ม่านมีกี่ประเภท เทียบ 7 แบบตามห้อง แสง และงบ

ม่านที่ขายในร้านมีหลายสิบชื่อ แต่ถ้าแยกตามกลไกจะเหลือเจ็ดกลุ่ม ได้แก่ ม่านจีบ ม่านตาไก่ ม่านม้วน ม่านพับ ม่านโรมัน มู่ลี่ และม่านรังผึ้ง ที่เหลือคือชื่อการค้าของกลุ่มเดียวกัน เลือกจากสามคำถามคือ ห้องนั้นต้องมืดแค่ไหน ผนังข้างหน้าต่างเหลือที่ให้ผ้ากองแค่ไหน และใครจะเป็นคนดึง คำตอบสามข้อนี้ตัดตัวเลือกเหลือสองสามแบบได้ก่อนจะดูสีผ้า

เจ็ดกลุ่มเทียบกันในตารางเดียว

กลุ่ม	กลไก	ความทึบแสง	พื้นที่ที่กิน	ดูแล	ใช้กับ
ม่านจีบ	ผ้าแขวนตะขอบนราง เลื่อนไปมา	ทึบถึงโปร่ง เลือกผ้าได้	กองผ้าข้างหน้าต่างข้างละ 20-40 ซม.	ซักหรือซักแห้ง	ห้องนอน ห้องนั่งเล่น
ม่านตาไก่	ห่วงโลหะร้อยผ่านราวกลม	ทึบถึงโปร่ง	เท่าม่านจีบ ราวหนา	ซักได้ เลื่อนฝืดกว่า	ห้องนั่งเล่นสไตล์ร่วมสมัย
ม่านม้วน	ผ้าม้วนเข้าท่อด้านบน	โปร่ง (ซันสกรีน) หรือทึบ	แทบไม่กินพื้นที่	เช็ดฝุ่น เช็ดชื้นได้	ครัว ห้องทำงาน ห้องนอนที่ต้องการเรียบ
ม่านพับ	พับซ้อนขึ้นด้วยสาย	โปร่งถึงทึบ	ซ้อนเหนือหน้าต่างสูง 10-20 ซม.	เช็ดฝุ่น	หน้าต่างบานเล็กกลาง
ม่านโรมัน	ผ้าพับเป็นชั้นเมื่อดึงขึ้น	ทึบแสงได้ เมื่อบุซับใน	กองสูงเมื่อพับ	ซักแห้ง	ห้องนั่งเล่นที่อยากได้ผ้าโดดเด่น
มู่ลี่	แผ่นแนวนอนหรือแนวตั้ง ปรับมุมได้	ปรับได้ แต่ไม่ทึบสนิท	แผ่นกองบน 10-15 ซม.	เช็ดทีละแผ่น	ครัว ห้องน้ำ ห้องทำงาน
ม่านรังผึ้ง	ผ้าพับเป็นช่องรังผึ้ง ดึงขึ้นลง	โปร่ง ทึบ หรือทึบสนิทตามรุ่น	พับเหนือหน้าต่างสูง 5-15 ซม.	ปัดฝุ่น ไม่แช่น้ำ	ห้องแอร์ทั้งวัน

ตัวเลขกองผ้าในตารางเป็นช่วงประมาณการ ผู้ผลิตแต่ละรายต่างกัน ให้ถามขนาดกองผ้าจริงของรุ่นที่เลือกก่อนวางตำแหน่งราง

ม่านผ้าจีบและตาไก่ ต้องคำนวณผ้ากับรางให้ถูก

ม่านผ้าสวยหรือไม่ขึ้นกับการจีบมากกว่าผ้า ผ้าที่ตัดตรงเท่าความกว้างหน้าต่างจะตึงและไม่เกิดลอน ต้องคำนวณผ้ายาวเป็นเท่าของความกว้างราง

• ผ้าบางโปร่ง (ผ้าโปร่ง ผ้าลินิน) ใช้ประมาณ 2.5 เท่า เพื่อให้ผ้าดูหนาและเกิดลอนชัด
• ผ้าทึบหนา ใช้ประมาณ 2 เท่า ผ้าหนักไม่ต้องจีบเยอะ
• ม่านตาไก่ใช้ประมาณ 2 เท่าเช่นกัน แต่ระยะห่างห่วงต้องเท่ากัน ไม่เช่นนั้นลอนไม่เสมอ

