แมวข่วนเฟอร์นิเจอร์ แก้ยังไง ย้ายแรงข่วนไปที่ที่เหมาะ

แมวข่วนเฟอร์นิเจอร์แก้ด้วยการห้ามไม่ได้ เพราะการข่วนเป็นพฤติกรรมที่แมวต้องทำ ASPCA เรียกว่าพฤติกรรมปกติของแมว สิ่งที่ได้ผลคือย้ายแรงข่วนไปที่ที่เหมาะ ทำให้ที่ข่วนของแมวน่าใช้กว่าโซฟา และปิดจุดที่ไม่อยากให้ข่วนด้วยวัสดุที่แมวไม่ชอบ เจ้าของส่วนใหญ่ที่บ่นว่าแมวไม่ใช้ที่ข่วนมักเจอสาเหตุเดียวกัน คือซื้อที่ข่วนตามความชอบของคนแล้ววางผิดที่

แมวข่วนเพื่ออะไร

Cornell Feline Health Center อธิบายว่าการข่วนส่วนใหญ่เป็นการทำเครื่องหมายอาณาเขต เพราะอุ้งเท้าแมวมีต่อมกลิ่น ข่วนครั้งหนึ่งทิ้งทั้งกลิ่นและรอยที่มองเห็น พร้อมกับลอกปลอกหุ้มเล็บชั้นนอกที่เก่าออก ASPCA เพิ่มว่าแมวข่วนตอนเล่นและตอนยืดตัวด้วย

ทำให้รู้ว่าทำไมแมวถึงเลือกข่วนโซฟากลางห้องมากกว่ามุมที่เราตั้งไว้ให้ เพราะที่นั่นคือทางผ่านที่มีกลิ่นของทุกคนในบ้าน และเป็นที่ที่แมวมองเห็นได้ชัด ข่วนจึงมีความหมายเชิงสังคมด้วย แมวที่ข่วนตอนตื่นนอนก็กำลังยืดตัวหลังหลับมาหลายชั่วโมง ซึ่งอธิบายว่าทำไมที่ข่วนควรอยู่ใกล้ที่นอน

ดูก่อนว่าแมวชอบข่วนอะไร

Cornell แนะนำให้สังเกตพื้นผิวและทิศทางที่แมวเลือก แล้วค่อยซื้อที่ข่วนให้ตรงกัน ตารางนี้ช่วยจับคู่

แมวข่วนที่ไหน	ท่าที่ข่วน	ที่ข่วนที่น่าลอง
ขาโซฟา ผ้าม่าน ขอบโต๊ะ	แนวตั้ง ยืนเหยียดตัว	เสาเชือกใยป่านพันแน่นสูงเต็มตัวแมว
พรม พรมเช็ดเท้า	แนวนอน กดและลากไปข้างหลัง	แผ่นกระดาษลูกฟูกวางพื้น กล่องกระดาษแบน
พนักโซฟา ท้องโซฟา	แนวเอียง	ที่ข่วนทรงลาด แผ่นพิงผนังเอียง
ซุ้มไม้ ท่อนซุง	แนวนอนหรือแนวตั้ง	ท่อนไม้วางด้านข้างหรือไม้ธรรมชาติ
ผนัง วอลเปเปอร์	แนวตั้ง	เสาข่วนติดผนังหรือแผ่นแขวนสูงเต็มตัว

Cornell ระบุว่าเสาควรมั่นคงและสูงอย่างน้อยเท่าความยาวตัวของแมวตอนยืนด้วยขาหลังแล้วเหยียดขาหน้าเต็มที่ ASPCA บอกเรื่องเดียวกันว่าเสาต้องไม่โยกและสูงพอให้ยืดตัวสุด เสาโยกทำให้แมวไม่ไว้ใจ ข่วนไปครั้งเดียวแล้วไม่กลับมา

ที่ข่วนมีหลายแบบทั้งแนวตั้ง แนวนอน และแนวเอียง ทำจากกระดาษลูกฟูก พรม เชือก หรือไม้ ASPCA แนะนำให้วางหลายแบบเพื่อดูว่าแมวชอบอะไร เพราะแมวแต่ละตัวชอบไม่เหมือนกัน แมวที่ข่วนผ้าม่านมักชอบเชือกใยป่าน แมวที่ข่วนพรมมักชอบพื้นราบ

เลือกวัสดุที่ข่วน ตามนิสัยและงบ

ASPCA ระบุวัสดุที่ใช้ทำที่ข่วนไว้สี่แบบ คือกระดาษลูกฟูก พรม เชือก และไม้ แต่ละแบบมีข้อดีและข้อจำกัดต่างกัน ตารางนี้เทียบข้อดีและข้อจำกัดที่เจ้าของมักเจอจริง

