ขัดคราบตะกรันก๊อกน้ำให้เงา ใช้กรดอ่อนอย่างไรไม่ให้ผิวโครเมียมและสแตนเลสเสีย

คราบขาวกร้านรอบก๊อกคือแร่ธาตุจากน้ำกระด้างที่ค้างอยู่หลังน้ำระเหย เริ่มจากน้ำสบู่อุ่นกับผ้านุ่ม ถ้าไม่ออกค่อยใช้กรดอ่อนอย่างน้ำส้มสายชูหรือกรดซิตริก โดยใช้กับชิ้นที่ถอดออกมาแช่ได้ก่อน ส่วนตัวก๊อกให้ดูคู่มือของยี่ห้อนั้นก่อน เพราะผู้ผลิตบางรายห้ามกรดทุกชนิดบนผิวก๊อก แล้วจบด้วยการเช็ดให้แห้งทุกครั้ง ซึ่งเป็นตัวตัดวงจรคราบจริงๆ

บ้านที่ใช้น้ำบาดาลหรือน้ำบ่อจะเห็นคราบนี้ภายในไม่กี่สัปดาห์ ส่วนบ้านน้ำประปาจะช้ากว่า แต่ถ้าไม่เคยเช็ด สุดท้ายก็เป็นชั้นแข็งรอบปากก๊อกเหมือนกัน

ผู้ผลิตก๊อกพูดเรื่องน้ำส้มสายชูว่าอย่างไร

สูตรน้ำส้มสายชูพันก๊อกแพร่หลายมาก แต่คู่มือผู้ผลิตหลายเจ้าไม่สนับสนุน GROHE เขียนในหน้าแนะนำการดูแลก๊อกว่าไม่ควรใช้น้ำยาที่มีตัวทำละลายหรือกรด น้ำยาขจัดตะกรัน น้ำส้มสายชู และน้ำยาที่มีกรดอะซิติก เพราะกัดผิวจนก๊อกด้านและเป็นรอย ให้ล้างด้วยสบู่เล็กน้อยกับผ้าชื้น ล้างน้ำ แล้วเช็ดให้แห้ง และระบุด้วยว่าความเสียหายของผิวจากการดูแลผิดวิธีไม่อยู่ในการรับประกัน

แปลเป็นภาษาบ้าน: กรดละลายตะกรันได้จริง แต่ก็ทำร้ายผิวชุบได้ด้วย ยิ่งแช่นาน ยิ่งเข้มข้น ยิ่งเสี่ยง เราจึงจัดลำดับแบบนี้

1. น้ำสบู่อุ่นกับผ้าไมโครไฟเบอร์ ใช้ได้กับก๊อกทุกชนิด
2. น้ำยาขจัดตะกรันที่ผู้ผลิตก๊อกยี่ห้อนั้นแนะนำ ถ้ามี
3. กรดอ่อนเจือจาง ใช้กับชิ้นที่ถอดออกมาแช่ได้ และใช้กับตัวก๊อกเฉพาะเมื่อคู่มือไม่ได้ห้าม โดยจำกัดเวลาให้สั้น

ก๊อกยังอยู่ในประกันให้ยึดคู่มือเป็นหลัก ก๊อกเก่าที่หมดประกันแล้วและผิวยังดี ใช้ข้อ 3 ได้อย่างระมัดระวัง

ดูผิวก๊อกก่อน เพราะแต่ละแบบทนไม่เท่ากัน

ผิวก๊อก	ดูยังไง	กรดอ่อน	วิธีที่ปลอดภัย
โครเมียมขัดเงา	เงาเหมือนกระจก สีเงินอมฟ้า	เฉพาะเมื่อคู่มือไม่ห้าม ไม่เกิน 10 นาที	น้ำสบู่ เช็ดแห้ง
สแตนเลสด้าน	สีเทาเงิน มีเสี้ยนเป็นเส้น	ทนกว่าโครเมียม ล้างออกให้หมด	ถูตามเสี้ยน
พลาสติกชุบโครเมียม	เบามือ เคาะแล้วเสียงไม่แน่น	เสี่ยงลอก	น้ำสบู่เท่านั้น ไม่ขัดแรง
ทองเหลืองเคลือบแล็กเกอร์	สีทองเงานวล	แล็กเกอร์ขุ่นและลอก	ผ้าหมาดสบู่อ่อน
ดำด้าน ทอง โรสโกลด์ (PVD หรือสีพ่น)	สีพิเศษ ผิวด้านหรือซาติน	ไม่ใช้	น้ำสบู่ ผ้านุ่ม เช็ดแห้งทุกวัน

ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นผิวอะไร ถ่ายรูปรุ่นใต้ก๊อกหรือดูกล่องเดิม แล้วค้นคู่มือของรุ่นนั้น ถ้าหาไม่เจอให้ถือว่าเป็นผิวที่ไม่ทนกรด

ขั้นที่ 1 สบู่ ผ้านุ่ม และเวลา 5 นาที

คราบที่ยังบางเป็นฝ้าขาว ออกด้วยวิธีนี้ได้มากกว่าที่คิด เพราะชั้นบนสุดมักเป็นคราบสบู่ผสมแร่ธาตุ ไม่ใช่ตะกรันล้วน

1. ผสมน้ำยาล้างจาน 3 ถึง 4 หยดในน้ำอุ่นครึ่งกะละมัง
2. ชุบผ้าไมโครไฟเบอร์ บิดหมาด วางคลุมก๊อกไว้ 3 ถึง 5 นาทีให้คราบนิ่ม
3. ถูวนเบาๆ ใช้แปรงสีฟันขนนุ่มตามรอยต่อฐานก๊อกกับอ่าง
4. ล้างด้วยน้ำสะอาด เช็ดแห้งทันทีด้วยผ้าอีกผืน

ใช้เวลารวมไม่ถึง 10 นาทีต่อก๊อก ถ้าเห็นผิวเงากลับมาแต่ยังมีจุดขาวแข็งเล็กๆ ค่อยไปขั้นต่อไปเฉพาะจุด

ขั้นที่ 2 กรดอ่อน ใช้ให้สั้นและเฉพาะจุด

สำหรับก๊อกที่คู่มือไม่ได้ห้ามกรด ทำแบบนี้

สารละลาย	อัตราส่วน	เวลาสัมผัสสูงสุด
น้ำส้มสายชูกลั่น 5%	น้ำส้มสายชู 1 ส่วน น้ำ 1 ส่วน	5 ถึง 10 นาทีบนผิวก๊อก
กรดซิตริกผง	1 ช้อนชาต่อน้ำอุ่น 1 ถ้วย (240 มล.)	5 ถึง 10 นาทีบนผิวก๊อก
ชิ้นส่วนที่ถอดแช่ (ตะแกรง หัวฝักบัวพลาสติก)	สูตรเดียวกัน	30 ถึง 60 นาที

1. ชุบสำลีแผ่นหรือกระดาษทิชชูหนาๆ บิดหมาด แปะเฉพาะจุดที่มีคราบ ไม่พันทั้งก๊อก
2. ตั้งเวลาบนมือถือ อย่ากะเอา
3. ครบเวลาแล้วเอาออก ถูด้วยแปรงนุ่ม ล้างน้ำมากๆ
4. เช็ดแห้ง ดูผิว ถ้าคราบยังอยู่ทำซ้ำได้อีกหนึ่งรอบในวันอื่น ดีกว่าแช่ยาวรอบเดียว

ระวังรอบฐานก๊อก ถ้าเคาน์เตอร์เป็นหินอ่อนหรือหินปูน กรดกัดผิวหินจนด้านเป็นวงทันที ปูผ้าแห้งกันไว้ก่อนแปะ และเช็ดหยดที่ไหลลงทันที เรื่องข้อดีข้อเสียของน้ำส้มสายชูกับพื้นผิวอื่นๆ ในบ้านมีรายละเอียดต่อในใช้น้ำส้มสายชูทำความสะอาด

ตะแกรงหัวก๊อกตัน ต้นเหตุของน้ำไหลอ่อน

ถ้าน้ำจากก๊อกไหลเป็นสายแตกกระจาย พุ่งเฉียง หรืออ่อนลงทั้งที่ก๊อกอื่นในบ้านแรงปกติ ให้ดูตะแกรงที่ปลายก๊อกก่อน (aerator) ตะกรันกับเม็ดทรายจากท่ออุดรูเล็กๆ ตรงนี้ได้ง่าย และเป็นชิ้นที่ถอดมาแช่กรดได้โดยไม่ต้องห่วงผิวก๊อก