ตัวอย่างหน้าต่างกว้าง 2.4 ม. สูง 1.5 ม. รางควรยาวประมาณ 2.8-3.0 ม. เพื่อให้ผ้ากองข้างละ 20-30 ซม. เมื่อเปิด และทับขอบกรอบเมื่อปิด ถ้าใช้ผ้าทึบที่ 2 เท่า ผ้าต้องกว้างรวมประมาณ 5.6-6.0 ม. ถ้าร้านคิดราคาตามหลา ให้คำนวณผ้าความสูงเพิ่มสำหรับพับชายอีก 20-30 ซม. ถามร้านว่าราคาที่เสนอรวมค่าเย็บและค่าราง หรือแยกเป็นรายการ

ม่านสองชั้น ผ้าโปร่งหน้าผ้าทึบ ต้องใช้รางคู่ รางหลังใช้แขวนผ้าทึบใกล้กระจก รางหน้าใช้แขวนผ้าโปร่งใกล้ห้อง ระยะห่างระหว่างรางสองเส้นประมาณ 8-10 ซม. เพื่อให้ผ้าไม่เสียดสีกัน ผ้าโปร่งช่วยกรองแสงตอนกลางวัน ผ้าทึบปิดตอนนอน แบบนี้ใช้ได้ทั้งปี และกลายเป็นตัวเลือกที่ผมแนะนำที่สุดสำหรับห้องนอน

ม่านม้วนและม่านพับ เมื่อพื้นที่ข้างหน้าต่างไม่เหลือ

ม่านม้วนเหมาะเมื่อข้างหน้าต่างมีเฟอร์นิเจอร์ติดผนังหรือตู้ ไม่มีที่ให้ผ้ากอง ผ้าม้วนเข้าท่อด้านบนเหลือกองสูงราว 6-10 ซม. มีสองกลุ่มผ้าหลัก

• ผ้าซันสกรีน มองเห็นวิวผ่านผ้า ลดแสงจ้า แต่ไม่ทึบ
• ผ้าทึบแสง (blackout) ปิดแสงเกือบหมด ใช้ในห้องนอน

ข้อต้องระวังคือขอบ ม่านม้วนที่ติดในกรอบหน้าต่างต้องเว้นข้างละ 1-2 ซม. ให้ผ้าไม่ติดขอบ ทำให้แสงลอดข้างได้ ถ้าต้องการห้องมืดให้ติดนอกกรอบและขยายผ้าทับขอบ หรือเลือกชนิดที่มีรางข้าง

ม่านพับมีกลไกคล้ายกัน แต่ผ้าพับเป็นชั้นซ้อนเมื่อดึงขึ้น เหมาะกับหน้าต่างกลางถึงเล็ก ไม่เหมาะกับหน้าต่างบานใหญ่เกิน 1.8 ม. เพราะผ้าย้วย

อ่านเรื่องเลือกม่านกันความร้อนที่หน้าต่างทิศตะวันตกโดยเฉพาะ ได้ใน ม่านกันแดดแบบไหนดี

ม่านโรมัน ผ้าสวยแต่ต้องรู้ข้อจำกัด

ม่านโรมันดึงขึ้นด้วยสายร้อยผ่านห่วงด้านหลังผ้า เมื่อดึงขึ้นผ้าจะพับเป็นชั้นเรียบ ถ้าใส่ซับในทึบแสง จะกันแสงได้ดีใกล้เคียงม่านทึบ

• กองผ้าเมื่อดึงสุดสูงประมาณ 15-25 ซม. ขึ้นกับความสูงหน้าต่าง ถ้าคลุมกรอบทำให้บังกระจกส่วนบน
• ไม่เหมาะกับหน้าต่างกว้างเกิน 2 ม. เพราะผ้าหนักและแกนด้านบนต้องรับแรง
• ซักไม่ได้บ่อย ส่วนใหญ่ต้องซักแห้ง
• สายดึงต้องยึดสูงพ้นมือเด็ก

มู่ลี่และม่านรังผึ้ง ตัวเลือกที่ปรับแสงได้ละเอียด

มู่ลี่คือแผ่นแนวนอน (หรือแนวตั้งสำหรับประตูกระจกบานใหญ่) ที่ปรับมุมได้ ข้อดีคือปรับแสงให้เข้าห้องเฉพาะมุมที่ต้องการ ข้อเสียคือแผ่นอลูมิเนียมร้อนเมื่อโดนแดด และเมื่อปิดสนิทยังมีช่องแสงลอดระหว่างแผ่น เอกสารของกระทรวงพลังงานสหรัฐ (DOE) ระบุว่ามู่ลี่และม่านโลหะ บังรังสีแสงอาทิตย์ได้บางส่วนแต่ให้ฉนวนไม่มาก