วัสดุ	ข้อดี	ข้อจำกัด
กระดาษลูกฟูก	ราคาถูก เสียงเบา เหมาะกับห้องติดเพื่อนบ้าน แมวข่วนแล้วเศษร่วงชัดว่าใช้ได้	สึกเร็ว ต้องเปลี่ยนบ่อย เศษกระจาย
เชือกใยป่านพันแน่น	ทนกว่า เหมาะกับแมวที่ชอบข่วนแนวตั้ง	ต้องพันแน่นและเสามั่นคง เชือกหลุดแมวอาจพันเล็บ
พรม	แมวบางตัวชอบเพราะคล้ายพื้นผิวที่เคยข่วน	ถ้าเป็นพรมแบบเดียวกับที่บ้าน แมวจะแยกไม่ออกว่าพรมไหนข่วนได้
ไม้และท่อนซุง	ใกล้เคียงต้นไม้จริง เหมาะกับแมวตัวใหญ่	หนัก หาที่วางลำบากในห้องเล็ก

ข้อควรระวังสำหรับพรม ถ้าที่ข่วนเป็นพรมและพื้นห้องก็เป็นพรม แมวจะเรียนรู้ว่าพรมคือที่ข่วนทั้งหมด ผู้เลี้ยงหลายบ้านจึงเลือกเชือกหรือกระดาษลูกฟูกสำหรับแมวที่ชอบข่วนพรมห้อง เพราะวัสดุต่างจากพื้นบ้านชัดเจน

ส่วนเรื่องงบ ที่ข่วนกระดาษลูกฟูกแบบแผ่นมีราคาต่ำกว่าเสาเชือกสูงเต็มตัวแมวมาก แต่เสาที่ราคาถูกเกินไปมักเบาและโยก ซึ่งขัดกับหลักที่ Cornell และ ASPCA ย้ำว่าต้องมั่นคง ถ้างบจำกัดให้ซื้อกระดาษลูกฟูกหลายแผ่นวางหลายจุดก่อน แล้วค่อยลงทุนกับเสาเมื่อรู้ว่าแมวชอบแนวตั้ง

วางที่ข่วนไว้ตรงไหน

ตำแหน่งสำคัญไม่แพ้ชนิด Cornell แนะนำวางเสาข้างจุดที่แมวข่วนอยู่แล้ว เมื่อแมวคุ้นแล้วค่อยขยับทีละไม่กี่เซนติเมตรไปยังที่ที่ต้องการ ASPCA แนะนำวางหนึ่งอันใกล้ที่นอนของแมว

ในห้องคอนโดหรือบ้านเช่าที่พื้นที่จำกัด ลำดับที่ผมวางคือ

1. ข้างโซฟาหรือขอบพรมที่โดนข่วนมากที่สุด วางชนติดกันเลย
2. ใกล้ที่นอนของแมว เพราะเป็นที่ยืดตัวตอนตื่น
3. ทางผ่านหลักของห้อง เช่นช่องประตูห้องนอน ที่แมวต้องผ่านทุกวัน
4. ใกล้หน้าต่าง ที่แมวนั่งดูนก ซึ่งแมวมักตื่นเต้นและข่วนระบาย

มุมเงียบที่แมวไม่ค่อยไปไม่ควรเป็นที่ตั้ง เพราะแมวจะไม่มีเหตุให้ใช้ ดูตัวอย่างจัดพื้นที่ห้องเล็กที่ เลี้ยงแมวในคอนโด เพราะต้องแยกที่ข่วนออกจากที่กินและกระบะทราย

ทำให้ที่ข่วนน่าใช้กว่าโซฟา

ASPCA แนะนำให้ชักชวนด้วยไม้ตกแมวหรือแคทนิป Cornell แนะนำให้ให้รางวัล ได้แก่ขนม การลูบ คำชม หรือแคทนิป ทุกครั้งที่แมวใช้ที่ข่วน รางวัลต้องมาทันทีที่เล็บสัมผัสที่ข่วน แมวจะเชื่อมได้ว่าข่วนตรงนี้แล้วดี ถ้าให้หลังแมวเดินออกไปแล้ว รางวัลจะไปผูกกับพฤติกรรมอื่น

