สรุปสั้นๆ
- แมวที่แอบกินอาหารหมาไปบ้าง ไม่มีแหล่งสัตวแพทย์ที่ผู้เขียนเปิดอ่านระบุว่าเป็นพิษ แต่อาหารหมาไม่ออกแบบมาให้เป็นอาหารหลักของแมว
- Merck Veterinary Manual ระบุว่าแมวต้องได้ทอรีนจากอาหาร ต้องการอาร์จินีนสูงกว่าหมา และแปลงเบตาแคโรทีนเป็นวิตามินเอหรือสร้างไนอาซินจากทริปโตเฟนไม่ได้เหมือนหมา
- โปรตีนขั้นต่ำของแมวโตที่ Merck ระบุคือ 26% ของน้ำหนักแห้ง ขณะที่หมาโตคือ 18%
- ถ้าเลี้ยงทั้งหมาและแมว ควรแยกชามและเวลากิน และเลือกอาหารแมวที่ฉลากระบุว่าครบถ้วนและสมดุลสำหรับช่วงวัยของแมว
แมวแอบกินอาหารเม็ดหมาไปไม่กี่เม็ด ไม่ใช่เรื่องที่ต้องตกใจ ผู้เขียนไม่พบแหล่งสัตวแพทย์ที่เปิดอ่านระบุว่าอาหารหมาเป็นพิษกับแมว แต่ "กินได้" ในความหมายของอาหารหลักคือคนละเรื่อง อาหารหมาออกแบบมาตามความต้องการของหมา และแมวมีความต้องการสารอาหารหลายอย่างที่ต่างออกไป ถ้าแมวกินแต่อาหารหมาเป็นประจำ ก็จะขาดสิ่งที่แมวต้องมีโดยไม่รู้ตัว
ด้านล่างเป็นรายละเอียดว่าต่างกันตรงไหน เลือกอาหารอย่างไรในบ้านที่เลี้ยงทั้งสองชนิด และควรทำอะไรเมื่อแมวไปเจอชามหมาเข้า
สรุปสั้น แยกตามสถานการณ์
| สถานการณ์ | ผลที่ควรคาด | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|---|
| แมวแอบกินอาหารหมาไม่กี่เม็ด | ไม่มีข้อมูลว่าเป็นพิษ | เก็บชาม ดูอาการตลอดวัน |
| แมวกินอาหารหมาเป็นประจำเพราะเข้าถึงง่าย | เสี่ยงขาดสารอาหารที่แมวต้องมี | แยกการให้อาหาร เปลี่ยนเป็นอาหารแมว |
| ไม่มีอาหารแมวเหลือ ต้องใช้อาหารหมาชั่วคราว | แก้ขัดได้ในระยะสั้น ไม่ใช่ทางออกระยะยาว | หาอาหารแมวเร็วที่สุด |
| แมวป่วยด้วยโรคที่ต้องกินอาหารสูตรเฉพาะ | ควรถามสัตวแพทย์ก่อนทุกครั้ง | อย่าเปลี่ยนเอง |
แถวที่สามเป็นความเห็นของผู้เขียน ไม่ใช่ข้อความจากแหล่งอ้างอิง Merck Veterinary Manual ไม่ได้ระบุว่ากินอาหารหมาได้กี่วัน จึงบอกตัวเลขไม่ได้
แมวต้องการอะไรที่หมาไม่ต้องการ
Cornell Feline Health Center ระบุว่าแมวเป็นสัตว์กินเนื้อโดยจำเป็น (obligate carnivore) ต้องพึ่งสารอาหารที่พบเฉพาะในผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ธรรมชาติของเหยื่อที่แมวกินมีโปรตีนสูง ไขมันปานกลาง และคาร์โบไฮเดรตต่ำ Merck Veterinary Manual ลงรายละเอียดเป็นสารอาหารรายตัวไว้ว่า