ม่านรังผึ้ง (cellular shade) ทำจากผ้าพับเป็นช่องคล้ายรังผึ้ง ช่องกักอากาศไว้และชั้นอากาศระหว่างผ้ากับกระจก เอกสารของ DOE ระบุว่าการติดอุปกรณ์เสริมหน้าต่างช่วยประหยัดพลังงานระบบปรับอากาศรายปีได้ประมาณ 15% เมื่อเทียบกับมู่ลี่ไวนิล ตัวเลขนี้มาจากสหรัฐที่ฤดูหนาวเป็นตัวแปรสำคัญ ในไทยให้ตีความเฉพาะว่าม่านรังผึ้งที่ติดแนบกรอบทำงานดีกว่ามู่ลี่ในแง่ฉนวน แต่อย่าคาดหวังตัวเลขเท่ากัน

ห้องไหนเหมาะกับม่านแบบไหน

ห้อง	โจทย์หลัก	แบบที่เหมาะ	แบบที่ควรเลี่ยง
ห้องนอน	มืดพอจะนอน กันแดดเช้า	จีบหรือตาไก่ 2 ชั้น ม่านม้วนผ้าทึบ	มู่ลี่ที่แสงลอด
ห้องนั่งเล่น	แสงนุ่ม เห็นวิว	ผ้าโปร่ง ซันสกรีน ม่านโรมัน	ผ้าหนักมากในห้องเล็ก
ครัว	ทนไอน้ำและกลิ่น เช็ดได้	ม่านม้วนโพลีเอสเตอร์ มู่ลี่อลูมิเนียม	ผ้าฝ้ายหรือลินินที่ดูดกลิ่น
ห้องน้ำ	ทนความชื้น	มู่ลี่อลูมิเนียม ม่านม้วน PVC	ผ้า ม่านรังผึ้ง
ห้องทำงาน	ลดแสงจ้าจอ	ซันสกรีน 3-5%	ผ้าทึบหนักที่บังแสงทั้งหมด
ห้องเด็ก	ปลอดภัย ไม่มีสาย	ไร้สาย หรือมอเตอร์	แบบมีสายห่วงยาว

ห้องครัวที่ผัดทอดบ่อยควรหลีกเลี่ยงผ้าฝ้ายหรือลินินที่ดูดกลิ่นและน้ำมัน ผ้าที่เช็ดล้างได้ทำให้ตัดกลิ่นออกได้ง่ายกว่า ถ้าครัวอยู่ในกระบวนการปรับปรุง ดูเรื่องการระบายควันก่อนเลือกม่านใน ไอเดียปรับปรุงห้องครัว

วัสดุผ้าและผลต่อการใช้งานจริง

ผ้าม่านต่างกันที่ใยและการเคลือบ ตัวเลือกที่พบบ่อยมีดังนี้

ผ้า	จุดเด่น	จุดอ่อน
โพลีเอสเตอร์	ทนแดด ซักง่าย ราคาไม่สูง	เก็บกลิ่นถ้าไม่ซักเป็นรอบ
ลินินหรือผ้าฝ้าย	เนื้อธรรมชาติ ระบายอากาศ	หดเมื่อซัก ซีดเมื่อโดนแดดจัด
ผ้าเคลือบทึบแสง (blackout)	บังแสงเกือบหมด	หนา เก็บทรงยาก ผิวเคลือบลอกถ้าซักผิดวิธี
ผ้าซันสกรีน	ทนยูวี เห็นวิว	ไม่ทึบ ไม่เหมาะเป็นม่านห้องนอนอย่างเดียว
ไวนิลหรือ PVC	เช็ดล้างได้ กันน้ำ	ไม่ระบายอากาศ ดูแข็ง

ผ้าทุกชนิดซีดตามอายุถ้าโดนแดดตรงทุกวัน ถ้าหน้าต่างรับแดดจัด ผ้าที่บุซับสีขาวช่วยยืดอายุผ้าด้านนอก และตามคู่มือประหยัดพลังงานของ DOE ผ้าม่านสีกลางที่บุพลาสติกสีขาวช่วยลดความร้อนที่เข้ามา