สิ่งที่ควรเลี่ยง

• ห้ามจับเท้าแมวลากเล็บลงที่ข่วน ASPCA เตือนว่าทำให้แมวกลัวและหลีกเลี่ยงที่ข่วน
• ห้ามทิ้งที่ข่วนเก่าเพราะดูเสียหาย ASPCA และ Cornell ระบุว่าที่ข่วนที่ถูกใช้จนเก่ามีกลิ่นและพื้นผิวที่แมวชอบ ถือว่าทำหน้าที่ดีแล้ว
• ห้ามเปลี่ยนที่ข่วนทั้งหมดในวันเดียว ทิ้งอันเก่าไว้ข้างอันใหม่หลายสัปดาห์ก่อนค่อยเอาออก

ทำให้โซฟาไม่น่าข่วน

พร้อมกับทำที่ข่วนให้น่าสนใจ ต้องทำให้จุดที่ไม่ต้องการน่าข่วนน้อยลง ASPCA แนะนำเทปสองหน้า แผ่นพรมไวนิลวางหงายด้านหนามขึ้น และที่ครอบเฟอร์นิเจอร์ Cornell เพิ่มว่าผ้าห่ม พลาสติก และเทปสองหน้าก็ได้ รวมถึงน้ำยาดับกลิ่นเพื่อลดการกลับมาข่วนซ้ำที่เดิมที่มีกลิ่นของตัวเองอยู่ Cornell ยังระบุว่าการจำกัดการเข้าถึงเป็นวิธีเดียวที่รับประกันได้

วิธี	เหมาะกับ	ข้อควรรู้
เทปสองหน้า	ขาโซฟา มุมผ้า	เปลี่ยนเมื่อฝุ่นเกาะ ทดสอบกับผ้าก่อนว่าไม่ทิ้งคราบกาว
แผ่นพลาสติกใสหรือที่ครอบมุม	ผนัง มุมโซฟา	ต้องติดแน่นและสูงพอ แมวยืนข่วนเต็มความสูง
ผ้าห่มหรือผ้าคลุมโซฟา	โซฟาทั้งตัว	ชั่วคราว ช่วงฝึก 2 ถึง 4 สัปดาห์
ปิดประตูห้อง	ห้องที่มีของมีค่า	ได้ผลที่สุดแต่จำกัดการใช้พื้นที่
กับดักเสียงอย่างหอคอยแก้วพลาสติก	ผ้าม่านหรือมุมที่เล็งไว้	ตกใจแล้วหลบ ใช้เป็นครั้งคราว

เล็บ ปลอกเล็บ และประเด็นถอดเล็บ

ตัดเล็บช่วยลดความเสียหายได้โดยตรง ASPCA แนะนำให้ตัดสัปดาห์ละครั้ง ทีละหนึ่งหรือสองนิ้ว พร้อมขนมหรือเล่นหลังตัด วิธีทำอยู่ที่ ตัดเล็บแมว ส่วนปลอกเล็บพลาสติกติดด้วยกาว ASPCA ระบุว่าอยู่ได้ 4 ถึง 6 สัปดาห์ Cornell ระบุให้เปลี่ยนทุก 6 ถึง 12 สัปดาห์ ช่วงนี้จึงขึ้นกับแมวและขนาดปลอก ให้ใช้วิธีของสัตวแพทย์หรือร้านที่ติดให้ และดูว่าปลอกยังอยู่ครบหรือไม่

การถอดเล็บ (declaw) ไม่ควรเป็นทางเลือก American Association of Feline Practitioners (ปัจจุบันชื่อ Feline Veterinary Medical Association) ระบุว่าคัดค้านอย่างหนักการถอดเล็บที่ไม่จำเป็นทางการแพทย์ เพราะเป็นการตัดปลายกระดูกนิ้ว ความเสี่ยงมีทั้งความเจ็บปวด ติดเชื้อ ความเสียหายต่อเส้นประสาท และปัญหาระยะยาวอย่างเดินกะเผลก ปัญหาพฤติกรรม และอาการปวดเรื้อรังจากเส้นประสาท และความเสี่ยงสูงขึ้นตามอายุของแมว Cornell ระบุไว้ตรงกันว่าเป็นทางเลือกสุดท้ายที่ควรปรึกษาสัตวแพทย์ และไม่ลดแรงขับให้ข่วน

ที่ไม่ได้ผล และทำไม

เมื่อแมวข่วนโซฟา คนมักดุ ตะโกน หรือพ่นน้ำ Cornell อธิบายว่าแมวไม่เชื่อมโยงการลงโทษกับการข่วน ผลคือแมวกลัวเจ้าของ และอาจก้าวร้าวขึ้น แมวที่ถูกลงโทษเฉพาะตอนเจ้าของอยู่ อาจไปข่วนตอนเจ้าของไม่อยู่แทน Cornell เสริมว่าสิ่งขัดขวางที่ได้ผลต้องสม่ำเสมอและทันที ซึ่งเจ้าของทำเองได้ยากเพราะไม่ได้อยู่ทุกวินาที จึงควรใช้การออกแบบสภาพแวดล้อมเป็นหลัก