| สารอาหาร | แมว | หมา |
|---|---|---|
| ทอรีน | เป็นกรดอะมิโนจำเป็น ต้องได้จากอาหาร พืชไม่มีทอรีน จึงต้องมีโปรตีนสัตว์หรือเติมทอรีนสังเคราะห์ | ไม่อยู่ในรายการกรดอะมิโนจำเป็นของหมา |
| อาร์จินีน | ต้องการในระดับสูงกว่า | ต้องการน้อยกว่า |
| วิตามินเอ | แปลงเบตาแคโรทีนเป็นวิตามินเอไม่ได้เพราะขาดเอนไซม์ในลำไส้ ต้องได้วิตามินเอสำเร็จรูป เช่น จากตับ น้ำมันปลา หรือวิตามินสังเคราะห์ | แปลงเบตาแคโรทีนได้ |
| ไนอาซิน | สร้างจากทริปโตเฟนได้ไม่พอ ต้องได้จากอาหารเต็มจำนวน | สร้างจากทริปโตเฟนได้ |
| กรดอะราคิโดนิก | ต้องได้จากอาหาร (พบในเนื้อ สัตว์ปีก ไข่ ไม่พบในน้ำมันพืช) เพราะแปลงจากกรดไลโนเลอิกได้ไม่ดี | แปลงจากไลโนเลอิกได้ |
| โปรตีนขั้นต่ำ (โตเต็มวัย ฐานน้ำหนักแห้ง) | 26% | 18% |
หมายเหตุสำคัญ ตัวเลข 26% และ 18% เป็นขั้นต่ำสำหรับสัตว์โตเต็มวัยตามที่ Merck ระบุ ไม่ใช่ปริมาณที่อาหารควรมี และไม่ใช่ตัวเลขที่จะเอาไปเทียบกับฉลากโดยตรงได้ เพราะฉลากอาหารส่วนมากแสดงโปรตีนตามสภาพที่ขาย ไม่ใช่ฐานน้ำหนักแห้ง

เมื่ออ่านตารางนี้ จะเห็นว่าอาหารหมาไม่ได้ "ไม่ดี" แต่ไม่ได้ออกแบบให้ครบสิ่งที่แมวเสียเปรียบ หมาสร้างทอรีน แปลงวิตามินเอ และสร้างไนอาซินได้เอง สูตรอาหารหมาจึงไม่จำเป็นต้องใส่ให้ครบ ขณะที่สูตรอาหารแมวต้องใส่ไว้ ผู้เขียนไม่พบในหน้าที่เปิดอ่านว่าสูตรอาหารหมาแต่ละยี่ห้อมีหรือไม่มีสารเหล่านี้ จึงสรุปได้แค่ว่าไม่มีหลักประกันว่าครบ
Merck ยังระบุว่าลูกแมวที่กำลังโตไวต่อคุณภาพโปรตีนและความสมดุลของกรดอะมิโนมากกว่าแมวโต จึงเป็นเหตุผลให้ลูกแมวยิ่งไม่ควรกินอาหารหมาเป็นหลัก
ทำไมถึงไม่เห็นผลทันที
เพราะผลของการขาดสารอาหารมักไม่ใช่ปัญหาของมื้อเดียว แมวที่กินอาหารหมาไปครึ่งชามไม่ได้ป่วยทันทีเหมือนกินช็อกโกแลต ปัญหาเกิดเมื่อสิ่งนี้กลายเป็นอาหารหลักต่อเนื่อง เจ้าของจึงอาจมองไม่ออกว่าอาหารไม่เหมาะ จนกระทั่งสัตวแพทย์ตรวจพบ Merck ไม่ได้ระบุว่าต้องกินนานแค่ไหนจึงเกิดภาวะขาด ผู้เขียนจึงไม่ใส่ตัวเลขวันหรือเดือน
สิ่งที่ผู้เขียนยืนยันได้คือหลักการเดียว อาหารหลักของแมวควรมีฉลากบอกว่าเหมาะกับแมว ดูหัวข้อถัดไป
