้นแล้ว และนำรายชื่อผลิตภัณฑ์ทุกตัวที่ใช้ในเดือนที่ผ่านมาไปด้วย ถามแพทย์ให้ชัดว่าเป็นผิวแห้ง เซ็บเดิร์ม หรือผื่นแพ้ เพราะทั้งสามอย่างใช้ครีมคนละตัว และใช้ผิดตัวทำให้ลอกต่อไปเรื่อยๆ