1. ปิดจุกอ่าง กันชิ้นเล็กตกลงท่อ
2. หมุนหัวตะแกรงทวนเข็มนาฬิกาด้วยมือ ถ้าแน่นให้พันผ้าแล้วใช้คีมจับเบาๆ
3. วางชิ้นส่วนเรียงตามลำดับที่ถอด ตะแกรงหยาบ ตะแกรงละเอียด ยางรอง ถ่ายรูปไว้ก่อนแยก
4. แช่ในน้ำส้มสายชูผสมน้ำหรือกรดซิตริก 30 ถึง 60 นาที
5. แปรงด้วยแปรงสีฟัน ใช้ไม้จิ้มฟันเขี่ยรูที่ยังตัน ไม่ใช้เข็มเหล็กแทงจนรูขยาย
6. เปิดน้ำที่ก๊อกโล่งๆ 10 วินาทีเพื่อไล่ตะกอนในตัวก๊อก แล้วประกอบกลับ

วัดก่อนและหลัง ใช้ถังกับนาฬิกา

รองน้ำจากก๊อกที่เปิดสุดใส่เหยือกที่มีขีดลิตร จับเวลา 10 วินาที แล้วคูณ 6 จะได้ลิตรต่อนาที ทำก่อนล้างและหลังล้าง ถ้าตัวเลขขึ้นชัดเจนแปลว่าเจอต้นเหตุแล้ว เพื่อเทียบตัวเลข EPA WaterSense ระบุว่าก๊อกอ่างล้างหน้าที่ได้ฉลากประหยัดน้ำไหลไม่เกิน 1.5 แกลลอนต่อนาที หรือประมาณ 5.7 ลิตรต่อนาที เทียบกับมาตรฐานเดิม 2.2 แกลลอน หรือประมาณ 8.3 ลิตรต่อนาที ก๊อกที่วัดได้ต่ำกว่า 3 ลิตรต่อนาทีทั้งที่แรงดันน้ำบ้านปกติ ตะแกรงมักยังตันอยู่

ตะแกรงที่ยางรองแข็งกรอบ เกลียวรูด หรือตะแกรงบิดเบี้ยว เปลี่ยนใหม่ถูกกว่าเสียเวลาขัด EPA ระบุว่าการเปลี่ยนตะแกรงเป็นรุ่นประหยัดน้ำเป็นงานที่ทำได้ด้วยการหมุนใส่ และราคาเพียงไม่กี่ดอลลาร์ในสหรัฐ ที่บ้านเราก็หาซื้อได้ตามร้านวัสดุก่อสร้างในราคาหลักสิบถึงหลักร้อยบาท ถอดตัวเดิมไปเทียบเกลียวด้วย

หัวฝักบัวและสายฉีดชำระ คราบชนิดเดียวกัน

หัวฝักบัวที่รูพ่นบางรูตันจนน้ำพุ่งเฉียง และหัวสายฉีดชำระที่น้ำออกเป็นเส้นไม่เท่ากัน เกิดจากตะกรันเดียวกับที่ก๊อก รุ่นที่มีจุกยางตรงรูพ่น ให้ใช้นิ้วถูจุกยางขณะเปิดน้ำ ตะกรันจะแตกหลุดออกมาเองโดยไม่ต้องใช้กรด ส่วนรุ่นที่ถอดแผ่นหน้าได้ แช่เฉพาะแผ่นพลาสติกด้านใน วิธีละเอียดทีละรุ่นอยู่ในทำความสะอาดหัวฝักบัว

คราบหนาเป็นชั้นแข็ง เลือกทางไหน

สภาพคราบ	ทำอะไร	ไม่ควรทำ
ฝ้าขาวบาง	ขั้นที่ 1 สบู่และผ้า สัปดาห์ละครั้ง	ใช้กรดทุกครั้งที่เห็น
จุดขาวแข็งเป็นเม็ด	แปะกรดอ่อนเฉพาะจุด 5 ถึง 10 นาที ทำซ้ำได้คนละวัน	แช่ข้ามคืน
ชั้นหนาเป็นวงรอบปากก๊อก	ถอดตะแกรงแช่ ส่วนตัวก๊อกใช้น้ำยาที่ผู้ผลิตแนะนำ	ขูดด้วยมีดหรือใยเหล็ก
ฐานก๊อกที่ติดเคาน์เตอร์	ไม้จิ้มฟันพันผ้าแซะเบาๆ หลังคราบนิ่ม	ใช้ไขควงงัด ผิวชุบถลอก
ผิวชุบลอกเห็นสีเหลือง	หยุดขัด ผิวเสียแล้ว	ขัดต่อด้วยผงขัด