เลือกอาหารแมวให้ถูกต้องดูตรงไหน
Cornell ระบุว่าองค์กรกำกับมาตรฐานอาหารสัตว์ในสหรัฐฯ (AAFCO) เป็นผู้กำหนดความต้องการสารอาหารขั้นต่ำของแมว อาหารที่มีข้อความรับรองตามมาตรฐานนี้ถือว่าครบถ้วนและสมดุล และฉลากควรระบุว่าครบถ้วนสมดุลสำหรับช่วงวัยใด ได้แก่ ลูกแมว แมวโต แม่แมวตั้งท้อง หรือให้นม
ทำตามขั้นตอนนี้เมื่อซื้ออาหาร
- หาข้อความว่าอาหารนี้ "สำหรับแมว" หรือระบุชนิดสัตว์ที่ตรงกัน ไม่ใช่แค่รูปแมวบนถุง
- หาข้อความรับรองว่าครบถ้วนและสมดุล (complete and balanced) และดูว่าระบุช่วงวัยอะไร ถ้าเป็นลูกแมวต้องเป็นสูตรลูกแมวหรือทุกช่วงวัย
- ดูรายการส่วนผสม Cornell แนะนำให้มีเนื้อสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากเนื้อ หรืออาหารทะเลอยู่ต้นๆ เพราะบอกว่ามีแหล่งกรดอะมิโนและกรดไขมันจำเป็นจากสัตว์พอ
- ถ้าแมวมีโรคประจำตัว ให้ถามสัตวแพทย์ก่อนเปลี่ยนสูตร
รายละเอียดการเลือกยี่ห้อ ดูที่ อาหารแมวยี่ห้อไหนดี และถ้าบ้านมีลูกแมว ดู อาหารลูกแมวยี่ห้อไหนดี ส่วนความถี่การให้อาหารดู แมวกินอาหารวันละกี่มื้อ
บ้านที่เลี้ยงหมาและแมวพร้อมกัน
เรื่องนี้เป็นสาเหตุที่คนค้นหาคำถามนี้มากที่สุด แมวขโมยอาหารหมา หรือหมากินอาหารแมวหมดชาม วิธีแก้ที่ใช้ได้จริงไม่ต้องซื้ออะไรแพง
- ให้อาหารแยกห้องหรือแยกเวลา และเก็บชามที่เหลือทันทีหลังมื้อ
- วางชามแมวบนที่สูงที่หมากระโดดไม่ถึง และวางชามหมาไว้ที่ต่ำ ถ้าบ้านมีแมวตัวเล็กและหมาตัวใหญ่ วิธีนี้ได้ผล
- ให้อาหารแมวในห้องที่ปิดประตูกั้นหมา ปล่อยให้แมวกินจนอิ่มแล้วเก็บ
- ถ้าใช้เครื่องให้อาหารอัตโนมัติ ดูรุ่นที่เปิดด้วยการจับคู่กับสัตว์แต่ละตัวได้ ดู เครื่องให้อาหารแมวอัตโนมัติ
- เก็บถุงอาหารหมาในกล่องปิดสนิท แมวหลายตัวเจาะถุงได้
ถ้าเลี้ยงแบบให้อาหารตลอดวัน (free feeding) แมวจะเข้าถึงอาหารหมาได้ง่ายกว่าตอนมีมื้อชัดเจน การให้เป็นมื้อจะช่วยให้เห็นว่าแมวกินอะไรไปแล้วบ้าง
ถ้าแมวไปเจอชามหมาแล้ว
- เก็บชามหมาให้พ้นมือ
- สังเกตตลอดวัน ว่าอาเจียน ท้องเสีย ซึม หรือไม่กินอาหารปกติหรือไม่
- ถ้ามีอาการเหล่านี้ต่อเนื่อง ดู แมวอาเจียน หรือ แมวท้องเสีย และปรึกษาสัตวแพทย์