ราคาโดยประมาณ แยกตามกลุ่ม

ช่วงราคาต่อไปนี้เป็นค่าประมาณรวมติดตั้งต่อตารางเมตรของหน้าต่าง ราคาจริงต่างกันตามผ้า ยี่ห้อ และพื้นที่ ใช้เทียบใบเสนอราคาเท่านั้น

กลุ่ม	ราคาโดยประมาณ (บาท/ตร.ม.)	สิ่งที่ทำให้ราคาเพิ่ม
มู่ลี่อลูมิเนียม	500-1,500	แผ่นหนา สีอบพิเศษ
ม่านม้วน	900-2,800	ผ้าทนยูวี กล่องปิดราง มอเตอร์
ม่านจีบหรือตาไก่	1,500-4,500	ผ้านำเข้า ผ้าบุซับ งานเย็บจีบ
ม่านโรมัน	1,800-5,000	ผ้าซับใน กลไกดึงสายคุณภาพ
ม่านรังผึ้ง	1,800-4,500	ผ้าสองชั้น ระบบมอเตอร์

ม่านผ้าสั่งตัดมักคิดจากความกว้างรางคูณอัตราผ้า โดยไม่ได้คิดจากความกว้างหน้าต่าง ก่อนเปรียบเทียบสองร้านให้ถามว่าแต่ละร้านคิดที่กี่เท่า ราคาที่ดูถูกอาจเป็นผ้าแค่ 1.5 เท่า ซึ่งจะเห็นรอยตึงเมื่อปิดม่าน

ม่านกับผนัง รางและที่ยึด

ปัญหาที่พบบ่อยสุดหลังติดม่านคือรางที่หลุดจากผนัง

• ผนังก่ออิฐฉาบปูน ยึดพุกเหล็กหรือพุกพลาสติกขนาดที่ตรงกับสกรูได้เลย
• ผนังยิปซัมบอร์ด ต้องยึดเข้าโครงเคร่าหลังบอร์ด หรือใช้พุกชนิดเฉพาะสำหรับแผ่นบาง ดู ผนังยิปซัม สำหรับหลักการ
• ฝ้าเพดาน ถ้าจะติดรางเข้าฝ้า ต้องหาโครงฝ้าหรือเสริมไม้ด้านบนก่อน ดูแบบฝ้าใน ฝ้ายิปซัม
• กล่องม่านปิดราง (pelmet หรือซ่อนราง) ต้องเผื่อความลึกให้ผ้าและรางไม่ติดกัน

ระยะระหว่างขาจับราวประมาณ 80-120 ซม. ขึ้นกับน้ำหนักผ้า ผ้าหนักสองชั้นพร้อมชายยาวอาจหนักหลายกิโลกรัม ใช้ขาจับที่ตรงกลางเพิ่มสำหรับรางที่ยาวเกิน 2 ม.

ความปลอดภัยของสายม่าน

ม่านที่มีสายห่วง เช่นม่านม้วนสายโซ่ ม่านโรมัน มู่ลี่ที่มีสายดึง สร้างความเสี่ยงให้เด็กเล็กถ้าสายห้อยลงมาถึงเอื้อมมือ ถ้ามีเด็กเล็กในบ้านเลือกระบบไร้สาย ระบบมอเตอร์ หรือที่ยึดสายให้สูง และไม่วางเตียงหรือเตียงเด็กใกล้หน้าต่างที่มีสาย

ก่อนจ้างร้านม่านถามสิ่งนี้

1. ร้านมาวัดหน้างานหรือไม่ และจดความกว้างความสูงที่หน้าต่างสามจุดด้านบน กลาง ล่าง
2. ใบเสนอราคาระบุอัตราส่วนผ้าต่อรางหรือไม่ (2 เท่า 2.5 เท่า)
3. ราคารวมรางและค่าติดตั้งหรือแยก
4. ผ้าและด้านบุหลังซักได้หรือไม่ มีป้ายระบุวิธีซักหรือไม่
5. ขอตัวอย่างผ้าไปแขวนที่หน้าต่างจริงตอนแดดจัดช่วงบ่าย
6. ถ้าเป็นม่านมอเตอร์ รับประกันกี่ปี และเมื่อไฟดับดึงด้วยมือได้ไหม
7. ระยะเวลาผลิตและเงื่อนไขแก้ถ้าขนาดผิด