ข้อที่คนมักพลาดมีสามอย่าง

1. วางที่ข่วนเล็กเตี้ย โยก เพราะราคาถูก แมวเลยไม่ใช้
2. ซื้อที่ข่วนวัสดุเดียวมาลองแล้วสรุปว่าแมวไม่ชอบ ทั้งที่ยังไม่เคยลองวัสดุหรือท่าอื่น
3. ใช้สเปรย์ฉีดแมวโดยตรง ทำให้แมวหวาดระแวง

ข่วนมากผิดปกติ ต้องดูอะไรอีก

ถ้าแมวเคยข่วนปกติแล้วเพิ่มขึ้นกะทันหัน ให้ดูว่าเกิดอะไรขึ้นในชีวิตแมว เช่นย้ายบ้าน สมาชิกใหม่ในบ้าน แมวข้างบ้านเดินมาที่หน้าต่าง หรือเปลี่ยนตารางเวลาเจ้าของ สถานการณ์เหล่านี้ทำให้แมวต้องทำเครื่องหมายอาณาเขตมากขึ้น ASPCA และ Cornell ระบุว่าการข่วนเกี่ยวกับการทำเครื่องหมายและอารมณ์ ดังนั้นการเพิ่มการเล่นกับไม้ตกแมว แนะนำที่ ของเล่นแมว ช่วยระบายพลังงานได้ตัวหนึ่ง

สถานการณ์	สิ่งที่ควรเพิ่ม	เมื่อไรไปหาสัตวแพทย์
ข่วนเพิ่มหลังย้ายบ้าน	ที่ข่วนข้างจุดนอนและทางเข้า เล่นวันละ 2 รอบ	ถ้าไม่กินอาหารหรือซ่อนตัวเกิน 1 ถึง 2 วัน
ข่วนเฉพาะประตูหรือหน้าต่าง	ที่ข่วนแนวตั้งข้างประตู บังสายตาแมวนอกบ้าน	ปกติไม่ต้อง
ข่วนจนเล็บหักหรือเลือดออก	ตัดเล็บ ดูที่ข่วนว่าแข็งเกินไปหรือไม่	ถ้าเล็บอักเสบ บวม หรือแมวเลียเท้าไม่หยุด
เลิกใช้ที่ข่วนที่เคยใช้	เปลี่ยนตำแหน่งหรือวัสดุ ตรวจว่าเสาโยกหรือไม่	ถ้าไม่กระโดดขึ้นลงหรือเดินเปลี่ยนไป อาจเจ็บข้อ

ลูกแมวที่กำลังโตและแมวเล่นเก่งมักข่วนมากกว่า สำหรับเจ้าของใหม่ เจ้าของแมวมือใหม่ รวมของที่ควรเตรียมก่อนแมวถึงบ้าน และถ้าแมวเปลี่ยนนิสัยแบบผิดปกติร่วมกับซึม ให้ดู สัญญาณแมวป่วย

แผน 7 วันที่ทำได้เลย

1. วันที่ 1: ดูว่าแมวข่วนที่ไหน ท่าไหน วัสดุอะไร ถ่ายรูปจุดนั้น
2. วันที่ 2: ซื้อหรือทำที่ข่วนที่ตรงท่าทางนั้น 2 แบบ เช่นเสาเชือกกับแผ่นลูกฟูก วางติดกับจุดที่โดนข่วน
3. วันที่ 3 ถึง 4: ชวนเล่นด้วยไม้ตกแมวให้แมวเล่นกับที่ข่วน ให้รางวัลทันทีที่เล็บสัมผัส
4. วันที่ 5: ปิดจุดต้องห้ามด้วยเทปสองหน้าหรือแผ่นพลาสติก
5. วันที่ 6 ถึง 7: ตัดเล็บหนึ่งถึงสองนิ้วพร้อมขนม
6. หลังจากนั้น: ขยับที่ข่วนทีละน้อยไปจุดที่ต้องการ และทิ้งอันเก่าไว้จนแมวชิน

ถ้าครบ 3 ถึง 4 สัปดาห์แล้วแมวยังข่วนโซฟาเหมือนเดิม ให้ถามสัตวแพทย์ที่ดูแลหรือนักพฤติกรรมแมว โดยบอกว่าข่วนที่ไหน วัสดุอะไร เกิดขึ้นเวลาไหน และเหตุการณ์ในบ้านที่เปลี่ยนไป