- ถ้าแมวไม่กินอาหารของตัวเองนานเกินกว่าหนึ่งวันเต็ม ดู แมวไม่กินอาหาร แมวที่งดอาหารนานมีความเสี่ยงของตัวเอง จึงควรปรึกษาสัตวแพทย์
อาหารหมาบางสูตรอาจเติมส่วนผสมที่ไม่เหมาะกับแมวโดยเฉพาะ ผู้เขียนไม่ได้ตรวจสูตรรายยี่ห้อ ถ้าแมวกินไปมากหรือกินซ้ำ ให้ถือถุงอาหารไปให้สัตวแพทย์ดูรายการส่วนผสม
อาหารแมวที่แมวชอบแต่เจ้าของไม่อยากให้ซื้อเอง ดูทางเลือกที่ อาหารแมวทำเองที่บ้าน และตรวจรายการอาหารที่ต้องเลี่ยงที่ อาหารที่แมวห้ามกิน
ของว่างและอาหารเสริม ไม่ควรเกินเท่าไร
Cornell ระบุว่าของว่างไม่ครบถ้วนทางโภชนาการ จึงให้เป็นครั้งคราว และควรไม่เกิน 10-15% ของแคลอรีต่อวัน อาหารเม็ดหมาที่หยิบให้แมวเป็นรางวัลก็นับรวมอยู่ในสัดส่วนนี้ ดังนั้น เมื่อแมวกินอาหารหมาเป็นของว่างไปบ้าง ควรลดปริมาณอาหารมื้อหลักของแมวลงเล็กน้อยในวันนั้น แทนที่จะให้ทั้งสองอย่างเต็มส่วน

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไปทางโภชนาการ ไม่แทนคำแนะนำของสัตวแพทย์ที่ดูแลแมวของคุณ โดยเฉพาะแมวที่เป็นโรคไต โรคตับ โรคหัวใจ หรือกำลังตั้งท้อง ควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนปรับอาหาร
คำถามที่พบบ่อย
แมวแอบกินอาหารเม็ดหมาไปครั้งเดียว ต้องพาไปหาหมอไหม
โดยทั่วไปไม่จำเป็นถ้าแมวปกติดี ผู้เขียนไม่พบแหล่งสัตวแพทย์ที่เปิดอ่านระบุว่าอาหารหมาเป็นพิษกับแมว ให้ดูอาการอาเจียน ท้องเสีย ซึม หรือไม่กินอาหารตลอดวัน ถ้ามีอาการให้ปรึกษาสัตวแพทย์ และถ้าแมวมีโรคประจำตัว เช่น โรคไต หรือโรคทางเดินปัสสาวะ ควรถามสัตวแพทย์ก่อน
ลูกแมวกินอาหารลูกหมาได้ไหม
ไม่ควรให้เป็นอาหารหลัก Merck ระบุว่าลูกแมวที่กำลังโตไวต่อคุณภาพโปรตีนและความสมดุลของกรดอะมิโนมากกว่าแมวโต อาหารลูกหมาไม่ได้ออกแบบตามความต้องการนี้ ควรใช้อาหารที่ฉลากระบุว่าเหมาะกับลูกแมวหรือทุกช่วงวัย
อาหารเปียกกระป๋องของหมากับของแมวต่างกันตรงไหน
ต่างที่สูตรสารอาหารเช่นเดียวกับอาหารเม็ด ไม่ได้ต่างที่รูปแบบ ให้ดูฉลากว่าระบุสำหรับแมวหรือไม่ และระบุว่าครบถ้วนสมดุลสำหรับช่วงวัยใด
แหล่งอ้างอิง
- Nutritional Requirements and Related Diseases of Small Animals | Merck Veterinary Manual
- Feeding Your Cat | Cornell Feline Health Center, Cornell University College of Veterinary Medicine