ใยขัดหยาบและผงขัดทิ้งรอยขีดเล็กๆ บนผิวชุบ รอยเหล่านี้เป็นที่ให้ตะกรันรอบใหม่ยึดได้ง่ายกว่าเดิม ก๊อกที่ถูกขัดแรงๆ บ่อยจึงเป็นคราบเร็วขึ้นทุกครั้ง

น้ำที่บ้านกระด้างแค่ไหน ดูจากของในบ้าน

ไม่ต้องส่งแล็บก็พอรู้ได้ว่าน้ำบ้านเราสร้างตะกรันเร็วหรือช้า ถ้ากาต้มน้ำมีเกล็ดขาวที่ก้นภายในหนึ่งถึงสองสัปดาห์ กระจกห้องน้ำมีวงขาวที่เช็ดแล้วไม่ออก และผ้าขาวหมองเร็ว แปลว่าน้ำค่อนข้างกระด้าง บ้านแบบนี้ควรเช็ดก๊อกแห้งทุกวันจริงๆ ไม่ใช่สัปดาห์ละครั้ง

ทางแก้ที่ต้นทางคือระบบกรองหรือเครื่องลดความกระด้างทั้งบ้าน ซึ่งเป็นการลงทุนและต้องดูแลไส้กรองตามรอบ ก่อนตัดสินใจให้ดูว่าน้ำมาจากแหล่งไหนและใช้ทำอะไร ข้อมูลเรื่องคุณภาพน้ำประปาไทยอยู่ในน้ำประปาดื่มได้ไหม และถ้ามีเครื่องกรองอยู่แล้ว ดูรอบเปลี่ยนไส้ได้ที่เปลี่ยนไส้กรองน้ำเมื่อไหร่ เครื่องกรองน้ำดื่มที่จุดเดียวใต้ซิงก์ไม่ได้ลดตะกรันที่ก๊อกห้องน้ำ เพราะน้ำห้องน้ำไม่ได้ผ่านเครื่องนั้น

รอบดูแลก๊อกทั้งบ้าน ใช้อะไร ทำยังไง ห้ามทำ

ความถี่	ใช้อะไร	ทำยังไง	ห้ามทำ
ทุกวัน	ผ้าไมโครไฟเบอร์แห้ง	เช็ดก๊อกและฐานหลังใช้ครั้งสุดท้ายของวัน	ปล่อยน้ำหยดค้างข้ามคืน
ทุกสัปดาห์	น้ำสบู่อุ่น แปรงนุ่ม	ถูรอบฐาน ด้าม และปากก๊อก เช็ดแห้ง	ใช้น้ำยาล้างห้องน้ำเข้มข้นฉีดใส่ก๊อก
ทุก 2 ถึง 3 เดือน	กรดอ่อนในถ้วย	ถอดตะแกรงหัวก๊อกแช่ วัดอัตราไหลก่อนและหลัง	ทิ้งชิ้นส่วนแช่ข้ามคืน
เมื่อเห็นจุดแข็ง	กรดอ่อนแปะเฉพาะจุด (ถ้าคู่มือไม่ห้าม)	ตั้งเวลา 5 ถึง 10 นาที ล้างน้ำ เช็ดแห้ง	ใช้กับผิวสีพิเศษหรือใกล้หินอ่อน
เมื่อผิวชุบเสีย	ติดต่อผู้ขายหรือช่างประปา	สอบถามอะไหล่หรือเปลี่ยนก๊อก	ขัดต่อจนถึงเนื้อทองเหลือง

ห้องน้ำทั้งห้องมักมีตะกรันพร้อมกันทั้งผนังและกระจก ถ้าจะล้างใหญ่ทีเดียว ดูลำดับการขัดผนังและยาแนวได้ในขัดกระเบื้องห้องน้ำ